Αν έλεγε κανείς για το Sandinista! σε κάποιον από τούς χιλιάδες θαυμαστές των Clash δεν θα πίστευε στ' αυτιά του. Θα αναρωτιόταν τι να έχει απογίνει ο ορμητικός ήχος του αγγλικού κουαρτέτου, το χωρίς φρένο rock 'n' roll τους, η οργή πού σιγόκαιγε, το ντελίριο, γενικά όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που, τόσο από τούς δίσκους όσο και από τη συναυλία, είχαν κάνει τούς Clash να ξεχωρίσουν από το 1978 σαν το πιο "μεγάλο rock'n'roll συγκρότημα του κόσμου" μέσω του βρετανικού Τύπου, τίτλος πού είχε κρατηθεί ειδικά για τούς Rolling Stones. Σήμερα τι έχει μείνει από το καταπληκτικό εκείνο συγκρότημα πού ήξερε να συνενώνει γύρω του τους punk-rockers και τούς νοσταλγούς της καθιερωμένης rock, ένα συγκρότημα πού ήταν η προτίμηση των λευκών και των μειοψηφιών των Τζαμαϊκανών στην Αγγλία και στην Αμερική, ένα συγκρότημα πού δεν δίσταζε να προβάλλει το κόκκινο αστέρι και τις σημαίες τής κινέζικης επανάστασης, πού ανοιχτά συμπαθούσε κάθε μορφή απελευθερωτικού αγώνα συμπεριλαμβάνοντας μέσα στις προτιμήσεις του τρομοκρατικές οργανώσεις όπως ή RAF και οι Ερυθρές Ταξιαρχίες. Αυτό είναι το ερώτημα που θέσαμε για την ώρα και στο όποίο θα απαντήσουμε.
Οι Clash έχουν αναδυθεί από το συντρίμμια δύο συγκροτημάτων, των London SS και των 101' s απ' όπου βγήκαν οι Joe Strummer, Mick Jones και Paul Simon. Simonon. .Ο Topper Headon, ο μόνιμος πια μπατερίστας των Clash, είναι ο τελευταίος από μια μακριά σειρά άλλων πού έρχονταν και έφευγαν. Στο 1976 πριν από τούς Clash, η μουσική πού έπαιζε ο Joe Strummer ήταν των αισθησιακών, γοητευτικών rock-blues στο στιλ του Dr Feelgood ή του Nick Lowe. Στο κλαμπ του Λονδίνου με κιθάρα και αρμόνικα ο Joe Strummer τραγουδούσε τραγούδια όπως Gimme The Key Of Your Heart. πού βγήκε στις μέρες μας από τους Carpettes.
Απ' τις ίδιες αίθουσες ξεπήδησε το punk- rock στην αρχή συγκεχυμένο, ύστερα όλο και με μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του τι ακριβώς είναι. Μόλις σχηματίζονται οι Clash βρίσκονται κιόλας στην πρώτη γραμμή αντιμετωπίζοντας αγάπη ή μίσος. Πάνω στη σκηνή είχαν για φόντο τη σημαία τής Λουφτβάφε, δεν έκρυβαν τις συμπάθειες τους για το βρετανικό νεοφασιστικό συγκρότημα "Εθνικό Μέτωπο", και πρόβαλλαν ανοιχτά άλλα punk γκρουπ, σύμβολα ναζιστικό. 'Όπως είχαν ήδη κάνει οι Rolling Stones στο πρόσωπο του Brian Jones, όπως ο Lou Reed, όπως κάθε τόσο έκανε ο Jimmy Page των Led Zeppelin, όπως τόσοι άλλοι, punk rockers ή όχι, έτσι και οι Clash έπαιζαν χωρίς ίσως να έχουν πλήρη συνείδηση με σύμβολα πού προξενούσαν συναισθήματα απώθησης στο μεγαλύτερο μέρος των ανθρώπων.
Ίσως μάλιστα ακριβώς αύτή ή έννοια των "απαγορευμένων" συμβόλων, των καταδικασμένων από την ιστορία, να είναι ή αίτία και η αφορμή τής γοητείας πού εξασκούν πάνω στους μουσικούς του rock 'n' roll, οι όποίοι ζουν και σκέπτονται πόντα σαν να βρίσκονται ενάντια. ενώ από την πρώτη κιόλας στιγμή βρίσκονται μέσα στο μηχανισμό τής βιομηχανίας μέχρι το λαιμό γιατί τους το επιβάλλουν οι συνθήκες επιβίωσης. Πάντως, όπως τα παλιά χρόνια κουνούσαν το μαγικό αντικείμενα' πέρα δώθε, για να απομακρύνουν το πνεύματα, έτσι και οι punk-rockers κουνούσαν τις σβάστικες τους και το δερμάτινα μπρασελέ τους κόντρα στους κατεστημένους του rock'n'roll. Ο Johnny Rotten ανέλαβε το ρόλο του μεγάλου ιππότη, ο Joe Strummer το ρόλο του αρχηγού των πραιτοριανών .Πολύ γρήγορα όμως οι Clash βγήκαν από το παιχνίδι.
Ένα άλμπουμ γεμάτο επίθεση στη μουσική και στα κείμενα, με ισχύ, στο πιο γνήσιο στιλ rock'n'roll. Μια απόδειξη πού επιβεβαιώνει ότι οι Clash είναι ένα από το καλύτερα συγκροτήματα του κόσμου. Και φτάνουμε έτσι στο 1979. Οι θαυμαστές των Clash περιμένουν τη συνέχεια του Give'Em Enough Rope και έρχεται το διπλό London Calling. H διαφορά είναι αισθητή. Στο μεταξύ ο ήχος γίνεται πιο ακατέργαστος, χωρίς φινίρισμα, ενώ ή παραγωγή του Sandy Pearlman, πού δούλευε πάντοτε με τούς Blue Oyster Cult, είχε δώσει ένα ήχο συγκροτημένο στον προηγούμενο δίσκο και γεμάτο ενεργητικότητα. το London Calling αρχίζει ήδη να υπογραμμίζει την απομάκρυνση, από τούς Clash "το παιδιού του δρόμου" της πρώτης εποχής, των Clash του σήμερα πού είχαν γίνει περισσότερο διεθνιστικοί και λιγότερο Λονδρέζοι, πού είχαν κατά συνέπεια γίνει πιο ανοιχτοί σε θέματα διάφορα πού αν κάθονταν σπίτι τους όπως άλλα συγκροτήματα, δεν θα κατάφερναν ποτέ να γνωρίσουν.
Θα μπορούσε να πει κανείς πώς μετά την ανακάλυψη του ξεκληρίσματος του σπιτιού τους, οι Clash άρχισαν μια αναζήτηση σ' όλο τον κόσμο. Όσο άφορα τη μουσική, κυριαρχούν ακόμα οι δομές punk πάνω στις όποίες στηρίζεται απόλυτα ή reggae και κάθε λίγο ξανάρχονται στην επιφάνεια το blues-rock του Joe Strummer. το διπλό άλμπουμ ε1ναι πολύ καλό και δεν κάνει άλλο από το να ενισχύει την εικόνα του συγκροτήματος σε όλο τον κόσμο.
Στις συναυλίες πού έδιναν, πάνω στην κιθάρα του Joe υπήρχε ένα αυτοκόλλητο πού έγραφε για τον αγώνα τής κίνησης των Σαντινίστας για την απελευθέρωση της Νικαράγουα, από τη δικτατορία.Sandinista! λείπει ένας μεγάλος πρωταγωνιστής, το rock'n'roll. Μοιάζει παράξενο όταν πρόκειται για τούς Clash κι όμως, έτσι είναι το συγκρότημα δείχνει να έχει θυσιάσει το rock 'n' roll στις πιο συνηθισμένες του φόρμες ακόμη και σε κείνες τις σκελετικές τής punk-rock και της rock reggae, για χάρη άλλων φορμών μουσικής πιο κατάλληλες στη συζήτηση πού βρίσκεται στο βάθος του τριπλού άλμπουμ. Ολόκληρο το άλμπουμ δεν είναι άλλο παρά ένα μανιφέστο, κάτω από πολλές όψεις, για τους αγώνες του Τρίτου Κόσμου, ένα μανιφέστο ανοιχτά αντί-δυτικού με όλο το σύνολο τής κουλτούρας πού εκφράζει εκείνος ο κόσμος από την πολιτική μέχρι την οικονομία και μέχρι τη μουσική. Συγκαταλέγονται επίσης και οι χώρες της Ανατολής πού είναι πλούσιες και προχωρούν προς το δρόμο της ανάπτυξης. Τουλάχιστον για την ώρα ή προσοχή των Clash έχει στραφεί στη Λατινική Αμερική, σε μια από τις πιο όντι~TΙKές πολιτικό ζώνες και όπου υπάρχει συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων. Ο τίτλος είναι το έμβλημα του δίσκου.
ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΙΤΟ ΚΟΣΜΟ. Και σήμερα με το τριπλό αλμπούμ Sandinista! βρισκόμαστε μπροστά σ' ένα καινούργιο κεφάλαιο. Κάτω από πολλές απόψεις της ζωής ενός συγκροτήματος πού δείχνει να ξεφεύγει από κάθε είδους προσδιορισμό, πού ξεγλιστράει από κάθε γωνία όπου προσπαθούν να την περιορίσουν, ενός συγκροτήματος που έχει πολλές αντιφατικές όψεις αλλά ίσως ακριβώς γι' αυτό να είναι γοητευτικό όσο λίγα.
Στην αρχή αυτού του κεφαλαίου είχαμε αναρωτηθεί τι έχει μείνει από το συγκρότημα που όλοι ξέρουμε. Στο πρώτο άκουσμα. το Sandinista! μας αφήνει έκπληκτους. το αλμπούμ οδηγεί στο άκρο συζητήσεις για τις όποίες έχουν γίνει όπλές νύξεις στο London Calling και μας εισάγει άλλες εντελώς νέες. Πάνω απ' όλα είναι funky, γεγονός πού από μόνο του αποτελεί μεγάλη έκπληξη για τούς θαυμαστές, υπάρχουν πολλά κομμάτια όπως το The Magnificent Seven και Ivan Meets G.I. Joe και άλλα πού είναι ακριβώς εφαρμογή του μαύρου funk πολύ κατάλληλου για χορό. Οι Clash έκτός από τα κείμενα, μπορούν πολύ εύκολα να διακριθούν επίσης από τη φωνή του Joe Strummer. Αλλά, σε γενικό επίπεδο, θα μπορούσε να πει κανείς ότι από το Οι Σαντινίστας είναι πιο όνομα μυθικό. ένα κίνημα πού κατόρθωσε να απελευθερώσει την πατρίδα του γκρεμίζοντας ένα οπισθοδρομικό βασίλειο, ένα σύμβολο για όλες τις χώρες του ίδιου γεωγραφικού πλάτους και μήκους που , βρίσκονται στις ίδιες συνθήκες της Νικαράγουα.
Όπως διαπιστώνει κανείς η συζήτηση ξεφεύγει συχνά από τα μουσικά πλαίσια, άλλά η δουλειά τους ακριβώς είναι εκείνη πού μας υποχρεώνει να το κάνουμε. Όλα, ή σχεδόν όλα το τριανταέξι κομμάτια του Sandinista! μιλούν για ειρήνη και πόλεμο. για εκμετάλλευση και εξέγερση για χώρες φτωχές .για μουσική πού γίνεται εμπόριο (συμπεριλαμβάνεται και το rock'n'roll, και μουσική σαν ηχητικό συμπλήρωμα της ζωής μιας κοινότητας όπως το τραγούδια δουλειάς και το The Sound Of The Sinners είναι spiritual όπως το Washington Bullets είναι reggae με την τυπική μορφή των μεξικάνικων επαναστατικών τραγουδιών). Γι' αυτό το Sandinista! είναι ένα άλμπουμ πού θέτει ερωτηματικά, τόσο για τις μουσικές επιλογές του όσο και για το περιεχόμενο των τραγουδιών του. Το άλμπουμ ηχογραφήθηκε στη Νέα Υόρκη κατά μοναδικό τρόπο.
Οι ήχοι φροντισμένοι, όλα το τραγούδια έχουν παραγωγή και μήνυμα επιμελημένα, συχνά έχουν ανατρέξει στη βοήθεια του dubbing στην ηχογράφηση σε Τζαμαϊκανά στούντιο. Θα πρέπει να πούμε όμως και κάτι άλλο. Το άκουσμα του Sandinista! είναι "βαρύ", ιδιαίτερο την πρώτη και τη δεύτερη φορά. Αλλά μόλις έρθει ή χώνεψη, πρόκειται για ένα δίσκο θεϊκό από μουσική πλευρά. Η ατμόσφαιρα αλλάζει συνεχώς. Το Rebel Waltz είναι ένα αληθινό και γνήσιο βαλς, το Look Here είναι ένα κομμάτι jazz- hard-bop. το Somebody Got Murdered ξαναφέρνει λίγο στο νου τους παλιούς Clash. Η κιθάρα δεν βρίσκεται ποτέ σε πρώτο πλάνο, οι Clash προτιμούν το ορχηστρικό σύνολο πού δημιουργείται από άλλα όργανα, όπως ακουστικό και ηλεκτρικό πιάνο, σαξόφωνο, όργανο, κιθάρες, βιολί ηλεκτρικό.
Οι εκπλήξεις, έτσι, γίνονται πολλές και ώσπου να τελειώσουν οι έξι πλευρές δεν είσαι ποτέ σίγουρος για το τι θα επακολουθήσει. Η reggae είναι πανταχού παρούσα. Όχι η rock-reggae των λευκών άλλά η γνήσια reggae των συγκροτημάτων του Κίνγκστον, με λίγες κιθάρες και πολύ ρυθμό και στο βάθος το όργανο να θυμίζει τις θρησκευτικές πηγές αυτής της μουσικής. Σ' αυτό το σημείο θα πρέπει να απαντήσουμε στην αρχική ερώτηση. Οι Clash με πολύ κουράγιο προχωρούν στο δρόμο τους.
Έχουν μία άποψη για τον κόσμο, πολύ φανερή τώρα πια. Κατ' αρχήν πρέπει να βρίσκεται ο άνθρωπος και ή ελευθερία του, οπότε λέμε όχι σε κάθε συνθήκη τόσο σε επίπεδο λαού όσο και σε εθνικά γκρουπ είναι μία συζήτηση αποφασιστικά διαφορετική από τη συνηθισμένη rock'n'roll. και ή εγκατάλειψη σχεδόν ολική του κλασικού rock'n'roll δείχνει την απόφαση των Clash να μην υποκύψουν ούτε μπρος στο δικό τους μύθο. Το Sandinista! μουσικά είναι αληθινά απολαυστικό έστω και αν συχνά επαναλαμβάνεται. Στα κείμενα δένεται πολύ με τη γή, με τον πολύ κόσμο. Άλλοτε είναι ρομαντικό, άλλοτε είναι σκληρό, άλλοτε ασκεί κριτική. Πάντοτε όμως είναι ζωντανό και ζωηρό από όλες τις απόψεις.