รายงาน - ทลายกำแพงโลกเงียบ เปิดสู่โลกบันเทิงคนหูหนวก

บายไลน์-คนอง ชุมทอก
แม้ว่าความพิการทางหูทำให้ไม่ได้ยินเสียงใดๆ ที่ผ่านเข้ามาทั้งสิ้น แต่เยาวชนจากโรงเรียนสอนคนหูหนวกขอนแก่นทำกิจกรรมเข้าจังหวะ ทั้ง เต้นรำ แอโรบิก หรือแม้แต่ร้องเพลงลิปซิงได้อย่างน่าทึ่ง ทั้งที่ความพิการของร่างกายเป็นอุปสรรค จนได้รับคัดเลือกให้เป็นตัวแทนแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมที่ประเทศญี่ปุ่น
ลีลาท่วงท่าสง่างามขณะเต้นลีลาศ หรือแม้แต่การร่ายรำตามแบบฉบับนาฏศิลป์ของไทยที่มีความพร้อมเพรียงกันของเยาวชนในมูลนิธิช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนสอนคนหูหนวก ถ.เหล่านาดี ต.ในเมือง อ.เมือง จ.ขอนแก่น ไม่น่าเชื่อว่าระหว่างการแสดงพวกเขาอยู่ในโลกเงียบที่แทบไม่ได้ยินเสียงอะไรเลย
นางทองขันฑ์ ชนชนะชัย ผู้ช่วยผู้อำนวยการมูลนิธิช่วยเหลือนักเรียนโรงเรียนสอนคนหูหนวก จ.ขอนแก่น เล่าว่า มีเด็กนักเรียนอยู่ในความดูแลของโรงเรียนทั้งหมด 300 คน ตั้งแต่ระดับชั้นอนุบาลไปจนถึงมัธยมศึกษา ซึ่งนอกจากจะต้องเรียนด้านวิชาการเช่นเดียวกับนักเรียนปกติเพื่อนำความรู้ไปพัฒนาตัวเองและใช้ในชีวิตประจำวันไม่ให้เป็นภาระของสังคมแล้ว ในชั้นเรียนยังสอนนาฏศิลป์หลากหลายรูปแบบ มีทั้งการเต้นแอโรบิก เชียร์ลีดเดอร์ จินตลีลา เต้นลีลาศ และร้องเพลงลิปซิง แม้ว่าพวกเขาจะไม่ได้ยินเสียงต่างๆ ที่เกิดขึ้นรอบตัวก็ตาม
นางบังอร ดาจนแสนไชย หัวหน้างานฝ่ายโรงเรียนและชุมชุมชน ผู้ควบคุมการสอนนาฏศิลป์ เล่าว่า การสอนนักเรียนที่มีความพิการทางหูให้สามารถฟ้อนรำเข้าจังหวะเพลงได้สวยงามมีความยากลำบากมาก อาจารย์ผู้ควบคุมต้องมีความอดทนอย่างสูง และต้องมีความคิดสร้างสรรค์หาต้นแบบมาให้เด็กหูหนวกได้สังเกตและจดจำจนขึ้นใจ
วิธีการสอนขั้นแรกต้องเปลี่ยนตัวโน้ตจาก โด เร มี ฟา ซอล ลา ที ให้เป็นตัวเลข 1 2 3 4 5 6 7 ตามลำดับ เพื่อให้นักเรียนจดจำได้ง่าย จากนั้นกำหนดห้องเพลงที่มีความสั้นยาวไม่เท่ากัน กำหนดจังหวะการฟ้อนรำแต่ละท่าให้ลงตัวกับความยาวของห้องเพลงนั้น เช่น 6, 8 และ 10 ครั้ง เวลารำหรือเต้นต้องเปิดเพลงให้ดังๆ โดยเฉพาะเสียงกลองและเบสต้องเปิดหนักๆ เพื่อให้เกิดความสั่นสะเทือนไปถึงร่างกายของผู้ฝึกซ้อมซึ่งพิการทางหู และต้องซ้อมบ่อยๆ เป็นประจำทุกวัน เช้า-เย็นประมาณ 100-1,000 ครั้ง จนกว่านักเรียนทุกคนจะฟ้อนรำได้ถูกจังหวะ โดยระหว่างการแสดงมีครูผู้สอนคอยแสดงสัญลักษณ์ให้จังหวะเปลี่ยนท่าฟ้อนรำไปด้วย
ด้วยความมุมานะ พยายาม และใจรักในศิลปะการแสดงแม้ว่าจะไม่ได้ยินเสียงหรือชื่นชมกับคุณค่าของเสียงเพลงก็ตาม แต่นักเรียนที่ฝึกซ้อมนาฏศิลป์ทั้งหมดกว่า 20 คน ก็สามารถแสดงได้อย่างสวยงาม ไปแสดงตามงานต่างๆ และเข้าประกวดหลายครั้ง ถึงแม้จะไม่ได้รับรางวัล แต่ทุกคนก็ภูมิใจที่ได้แสดงความสามารถที่คนทั่วไปก็คาดไม่ถึงว่าพวกเขาจะทำได้
นางบังอร กล่าวว่า การแสดงที่ครูและนักเรียนทุกคนภูมิใจมากที่สุดคือ ได้แสดงต่อหน้าพระพักตร์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์ กรุงเทพฯ เมื่อปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ ยังมีรุ่นพี่ประมาณ 15 คน ที่สมรสกับชาวต่างประเทศ ทั้งชาวอเมริกัน สวีเดน เยอรมัน และอิตาลี นำความรู้ที่ได้จากโรงเรียนไปเป็นครูสอนนาฏศิลป์ให้ชาวต่างประเทศ ทำให้วัฒนธรรมของประเทศไทยแพร่หลายออกไป เมื่อมีรายได้ รุ่นพี่เหล่านี้ไม่เคยลืมรุ่นน้อง มักกลับมาช่วยเหลือด้วยการดูแลหรือบริจาคเงินเพื่อส่งเสริมรุ่นน้องต่อไป
"ปัญหาเวลาออกงานแสดง คือ เรื่องของแสงสว่างที่บางครั้งต้องเปิดไฟสลัวให้เข้ากับบรรยากาศการแสดง ทำให้แสงไม่พอ เมื่อครูให้สัญญาณเปลี่ยนท่าเปลี่ยนจังหวะ นักเรียนมองไม่เห็นต้องเพ่งมองจนเสียสมาธิ ทำให้ฟ้อนรำได้ไม่ตรงกับจังหวะเพลง นอกจากนี้ ด้วยความเป็นเด็ก ตื่นตาตื่นใจกับสิ่งรอบข้างทำให้ไม่มีสมาธิ แม้แต่ช่างภาพที่ถ่ายภาพหน้าเวที บางครั้งยืนบังสัญญาณมือของครูทำให้การแสดงไม่ดีเท่าที่ควร" ครูผู้ควบคุมการสอบนาฏศิลป์เด็กหูหนวก กล่าว
ด้วยความพยายามของครูและนักเรียน ทำให้เยาวชนในโรงเรียนประสบความสำเร็จอย่างมาก เมื่อ "ไจก้า" มูลนิธิเพื่อความร่วมมือไทย-ญี่ปุ่นคัดเลือก น.ส.มัลลิกา สารสวัสดิ์ อายุ 18 ปี และ น.ส.ดลฤทัย ดงน้อย อายุ 18 ปี ชั้น ม.5 เดินทางไปแลกเปลี่ยนความรู้ ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมของคนอีสานที่ประเทศญี่ปุ่น เป็นเวลา 1 เดือน ระหว่างวันที่ 3 กุมภาพันธ์-3 มีนาคมนี้
น.ส.มัลลิกา เปิดเผยด้วยภาษามือผ่านอาจารย์ที่ถ่ายทอดต่อมาว่า ดีใจมากที่ได้มีโอกาสเดินทางไปประเทศญี่ปุ่น เกิดมาพิการจึงรู้สึกมีปมด้อย ไม่เคยได้รับการตอบรับยิ่งใหญ่เท่านี้ ซึ่งเมื่อเดินทางไปถึงต่างประเทศ จะตั้งใจถ่ายทอดวัฒนธรรมของชาวอีสาน โดยเฉพาะรำเซิ้งประยุกต์ที่เตรียมเอาไว้และศิลปะการแสดงแขนงต่างๆ ไปแลกเปลี่ยนกับคนพิการหูหนวกของประเทศญี่ปุ่น และจะพยายามฝึกฝนศิลปะของประเทศอื่นกลับมาให้เพื่อนๆ ได้ชมเช่นกัน
น.ส.มัลลิกา ใช้ภาษามือสื่อสารต่อว่า การฝึกซ้อมฟ้อนรำทุกครั้งต้องใช้ประสาทสัมผัส หู ตา มือ เท้า และการจดจำ ซึ่งถือว่าเป็นสิ่งที่ยากมาก ครูผู้สอนต้องเคี่ยวเข็ญให้ฝึกซ้อมทำซ้ำๆ วันละหลายร้อยครั้งเพื่อให้เกิดความแม่นยำ ส่วนการเตรียมตัวไปประเทศญี่ปุ่นซื้อวีซีดีการแสดงของวงโปงลางต่างๆ มาดู จดจำท่วงท่า การร่ายรำ สีหน้า และรอยยิ้ม เพื่อเป็นแม่แบบในการแสดง
น.ส.ดลฤทัย ดงน้อย เยาวชนยอดเก่งอีกคนหนึ่งของโรงเรียนแห่งนี้ สื่อสารด้วยภาษามือผ่านการแปลของอาจารย์ว่า หลังจากเรียนจบชั้นสูงสุด อยากเป็นครูสอนนาฏศิลป์ให้คนหูหนวก เพราะเห็นรุ่นพี่ที่มีสามีเป็นชาวต่างชาติประสบความสำเร็จในการสอนและการดำเนินชีวิต มีรายได้ สามารถเลี้ยงตัวเองได้และมีความสุขกับการทำงาน จึงอยากมีชีวิตแบบนั้นบ้าง แต่ระหว่างที่ยังเรียนอยู่ก็จะช่วยอาจารย์ถ่ายทอดศิลปะการฟ้องรำและการแสดงต่างๆ สู่รุ่นน้องต่อไป
ส่วนการได้เป็นตัวแทนนักเรียนหูหนวกใน จ.ขอนแก่น เดินทางไปแลกเปลี่ยนความรู้และวัฒนธรรมกับนักเรียนหูหนวกประเทศญี่ปุ่น ที่ทุกคนต้องร่วมกิจกรรมกินนอนด้วยกันตลอด 1 เดือน คิดว่าเรื่องการสื่อสารระหว่างกันคงไม่มีปัญหา เพราะใช้ภาษามือสื่อสารกัน ระหว่างการร่วมกิจกรรมจะพยายามเก็บเกี่ยวประสบการณ์ให้มากที่สุด และไม่ลืมว่าตัวเองมีหน้าที่ที่สำคัญอย่างยิ่งในการเผยแพร่วัฒนธรรมไทยให้ไปสู่ชาวโลก