ASSEMBLY - ASSEMBLER
Arkda�lar
assembly programlar�n� incelemeye ge�meden �nce kullan�lmaz hale getirece�imiz
harddisklerin �al��ma sistemleri depolama �zellikleri �zerinde biraz ara�t�rma
yapmam�z gerekiyor. A�a��da tipik depolama metodlar� �zerine buldu�um kayna��
yay�nl�yorum. Ay ortas�nda ASM programlar�n� bulacaks�n�z bu sayfada.
K�saca de�inece�imiz konular.:FAT,
FAT32, NTFS ,IDE, ATA, UDMA, ULTRA DMA/66, SCSI,LBA,RAID
FAT, FAT32, NTFS
Harddisk, bilgisayarlar�m�zda bilgilerin kal�c� olarak sakland��� ortamd�r. T�m bilgiler, Harddisk �zerinde belli bir d�zende saklan�rlar. Kulland���m�z i�letim sistemi (DOS, Windows 95, Windows NT vb.) disk �zerindeki bilgileri �dosya� (file) olarak d�zenleyip kullan�m�m�za haz�rlar.
��letim sistemi, bilgileri disk �zerine fiziksel olarak kaydederken, �dosya sistemi� ad� verilen �zel y�ntemleri kullan�rlar. Bu k�lavuz, i�letim sistemleri taraf�ndan kullan�lan de�i�ik dosya sistemlerini incelemektedir.
Modern sabit s�r�c�leri olu�turan teknoloji o kadar �a��rt�c�d�r ki �al��malar� bile bir mucize g�r�n�r. Pek �ok manyetik kay�t cihaz� gibi sabit s�r�c�n�n de bir okuma/yazma kafas� ve kimi zaman disk de denilen kay�t ortam� bulunur. Bu kay�t ortam� o kadar hassast�r ki bir duman tanesi bile kafayla ortam aras�na girdi�inde ortama zarar verebilir.
FAT (File Allocation Table) Dosya Sistemi
FAT, 1980lerin ba��nda ilk PCler ortaya ��karken geli�tirilmi� ilk dosya y�netimi sistemindir. FAT (File Allocation Table - Dosya Yerle�im Tablosu ) ad�ndan da anla��laca�� gibi, dosyalar�n disk �zerinde nereye yerle�ti�ini g�steren bir tablodur. Bu sistemde, harddisk belli say�da (yakla��k 65000)odac��a b�l�n�r ve dosyalar�n hangi g�zleri doldurdu�u bu tabloda saklan�r.Dosyalarla ilgili yap�lan her i�lemde (okuma, yazma, silme, yeniden isimlendirme) DOS bu tabloyu g�ncellemektedir. K���k kapasiteli hard disklerde FAT en uygun dosya sistemidir.
Harddisk kapasitesi b�y�d�k�e, FAT dosya y�netimi hem verim- siz hale gelmekte, hem de performan� d��mektedir. FAT dosya y�netimi sisteminde en fazla 2 GB b�y�kl�kte bir alan y�netilebilir.
FAT bug�n i�in hala en yayg�n olarak kullan�lan dosya y�netim sistemidir.
FAT32 (32 bit File Allocation Table) Dosya Sistemi
1980�lerin 10-20 MB kapasiteli diskleri i�in geli�tirilmi� FAT, bug�n kullanmakta oldu�umuz 1- 2 GB kapasiteli harddiskler i�in yetersiz kalmaktad�r. FAT32, FAT��n geli�en gereksinimlere g�re g�ncellenmi� halidir.
FAT32 ' nin en belirgin �zelli�i 32 bit dosya adresleme sistemini kullanmas�d�r. Bundan dolay� FAT32 ' nin verimlili�i ve h�z� eski FAT' a g�re �ok y�ksektir ve 2 GB 'tan daha b�y�k hard disklerin (max:2TB=2000 GB) tek par�a olarak kullan�lmas� m�mk�nd�r. Ayr�ca disk �zerindeki par�alar FAT�e g�re daha fazla say�da ve daha k���k oldu�u i�in daha h�zl� ve verimli �al��maktad�r.
Ancak, eski DOS programlar�n�n hepsi FAT32 dosya sistemi �zerinde �al��mayabilir. Disk� e do�rudan eri�im yapan disk y�netimi yard�mc� programlar� (Norton Disk Doctor vb) ve disk �zerinde sanal bellek kullanan programlar(AutoCAD vb) FAT32 dosya sisteminin yap�s�n� bile bozabilirler. B�yle bir durumda, disk �zerindeki b�t�n bilgilerin kaybedilmesi olas�l��� bile vard�r.
NTFS (NT File System) Dosya Y�netimi Sistemi
��letim sistemleri i�inde �yeni nesil� olarak g�r�len Windows NT i�letim sistemi (NT - New Tecnology) dosya y�netimi konusunda da, artan gereksinimleri kar��layabilecek teknikler geli�tirmi�tir. NTFS Windows NT s�r�m� ile gelen 32 bit �al��an bir dosya sistemidir.
NTFS, b�y�k hacimli harddiskler i�in tasarlanm�� �ok fonksiyonel ve h�zl� bir dosya sistemidir. NTFS di�er dosya sistemlerinin getirdi�i s�n�rlamalar� ( dosya isimlerinin uzunlu�u, maksimum b�y�kl�k vb ) ortadan kald�rmaktad�r. Ayr�ca NTFS, disk bilgileri s�rekli olarak kaydederek hata tespiti kolayla�maktad�r. NTFS' te dosya ismi s�n�rlamas� kalkm��t�r, uzun dosya isimleri kullan�labilmektedir. Bilgileri m�mk�n oldu�unca tek par�a olarak harddiske yazarak b�l�nme (defragmentation) yapmamaktad�r ve bu sistem h�z�n� �nemli �l��de art�rmaktad�r.
NTFS,veri g�venli�i konusunda da b�y�k ilerlemeler sa�lamaktad�r. De�i�ik
kullan�c� seviyeleri tan�mlanabilmekte,b�ylece kullan�c�lar�n ula�ma- mas�
gereken bilgiler gizlenebilmektedir. �lgili g�venlik �ifreleri bilinmeden,
disk �zerinde duran bilgilere eri�menin bir yolu yoktur.
�Bir harddisk ne kadar b�y�k olursa o kadar �abuk dolar�. Bu nedenle veri s�k��t�rma programlar�,harddiskimiz ne kadar b�y�k olursa olsun asla vazge�emedi�imiz programlar aras�nda yer al�r. NTFS, veri s�k��t�rmas� konusunu da b�y�k �l��de kolayla�t�rm��t�r. Veri s�k��t�rmas� NTFS� in do�al bir par�as� oldu�u i�in ba�ka bir s�k��t�rma program� kullanmaya g�re daha h�zl� ve g�venilirdir.
FAT32�de oldu�u gibi eski DOS programlar�n�n bir k�sm� NTFS�de �al��mayabilir. Windows NT� nin DOS penceresinde �al��abilen DOS programlar� sorunsuz �al��maya devam edeceklerdir ancak bilgisayar� DOS i�letim sistemi ile a�t���n�zda, NTFS kullanan disk b�l�mleri DOS taraf�ndan g�r�lemeyecektir.
IDE Tarih�esi
ANSI taraf�ndan ortaya konulan IDE standard� �zerinde bir�ok de�i�iklik yap�lmaktad�r. Orijinal IDE standard� ATA, ayn� kanal �zerinde iki adet cihaz�n biri efendi (master) ve di�eri k�le (slave) olarak �al��t�r�lmas�d�r. Bu standart PIO (programlanabilir giri�/��k��) 0, 1, 2 modlar�n�, DMA ( direk bellek eri�imi) tek kelime 0, 1, 2 modu ve �ok kelime 0 modunu da tan�mlam��t�r. Fakat bu standart ile bir tak�m problemler ortaya ��km��t�r. De�i�ik �reticilere ait diskler ayn� kanal �zerinde biri efendi ve biri k�le (Master/Slave) olarak tan�t�ld���nda �al��mad���na rastlanm��t�r. ATA-2 daha h�zl� olan PIO 3 ve 4 modlar�n�, DMA �ok kelime 1 ve 2 modlar�n�, blok modunda veri transferi yapabilme yetene�ini ve mant�ksal blok adresleme (LBA) �zelliklerini getirmi�tir.
"Fast ATA" ve "Fast ATA-2" teknolojileri Quantum ve Seagate firmalar�n�n bulu�udur. ATA-3 standard� ile disklere daha geni� g�venlik �zellikleri getirildi ve bu standard�n yerini g�n�m�zde kullan�lan Ultra ATA (UATA) standard� ald�. UATA standard� UDMA, DMA-33/66 ve ATA-33/66 gibi isimlerle de an�lmaktad�r. UATA yeni bir standart olmamakla birlikte UATA s�r�c�ler ATA ve ATA-2 sistemlerle uyumludur. Ultra ATA yeni DMA modlar�n� destekleyerek 33MB/s (UDMA33) ve hatta 66MB/s (UDMA66) veri transfer h�zlar�n� destekleyen s�r�c�lere verilen add�r. Her iki UDMA versiyonu ge�mi�teki standartlar�n desteklemedi�i IDE kablosu �zerinde veri b�t�nl���n� sa�layan CRC hata kontrol� yetene�ine sahiptir.
A�a��daki tabloda DMA modu ile veri transfer h�zlar�n�n de�i�imi g�sterilmektedir.
DMA Modu
Maksimum transfer h�z�
Tek kelime Mod 0 2.1MB/s
Tek kelime Mod 1 4.2MB/s
Tek kelime Mod 2 8.3MB/s
�ok kelime Mod 0 4.2MB/s
�ok kelime Mod 1 8.3MB/s
�ok kelime Mod 2 16.6Mb/s
DMA 33 33MB/s
DMA 66 66MB/s
SCSI Tarih�esi
1980'li y�llarda yirmi sayfal�k bir �neri ile ortaya at�lan SCSI teknolojisi g�n�m�zde 600 sayfal�k kompleks halini alm��t�r. 1985 y�l�nda bir grup �retici bu teknolojinin bir standart olarak benimsenmesi i�in ANSI'ye bask� yapt�lar ve 1986 y�l�nda ilk SCSI standard� olarak bilinen SCSI-1 standard� ortaya ��kt�. Bu standart, sisteme tak�labilen ve host adapt�r� olarak bilinen bir kontrol kart�na ba�lanabilen maksimum 7 cihaz ve t�mle�ik veri transfer h�z� 5MB/s olan bir teknolojiydi.
SCSI-1 standard�na eklenen geli�mi� komut setleri ve yap�lan birtak�m geli�tirmelerle, SCSI-1 standard�ndaki baz� k�s�tlamalar kald�r�ld� ve SCSI-2 standard� ile 16 ve 32 bit veri yolu kullan�larak 15 adet s�r�c�n�n ba�lanabilece�i ve 32 bit mimari kullan�ld���nda toplam 20MB/s'lik transfer h�z�na ula�an bir standart olarak tan�mland�. "Wide SCSI" kelimesi 32 bit'lik sistem mimarisinin kullan�lmas�n� ifade ediyor ve "Fast SCSI" ile 20MB/s transfer h�z�na ula��labiliyordu. SCSI-2 standard� birlikte komut kuyruklama teknolojisini de getirdi. Bu teknoloji maksimum 256 de�i�ik komutun SCSI kontrol�r� �zerinde depolanmas�na izin veriyor. Ultra SCSI, g�n�m�zde kullan�lan paralel mimari ile SCSI-3 olarak adland�r�lan y�ksek h�zl� seri SCSI protokol�ne ge�i�te bir basamak olarak d���n�lebilir. SCSI-3 ile birlikte iki fazl� adresleme kullanarak maksimum 15 adet s�r�c� k�s�tlamas�n�n kalkmas� bekleniyor.
SCSI Nedir?
SCSI, Small Computer System Interface'in (K���k bilgisayar sistem arabirimi)
k�saltmas�d�r ve "skazi" diye okunur. PC'ler, Apple bilgisayarlar,
Un�x sistemler taraf�ndan �evre birimlerini sisteme ba�lamak i�in kullan�lan
bir paralel arabirim standard�d�r. �lk MAC modelleri ve yenilerdeki iMAC'lar
hari� olmak �zere t�m MACINTOSH bilgisayarlar bu arabirime sahiptir. PC'ler
de ise ayr� bir SCSI denetleyici kart (SCSI host adapter) veya ana kart �zerinde
b�t�nle�ik SCSI denetleyiciler arac�l��� ile SCSI cihazlar (sabit disk, CD-ROM
s�r�c�, CD yaz�c�, taray�c�, yaz�c� vb. ) sisteme ba�lanabilir. SCSI standart
seri ve paralel portlardan �ok daha h�zl� veri iletim h�zlar�na sahiptir.
Ayr�ca bir SCSI porta sabit diskinden taray�c�s�na kadar �ok �e�itli ayg�tlar
tak�labilir; yani basit bir arabirim de�il, ger�ek bir I/O (giri�/��k��) veri
yoludur. SCSI arabirimi ve �al��ma mant��� IDE, seri ve paralel portlardan
farkl� oldu�u i�in bu arabirime ba�lanacak cihazlar�n da SCSI uyumlu olmas�
gerekir. Yani, ana kart�n�z�n �zerinde b�t�nle�ik olarak veya geni�leme yuvalar�n�za
kart �eklinde tak�l� bir SCSI denetleyicisi olmadan bir SCSI diski, CD s�r�c�y�
vb. sisteminizde kullanamazs�n�z. Bunun yan� s�ra tek bir SCSI standard� olmad���
i�in baz� ayg�tlar baz� SCSI kartlarla �al��mayabilir. SCSI'NIN AVANTAJLARIFarkl�
kanaldaki birimlere birbirini geciktirmeden ayn� anda yazabilir. Ayn� anda
�al��an birden fazla uygulamaya s�ras�z ayn� anda yeti�ebilir. Master-Slave
(Ana-Ek) ili�kisi g�tmeksizin tek kanala 7 adet SCSI ayg�t, disk, CD s�r�c�
takabilirsiniz. IDE' deki gibi birbirinin s�ratinden taviz verdirmez. Tabiki
bu iki kanalda 14 ayg�t demek oluyor. Daha uzun �m�rl�d�r ve garanti s�releri
daha uzundur. Sisteme y�k bindirmez.
SCSI DEZAVANTAJLARI
�ok pahal�d�r. Kurulumu biraz daha zordur.
SCSI Standartlar�:
1986'da
tan�mlanan ilk SCSI �artnamesi, sadece sabit diskler i�indi. SCSI veri yolu
transfer h�z�, standart asenkron (handshake) modda, 8 bitlik veri yolu �zerinde
yakla��k 3MB/sn idi.Senkron (streaming) modda, SCSI veri yolu 5 MB/sn'yi ge�iyordu.
Bu arabirimin temeli, halen SCSI ayg�tlar aras�nda veri transferini ve ileti�imi
kontrol eden komut setini belirler. Bu komutlar SCSI'nin g�c�n� ortaya koyar,
��nk� arabirimi ak�ll� yapan bu komutlard�r. Ancak ba�lang��ta bizzat bu komutlar
zay�fl�klara yol a��yordu, ��nk� komut standartlar� ayg�t �reticilerinin verimli
�ekilde kullanabilece�i kadar oturmam��t�. B�ylece SCSI komutlar�n� standart
hale getirmek i�in Ortak Komut Seti (Common Co�nmand Set - CCS) geli�tirilip
bir SCSI uzant�s� olarak kabul edildi. 1990'da haz�rlan�p 92'de kullan�ma
ge�irilen SCSI-2 �artnamesi ile birlikte, diskler d���ndaki ayg�tlarda (CD-ROM
s�r�c�ler, optik s�r�c�ler, "media changer" ad� verilen ayg�tlar,
yaz�c�lar, ileti�im ayg�tlar� vb.) desteklenmeye ba�lad�. SCSI-2 ile birlikte
iki �nemli performans se�ene�i de geldi: Wide SCSI ve Fast SCSI. Wide SCSI
ayg�t ile SCSI denet�isi aras�na eklenen ikinci bir kablo ile (B-cable) 32-bit
transfer olana�� sundu. Fast SCSI is senkron moda saat h�z�n� 10 MHz'e ��kard�,
yani veri transfer h�z� 10 MB/sn'ye ��kt�. Bu iki teknolojinin birle�tirilmesiyle
de Fast/Wide SCSI do�du ve transfer h�z�n� 40 MB/sn'ye kadar ��kard�. SCSI-2'de
ayr�ca CCS talimatlar ve yeni SCSI ayg�tlar daha verimli �ekilde kontrol eden
ba�ka talimat setleri bulunmaktad�r. Wide Ultra SCSI ayn� zamanda SCSI-3 olarak
da adland�r�ld�. Bunu Ultra 2 SCSI ve transfer h�z�n� 80 MB/sn'ye ��karan
Wide Ultra 2 SCSI takip etti. 1996'da tasla�� haz�rlanan Wide Ultra SCSI-
3, SCSI3 ile �ok kar��t�r�ld���ndan 98 y�l�nda Ultra 160/m olarak adland�r�lmaya
ba�land�. Ultra 160/m, SCSI-2'deki transfer h�zlar�n� iki kat�na ve daha �st�ne
��karan bir en yeni SCSI standard�. B�ylece SCSI arabirimi, yukar�daki tabloda
g�rd���n�z gibi �e�itli standartlara b�l�nd�. Bunun yan�nda SCSI kablolar�
ile ilgili �artlan belirleyen Paralel Arabirim (Parallel Interface) �artnamesi,
veri transferini ger�ekle�tirmek i�in gerekli talimatlar� tan�mlayan Mimari
Model, t�m SCSI ayg�tlar i�in komutlar� tan�mlayan Birincil Komutlar �artnamesi
bu standarda eklendi. Ultra l60/m ile Fast SCSI veya Wide SCSI i�in ikinci
kabloya da gerek kalmad�, fiber-optik kablo deste�i geldi ve komut setine
yeni talimatlar eklendi. Ultral60/m standard�na uygun ayg�tlar� yeni yeni
g�r�yoruz. �rne�in bu ay test merkezimize g�nderilen Iwill SCSI kartlar aras�nda
b�yle bir model bulunuyor. SCSI �artnamesi hem SCSI veri yolunun, hem de ayg�tlar
aras�ndaki veri transfer protokol�n�n detaylar�n� tan�mlar. SCSI ayg�tlarda
SCSI karttan gelen komutlar� yorumlayan b�t�nle�ik bir denet�i bulunur. IDE
ayg�tlar i�inde de bir IDE denetleyici vard�r ancak SCSI kartlar, IDE denetleyicilerden
daha karma��kt�r. ��nk� IDE' de ayg�tlar aras� veri transferi gibi i�levler
i�in CPU kullan�l�rken, SCSI kartlar t�m olas� SCSI komutlar�n� bilir ve bunlar
i�in CPU' ya ba�l� kalmaz. Bu y�zden yeni bir SCSI ayg�t al�yorsan�z en yeni
SCSI standartlar�na uygun bir SCSI kart da al�nmas� �nerilir. Asl�nda SCSI
ayg�tlar genelde geriye do�ru uyumludur, ancak performans ve �zellikleri SCSI
kart�n en yeni SCSI komutlar�n� yorumlama yetene�ine ba�l� olabilir; eski
bir kart baz� komutlar anlayamayabilece�i i�in performans d���kl��� ya�anabilir.
SCSI - HARD DISK
1) SCSI DISK DRIVE MODEL�
SCSI Disk Drive' �n bilgi toplamas�na yard�mc� olmak i�in baz� mant�ksal bloklar vard�r. Bu bloklar herhangi bir zamanda okunup yaz�labilir. �lk mant�ksal blok 0 d�r. Disk Drive'�n mant�ksal bloklar� ba�ka bloklara ge�i�i (al�� veri�i) bilginin saydam ve a��k olmas�na ba�l�d�r. Genelde host orta boydaki mant�ksal blo�un nerede yerle�ti�ine dair hi�bir bilgiye sahip de�ildir.
2) KONUMLANDIRMA-HAR�TALANDIRMA (MAPP�NG)
SCSI standartlar�nda mant�ksal blo�un fiziksel k�s�mdaki konumlanmas� belirtilmemi�tir. Buna kar��n biti�ik blo�un ge�i� fonksiyonlar�n�n yerine getirilmesi i�in belli bir zaman gereklidir. Biti�ik sekt�rlerden gelen biti�ik mant�ksal bloklarda yer alan mant�ksal lineer konumland�rma (linear mapping) bir �ok s�r�c�de kullan�l�r. A�a��daki �ekil bunu daha iyi ifade eder. �imdi a��klanacak �rnek de durumu anlamam�za yard�mc� olacakt�r. Farz edelim ki bir s�r�c� 400 silindir, 2 kafa ve 25 sekt�rl� olsun. 'Art Disk' s�r�c�n�n durumu bir sekt�rden di�er sekt�r� s�rayla �al��t�racak olan kafalar� de�i�tirebilir. 1 track'in de�i�tirilebilmesi yakla��k 2 ms. s�rer. Tracklar�n de�i�iminden �nce kafalar�n de�i�tirilmesi i�leminin ertelenmesini (beklemesini) lineer konumland�rma ile �nlenebilir hale getirir.
3) MANTIKSAL BLOKLAR
Bir mant�ksal blo�un ebad� 1-64 KB. aras�ndad�r. Dos i�in bunun genellikle 512 Bytel�k ebad� kullan�l�r. Buna ek olarak UNIX i�letim sisteminde 4KB l�k mant�ksal bloklar da vard�r. SCSI s�r�c�s� tek ortal� (S�ngle Medium ) s�r�c�n�n �zerindeki tek mant�ksal blok geni�li�indeki bloklara g�re daha �ok uyum sa�lar. Teoride her bir blok farkl� bir ebatta olabilir.
4) HAREKETL� ORTA BOY S�R�C� ( REMOVABLE MEDIUM DRIVES)
SCSI s�r�c�n�n ortas� hareketli veya hareketsiz olabilir. Disket s�r�c�leri , magneto-optik s�r�c�ler ve removable kartu�lu s�r�c�ler hareketli orta s�r�c�lere �rnektir ve medium olarak nitelendirilirler. Medium s�r�c�ler yazmaya ve okumaya haz�r olmas� maksad�yla y�klendiklerinde 'Mounted ' olarak adland�r�l�rlar.
5) RAM DISKLER
De�i�ken olmayan durumlarda toplanmas� gereken bilgiler SCSI disk s�r�c�n�n modelinde �zelle�tirilemezler (Nonspecify ). Bu da Ram diskin d���nda disk drive'�n yerle�mesine izin verir. Sonu�ta ani bir g�� kesilmesinde h�zla toplanm�� veri ( Storage ) bilgiyi kaybeder.
6) HATA L�STES� (DEFECT L�ST)
SCSI s�r�c�de 4 farkl� hata listesi vard�r. Bunlar ;
P List
G List
Certification List
D List
Plist analog test cihazlar�n� kullanan kullan�c�lar�n kar��la�t��� veya ke�fetti�i
hatalar� kapsar. Bunlar ise orta s�reli kullan�lm�� olan cihazlardaki hatalara
sebep olan pozisyonlar�n bulundu�u listedir. G list Plist'in daha geli�mi�
hata kodlar�n�n bulundu�u listedir. A��l�m� ise Grown listtir. C list Certification
list , format a�amas�nda olu�abilecek hata listesidir. D list ise format i�lemi
ba�lamadan �nce hedefe g�nderilen listedir.
SCSI Bit
Transfer H�z�(MB/s)
SCSI-1 8 5
Fast SCSI 8 10
Fast Wide SCSI 16 20
Ultra SCSI 8 20
Wide Ultra SCSI 16 40
Ultra 2 SCSI LVD 8 40
Wide Ultra 2 SCSI LVD 16 40
Wide Ultra 3 SCSI LVD 16 160
RAID sistemleri gibi �ok say�da SCSI disklerin kullan�ld��� ortamlarda transfer h�z�n� d���rmemek i�in kullanaca��m�z kablo boyuna dikkat etmek gerekir. �deal kablo boyu 1.5 mt olmal�d�r ki 15 tane s�r�c�y� sistemimize takmakta zorluk ��karabilir. Bu s�k�nt�y� yenmek i�in LVD (Low Voltage Differential) ad� verilen teknoloji geli�tirildi. Bu teknoloji orijinal sinyalin ters y�n�nde sinyal �retir. �rne�in "1" bit veri yolunda +5V olarak tan�mlanm�� ise bu sinyal -5V olarak eko edilecektir. Bu �ekilde veriyi iletecek gerilim daha fazla olacak ve d��ardaki g�r�lt� ve parazitin veri yoluna girmesi engellenerek daha g�venli ve daha uzun mesafelerde veri iletimi m�mk�n olacakt�r. LVD'de maksimum kablo uzunlu�u 25mt. dir.
IDE & SCSI
Performans
Multitasking uygulamalarda ve disk eri�iminin yo�un oldu�u durumlarda SCSI'nin performans� tart���lmaz. SCSI kontrol adapt�r� CPU'ya y�k getirmeden s�r�c�leri kontrol edebilme yetene�ine sahiptir. IDE'ye eri�im ve yazma i�lemi CPU'ya y�k getirir.
SCSI zincirindeki s�r�c�ler e� zamanl� �al��abilirler. IDE'de ise ayn� kabloya ba�l� s�r�c�ler s�ra ile �al��abilir. Ayn� anda sadece birinde i�lem yap�labilir.
IDE kanal�na maksimum 2 adet s�r�c� ba�lanabilir. SCSI'de g�n�m�z teknolojisinde bu say� 15'tir. RAID sistemlerinde birden fazla disk kullanarak "striping" teknolojisi ile ayn� anda birden fazla diskten okuma ve yazma i�lemi yap�larak disk eri�imi h�zland�r�labilir. Bu sistemin IDE teknolojisi ile yap�ld��� d���n�l�rse, her sistemde 2 IDE kanal� oldu�unu varsayarsak striping yapabilece�imiz maksimum disk say�s� 2' dir.
SCSI-2 komut kuyruklama teknolojisi kullan�r. SCSI adapt�r veya kontrol�r disk birinci i�lemi yerine getirmeden di�er komutlar� diske g�nderebilir. Bu teknoloji okuma ve yazma i�lemlerini h�zland�r�r.
Bir�ok kullan�c�n�n eri�ti�i sunucu gibi sistemlerde, disk eri�imi olduk�a �nemlidir. Bir dosya sunucusunda �rne�in onlarca kullan�c� disk �zerindeki de�i�ik yerlere eri�mek istediklerinde SCSI'nin performans� IDE'ye g�re olduk�a y�ksektir.
H�z
En yeni IDE teknolojisi UDMA 66, 66MB/s h�z�ndad�r. Wide Ultra-3 SCSI ise 160MB/s h�z�ndad�r.
G�venilirlilik
RAID sistemlerinde birden fazla s�r�c� kullan�larak disk okuma/yazma h�z� artt�r�labildi�i gibi verilerimizin g�venli�i de sa�lanabilir. Disk s�r�c�lerde meydana gelebilecek problemler RAID teknolojisi ile telafi edilir. �rne�in RAID-5 i�in minimum 3 adet diske gereksinim duyar�z ve bir diskimizin bozulmas� durumunda di�er disklerdeki bilgiler ile k�sa s�rede ar�zalanan diskteki veri kurtar�l�r.
"Hot Swap" SCSI diskler ile sistem kapat�lmadan yeni diskler tak�l�p ��kart�labilir. Kritik uygulamalar�n �al��t��� sistemlerde sistemin k�sa s�reli bile olsa kapal� kalmas� telafi edilemez.
Medya ba��ms�zl���
IDE kanallar�na sadece hard disk ba�lanabilir. SCSI arabirimi hard disk d���nda scanner, yedekleme �r�nleri gibi yo�un band geni�li�ine gereksinimi olan cihazlar�n ba�lant�s� i�in kullan�labilir.
SCSI Disklerde Teknolojiler
Hot Swap : "Hot Swap" teknolojisi RAID sistemlerinde oldu�u gibi sistem �al���r durumdayken disklerin tak�l�p ��kart�labilme �zelli�idir.
�ok koruma sistemi
Hard diskler hassas cihazlard�r. �ok dikkatli ta��nmal� ve korunmal�d�rlar. Diskimizi �ok k�sa mesafeden d���rd���m�zde veya sert b�rakt���m�zda zarar g�rebilir ve �al��mayabilir, hatta meydana gelen zarar kendini hemen g�stermese de uzun bir s�re �al��t�ktan sonra ortaya ��kabilir. En �ok zarar veren �oklar k�sa ve �iddetli olanlard�r. A�a��daki �ekilde �ok korumas� olmayan bir diske �ok uyguland���nda diskin ba��na neler gelebilece�i g�sterilmi�tir.
A�a��daki �ekilde ise ayn� �ok, �ok korumas� olan bir diske uygulanm��t�r.
Ayr�ca SPS II teknolojisi ile �ok s�ras�nda di�er disklerde oldu�u gibi, yazmaya devam edilirse mevcut verinin kayb� s�z konusu de�ildir. SPS II veri koruma sistemi ile mevcut veri cache'e at�l�r ve �ok sonras� yaz�l�r.
Disklerde Kapasite S�n�rlamas� ve LBA
Bundan 4-5 sene �nce kullan�c�lar�n s�k kar��la�t��� sorunlardan biri, sabit disklerdeki 504 MB s�n�rlamas�yla kar�� kar��ya kalmalar�yd�. Bir �ok kullan�c� bilgisayar�na yine o zamanlar�n i�letim sistemi olan DOS alt�nda 504 MB 'dan daha y�ksek kapasiteli diskleri, ger�ek kapasiteleriyle tan�tamama sorunu ile kar��la�m�� belki de alm�� oldu�u disklerin sadece 504 MB '�n� kullanabilmi�tir (Tabii ki buradaki sorunda k�smi �l��de DOS 'unda pay�n�n oldu�unu belirtmekte fayda var) . Bu sorun daha sonralar� piyasaya ��kan anakartlar ve BIOS 'larla birlikte giderilmi�tir. BIOS 'da bulunan LBA modu o g�nden sonra �o�u kullan�c�n�n derdine derman olan bir ��z�m olarak gelmi�tir. G�n�m�zde ise buna benzer sorunlar 8.4 GB 'dan daha y�ksek kapasiteye sahip sabit disklerde baz� kullan�c�lar taraf�ndan ya�anabilmektedir. Bunlar�n ��z�m� ve LBA 'n�n ne oldu�una ge�meden �nce isterseniz bu t�r s�n�rlamalar neden kaynaklanmaktad�r ve disk kapasitesinin gercek s�n�r� nedir gibi sorulara yan�t bulmaya �al��al�m.
Disk s�n�rlamas�, disk bilgisinin ta��nd��� birka� katman taraf�ndan belirlenir. Bu katmanlar ise s�ras�yla �unlard�r :
Disk Arabirimi
(kullan�lan arabirime g�re IDE, EIDE veya SCSI)
BIOS
��letim Sistemi
Burada belirtildi�i �zere disklerin kapasite s�n�rlamas�ndaki birinci engel disk arabirimidir. Daha �nce kullan�lan disk arabirimleri, sabit disklerdeki kafa say�s�na veya bir izdeki sekt�r say�s�na baz� k�s�tlamalar getirmekteydi, ancak g�n�m�zde kullan�lan modern arabirimler bu t�r bir k�s�tlaman�n ortadan kalkmas�n� sa�lam��lard�r. Halen kulland���m�z arabirimler olan IDE, EIDE ve SCSI, daha �nceki arabirimler gibi bir izde bulunan sekt�r say�s� yerine sabit disk 'deki toplam sekt�r say�s� ile ilgilenir ve bir sabit diskde 4 milyar sekt�r�n bulunmas�na m�saade eder. Bir sekt�rde 512 byte (0.5 KB) verinin bulunaca�� varsay�ld���nda, bu da 4 TB 'l�k bir sabit disk anlam�na gelmektedir ki g�n�m�z i�in �ok y�ksek bir rakamd�r. Bu sebepten dolay� bizim arabirim taraf�ndan k�s�tlanma gibi bir sorunumuz �imdilik yok.
�kinci engel ise bilgisayar�m�z�n anakart�nda bulunan BIOS 'dur. �lk olarak diskler i�in tan�mlanan BIOS arabiriminde sekt�r say�s�n� tutmak i�in 8 bitlik bir register kullan�l�yordu. Ayr�ca, 8 'er bitlik iki ayr� register 'lar�n birinde sabit diskin iz say�s� di�erinde de kafa say�s� tutuluyordu. 8 bit ile en fazla 256 de�er saklanabildi�ine g�re; bu da BIOS 'un en fazla 256 kafay� (her silindir i�in), 256 silindiri ve 256 sekt�r� (her iz i�in) destekleyebiliyordu. Sonu� olarak ortaya ��kan de�er :
256 silindir * 256 kafa / silindir * 256 sekt�r / iz * 0.5 KB / sekt�r = 8.4 GB
O zamana g�re bu s�n�r hi�te fena de�ildi. Ancak bir sorun vard� ��yle ki; o aralar kullan�lan pek �ok sabit diskin en fazla 16 kafas� (�ok eskilerde bir ara standart hale gelmi� olan WD1003 uyumu sebebiyle) vard�. Ve yine sabit disklerin b�y�k b�l�m�nde silindir say�s� 256 'n�n �zerindeydi. Bunun �zerine sabit disklerde bir tak�m d�zenlemelere gidildi.
Yeni yap�lan d�zenlemeye g�re sekt�r say�s� 6 bitle, silindir say�s� 10 bitle ifade edildi. B�ylece 6 bitle temsil edilebilecek maksimum sekt�r say�s�n�n de�eri 63 (0-63), 10 bitle temsil edilebilecek maksimum silindir say�s� ise 1023� t�r (0-1023 aras�).
Sonu� olarak, hi� bir silindirin 1023 'ten ve hi� bir sekt�r�n de 63 'ten daha b�y�k bir numaraya sahip olamayaca��n� belirten bir BIOS k�s�tlamas� vard�r. �lk silindirin numaras� daima 0 (s�f�r) ile ba�layaca��ndan BIOS 'un 1024 silindiri destekleyebildi�ini s�ylemek m�mk�n. Evet i�te s�k s�k duydu�umuz 1024 s�n�rlamas�n�n kayna�� buras�. Sekt�rler ise numaraland�r�lmaya 1 'den ba�lad���ndan yine BIOS en fazla 63 silindiri destekleyebilir. M�mk�nse BIOS 'u g�ncelleyerek veya OnTrack Disk Manager gibi bir t�r s�r�c� ile BIOS'u aldatarak bu s�n�rlar� ge�mek m�mk�n.
��letim sistemleri a��s�ndan ise durum �u �ekilde; FAT16 'ya sahip i�letim sistemleri 2 GB 'dan b�y�k sabit disk b�l�mlerini tan�maz (Windows 95 'in ilk s�r�m�). FAT32 'ye sahip i�letim sistemleri ile ise 2 TB 'a kadar sabit disk b�l�m� olu�turmak m�mk�n (Windows 95 OSR2, Windows 98 ve Windows 2000). Linux i�letim sistemininde de �u anda bir s�n�r sorunu bulunmamakta, yaln�z Linux kullan�c�lar�n�n kar��la�t��� tek sorun LILO 'dur. Bunu izah etmek gerekirse, LILO 'nun 1024 silindir s�n�rlamas� vard�r (Bu da yine BIOS 'dan kaynaklan�yor asl�nda). Onun i�in LILO kurulaca��nda sabit disk'te ilk 1024 silindirin i�inde olmak ister, �ayet LILO'yu ilk 1024 silindir i�indeki bir partition 'a kurarsan�z sorun kalmayacakt�r. Ayr�ca Windows NT kuraca��n�z bir sistemde ilk partition 2 GB '� a�mamal�d�r ve bu partition FAT32 olmamal�d�r. Bu y�zden Windows NT kuraca��n�z sistemlerde ilk partition '� 2 GB 'tan b�y�k yapmay�n.
Son olarak "LBA nedir?" sorusuna cevap bulmak istersek BIOS 'da bulunan s�n�rlamalar� ger�ek de�erlerinden farkl� bir �ekilde g�stererek BIOS 'u aldatmakt�r. LBA (Logical Block Addressing), mant�ksal blok adresleme ad� verilen bir �e�it sekt�r d�n���m� yapar ve diskin g�r�nen geometrisini yeniden d�zenleyerek s�r�c�n�n ger�ekte oldu�undan daha az silindire ve daha �ok kafaya sahip oldu�u izlenimini verir. BIOS 'unuzda bulunan bu LBA se�ene�ini aktif hale getirerek (�o�u zaman aktif durumdad�r zaten), BIOS 'un kapasite s�n�rlamas�na ��z�m getirmi� olursunuz.
RAID Hakk�nda Temel Bilgiler
RAID, sunucu bilgisayarlarda kullan�lan vazge�ilmez bir sistemdir.
RAID Nedir?
RAID, Redundant Array of Inexpensive Disks teriminin k�salt�lm�� �eklidir. RAID, sunuculuk yapan sistemlerde, veri g�venli�ini artt�rmak i�in kullan�lmaktad�r. RAID; k�sa ve �z olarak, birden fazla harddiskin tek �nite �eklinde ba�lanma metodudur. RAID, bir harddiskin ya da ayr� ayr� ba�lanm�� harddisklerin sundu�u veri ��k���n�n daha geni�ini sunabilir.
RAID Neden Gereklidir?
RAID, bir harddisk bozuldu�u zaman, e� zamanl� olarak veri kurtar�m�n� sa�lar. �rne�in bu bilgisayar bir network �zerinde server ise veri kurtarman�n yan� s�ra, sistemn eri�ilebilirli�ini ve networkun sorunsuz �al��mas�na devam etmesini sa�lar. Birlikte �al��an harddiskler sistem performans�n�da artt�rmaktad�r.
RAID Level
Tan�m Gereken minimum disk s�r�c� say�s�
RAID 0 Verileri payla�t�r�r (Data Striping).Hata tolerans� yoktur. 2
RAID 1 Disklerin kopyas�n� tutar (Disk Mirroring) 2
RAID 0/1 RAID 0 ve RAID 1'in birle�mesiyle olu�ur 4
RAID 5 "Multiple-BLOCK Striping"; H�zl� Yazma/ Yava� Yazma; parite,
sistemdeki b�t�n disklere da��t�lm��t�r. 3
Yukar�daki tabloda, en �ok kullan�lan RAID Sistemlerini k�sa a��klamalar� verilmi�tir. Bunlar�n a��klamalar�n� k�saca yapaca��z. A�a��da ise RAID sistemlerinin nas�l �al��t��� g�r�lmektedir.
- RAID S�STEMLER� -
RAID 0 ( Data Striping )
RAID 0 sistemine g�re, b�t�n harddiskler tek disk olarak say�l�r ve bu disklere bilgiler payla�t�r�larak yaz�l�r. Dolay�s� ile bir veri g�venli�i s�z konusu de�ildir. Min. 2 diske ihtiya� vard�r.
RAID 1 ( Disk Mirroring )
RAID 1 sistemine g�re, bir harddisk �zerindeki bilgilerin ayn�s�, di�er diskte tutulur. Veri g�venli �ok y�ksektir. Bir disk ar�zaland��� zaman, di�eri devreye girerek veri kayb�n� �nler ve �al��ma devam eder. Min. 2 diske ihtiya� vard�r.
RAID 0 + 1
RAID 0 + 1 sistemi, anlayaca��n�z �zere, RAID 0 ve RAID 1 sistemlerinin birle�mesiyle olu�maktad�r. Disklere veriler hem payla�t�r�larak yaz�l�r, hem de disklerin kopyas� ayn� �ekilde di�er disklerde tutulur. Min. 4 diske ihtiya� vard�r. Veri g�venli�i fazlad�r.
RAID 5
RAID 5 sistemine g�re, parite, sistemdeki t�m disklere da��t�lm��t�r. Min. 3 disk gereklidir.
Her harddisk bir g�n gelip bozulacakt�r. Bunun ne zaman olaca��n� kestirmek m�mk�n de�il. Hayati bilgiler ta��yan serverlarda RAID sistemlerinin kullan�lmas� ka��n�lmazd�r.
Sabit Disk Al�rken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
E�er ana kart�n�zdaki chipset destekliyorsa IDE bir disk i�in ULTRA DMA 66 arabiriminin desteklenmesi sizin i�in �nemli olabilirse de pratikte aradaki fark her zaman hissedilmeyebilir. Bunun nedeni ULTRA DMA 66 ve ULTRA DMA 33 disklerin asl�nda ayn� mekanizmalar� kullanmalar�na ra�men ULTRA DMA 66 da daha y�ksek bir bant geni�li�i sayesinde daha y�ksek veri aktar�m�n�n m�mk�n olmas�. Fakat bu fark� ev kullan�c�lar� hissetmesi zordur. ��nk� eri�im s�resinde bir iyile�me olmamas� bir yana ayn� mekanizman�n kullan�lmas� y�z�nden sadece �ok b�y�k dosyalarla �al��ma s�ras�nda bant geni�li�i fark� ortaya ��kacakt�r. Sabit disklerde �n bellek ve dakikadaki d�n�� h�z�(RPM-Roll Per Minute) performans� do�rudan etkileyen fakt�rlerdir. �zellikle SCSI arabirimini destekleyen bir disk almaya niyetliyseniz �n belle�in y�ksek olmas�na dikkat edin. SCSI disk kullanan sistemlerde dikkat edilmesi gereken bir nokta IDE CD s�r�c� ya da yaz�c� kullanman�n performans� d���rebilece�idir. B�yle bir durumda t�m cihazlar�n SCSI olmas� tercih edilmelidir. SCSI disklerin y�ksek d�n�� h�zlar� dikkate al�nd���nda yo�un kullan�mda fazlaca �s�nmalar� ka��n�lmaz olacakt�r. B�yle bir durumda sabit diskler i�in haz�rlanan fanlar kullanmak ve kasa i�inde hava dola��m�n� sa�lamak gerekir.
�zet olarak;
Daha y�ksek kapasite elde etmek i�in sabit disklerin i�inde birden fazla disk
bulunur. Bu diskler dakikada 5400 hatta 10000 kere d�nebilirler. Okuma ve
yazma kafalar� ise bu s�rada ola�an�st� bir h�zda merkezle disk kenar� aras�nda
hareket ederek veri aktar�m� sa�larlar. Kafalar�n bu hareketleri saniyede
50 kere ya da daha h�zl� olabilir. Kafalar bu kadar y�ksek h�zla hareket edebilmek
i�in optimum a��rl�kta �retilirler ve kafalar� hareket ettiren mekanizma da
sabit diskin en hayati par�alar�ndan biridir.
Sabit disklerin i�indeki diskler (ya da plakalar) �ift tarafl�d�r. Dolay�s�yla
plakan�n her iki taraf� da veri yazmak i�in kullan�l�r. Bunun i�in plaketin
iki y�z� i�in iki ayr� kafa gerekir. Yani �rne�in i�inde 3 tane plaka bulunan
bir diskte 6 adet kafa bulunur.
Pc Tecnique Referance kitab�ndan al�nt�d�r.