.:: NİELS
HENRİK ABEL
|
|
Niels Henrik Abel,
1802 ile 1829 yılları arası yaşamış Norveçli bir matema-tikçidir.
O dönemler, genç bir matematikçinin şöhreti yakalayabilmesi için tek
çaresi, Paris gibi büyük merkezlerdeki tanınmış kişilerin takdirini
ka-zanabilmek olduğundan, Abel de Paris’te zamanın büyük
isimlerinden Ca-uchy’ye bir çalışmasını takdim eder. Oysa
Cauchy kendi ünüyle meşgul, bu kuzeyden gelen genç adamın verdiği çalışmayı
okumadan kaybeder. Abel de Berlin’de tanıştığı Crelle adlı
bir matematikçinin teklifine uyarak o-nun yeni çıkaracağı bir
matematik dergisine makale göndermeye başlar.
|
Bugün Crelle Dergisi
takma adıyla bilinen bu çek prestijli derginin ilk sayısında altı makale
ya-yınlar ve matematik dünyasında tanınması da bu sayede olur. Abel’in
matematiğe katkısı, eliptik integral adıyla bilinen bazı tür integrallerin
kavram olarak anlaşılmasını sağlamaktan ibarettir. Bu integrallerin
nasıl hesaplanacağı hala bilinmemekle birlikte, altlarında yatan temel
kavramların ne olduğu Abel’in ve çağdaşlarının çalışmalarıyla aydınlanmıştır.
Abel’in matematik dünyası
dışında da tanınmasını sağlayan çalışması ise beşinci derece po-linom
denklemlerinin çözümleriyle ilgilidir. Birinci ve ikinci derece polinom
denklemlerinin çö-zümü yıllardır biliniyordu. Üçüncü derece
polinom denkleminin çözümünü, 15. Yüzyılda İtalyan matematikçi
Cardano, dördüncü derece polinom denklemin çözümünü de Cardano’nun
arka-daşı Ferrari, yine katsayılar cinsinden çözmeyi başardı.
İnsanlar
dördüncü derece denklemlerden sonra beşinci