วันนี้เป็นวันคนพิการสากล ๓ ธันวาคม

ประวัติของการเฉลิมฉลองประจำปีของความก้าวหน้า ความสำเร็จของคนพิการนี้สามารถมองย้อนหลังไปได้ในปี ๒๕๑๙ เมื่อองค์การสหประชาชาติได้ประกาศให้ พ.ศ. ๒๕๒๔ เป็นปีคนพิการสากล หรือ International Year of Disabled Persons – IYDP [http://www.un.org/esa/socdev/enable/disiydp.htm] ในปีคนพิการสากลนั้น สหประชาชาติได้ร้องขอให้มีการทำแผนปฏิบัติการด้านคนพิการในระดับชาติ ระดับภูมิภาคและระดับนานาชาติ โดนเน้นการสร้างโอกาสเสมอภาคของคนพิการ การฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ และการป้องกันความพิการ ความสำเร็จของปีคนพิการสากลครั้งนั้นคือการร่วมกันพัฒนาแผนปฏิบัติการโลกด้านคนพิการ หรือ World Programme of Action concerning Disabled Persons [http://www.un.org/esa/socdev/enable/diswpa00.htm] ซึ่งได้รับการรับรองจากที่ประชุมใหญ่สหประชาขาติในวันที่ ๓ ธันวาคม ๒๕๒๕ และเพื่อให้เวลาแก่รัฐบาลและหน่วยงานต่างๆ สามารถปฏิบัติกิจกรรมตามที่แผนโลกระบุไว้ได้ จึงได้ประกาศให้ปี ๒๕๒๖-๒๕๓๕ เป็นทศวรรษคนพิการแห่งสหประขาชาติ [http://www.un.org/esa/socdev/enable/disunddp.htm ]พอจะสิ้นสุดทศวรรษในปี ๒๕๓๕ จึงมีการประกาศให้วันที่ ๓ ธันวาคม ของทุกปีเป็น “วันคนพิการสากล” เพื่อให้มีการรำลึกถึงแผนปฏิบัติการโลกด้านคนพิการ”
แต่ละปี สหประชาติจะกำหนดหัวข้อสำคัญ (Theme) ของการจัดงาน สำหรับปีนี้คือ Rights of Persons with Disabilities: Action in Development หรือ “สิทธิคนพิการ : การปฏิบัติสู่การพัฒนา”
ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๕ เป็นต้นมา จึงได้เกิดเหตุการณ์ กิจกรรมรูปแบบต่างๆ ทั่วโลกในวันที่ ๓ ธันวาคม เพื่อเฉลิมฉลองวันคนพิการสากลที่ทรงความหมายต่อคนพิการและผู้เกี่ยวข้องกับคนพิการ ปีนี้คนพิการในประเทศฮอนดูรัสมีโอกาสเฉลิมฉลองวันคนพิการสากลเป็นพิเศษเนื่องจากมีสตรีตาบอดชื่อ Dayana Martinez Burke ซึ่งเป็นรองประธานประจำภูมิภาคลาติน-อเมริกา ขององค์การคนพิการสากล (Disabled Peoples’ International - DPI) เพิ่งได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาสูงแห่งชาติ (National Congress) ถือเป็นสตรีตาบอดคนแรกในประวัติศาสตร์ของฮอนดูรัสที่ได้เป็นสมาชิกสภาสูง (หมายเหตุ: ประเทศไทยเคยมีคนพิการเป็นสมาชิกวุฒิสภาคนหนึ่งคือนายณรงค์ ปฏิบัติสรกิจ แต่มาจากการแต่งตั้ง)
ประเทศไทยเคยมีการจัดกิจกรรมเฉลิมฉลองวันคนพิการสากลมาตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๓๕ ฯพณฯ นายกรัฐมนตรีจะกล่าวสุนทรพจน์ในค่ำวันที่ ๓ ธันวาคม มีงานฉลอง ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ถนนราชดำเนิน โดยประกาศเกียรติคุณผู้ทำประโยชน์ด้านคนพิการ เชิญทูตานุทูต ผู้มีเกียรติ คนพิการทุกประเภท มาร่วมงานมากมาย เมื่อวันที่ ๓ ธ.ค. ๔๑ นายชวน หลีกภัย นายกรัฐมนตรี ได้ลงนามในปฏิญญาสิทธิคนพิการไทย พอปี พ.ศ. ๒๕๔๒ ได้มีการลงนามในกฎกระทรวงว่าด้วยสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ พล.ต. วุฒิ สุโกศล รมว. กระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม ในโอกาสวันคนพิการสากล ๓ ธันวาคม รัฐบาลยังให้ใช้ตึกสันติไมตรี ทำเนียบรัฐบาล จัดงานสัมมนาทางวิชาการในหัวข้อต่างๆ ของวันคนพิการสากลแต่ละปีอีกด้วย เห็นได้ว่ารัฐบาลไทยชุดก่อนๆ ให้ความสำคัญต่องานด้านคนพิการมาอย่างต่อเนื่อง
สิ่งที่ยืนยันถึงความก้าวหน้าของงานด้านคนพิการไทย คือการที่ประเทศไทยได้รับรางวัลนานาชาติด้านคนพิการคือ Franklin Delano Roosevelt International Disability Award ในปี พ.ศ. ๒๕๔๔ ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงรับการทูลเกล้าฯ ถวายรางวัล เมื่อวันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๔๔ ณ สำนักงานสหประชาชาติ กรุงนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานเงินรางวัล จำนวน ๕๐,๐๐๐ เหรียญสหรัฐ ให้เป็นทุนประเดิมในการก่อตั้งมูลนิธิศูนย์พัฒนาและฝึกอบรมคนพิการแห่งเอเชีย-แปซิฟิก เพื่อสนับสนุนศูนย์พัฒนาและฝึกอบรมคนพิการแห่งเอเชีย-แปซิฟิกที่ได้ก่อตั้งขึ้นในประเทศไทยในเดือนกรกฎาคม ๒๕๔๕ ส่วนรางวัลที่เป็นรูปปั้นของอดีตประธานาธิบดี Franklin Delano Roosevelt ขณะนี้ตั้งแสดงอยู่ที่ชั้นล่างของศูนย์พัฒนาและฝึกอบรมคนพิการแห่งเอเชีย-แปซิฟิก ใกล้ๆ กับสภาสังคมสงเคราะห์แห่งประเทศไทยฯ
รางวัลนานาชาติ FDR นี้ เริ่มมีขึ้นในปี ๒๕๓๘ ในโอกาสครบรอบ ๕๐ ปีองค์การสหประชาชาติ มอบให้แก่ประเทศที่มีความก้าวหน้าในการนำแผนปฏิบัติการโลกด้านคนพิการไปปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง จนถึงปัจจุบันมีเพียง ๘ ประเทศที่ได้รับรางวัลนี้
สหประชาติให้ความสำคัญต่อแผนปฏิบัติการโลกด้านคนพิการมาก มีการติดตามประเมินผลเป็นระยะๆ อย่างต่อเนื่อง และทุกครั้งที่มีการประชุมสมัชชาทั่วไป มีการแต่งตั้งผู้รายงานพิเศษ (Special Rapporteur) และต้องเสนอรายงานต่อเลขาธิการสหประชาชาติ และเพื่อให้ทุกประเทศให้ความสำคัญต่อแผนปฏิบัติการโลกด้านคนพิการนี้ด้วย วันที่ ๓ ธันวาคม ซึ่งเป็นวันที่สหประชาชาติให้การรับรองไว้เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๕ นั่นเอง.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
เรื่องโดย.. พันโท ค่อพงษ์ กุลครรชิต
องค์การคนพิการสากลภูทิภาคเอเซีย-แปซิฟิก
๓ ธันวาคม ๒๕๔๘