Satrancın ilk kez
M.S.570 yıllarında Hindistan’da oynandığını biliyoruz. Daha önce Çin’de de bu
oyunun oynandığı rivayet ediliyor.
Rivayet olunur ki bunu bulan Brahman
rahibi Şah’a bir ders vermek istemiş. “Sen
ne kadar önemli bir insan olursan ol, adamların, vezirlerin, askerlerin olmadan
hiçbir işe yaramazsın” demek istemiş. Şah bu durumdan memnun görünmüş, “Peki, oyunu ve dersini beğendim. Dile benden ne dilersen” demiş. Rahip bu
olay üzerine Şah’ın alması gereken dersi hala almadığını düşünerek “Bir miktar buğday istiyorum” demiş.
“SANA BULDUĞUM BU
OYUNUN BİRİNCİ KARESİ İÇİN BİR BUĞDAY İSTİYORUM. İKİNCİ KARESİ İÇİN İKİ BUĞDAY
İSTİYORUM. ÜÇÜNCÜ KARESİ İÇİN DÖRT BUĞDAY İSTİYORUM. BÖYLECE HER KAREDE, BİR
ÖNCEKİ KAREDE ALDIĞIMIN İKİ MİSLİ BUĞDAY İSTİYORUM. SADECE BU KADARCIK BUĞDAY
İSTİYORUM” demiş.
Şah, kendisi gibi
yüce ve kudretli bir şahtan isteye isteye üç beş tane buğday isteyen bu
rahibin, küstahlığa varan alçakgönüllülüğüne sinirlenmiş ve ona bir ders vermek
istemiş. “Hesaplayın. Hak ettiğinden bir tane
fazla buğday vermeyin” demiş.
İNCE HESAP;
HESAPLAMAYA İLK
KARELER KOLAY GİTMİŞ.
1. KAREYE BİR BUĞDAY,
2. KAREYE İKİ BUĞDAY,
3. KAREYE DÖRT BUĞDAY... ANCAK
10. KAREYE GELİNDİĞİNDE 1023 BUĞDAY
VERMELERİ
GEREKİYOR. BU YAKLAŞIK BİR AVUÇ BUĞDAYA KARŞILIK GELİR; HESABIN HEP BÖYLE
GİDECEĞİNİ, HEP RAHİBE BÖYLE ÜÇ BEŞ BUĞDAY VERECEKLERİNİ ZANNEDİYORLARDI. ZATEN
15. KARE YALNIZCA 1.5 KİLO BUĞDAY
VERECEKLERDİ.
25. KAREYE GELİNCE 1.5 TON OLDUĞUNU
GÖRMÜŞLER AMA
FAZLA HEYECANLANMA-MIŞLAR. OYSA;
31. KAREYE GELİNCE, BU İŞİN ŞAKASI
OLMADIĞINI ANLAMAYA BAŞLAMIŞLAR. ÇÜNKÜ VERMELERİ GEREKEN BUĞDAY
31. KAREDE 92 TONMUŞ.
49. KAREYE GELDİKLERİ
ZAMAN
24 MİLYON TON BUĞDAY VERMELERİ
GEREKİYOR.
BU
İSE TÜRKİYE’NİN BİR YILLIK BUĞDAY ÜRETİMİNDEN FAZLA.
54. KAREYE GELDİKLERİNDE
İSE
771 MİLYON TON BUĞDAY VERMELERİ
GEREKİYOR.
BU
DA DÜNYAMIZIN BU GÜNKÜ ÖLÇÜLERE GÖRE BİR BUÇUK YILLIK BUĞDAY ÜRETİMİ.
“MADEM BAŞLADIK HESAPLARA DEVAM
EDELİM” DEYİP BİTİRMİŞLER.
64.
KARE DE TAMAMLANDIĞINDA BUGÜNKÜ ÖLÇÜLERDE DÜNYANIN 1500 YILLIK BUĞDAY ÜRETİMİNİ
RAHİBE VERMELERİ GEREKTİĞİ ORTAYA ÇIKMIŞ.
BU UPUZUN İFADELERLE ANLATTIĞIMIZ
SAYININ MATEMATİK DİLİNDEKİ İFADESİYLE ANLATIMI ŞÖYLEDİR;
Σ 2 = 2 – 1 = 18 446 744 073 709 551 615