รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540 กำหนดทิศทางให้มีการกระจายอำนาจไว้อย่างชัดเจน

       “ท้องถิ่นใดมีลักษณะที่จะปกครองตนเองได้ ย่อมมีสิทธิได้รับการจัดตั้งเป็นองค์กรปกครองท้องถิ่น ทั้งนี้ตามกฎหมายบัญญัติ” มาตรา 283

       นั่นหมายความว่า รัฐซึ่งมีระบบราชการเป็นเครื่องมือหลักต้องปรับเปลี่ยนเครื่องมือให้สอดคล้องกับทิศทางข้างต้นด้วย ระบบราชการจึงจำเป็นต้องได้รับการปฏิรูป ซึ่งที่ผ่านมามีการพูดถึงกันมากและมีความพยายามปฏิรูปมาโดยตลอด แต่ดูว่าจะไม่ค่อยเป็นจริง

       การปฏิรูประบบราชการควรเป็นไปในทิศทางหลักๆ ได้แก่ (1) ต้องลดการรวมศูนย์อำนาจ (2) ราชการทำบทบาทภารกิจเฉพาะที่ควรทำเท่านั้น ถ้าบทบาทภารกิจใดสามารถผ่องถ่ายให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เอกชน หรือประชาชนทำได้ ก็ควรต้องกระจายถ่ายออกไป ไม่ทำเองไปเสียหมดอย่างในอดีตที่ผ่านๆ มา (3) ต้องปรับให้การทำงานมีประสิทธิภาพ มีธรรมาภิบาล โปร่งใส ตรวจสอบได้ โดยต้องเปิดทางให้ประชาชนมีส่วนร่วมในทุกเรื่อง (ตามาตรา 76 แห่งรัฐธรรมนูญ)

       ด้วยทิศทางนี้ ระบบราชการควรจะเล็กลง ทำเฉพาะในสิ่งที่ควรทำแบบที่เรียกว่า “จิ๋วแต่แจ๋ว”

       แต่จากการประชุมของรัฐบาลชุดปัจจุบันเมื่อวันที่  9  มกราคม  2545 มีการสรุปการปรับโครงสร้างส่วนราชการต่างๆ ออกมา ผลสรุปคือ กระทรวงเพิ่มจากเดิม 16 เป็น 20 มีทบวงเปิดใหม่ 61 จากเดิม 1 กรมอีก 60 (นัยว่ามีการตั้งส่วนราชการกลุ่มใหม่ขึ้นในกระทรวงต่างๆ เรียกว่า ทบวง)

       ข้าราชการระดับสูงจะมียศฐาบรรดาศักดิ์สูงขึ้นอีกเป็นจำนวนมาก แต่จะไม่มีการเพิ่มจำนวนข้าราชการ ใช้วิธีปรับเกลี่ยที่มีอยู่เดิม ซึ่งการปฏิรูปตรงนี้ สื่อมวลชนเรียกว่าเกิดสภาพ “หัวโต-แขนขาลีบ” คำชี้แจงของ ก.พ. และฝ่ายรัฐบาลฟังได้ว่า เป็นการทำส่วนราชการที่มีอยู่เดิม ให้กระจายตัวออกเป็นส่วนราชการที่เล็กลงแต่มากขึ้น น่าเสียดายที่การปฏิรูปตรงนี้ภายใต้รัฐบาลคิดใหม่ทำใหม่ กลับไม่ได้ให้ความสำคัญกับการลดบทบาทภารกิจจำนวนมากที่ราชการไม่ควรทำเพื่อผ่องถ่ายให้องค์กรปกครองท้องถิ่น เอกชน และภาคประชาชนรับไปทำ ตามเจตนารมณ์แห่งรัฐธรรมนูญ รัฐทำเพียงแค่จัดโหลใหม่เพิ่มขึ้นเพื่อใส่เหล้าเก่าเท่านั้นเอง

       และน่าเสียดายว่า นักวิชาการ ผู้ทรงคุณวุฒิในบ้านเมืองค่อนข้างจะนิ่งเฉยกับเรื่องนี้ ดูราวกับว่ารัฐบาลได้ปฏิรูประบบราชการไปในทิศทางที่เหมาะสมแล้วกระนั้น

        จึงนับเป็นชัยชนะครั้งใหญ่อีกครั้งหนึ่งของพรรคราชการที่ยังคงรักษาอำนาจเดิมไว้ได้อย่างเหนียวแน่น แถมมีอาณาจักรและมีตำแหน่งใหญ่โตให้ครอบครองกันอย่างสนุกมือเพิ่มขึ้นอีกด้วย