�nanna'n�n A�k�

S�mer'de �nan� ve Kutsal Evlenme

OPERA 3 PERDE

 


���NDEK�LER

�NS�Z
A�k Tanr��as� �nanna ve Kutsal Evlenme �yk�s�n�n �zeti
S�merde Kutsal Evlenme
A�k Tanr��as� �nanna �le �oban Tanr�s� Dumuzi'nin Evlilik �yk�s�
Birinci Perde
�kinci Perde
���nc� Perde
Kaynak�a

 



�NS�Z

�iviyaz�l� belgelerin bulunmaya ba�lad��� ge�en y�zy�ldan beri Mezopotamya'da A�k Tanr��as� �nanna ve �oban Tanr�s� Dumuzi (Tevrat'ta Astarte-Tammuz) ile ilgili bir bereket k�lt�n�n varl��� biliniyordu. Fakat, bunu her y�n� ile kan�tlayacak belgeler yay�mlanm�� de�ildi. Ancak, bu y�zy�l�n ortalar�na do�ru S�mer edebiyat�na ait belgeler saptan�p yay�mlanmaya ba�land�ktan sonra bu k�lt ve bu k�lt�n esas�n� olu�turan kutsal evlenme t�reni konusu a��kl��a kavu�tu. S�mer edebiyat�na ait tabletlerin en b�y�k k�sm� 1887-1890 y�llar� aras�nda ABD'de, Philadelphia �niversite M�zesi taraf�ndan, G�ney Mezopotamya'da eski bir din ve k�lt�r merkezi olarak y�zlerce y�l varl���n� koruyan Nippur (yeni ad� Nif-fer) �ehri kaz�lar�nda bulunmu�tur. Bu tabletler, o g�nk� m�zeler nizamnamesine g�re, �stanbul Arkeoloji M�zeleri'yle kaz�y� yapan kurum aras�nda geli�ig�zel payla��lm��t�. Ba�ka yerlerden ��km�� veya ka�ak olarak elde edilmi� bir k�s�m tabletler de Avrupa ve Amerika m�zelerine da��lm��t�r ki, hepsinin toplam be� bin adet oldu�u tahmin edilmektedir. Bunlar�n hemen hemen ��te biri �stanbul Arkeoloji M�zeleri'nin �iviyaz�l� Belgeler Ar�ivi'nde bulunuyor. Efsaneler, destanlar, ilahiler, a��tlar, mersiyeler, a�k �iirleri, atas�zleri, hik�yeler ve bilgelik kompozisyonlar�ndan olu�an S�mer edebiyat�n�n, dolay�s�yla bereket k�lt�n� olu�turan kutsal evlenme metinlerinin g�n �����na ��kmas�nda en b�y�k rol� Prof. Samuel Noah Kramer (25 Kas�m 1990'da, 93 ya��nda �ld�) oynam��t�r. O tam 60 y�l �iviyaz�l� tabletler bulunan Avrupa, Amerika m�zelerini ziyaret ederek, S�mer edebiyat�na ait tabletleri ve konular�n� saptam��, b�y�k bir bilim c�mertli�i ve yard�mseverli�iyle isteyen m�ze uzmanlar�n� da �al��malar�na katarak, ara�t�rmalar�n� evrenselle�tirmi�tir. B�t�n bu �al��malar�n sonucu, y�zlerce tabletin kopyas� yap�lm��, ayn� metne ait di�er m�zelere da��lm�� par�alar bulunarak konular t�m�yle ortaya ��kar�lm�� ve �e�itli yay�nlarla Sumerologlara, bilim tarih�ilerine, antropologlara kaynak olarak sunulmu�tur.

S�mer edebi metinlerinin yay�mlanmas�nda en b�y�k katk� �stanbul Arkeoloji M�zeleri �iviyaz�l� Belgeler Ar�ivi'nden yap�lm��t�r. Orada bulunan S�mer edebiyat�na ait l 400 tablet, �ok k���k par�alar d���nda, Samuel Noah Kramer, Hatice K�z�lyay ve Muazzez ��� taraf�ndan kopya edilerek yay�mlanm��t�r. Yap�lan bu �al��malarla S�mer'in bereket k�lt�n� olu�turan kutsal evlenme �yk�s� de hemen her y�n�yle ayd�nlanm�� bulunuyor.

Bu �al��malar aras�nda ve daha sonraki y�llarda, genellikle �iir tarz�nda yaz�lm�� S�mer edebi kompozisyonlar�n� �e�itli yay�nlardan T�rk�eye �evirmeye �al��t�m. Bunlar i�inde A�k Tanr��as� �nanna'n�n b�t�n ser�venlerini kapsayan �iirlerini bir kitap i�inde toplamay� d���n�yordum. Seyretti�im bir opera, kutsal evlenme �yk�s�n�n bir opera veya m�zikal oyunun konusu olabilece�ini d���nmeme neden oldu. ��nk�, tarihin bu en eski a�k �yk�s�, binlerce y�l boyunca de�i�meyen a�k, kin, ac�, merhamet ve sevin� duygular�n� anlatmaktad�r. Bunlar� d���nerek hik�yeyi �� perdelik bir oyun halinde d�zenledim. Birinci perde, Tanr��a �nanna'n�n �oban Tanr�s� Dumuzi ile evlenmesini; ikinci perde, Tanr��a'n�n yeralt�na gidi�ini, oradan ��kabilmek i�in kocas�n� yerine g�ndermesini; ���nc� perde, kocas�n�n bir�ok u�ra�tan sonra yeralt�ndan ��karak kar�s�yla birle�mesini, b�ylece bereket getirecek yeni y�l�n ba�lamas�n� konu etmektedir. �iirleri d�zenlerken, baz� yerleri k�saltmak ya da atlamak suretiyle konuya ve T�rk�eye uygun hale getirmeye �al��t�m. Bu �ekliyle asl�na uygun olarak daha anla��l�r duruma geldi�i kan�s�nday�m. Fazla olmamakla birlikte baz� bo�luklar� kendi ilavelerimle tamamlad�m. Ben ne bir edebiyat��, ne de bir oyun yazar�y�m. Amac�m bu yolda �al��anlara, binlerce y�l �nceye g�t�recek bir kap�y� a�mak.

Ba�arabilirsem ne mutlu bana!

Muazzez �lmiye ���
8 Eyl�l 1995





A�K TANRI�ASI �NANNA VE KUTSAL EVLENME �YK�S�N�N �ZET�

S�mer �airlerine g�re Tanr��a �nanna, toplumun s�s�, S�mer'in ne�esidir. Ay Tanr�s� Nanna'n�n k�z�d�r. Akad'larda ��tar, Musevilerde Astarte, Yunanda Afrodit, Roma'da Ven�s ad�n� ta��yarak y�zy�llar boyu �e�itli toplumlar�n efsanelerinde ya�am��t�r. Ven�s y�ld�z�n� temsil etmektedir.

�nanna'y� S�merliler yaratt�. Kad�nlarda izledikleri, g�rmek istedikleri b�t�n nitelikleri, onun �ahs�nda toplam��lar, onu y�celtmi�, ona tapm�� ve hakk�nda y���nlarla �iir, hik�ye yazarak �l�ms�zle�tirmi�lerdir. O, g�zelli�in, �uhlu�un, �ekicili�in, �efkatin, h�rs�n, kavgan�n, �nderli�in, kurnazl���n ve en �nemlisi bereketin ve �o�alman�n sembol� olmu�tur. �yk�lerinde Kabil ile Kain'in tart��mas�n�, Leyla ile Mecnun'un sevi�mesini, �obanlar�n eri�ilmesi g�� a�klar�n�, kad�n�n fettanl���n�, insafs�zl���n�, erke�in hayranl���n�, umursamazl���n�, karde� sevgisinin en y�cesini g�r�yoruz. �nanna g��e, yere egemendi. Tanr�lar�n en �st�n�
Enlil'e istedi�ini yapt�rmay�, en ak�ll�s� Enki'yi aldatmay� ba�arm��t�r. A�k� ve seksiyle, insanlara, do�aya yenilenme, �o�alma g�c� vermi�, ad�na yap�lan tap�naklarda, onun yerine seks g�revi yapmak i�in S�mer'in en sayg�n kad�nlar� yar��m��lard�. S�mer �airlerine, ozanlar�na bitmez, t�kenmez bir ilham kayna�� olmu�, onun i�in yaz�lan �yk�ler, �iviyaz�s�yla �lmez kilden tabletler �zerine yaz�larak zaman�m�za kadar ula�m��t�r.

Bu hik�yelerden en �nemlisi ve yayg�n olan�, �nanna ile �oban Tanr�s� Dumuzi'nin, �lkeye bereket sa�layan evlenmesidir. S�mer'de bereket k�lt� nas�l ve ni�in do�mu�tu?
S�mer ekonomisi tar�m ve hayvanc�l�k �zerine kurulmu�tu. �r�nler ne kadar bol olursa halk�n zenginli�i ve rahat� o kadar �ok olacakt�. �r�nlerin bollu�u topra��n ve d�lyata��n�n verimli olmas�na ba�l�yd�. Bu da cinsel istek ve g�� ile olabilecekti. S�merliler cinsel g�ce "kalbin suyu" demi�lerdi. M� 3000 y�llar�nda, S�mer d���n�r ve din bilimcileri, S�mer'in �nde gelen �ehirlerinden Uruk'un ba�tanr��as� olarak kabul ettikleri sevgi kayna��, �ekici ve fettan �nanna'y� krallar� ile evlendirirlerse, onlar�n verimlilik g�c�n�n �lkelerine bolluk ve bereket getirece�ini d���nm��lerdir. Bunun i�in S�mer kral listesine g�re, Uruk'un d�rd�nc� kral� Dumuzi'yi �oban Tanr�s� yaparak Tanr��a �nanna ile evlenmek �zere se�mi�lerdir. Bundan sonra S�mer'in �air ve ozanlar� bu konuyu, baz�lar� a��k sa��k olan y�zlerce sat�rl�k �iirlerle anlatarak, �alg�lar e�li�inde s�yleterek dinlerinin �nemli bir t�resi haline getirmi�lerdir. Kutsal evlenme �yk�s� a�a��daki b�l�mlerden olu�uyor:

1) Tanr��a'n�n Dumuzi'yi koca olarak se�mesi.
2) Evlenmeleri.
3) Tanr��a'n�n yeralt�na gitmesi.
4) Tanr��a'n�n yeralt�ndan kurtulup yerine kocas� Dumuzi'yi g�ndermesi.
5) Kocas�n� ba�tan ��karan k�z�n �ld�r�lmesi.
6) Dumuzi'nin yeralt�ndan ka�mas�.
7) Dumuzi'nin r�yas�.
8) Dumuzi'nin tekrar yeralt�na g�t�r�lmesi.
9) Dumuzi'nin k�z karde�i Tanr��a Ge�tinanna'n�n, karde�i yerine yar�m y�l yeralt�nda kalmay� kabul ederek, Dumuzi'yi yar�m y�l i�in kurtarmas�.
10) Her ilkbaharda yeralt�ndan ��kan Dumuzi ile �nanna'n�n birle�mesi.

11) Bu birle�menin, �lkenin kral� ile y�ksek d�zeyde bir rahibenin evlenmesiyle sembolize edilmesi ve bununla ba�layan yeni y�l i�in kutlama �enlikleri.

Bu evlenmeye ait birbirinden de�i�ik �iirler var. Bunlar ya �e�itli ozanlar taraf�ndan ya da �e�itli �a�larda yarat�lan �iirler. Bunlardan birine g�re, �nanna ile �ift�i, �oban, bal�k�� ve ku� avc�s� evlenmek istiyor. �nanna, evlenmeye haz�r olunca onlar� �a��r�yor. �ift�i gelirken hen�z bi�ilmi� arpa, �oban taze s�t ve kaymak, avc� �e�itli ku�lar, bal�k�� da sazan bal��� getiriyor. Tanr��a, bunlar�n i�inden �oban Tanr�s� Dumuzi'yi se�iyor.

Ba�ka bir �iire g�re, �nanna'n�n karde�i G�ne� Tanr�s� Utu, karde�ine Dumuzi'yle evlenmesini �neriyor. Tanr��a, �nce �ift�i Enkimdu ile evlenmek istiyor, sonradan Dumuzi'yi se�iyor. Dumuzi sevgilisinin kap�s�nda kap�n�n a��lmas�n� beklerken, �nanna, annesi Tanr��a Ningal'e ne yapmas� gerekti�ini soruyor. O da k�zma, bu adam�n iyi bir koca olabilece�ini, giyinip s�slenip kap�y� a�mas�n� s�yl�yor. Tanr��a s�yleneni yap�p kap�y� a��yor. Dumuzi kap�da onu ay gibi parlak g�r�nce sar�l�p �p�yor ve �vg� dolu s�zler s�yl�yor. Tanr��a da kad�nl�k organ�n� g�k teknesine, yeni do�an aya, s�r�lmemi� tarlaya benzetiyor ve s�r�lmemi� bu tarlay� kimin s�rece�ini soruyor. Dumuzi kendisinin s�rece�ini s�yl�yor. Bundan sonra d���n haz�rl�klar� ba�l�yor.

Bir �iire g�re Tanr��a i�in taze hurma toplan�yor. �nanna, krali�elik hazinesine sokuluyor. Kendisine yara�acak �e�itli m�cevherler se�iyor. Giyinip s�sleniyor. Her taraf�na g�zel kokular s�r�yor. G�zlerini k�m�rle boyuyor. Di�er taraftan lacivert ta�larla s�sl�, beyaz �ar�afl� bir yatak haz�rlan�yor. Yata��n etraf�na sedir kokular� serpiliyor. �nanna krali�elik yata��na davet ediliyor. O yata�� a��yor ve sevgilisini, "yatak haz�r, yatak seni bekliyor" diyerek yata�a �a��r�yor. Dumuzi, bir elini �nanna'n�n kalbine koyarak "El ele uyumak tatl�d�r, kalp kalbe uyumak daha tatl�d�r" diyor.

�nanna, Dumuzi'nin kendisine yapt�klar�n� anlat�yor:
Sevimli eliyle kal�alar�n�, sa�lar�n� ok�uyor. Elini kad�nl�k organ�na koyuyor. Kara teknesini kremle doldurarak onu seviyor. Daha sonra �nanna "Birlikte olmaktan zevk duyduk, o benimle ne�elendi, benim tatl� sevgilim kalbime yaslanarak dil oyunlar�yla elli defa yapt�" diyor.

B�y�k bir a�k ve zevkle ba�layan bu evlilik ne yaz�k ki, �nanna'n�n yeralt� d�nyas�na gitmesi ile ac� bir duruma d�n���yor.

�iir tarz�nda yaz�lm�� bu uzun �yk�de, �nanna, Yeralt� Tanr��as� olan k�z karde�i Ere�kigal'i g�rmeye gider. Ere�kigal, �nanna'n�n yeralt� d�nyas�na sahip olmak istedi�ini d���nerek yeralt� kural�na g�re onu bir cesede d�n��t�r�r. Di�er taraftan karde�inin kocas� Dumuzi'yi ba�tan ��kars�n diye, yery�z�ne bir k�z g�nderir.

Tanr��a, veziri Nin�ubur'un yalvarmas�yla Bilgelik Tanr�s� Enki taraf�ndan kurtar�l�rsa da, yerine birini b�rakmas� gerekmektedir. �nanna, yan�nda cinlerle, yerine birini bulmak �zere �ehir �ehir dola�maya ba�lar. Gittikleri yerlerdeki Tanr�lar, �nanna'n�n yeralt�nda kalmas�n�n �z�nt�s�yle �uval elbiseler giymi�, tozlar i�ine bulanm��lard�r. Tanr��a k�yamaz hi�birini vermeye. Nihayet Uruk �ehrine geldiklerinde, kocas�n� en iyi giysiler i�inde, ba��nda tac� ve kuca��nda bir k�zla taht�nda kurulmu� olarak g�ren Tanr��a, birdenbire �ok k�zarak "Al�n g�t�r�n bunu!" der. Cinler, Dumuzi'yi yakalar; d�verek, h�rpalayarak, s�r�kleyerek yeralt�na g�t�r�rler. K�z� da Tanr��a �ld�rt�r. Dumuzi, orada G�ne� Tanr�s� Utu'ya kendisini kurtarmas� i�in yakar�r. O da Dumuzi'nin elini aya��n� y�lana �evirerek ka�mas�n� sa�lar. Fakat, cinler arkas�n� b�rakmazlar. Karde�inin evine saklan�r, orada tan� yakalanaca�� zaman k�rlara ka�ar. Karde�ine onun yerini s�ylemesi i�in i�kence yaparlarsa da, s�ylemez. Dumuzi, k�rda uyurken bir r�ya g�r�r. R�yas�n�, r�ya yorumlay�c�s� olan karde�i Tanr��a Ge�tinanna'ya anlat�r. O da b�y�k bir �z�nt�yle onun yine yakalanaca��n� s�yler. Ger�ekten de yakalan�p yeralt�na g�t�r�l�r. Yapt���na �ok pi�man olan, fakat kocas�n�n cezas�z kalmas�n� istemeyen �nanna'n�n yard�m�yla Ge�tinanna, Tanr�lar meclisinden karde�i yerine yar�m y�l yeralt�nda kalmay� isteyerek, yar�m y�l karde�inin yery�z�ne ��kmas�n� sa�lar.

Dumuzi, yery�z�ne bahar zaman� ��karak kar�s�yla birle�ir. ��te bu birle�me sunucu yery�z�nde b�t�n bitkiler yerden f��k�racak, hayvanlar yavrulayarak, yumurtlayarak �o�alacak, her tarafa bereket gelecek diye d���nm�� S�mer dincileri ve o g�n� yeni bir y�l�n ba�lang�c� olarak kabul etmi�ler. Bu birle�meyi, �lkenin kral�yla y�ksek d�zeydeki bir rahibeyi her yeni y�lda b�y�k �enliklerle evlendirerek sembolize etmi�lerdir.

T�renlerde Tanr��a yerine ge�en rahibe, Tanr� yerine ge�en kral�n birbirlerine s�yleyecekleri sevgi, a�k, tutku dolu �iirler yaz�lm��, bunlar �e�itli �alg�lar e�li�inde �al�nm��, s�ylenmi�tir.

Bu �iirler, Tevrat �zerinde �al��an bilginleri y�zy�llar boyu b�y�k bir meraka d���ren bir konunun ayd�nl��a ��kmas�n� sa�lam��t�r. Tevrat'ta "S�leyman'�n �ark�lar �ark�s�" b�l�m�nde �ok say�da a��k sa��k a�k �iiri vard�r. "Bunlar tarih de�il, dinle de ilgili g�r�lm�yor, neden bu din kitab�nda bulunuyor?" sorusu ara�t�rmac�lar� devaml� d���nd�rm��t�r.

Kilise papazlar� �sa'y� seven, kiliseyi sevilen, �braniler ise Yahve'yi seven, �srail'i sevilen olarak yorumlam��lard�r. 19. y�zy�lda ise, bunun, Filistin d���nlerinde yap�lan t�renlerle ilgili oldu�u s�ylenmi�tir. Kutsal evlenme �iirleri, �zellikle bu y�zy�l�n ikinci yar�s�ndan sonra okunup ��z�ld�k�e, bunlar�n "S�leyman'�n �ark�lar �ark�s�" b�l�m�ndeki �iirlere �ok benzedi�i g�r�lm��t�r.

Bu b�l�m�n Tevrat'�n en son elden ge�i�inde bile ��kar�lmamas�, �srail'de bereket k�lt� etkisinin hen�z tamam�yla silinmedi�ini g�steriyor. �yk�n�n izleri Ugarit, Finike, Kenan ve Yunan efsanelerinde de bulunmaktad�r. �srail'e Mezopotamya'dan do�rudan do�ruya ve Suriye yoluyla ge�mi�tir bu k�lt.

Kutsal evlenme t�renleri �slam d�nyas�nda da iz b�rakm��t�r. H�ristiyanlar aras�nda �sa'n�n yery�z�ne ��kmas�, bereket getirmesi inanc�na dayanan ve yumurtalarla kutlanan, Almanya'da Ostern, �ngiltere'de Easter yortusuyla, halk�m�z aras�nda H�z�r ile �lyas Peygamber'in birle�ti�i d���n�len H�drellez �enlikleri bu kutsal evlenme t�reninin bir uzant�s� say�labilir. Takvimimizde yer alan Temmuz ay�n�n ad� da Dumuzi'den gelmektedir.





S�MER'DE KUTSAL EVLENME
A�K TANRI�ASI �NANNA �LE
�OBAN TANRISI DUMUZ�'N�N
EVL�L�K �YK�S�

3 PERDELIK OPERA





B�R�NC� PERDE

Bir S�mer tap�na��n�n i�i. ki tarafta renkli mozaiklerle s�slenmi� yuvarlak s�tunlar, ikisinin aras�nda, biraz arkada bir ni� i�inde Tanr��a �nanna'n�n heykeli. �n�nde bir sunak bulunuyor. S�tunlar�n �n k�sm�nda, bir tarafta S��merli k�yafetleri giymi� kad�n ve erkeklerden olu�an koro, di�er tarafta arp, lir, fl�t ve def �alan �alg�c�lar var. Ayr�ca birka� �e�it davul ve davulcu.

Koro �ark�s�n� s�ylerken, kad�n k�l���na girmi�, boyunlar�na renkli e�arplar ba�lam�� erkekler, erkek k�l���na girmi� kad�nlar, ba�lar� �rt�l� ve a��k rahibeler, k�rm�z� giysileri i�inde g�nah ��karan rahipler, ellerinde iki y�zl� balta, k�l��lar, m�zraklar tutan rahipler (ellerindekileri kald�r�p indirirler), �ember ta��yan, renkli iplerle ip atlayan kad�nlar ve erkekler yava� yava� i�eri girer. Onlar girerken davul sesleri gittik�e belirginle�ir.

Koro:

G�kte g�r�len o kutsala selam deriz!
G���n kutsal rahibesine selam deriz!
G���n y�ce han�m� �nanna'ya selam deriz!
Ay Tanr�s�'n�n ilk k�z� �nanna'ya selam deriz!
G���n kutsal fahi�esine selam deriz!
Sayg�n dan��man,
G���n s�s�,
Uyku sona erince
G�n ����� olursun.

S�mer halk� �n�nden ge�er
Sana selam deriz!

Ay�n yedinci g�n�nde,
Ay hilal olunca
Kutsal su ile y�kan�p krali�elik elbisesini giyinince
Davullar vurulur �n�nde
S�mer halk� �n�nden ge�er.
G���n y�ce han�m�na selam deriz!

Erkek olan kad�nlar,
Kad�n olan erkekler,
�n�nden ge�er, sana selam deriz!

Kad�n fahi�eler,
Erkek fahi�eler �n�nden ge�er,
sana selam deriz!

S�mer halk� �n�nden ge�er,
sana selam deriz!

Tanr��a �nanna, ba��nda boynuzlu ba�l���, yar� omuzu ��plak uzun bir elbiseyle i�eri girer.
Herkes oldu�u yerde kal�r.

�nanna:

Tanr�lar�n ba� tac� �nanna'y�m ben
Babam bana g��� verdi,
Yeri verdi.
Krall��� verdi bana,
Sava�ta ko�may�,
Sald�rmay� verdi bana.
Seli, tayfunu verdi bana.
G��� ta� yapt� ba��ma,
Yeri sandal yapt� aya��ma.
Kutsal elbiseyi giydirdi �st�me,
Kutsal asay� verdi elime
Tanr�lar ser�e, ben �ahinim,
Enlil Baba'n�n yaban ine�iyim ben!

Koro:

Ey da�lar� deviren,
F�rt�na kanatlar�n� kullan!
Sen u�arak gelince,
�lkeler e�iliyor �n�nde.

�nanna:

Sava��n �n�nde durursam,
�lkenin �nc�s�y�m.
Sava��n d���nda durursam,
Elde haz�r oklu�um.
Sava��n ortas�nda durursam,
Sava��n kalbi,
Sava���lar�n koluyum.
Sava��n sonunda,
Korkun� bir tufan�m.
Sava�� izlerken askerlere;
�lerle, yakla�, derim d��mana.

Koro:

Yer Tanr�lar�n�n ma�rur krali�esi,
G�k Tanr�lar�n�n ba� tac�,
G��� titretir, yeri titretirsin.
Y�kseklerde �akar,
Yere ate� atars�n.
G�ney r�zg�r� gibi sa��rlat�c� emrin
Isl�k �alarak da�lara yay�l�r,
U�uldayan f�rt�nan ile
Bo�alt�rs�n �lkeye ya�muru.
F�rt�na gibi sald�r�r,
Kas�rga gibi kudurursun.

Sahneye �nanna'n�n erkek karde�i G�ne� Tanr�s� Utu girer ve gayet m��fik bir sesle:

Utu:

Sevgili karde�im �nanna!
Senin i�in keten yeti�tirdim.

�nanna:

Karde�im, o keteni kim e�irecek?

Utu:

Onu e�rilmi� olarak getirece�im.

�nanna:

Sonra kim dokuyacak onu bana?

Utu:

Karde�im, onu dokunmu�,
Gelin �ar�af� olarak getirece�im sana!

�nanna:

O �ar�afta kim yatacak benimle?

Utu:

G�veyin yatacak seninle,
Kutsal tahta yara�an yatacak seninle,
Dumuzi, �oban yatacak seninle.

�nanna:

Hay�r karde�im!
Kalbimin adam� �apa ile �al��and�r.
�ift�i Enkimdu, odur kalbimin adam�!
Ambar�ma tah�l dolduran,
Tah�l� y�ksek y��an,
�ift�idir kalbimin adam�!

Utu:

Karde�im �obanla evlen!
Neden istemiyorsun?
Kayma�a s�t� iyidir,
�nanna evlen Dumuzi ile!
Bereketin akik gerdanl��� ile s�slenen sen
Neden isteksizsin?

�nanna:

�obanla evlenmeyece�im, asla!
Y�n� kaba giysileri kabad�r onun.
�ift�i masam i�in tah�l,
Giysilerim i�in keten yeti�tirir.

Sahneye Tanr� Dumuzi girer. Ba��nda boynuzlu Tanr� ba�l��� vard�r ve Tanr� giysileri i�indedir.

Dumuzi:

Ni�in �ift�iyi istiyorsun?
O sana siyah un verirse,
Ben sana siyah y�n veririm,
O sana beyaz un verirse,
Ben sana beyaz y�n veririm.
O sana bira verirse,
Ben sana tatl� s�t veririm.
�if�inin benden fazla,
Sorar�m sana benden neyi fazla?

�nanna:

Haydi sende!
Annem Ningal olmasayd�,
Sokaklarda s�rtecektin.
B�y�kannem Ninkugua olmasayd�,
K�rlarda s�rtecektin.
Babam Ay Tanr�s� Nanna olmasayd�,
Karde�im Utu olmasayd�,
Tepende bir �at� bile olmayacakt�.

Dumuzi:

�nanna! Kavga etme benimle!
Babam senin baban kadar iyidir.
Annem senin annen kadar iyidir.
Karde�im senin karde�in kadar iyidir.
Ne s�ylersen s�yle,
A�k�m� ink�r etme.
Saray�n krali�esi Gel evlenelim seninle!

Koro:

Konu�tuklar� s�zler,
Sevgi s�zleri oldu.
Ba�layan kavga bar��la son buldu.

Sahne de�i�ir.Dumuzi, k�z karde�i, r�ya yorumlay�c� Tanr��a Ge�tinanna ile beraberdir.

Ge�tinanna:

Ben dola��rken, dola��rken ben,
Evin yan�nda dola��rken ben,
Sevgili �nanna g�rd� beni.
Bana ne s�yledi o!
Ey karde�im, bana ne s�yledi o?
Benim sevdi�im adamla, seninle konu�mu�.
Art�k ho�lan�yormu� senden.
Ey karde�im!
Evine g�t�rd� beni
Durmadan gevezelik ettik onunla.
Kalbini d�kerek a��nd�rd� beni.
Onu teselli etmeye �al���rken
Tir tir titriyordu heyecandan.

Bunu duyan Dum��zi b�y�k bir sevin� i�inde:

Dumuzi:

Gideyim, ey karde�im gideyim,
Sevgili karde�im gideyim ona,
��imi bol bol d�keyim ona.

Sahne de�i�ir. Inanna ile annesi Tanr��a Ningal beraberdir.

�nanna:

Anneci�im, �oban Dumuzi a��km�� bana.
G�nl�m �ift�ide dedim,
A�a��lad�m, k�zd�m ona.
Yine de "gel evlenelim" dedi.
Ondan ho�lanmaya ba�lad�m,
Sen ne dersin buna?

Ningal:

Olu�umuzu, koyunu, kuzusu,
S�t�, peyniri ile besleyen
Seni bu kadar seven,
Sana tapan bu adam� reddetme!
K�z�m, bu gen� adam baban gibi olacak,
Bu gen� adam annen gibi olacak,
Her derdini seninle payla�acak.

O s�rada kap� �al�n�r, d��ar�dan:

Dumuzi:

A� kap�y� sevgilim
A� kap�y� bana,
Ben Dumuzi, gelece�im yan�na.

Ningal:

Git �abuk, giyin s�slen, Tak tak��t�r, kap�y� a� ona.

Annesi ile �nanna d��ar� ��karlar.

Koro:

Ey �ark�c�! F�rt�nadan sesli davul ile
Tatl� sesli lir ile
�nsan�n ruhunu ok�ayan arp ile,
Kalbi ne�elendiren �ark�lar� s�yleyelim!
�imdi kap�y� a�acak �nanna
Ay ����� gibi g�r�necek Dumuz�'ye.

Biraz, sonra �nanna, beyaz elbiseler giymi�, boynuna lacivert ta�l� gerdanl���n� takm��, sa��n�n buklelerini aln�na, yanaklar�na d�km�� olarak i�eri girer ve kap�y� D��muzi'ye a�ar. Kap� a��l�r a��lmaz Dumuzi hemen �nanna'ya sar�l�r, b�y�k bir sevgiyle �per.

Dumuzi:

Sevgilim, seni k�lelik i�in istemiyorum.
Masan bolluk masas� olacak.
Ey benim gelinim!
Bana elbise dokumayacaks�n.
Ey �nanna, ip e�irmeyeceksin.
Evin bolluk i�inde olacak.
Sen ekmek yapmayacaks�n.
Sofran bollukla dolacak,
Sevgimle ne�e bulacak,
Sevgimle mutlu olacaks�n!

�nanna b�� s�zlerden �ok mutlu olur.
Kendisinin de Dumuzi'ye vereceklerini ve hakk�nda d���nd�klerini s�ralar.


�nanna:

Sana s�yleyeceklerim
�ark�lar i�inde dokunsun.
Sana s�yleyeceklerim
Kulaktan kula�a aks�n,
Yasl�dan gence ge�sin:
Sava�ta �nc�n�m, kavgada yard�mc�n,
Mecliste koruyucun, yolda hayat�n.
Kutsal evin se�ilmi� �oban�, seni kral yapt�m.
Ba��na konacak taca uygunsun,
Krall�k elbisesine uygunsun.
Asay� ve silah� ta��maya uygunsun.
Kutsal g��s�mde uyumaya uygunsun.
Ey Dumuzi! Sen ger�ekten benim a�k�ms�n!

Dumuzi:

Ey Tanr�m!
Sakinin i�kisi tatl�
��kisi gibi kendisi tatl�,
Kendisi gibi dudaklar� tatl�.

�nanna:

Kim benim tarlam� s�recek
Kim benim nemli topra��m� s�recek?

Dumuzi:

Ey y�ce han�m�m!
Ey benim �ahane �nanna'm!
Ey benim kutsal m�cevherim!
Ben s�rece�im senin tarlan�,
Kral Dumuzi s�recek tarlan�,
Ben s�rece�im nemli topra��n�.

�nanna:

S�r tarlam� bal adam!
Beni tatl�land�ran bal adam�m.
Beyim, Tanr�lar�n bal adam�,
Elleri bal, ayaklar� bal,
Beni hep balland�ran adam.

Bu arada ilk sahnedeki kalabal�k halk i�eriye girmeye ba�lar.

Koro:

Dumuzi sevgilisini kucaklad�,
G�n ����� sevgilisini kucaklad�.
Saray bayramda, kral sevin�te,
D���n var, t�ren var �lkede.
Kalbi ne�elendiren �ark�lar s�yleyelim!
Ey �nanna! Sen halk�n s�s�,
S�mer'in ne�esisin.
Kutsal fahi�e, g�k ve yerde selamlanan,
�nanna! Ay�n ilk k�z�, gecenin han�m�,
Sana �vg� �ark�lar� s�yl�yoruz.

�nanna:

G�zlerimi halk�ma �evirdim,
Dumuzi'yi �lkenin kral� yapt�m.
Dumuzi, Enlil'in sevdi�i
Annem ona g�n�l ba�lad�,
Babam onu y�celtti,
�alg�lar onun i�in �al�ns�n,
Ben onun i�in a�z�mdan �arap ak�tay�m,
B�ylece kalbi ne�elensin ve sevinsin!

Koro:

F�rt�nadan sesli davul ile,
Saray�n s�s�, tatl� sesli lir ile,
�nsan�n ruhunu ok�ayan arp ile,
Ey �ark�c�! Kalpleri ne�elendiren �ark�y� s�yleyelim!
Saray sevin�li, halk ne�eli,
Ey Dumuzi! G�nlerin bereketli, taht�n uzun olsun!

Sahne de�i�ir.
Yine tap�na��n salonu g�r�n�r. Tela�l� gidip gelmeler olur. Tahtadan bir karyola kurulmaya ba�lan�r. �zerine beyaz �ar�aflar �rt�l�r. Etrafa bir �eyler serpi�tirilir. T�ts�ler yak�l�r. Bu arada koro devam eder:


Koro:

Halk yata�� d�zenlemekte
Etraf�na t�ts�ler serpmekte.
Yata�a gelin �ar�af� seriliyor,
Kalbi ne�elendiren gelin �ar�af�,
V�cudu tatl�land�ran gelin �ar�af�,
�nanna ve Dumuzi i�in gelin �ar�af�.
Yatak haz�rlan�r, halk yava� yava� �ekilir.

Koro:

�nanna Dumuzi'yi yata�a �a��r�yor,
Kalbi ne�elendiren yata�a,
Krall�k yata��na,
Krali�elik yata��na!

�nanna:

G�vey kalbimin sevgilisi,
senin ne�en ho�tur bal tatl�s�.
Arslan kalbimin sevgilisi,
senin ne�en ho�tur bal tatl�s�.
Beni b�y�ledin, kar��nda titriyorum, g�veyim yatak haz�r.
Haydi gel yata�a! El ele uyumak iyidir.
Kalp kalbe uyumak daha tatl�d�r.

Dumuzi:

Yan�mda bulunman ya�am,
birlikte olman bolluk.
Seninle yatmam ise en b�y�k mutluluk.

G�lerek �nanna'y� kucaklay�p yata�a g�t�r�rken perde kapan�r.





�K�NC� PERDE

Yine tap�nak salonu.

Koro:

Krali�emiz yeralt�na gidiyor.
�nanna yeri b�rak�p,
G��� b�rak�p,
Yeralt�na gidiyor.
Uruk Tap�na��'n�,
Nippur Tap�na��'n� b�rak�p,
Yeralt�na gidiyor.

�nanna, ba��na tac�n� koymu�, siyah buklelerini aln�na, yanaklar�na d���rm��.
Boynunda l�pis l�zuli gerdanl�k g��s�ne kadar inmi� iki s�ra boncuk.
G��s�nde "Adam gel gel" adl� bir plaka, kolunda kal�n bir alt�n halka.
Elinde l�pis l�zuli amblem olarak veziri (han�m) Nin�ubur ile i�eri girerler.

�nanna, Nin�ubur'a:

Benim dayana��m,
Benim sad�k vezirim!
Ben yeralt�na iniyorum.
E�er d�nmezsem,
Dilenci gibi giyin.
Y�k�nt�larda asla!

Tanr�lara yalvar!
Beni kurtars�nlar.
Git, s�ylediklerimi unutma!

Sahne de�i�ir. �nanna yeralt� kap�s� �n�nde emreden bir sesle:

�nanna:

Kap�c� kap�y� a�!
Neti kap�y� a�!
��eri girece�im.

Kap�c� Neti:

Kimsin sen?

�nanna:

Ben �nanna.
G���n krali�esi.

Neti:

G���n krali�esi �nanna isen
Neden bu d�n�lmez �lkeye geldin?

�nanna:

K�z karde�imi
G�rmek i�in geldim.

Neti:

Bekle!
Krali�eme soray�m.

Sahne: Yeralt� Tanr��as� Ere�kigal taht�nda oturmaktad�r. Neti i�eri girer.

Neti:

Krali�em,
G�k kadar uzun,
Yer kadar geni�,
Kale duvar� gibi sa�lam,
Bir k�z geldi

(Veya:
Krali�em
G�k ve yerin krali�esi
�nanna imi� gelen
Kap�da bekliyor.)

Tanr��a bunu duyunca, �ok k�zm�� olarak, kal�alar�na vurup dudaklar�n� �s�r�r.

Ere�kigal:

Kap�c� Neti!
Dinle beni!
�nanna'y� kap�lardan,
��eri sokarken,
�st�ndekileri ��kar.
G���n kutsal rahibesi,
Bel b�kerek gelsin �n�me.

Sahne: 7 kap� g�r�necek. Neti ilk kap�y� a�ar.

Neti:

Gir i�eri �nanna.

�lk kap�dan girince kap�c� ba��ndaki tac� al�r.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

�kinci kap�dan girince gerdanl���n� ��kar�r kap�c�.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

���nc� kap�dan ge�erken iki dizi boncuk ��kar�l�r boynundan.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

D�rd�nc� kap�dan ge�erken g��s�ndeki plaka al�n�r.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

Be�inci kap�dan ge�erken kolundan alt�n halka al�n�r.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

Alt�nc� kap�dan ge�erken elindeki amblem al�n�r.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

Yedinci kap�dan ge�erken �zerindeki elbise ��kar�l�r.

�nanna:

Ne oluyor?

Neti:

Sakin ol �nanna!
Yeralt�n�n kural� bu.

�nanna, yedinci kap�dan ��plak ve e�ilmi� bir durumda taht odas�na girer. Ere�kigal tahttan aya�a kalkar, �nanna tahta do�ru y�r�r. Ere�kigal �nanna'ya b�y�k bir k�zg�nl�kla bakar ve su�lar bir tonla:

Ere�kigal:

Neden geldin buraya?
G�kle yere sahipsin. Yetmiyor mu bu sana?

�nanna:

Kocan �lm��,
Ba�sa�l��� dilemekti amac�m.

Ere�kigal:

Olamaz!
Yeralt�na g�z diktin,
B�rakmam onu sana.
Buran�n kural�na uyacak,
��kamayacaks�n yukar�ya.

diye �ok k�zg�n olarak Tanr��a'ya bakar ve �nanna cans�z olarak yere d��er.

Ere�kigal:

Nintu'yu getirin bana!

Birisi d��ar� ko�ar, gen� bir k�z� getirir.

Ere�kigal:

Bak k�z giyin ku�an,
S�r s�r��t�r,
Git hemen yery�z�ne Dumuzi'yi bul!
Ona candan arkada� ol!
Ba�tan ��kar onu!
Kar�s�n� aratt�rma!
G�reyim seni!

K�z, d��ar� ��kar. Sahne de�i�ir.
Inanna'n�n veziri Nin�ubur �zerine bir �uval giymi� yeralt� kap�s� �n�nde d�v�nerek, y�z�n� g�z�n� yolarak;

Nin�ubur:

�� g�n �� gece ge�ti.
Gelmedi Tanr��am.
Gidip Tanr�lara ba�vuray�m,
Kurtars�nlar onu diye,
G�zya�� d�k�p yalvaray�m.

Sahne de�i�ir.
Bilgelik Tanr�s� Enki taht�nda oturmaktad�r.
Nin�ubur, Enki'nin �n�ne kendini atar ve elleriyle yalvar�r bir durumda:


Nin�ubur:

Ey Enki Baba!
K�z�n� yeralt�nda b�rakma! Parlak g�m���n�,
Tozlar i�ine g�md�rtme!
De�erli L�pis L�zulini,
Ta���lara k�rd�rtma!
G�z al�c� �im�irini,
Odunculara kestirtme!
G���n kutsal rahibesini,
Yeralt�nda b�rakma!

Enki:

Ne oldu?
K�z�ma ne oldu?
�nanna!
B�t�n �lkelerin krali�esi,
G���n kutsal fahi�esi,
�nanna'ya ne oldu?
Gelsin yarat�klar�m,
Kurtars�nlar onu hemen.

��eriye acayip k�l�kl� kimseler girer.
Enki, yan�ndan k���k bir su k�sesiyle bir yiyecek verir onlara.


Enki:

Gidin yeralt�na hemen.
Sinek gibi ge�in kap�lardan.
Yeralt� krali�esinin odas�na girin.
O ne s�ylerse,
Siz de onu s�yleyin.
Size kar��l�k ne vereyim derse,
�nanna'y� isteyin.

Sahne de�i�ir.
Yarat�klar yeralt�nda Tanr��an�n odas�ndad�rlar.
Tanr��a Ere�kigul ��plak olarak arka�st� yatmaktad�r.
Onlar i�eri girdi�i zaman ac�yla:


Ere�kigal:

Ah ah benim i�im!

Yarat�klar:

Ah ah senin i�in!

Ere�kigal:

Oh oh benim d���m!

Yarat�klar:

Oh oh senin d���n!

Ere�kigal:

Ah ah benim belim!

Yarat�klar:

Ah ah senin belin!

Ere�kigal:

Oh oh benim arkam!

Yarat�klar:

Oh oh senin arkan!

Ere�kigal:

Ah ah benim kalbim!

Yarat�klar:

Ah ah senin kalbin!

Ere�kigal:

Oh oh benim ci�erim!

Yarat�klar:

Oh oh senin ci�erin!

Tanr��a yerinden do�rulup onlara bakar ve:

Ere�kigal:

Benimle inleyen siz kimsiniz?
(E�er) Tanr� iseniz kutsayay�m,
(E�er) �l�ml� iseniz hediye vereyim,
Ne isterseniz s�yleyin bana.

Yard�mc�:

Biz �u cesedi istiyoruz.

Ere�kigal:

O �nanna'n�n cesedi.

Yard�mc�:

Biz onu istiyoruz.

Tanr��a, cesedi almalar�n� i�aret eder.
Onlar cesedin �zerine ellerindekini serperler, Tanr��a canlan�r.
Gitmek �zere bir hareket yapar.
O s�rada sahneye yedi yeralt� cini girer.
�nde olan k�l��, arkadaki bir g�rz ta��maktad�r.

Cinler:

Yeralt�ndan kimse ��kamaz.
�nanna ��kmak isterse,
Yerine birini b�rakmal�.
Biz yemeyiz i�meyiz,
Hediye istemeyiz,
�iftle�meden zevk almay�z,
�ocuklar� �pmeyiz

diyerek, �nanna ile birlikte y�r�rler.
Sahne de�i�ir. Bir saray kap�s� �n�ne gelmi�lerdir. Nin���b��r, kap� �n�nde onlar� beklemektedir.
Tanr��a'y� g�r�nce �n�ne kendisini sevin�le atar.

Cinler:

�nanna bunu g�t�rece�iz.

�nanna:

Hay�r olamaz.
O benim deste�im,
�nerilerde bulunan vezirim
Yan�mda �arp��an silah��m.

Cinler:

Y�r� �nanna, Umma'ya gidelim.

Sahne de�i�ir.
Sahnede Tanr� �ara, �uval elbise giymi� olarak �nanna'y� g�r�nce �n�ne kendisini atar.
Cinler, onu yakalamak i�in sald�r�r.

Cinler:

�nanna, bunu g�t�rece�iz!

�nanna:

Hay�r, �ara olamaz!
Bana ilahiler s�yleyen o�lumdur o!
Asla �ara'y� veremem yerime!

Cinler:

Y�r� �yleyse Uruk'a gidelim!

Y�r�rler. Sahne de�i�ir. �nannan�n kocas� Dumuzi parlak giysiler i�inde, ba��nda tac�, �ahane bir tahtta, Yeralt� Tanr��as� Ere�kigal'in g�nderdi�i k�z kuca��nda oturmaktad�r. Inanna'y� g�r�nce biraz �a��r�r, ama yine de pek istifini bozmaz, �nanna, kocas�n�n kendi yoklu�undan �z�lece�i yerde, �stelik bir k�zla g�nl�n� e�lendirdi�ini g�r�nce ��lg�na d�ner.

Cinlere. �nanna:

K�z� bana b�rak�n, Al�n g�t�r�n �unu!

diye kocas�n� g�sterir.
Cinler Dumuzi'yi itip kak��t�ra, kimisi de vurarak yerde s�r�klemeye ba�larlar. Bir taraftan da;


Cinler:

Biz yemeyiz i�meyiz,
Kar� �ocuk bilmeyiz
Hediye istemeyiz,
G�kle yerde dola��r,
Kimseye ac�may�z.

derler.
K�z da derin bir ac� ve korkuyla kendisini �nanna'n�n ayaklar�na atar.
�nanna, k�za b�y�k bir nefret ve k�zg�nl�kla bakarak;

�nanna:

Sen,su�un kayna�� sen!
Yap�lmayaca�� yapan
G�nah�n kayna�� sen!
Kutsal kucakta oturan
Kutsal yata�a yatan
Y�z karas� sen!
Biliyor musun seni ne korkun� bir son bekliyor?

Nintu:

Tanr��am ne olur k�yma bana,
Benim hi� su�um yok bunda,
K�z karde�indir bana bunu yapt�ran,
Yalvar�yorum sana.
G���n yerin h�kimesi,
�nsanlar�n ba� tac�,
Tanr�lar�n y�cesi,
Sevgili Tanr��am k�yma bana.

�nanna:

Asla affedemem bu su�u!
Dinleyicilere d�nerek:

�nanna:

Olacak �ey mi bu?
O kadar sevdi�im kocam� nas�l da ba�tan ��karm��?
Bu k�z g�nd�z kocamla gezmi�
Gece de yata��na girmi�

Buna y�rek dayan�r m�?
Ben ki, yeri g��� titreten,
D��manlar� yok eden �nanna'y�m
Bana kar�� nas�l b�yle bir su� islenir!
Bu b�y�k su� cezas�z kalabilir mi?

K�z, bu arada yerde ac�yla k�vranmakta, ellerini �nanna'ya do�ru kald�rarak yakar�r durumdad�r.

�nanna:

Gelsin bek�iler sopalar�yla,
�ld�rs�nler bunu!
Gelsin ��mlek�iler ��mlekleriyle,
�ld�rs�nler bunu!
Gelsin a��t��lar g�mb�rt�l� �alg�lar�yla,
�ld�rs�nler bunu!

diye ba��r�rken, ellerinde sopalar, g�rzler, ��mleklerle insanlar i�eri girerek k�z�n �zerine sald�r�rlar.
O arada a��t��lar, davullarla ve def/erle (giimbiirt�l� �alg�larla) onlar�n etraf�nda d�nerek k�z� s�r�kleyip ��karken perde kapan�r.






���NC� PERDE


Dumuzi, lo� bir yerde bir a� i�indedir. G�ne� Tanr�s� Utu'ya kendisini kurtarmas� i�in yakarmaktad�r.

Dumuzi:

Ey Ulu! Kurtar beni!
Karde�inin kocas� benim!
Annene s�t getiren benim!
Kutsal kucakta ya�ayan,
Kutsal dudaklar� �pen, tenim!
Utu! Sen merhametli ve hak tan�rs�n.
Ellerimi y�lana �evir, ayaklar�m� y�lana �evir,
Kurtar beni buradan!

Dumuzi, elleri ve ayaklar� y�lan gibi g�r�nt�de, s�r�nerek bulundu�u yerden ka�ar.
Sahne de�i�ir. Dumuzi k�rl�k bir yerde yatmaktad�r.


Koro:

Tanr� Utu, onun g�zya�lar�n� kabul etti.
Merhametli bir insan gibi ac�d� Dumuzi'ye.
Ellerini y�lana d�nd�rd�,
Ayaklar�n� y�lana d�nd�rd�.
Ka��rtt� onu cinlerden.

Dum��zi, yara� yava� do�rulur, g�zlerini ovu�turarak deh�etle etraf�na bak�n�r.

Dumuzi:

Bir r�ya, bir r�ya,
Bir r�ya g�rd�m korkun�!
Gel benim karde�im,
Kelimelerin anlam�n� bilen,
R�yalar� yorumlayan.
Bilgin kad�n gel, gel bana!
Sana r�yam� s�ylemeliyim.

O s�rada i�eriye k�z karde�i, r�ya yorumlay�c� Tanr��a Ge�tinanna gelir.
Dumuzi, onu g�r�nce b�y�k bir heyecanla kalk�p karde�ine sar�l�r.

Dumuzi:

Sevgili k�����m,
R�yam� dinle.
Etraf�m sazl�kt�.
Tek bir kam��,
Titriyordu benim i�in.
Yan yana duran,
�ki kam��tan,
�nce biri, sonra di�eri,
K�klerinden s�k�ld�.
Yay���m�n dibi ��kt�.
Su kab� yerinden d��t�.
�oban sopam kayboldu.
Senin ke�inin sakal� toza s�r�n�yordu.
Senin koyunun topra�� e�iyordu.

Koro:

Yay�k sessiz, s�t� yok,
�anak k�r�lm��,
Dumuzi yok,
R�zg�r s�p�rm��, a��l yok.

Ge�tinanna:

Ama karde�im,
S�yleme bu r�yay�!
Etraf�nda b�y�yen sazlar,
Seni yakalayacak cinler.
Tek duran kam��,
Sana �z�lecek annen.
Kopar�lan kam��lar,
Birimiz �nce, birimiz,
Sonra g�t�r�lece�iz.
Yay���n�n dibi ��kmas�.
Cinler yakalayacak seni.
Su kab�n�n d��mesi,
Annenin kuca��ndan d��eceksin.
De�ne�inin kaybolmas�,
Cinler her �eyini silip s�p�recek.
Benim ke�imin sakal�n�n toza s�rtmesi,
Sa�lar�m senin i�in havaya kalkacak.
Koyunumun yeri t�rmalamas�,
Ah Dilimizi!.. Senin i�in y�z�m� yolaca��m.

Bu arada cinlerin sahneve do�ru geldikleri g�r�l�r. D��muzi, �al�l�klar aras�na ka�ar.

Dumuzi:

Ka� karde�im ka�!
Cinler geliyor ka�!
Hemen ka�!
Ben saklan�yorum otlar aras�na
Ne olur yerimi s�yleme onlara!

Ge�tinanna:

E�er onlara yerini s�ylersem,
k�pe�in yesin beni.
Soylu k�pek, kral�n k�pe�i yesin beni!

Bu arada sahne de�i�ir. K�y odas� �eklinde bir mek�n olur.
Bunun duvar�nda raflar, raflar �zerinde �anak ��mlek vard�r.
Yerde testiler, bakra�lar ve bir yay�k bulunmaktad�r.
Kap�dan alt� cin i�eri girer. (Bunlardan ikisi Ak�ak'tan, ikisi Nippur'dan, ikisi Uruk �ehirlerindendir.)
Onlar etraf� aramaya ba�larlar.
Bir taraftan raflardan �anaklar� yere atarlar, bir taraftan da yerdeki e�yalar� tekmelerler.
Bunlar� yaparken de �unlar� s�ylerler:

Cinler:

Biz ne yemek biliriz,
Ne i�mek biliriz.
Elimize ge�eni k�rar d�keriz.
Kar�, �ocuk bilmeyiz,
�iftle�mekten zevk almay�z.
Yeralt�ndan ka�an�,
Nerede olsa buluruz.

Orada Dumuzi'yi bulamazlar. Sahne de�i�ir ve Dumuzi ile k�z karde�inin konu�tu�u yer g�r�n�r.
Cinler oraya gelir ve etraf� ara�t�rmaya ba�larlar.
Bir k��ede Dumuzi'nin k�z karde�i Ge�tinanna gizlenmeye �al��maktad�r.


Koro:

Cinler ne yemek bilir, ne i�mek,
Ne sa��lan otu yerler, ne d�k�len suyu i�erler.
E�lerine sar�lmaz, tatl� �ocu�u �pmezler.
Ac� sarm�sa�� tatmazlar,
Ne bal�k, ne p�rasa yerler.
Pis sular� i�erler.

Cinler:

Ana, baba bilmeyiz, kan, �ocuk bilmeyiz,
G�kte, yerde dola��r, kimseye ac�may�z


diyerek ka�maya �al��an Ge�tinanna'y� yakalarlar. Ac� ���l�klar atan Tanr��ay� tartaklarlarken;

Cinler:

Karde�in, nerede?

Ge�tinanna:

S�yleyemem.

Cinler:

Onun yerini s�ylersen, sana nehrin suyunu verece�iz.

Ge�tinanna:

�stemem.

Cinler:

Tarlan�n �r�n�n� verece�iz sana.

Ge�tinanna:

Hay�r, istemem.

Cinler:

Sana her istedi�ini verece�iz.

Ge�tinanna:

Ne verirseniz verin, istemem.

Hepsi k�z�n �zerine �ullan�p s�k��t�rmaya ba�larlar. Bir ara k�z onlar� yararak ka�may� ba�ar�r.

Cinler:

D�nya yarat�lal�beri karde�inin yerini s�yleyen bir k�z karde� g�r�lm�� m�d�r?

diyerek sahnede D��muzi'yi aramaya ba�larlar ve onuotlar aras�nda bularak �zerine a� atarlar, bir taraftan-
da deynek, sopa ve elleriyle vurarak yanaklar�n� yolarlar.

Cinler:

Kalk Dumuzi! �nanna'n�n kocas�
Sirtur'un o�lu, Ge�tinanna'n�n karde�i!
Kuzular�n yakaland�, ke�ilerin yakaland�.
Asan, sopan yak�ld�,
Yay���n k�r�ld�, s�t kab�n yere at�ld�.
A��l�n� r�zg�r ald�.
Kutsal tac� at, elbiseni ��kart!
Bizimle ��plak geleceksin!

Dumuzi,biraz do�rularak boynundaki bir fl�t e�li�inde �unlar� s�yler:

Dumuzi:

Ey k�r! Kalbim g�zya�lar�mla doldu,
Bir a��t yap benim i�in,
Ey batakl�k, bir a��t yap benim i�in,
Ey yenge�, nehirde bir a��t yap benim i�in,
Ey kurba�a, bir a��t yap benim i�in!
Ben �l�nce anneme bakan olmayacak.
Annemin istedi�ini getiren olmayacak.
E�er annem �ld���m g�n� bilmezse,
Siz k�rlar, beni do�uran anneme bildirin!
K�z karde�im, benim k�����m gibi a�lay�n benim i�in.

Bu s�zlerden sonra Dumuzi, yerde cans�z yatar. Cinler, onu s�r�kleyerek g�t�r�rler.

Koro:

Cinler, Dumuzi'yi yakalad�.
Sard�lar her yan�n�.
Yay�k sessiz, s�t� yok.
�anak k�r�ld�, Dumuzi yok.
R�zg�r s�p�rd�, a��l� yok.

Sahne de�i�ir. Yine tap�na��n i�i. Sahnede yaln�z koro vard�r.

Koro:

�nanna ac� �ekiyor,
Kocas� gitti elinden.
Vah kocas�na! Vah gen� sevgiliye!
Vah evine! Vah kentine!
Dumuzi Uruk'tan al�nd�
O Eridu'da y�kanamayacak,
Kutsal yerde sabunlanamayacak
�nanna'n�n annesine kendi annesi gibi davranamayacak.
Dumuzi i�in yas tutanlar�n ac�s� �ok
O k�l�� �ekemeyecek,
Gen�lerle yan�amayacak.

�nanna sahneye gelir. Yapt���na pi�man, �ok �z�nt�l�d�r.

�nanna:

Gitti kocam, tatl� kocam,
Gitti a�k�m, tatl� a�k�m
Sevgilim g�t�r�ld� �ehirden
Onu kefenine saramadan
G�veyim al�nd� elimden
Dumuzi ya�am�yor art�k.

Derelere tepelere sordum,
Nerede kocam? Nerede kaval�?
Onu r�zg�r �al�yor �imdi.
Nerede tatl� �ark�s�?
R�zg�r s�yl�yor �imdi.

Sahneye D��m��zi'nin annesi Sirtur girer.

Sirtur:

Kalbim kaval gibi inliyor o�lum.
K�rlarda dola�an o�lum,
Yakaland� cinlere
Kuzumu yitirdim.
O�la��m� yitirdim.
Kalbim kaval gibi inliyor.
Ey hain k�rlar!
Ko�up gezdi�i yerlerde,
O�lum cans�z yat�yor.
Kalbim inleyen kaval gibi �al�yor.
Onu bulmal�, g�rmeliyim, yavrusunu.

Koro:

Evde ac� var!
Evde inilti var!
Yay�k sessiz, s�t� yok.
�anak k�r�ld� Dumuzi yok.
R�zg�r s�p�rd� a��l� yok.

Sahneye Ge�tinanna girer.

Ge�tinanna:

Ey benim karde�im!
Kimdir senin k�z karde�in?
Benim!..
Senin i�in kararan g�n,
Benim i�in de karar�r.
Senin i�in a�aran g�n,
Benim i�in de a�ar�r.
Karde�imi bulaca��m,
Kaderini payla�aca��m.

�nanna:

Karde�inin evi yok,
Onu cinler ald�.
Seni ona g�t�r�rd�m,
Ama yerini bilmiyorum.

O s�rada sahneye sinek k�yafetinde biri girer ve etraf�nda d�nerek �nanna'ya:

Sinek:

Dumuzi'nin yerini s�ylersem,
Bana ne verirsin?

�nanna:

E�er onun yerini s�ylersen
Birahaneye koyaca��m seni,
Bilge ki�iler aras�na sokaca��m seni.
Ozan �ark�lar� i�inde ya�ataca��m seni.

Sinek:

G�zlerini kald�r,
K�rlara bak.
Dumuzi'yi orada bulacaks�n.

�nanna, Ge�tinanna ve annesiyle o tarafa do�ru y�r�rken sahne de�i�ir.
Dumuzi, bir k��eye b�z�lm�� a�lamaktad�r.
Onlar� g�r�nce heyecanla f�rlar, ikisinin ellerini yakalar.

�nanna:

Art�k �z�lme o kadar,
K�z karde�in yalvard� Tanr�lara,
Yar�m y�l sen gideceksin yeralt�na.
O gidince yar�m y�l,
Sen �zg�r olacaks�n.
Yine bana kavu�acaks�n.

Dumuzi, �nanna, k�z karde�i ve annesi birbirlerine sevin�le sar�l�rlar.Sahneye b�t�n fig�ranlar girer. Hep birden �alg�lar e�li�inde ve b�y�k bir co�kuyla �ark� s�ylenir:

F�rt�nadan sesli davul ile,
Tatl� sesli lir ile
Ruhu ok�ayan arp ile
Kalbi ne�elendiren �ark�lar� s�yleyelim:
Birle�ince Tanr��am�z, Tanr�m�z
Bereket bolluk gelir �lkeye,
A��llar, ambarlar ta�ar,
Her tarafta �enlik var.
Ey S�mer halk�!
Yeni y�l geldi diye
�alal�m s�yleyelim
Oynayal�m g�lelim.
Dualarla, �ark�larla
Bar�� ve mutluluk dileyelim.


KAYNAK�A

BEND, Alster,
Dum��zi's Dream: Aspects of Oral Poetry in S��-merian Myth, Copenhagen, 1972.

FALKENSTEIN, A. &  W. Von Soden,
S��meriscl�e und Ak-kadische Hymnen und Gebete, Stuttgart, 1953.

KRAMER, Samuel Noah,
From tl�e Poetry of Sumer, Creation, Glarification, Adoration, 1979.

KRAMER, Samuel Noah,
History Begins at S��mer (Tarih S�mer'de Ba�lar), �eviren Muazzez �lmiye ���, Ankara, 1990.

KRAMER, Samuel Noah,
The Sacred Marriage Rite, Aspect of Faith, Mitl� and Ritual in Ancient Sumer, London, 1969.

KRAMER, Samuel Noah,
The World of Sumer: An A��-tobiography, Detroit, 1986.

TEK�N, G�n�l,
"Seyfelmuluk ve Bedi�lcemal Hik�yesi'nde Eski Yak�ndo�u K�lt�r�nden Kalma Unsurlar Hakk�nda",
Jouurnal of Turkish Studies, 1985, s.277-300.

THORKILD, Jacobsen,
The Harps Tl�at Once: Sumerian Poetry in Translation, New Haven, London, 1987.

THORKILD, Jacobsen,
The Treasures of Darkness: A History of Mesopotamian Religion, New Haven, London, 1969.

WOLKSTEIN, Diane & KRAMER, Samuel Noah,
�nanna, Q��een of Heaven and Earth: Her stories and Hymns from Sumer, New York, 1983.
Hosted by www.Geocities.ws

1