|
21
คำถามเกี่ยวกับประชาคม
1.ประชาคมคืออะไร?
ประชาคม เป็นการรวมตัวของสมาชิกในชุมชนเพื่อร่วมกันทำกิจกรรมต่างๆ
ของงชุมชน ด้วยตนเอง เช่น การแก้ไขปัญหาชุมชน การวางแผนพัฒนาชุมชน
การกำหนดข้อตกลงร่วมกัน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน ที่มีวัตถุประสงค์หรือสนใจในเรื่องเดียวกัน
เป็นการรวมตัวกันตามสถานการณ์หรือสภาพปัญหาที่เกิดขึ้น โดยไม่มีใครสั่งสมาชิกที่มารวมกันมีส่วนร่วมกันคิดร่วมตัดสินใจ,ร่วมดำเนินการและร่วมรับผิดชอบอย่างเสมอภาคและเท่าเทียมกัน
ภายใต้ขอบเขตของกฎหมาย และศีลธรรมอันดีของสังคม ทำให้สมาชิกเกิดการเรียนรู้ด้วยกัน
มีความรัก ความเอื้ออาทร ผูกพันต่อกันด้วยความรู้สึกสำนึกในความเป็น
เจ้าของชุมชน คำว่าประชาคมนี้มีท่านผู้รู้หรือนักวิชาการบางท่านอาจเรียกว่า
ประชาสังคมซึ่งก็อยู่ในความหมายคล้ายคลึงกัน
2.ประชาคมเกิดอย่างไร?
ประชาคมเกิดเมื่อ สมาชิกของชุมชนซึ่งมีความเข้าใจ
เรื่องสิทธิ เสรีภาพ ความเสมอภาคของพลเมือง ซึ่งเป็นสิทธิและหน้าที่ของประชาชนในระบอบประชาธิปไตย
ทำให้เกิดความคิด ความตระหนัก ถึงเรื่องต่างๆ เป็นปัญหาหรือจะเป็นปัญหาความเดือดร้อน
ทั้งที่เป็นเรื่องความคิดสร้างสรรค์ที่จะให้มีขึ้นในชุมชน เพื่อประโยชน์ของชุมชนโดยรวม
สมาชิกของชุมชนก็จะรวมตัวกันเพื่อช่วยทำในรูปแบบของประชาคม
3.ทำไมต้องมีประชาคม?
ชุมชนเป็นของสมาชิกทุกคนในชุมชน
เมื่อสถานการณ์หรือปัญหาใดก็ย่อมเป็นทั้งสิทธิ หน้าที่ เสรีภาพโดยชอบของสมาชิกหรือผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในชุมชนทุกคนมาร่วมกันแสดงความคิดเห็น
ตัดสินใจ และลงมือทำในเรื่องต่างๆ ที่ตรงกับความต้องการของชุมชน
ด้วยความเชื่อมั่นว่าสมาชิกทุกคนสามารถคิดได้ ทำเป็น ถ้าเปิดโอกาสให้สมาชิกได้แสดงความสามารถ
4.ประชาคมเป็นของใคร?
ประชาคมเป็นของสมาชิกในชุมชนทุกคน
เช่นชาวบ้าน ผู้นำกลุ่มต่างๆ ผู้ใหญ่บ้าน กำนัน อบต. กรรมการหมู่บ้าน
หมอ ผู้นำศาสนา ครู นักกฎหมาย พระ เยาวชน แม่บ้าน มัคทายก ผู้รู้
ปราชญ์ชาวบ้าน หรือแม้แต่ผู้ที่อยู่นอกชุมชนแต่สนใจที่จะมาให้การสนับสนุน
ฯลฯ
5.เราได้อะไรจากการมีประชาคม?
ชุมชนที่มีประชาคมจะทำให้สมาชิกของชุมชนได้เรียนรู้
ได้แสดงออกโดยการได้คิดได้ทำ ได้พูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดเห็น ตัดสินใจด้วยเหตุผล
และข้อตกลงของสมาชิกจากประชาคมสามารถนำไปปฏิบัติ และเกิดผลดีต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของสมาชิกในชุมชน
ฉะนั้นเมื่อมีปัญหาหรือสถานการณ์ใดในชุมชน ก็ใช้ประชาคมเป็นเวทีในการร่วมกันคิด
ร่วมกันตัดสินใจ ร่วมกันดำเนินการ และร่วมกันรับผิดชอบ
6.ประชาคมต้องมีสำนักงานหรือไม่?
ประชาคมไม่ใช่องค์กรหรือหน่วยงาน
ไม่ต้องมีสำนักงานแต่อาจใช้สถานที่ต่างๆ เป็นที่รวมตัวหรือพบปะกัน
เช่น ลานวัด ศาลากลางบ้าน มัสยิด โรงเรียน ฯลฯ แล้วแต่สมาชิกเห็นว่าเหมาะสมและไม่กำหนดเวลาที่แน่นอนจะทำตอนไหนก็ได้
แล้วแต่สถานการณ์โอกาส และเวลาว่างของสมาชิกส่วนใหญ่ในชุมชน
7.ใครตั้งประชาคม?
ประชาคมเป็นกิจกรรมทางสังคมที่เกิดขึ้นในชุมชน
ประชาคมอาจเริ่มต้นจากสถานการณ์แรงบันดาลใจ หรือจากกระแส หรือการกระตุ้นความคิดให้เกิดการรวมตัวกันของสมาชิกในชุมชนเองหรือจากบุคคล
ข่าวสาร ภายนอกชุมชน เช่น เจ้าหน้าที่ สมาคม ชมรม สื่อมวลชน ฯลฯ
ทำให้เกิดความต้องการร่วมกันหรือในเรื่องเดียวกัน
8.ประชาคมมีขนาดใหญ่
เล็กเพียงใด?
ประชาคมไม่จำกัดขนาดในการรวมตัวของสมาชิก
จะมามาก หรือน้อยก็ได้ขึ้นอยู่กับความต้องการและความสนใจของสมาชิกที่มีต่อเรื่องที่เวทีประชาคมหยิบยกมาเป็นหัวข้อในการปรึกษาหารือ
พูดคุย หาข้อมูลต่างๆ มาแลกเปลี่ยนกัน เพื่อให้มีการตัดสินใจ และทำอย่างใดอย่างหนึ่งร่วมกัน
9.คนนอกชุมชน จะมาร่วมประชาคมได้ไหม?
ได้ เพราะประชาคมเป็นเวทีเปิด
ต้องการความคิดเห็นและประสบการณ์ที่มีความหลากหลายจากคนที่เกี่ยวข้องจะทำให้มีแง่คิด
และการตัดสินใจรอบคอบมากยิ่งขึ้น
10.ในประชาคมทำอะไรกันบ้าง?
ในประชาคมมีการ คิด พูด ฟัง
หาเหตุผล และหาข้อมูลในเรื่องที่ประชาคมนำมาเป็นหัวข้อในการปรึกษาหารือ
ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็น เพื่อให้ได้คำตอบในเรื่องที่อยากคิด อยากทำ
และอยากเห็น พร้อมร่วมทำตามข้อยุติของประชาคมอันเป็นความรับผิดชอบร่วมกัน
11.ประชาคมคิดและทำเรื่องอะไรได้บ้าง?
ประชาคมคิดและทำได้ทุกเรื่องที่สมาชิกของชุมชนสนใจ
เช่น เรื่องเศรษฐกิจของชุมชน เรื่องการว่างงาน ปัญหายาเสพติด เรื่องการขาดน้ำทำนา
เรื่องการปลูกพืชปลอดสารพิษ เรื่องสิทธิ หน้าที่ และความเสมอภาค
เรื่องการดูแลรักษาและแบ่งปันผลประโยชน์ในทรัพยากรของชุมชน ฯลฯ
12.ประชาคมมีปัญหาปรึกษาใคร?
ปรึกษาใครก็ได้ ไม่ว่าจะเป็นปลัดอำเภอ
พัฒนากร ครู เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เจ้าหน้าที่เกษตร ปราชญ์ชาวบ้าน
นักพัฒนาจากภายนอกชุมชน ฯลฯ แล้วแต่ลักษณะของเรื่องราวที่ต้องการผู้รู้ที่มีความชัดเจน
สามารถให้ข้อมูลที่ถูกต้อง
13.ผู้นำชุมชน ผู้นำกลุ่ม
ปราชญ์ชาวบ้านมีบทบาทต่อประชาคมอย่างไร?
ทุกกลุ่มชนต้องมีผู้นำ ผู้นำชุมชน
ผู้นำกลุ่ม ปราชญ์ชาวบ้าน ล้วนเป็นองค์ประกอบสำคัญที่จะเกื้อหนุนให้เกิดประชาคมได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
เพราะได้รับการยอมรับและความเชื่อถือจากสมาชิกของชุมชน สามารถเป็นผู้กระตุ้นและนำความคิดให้สมาชิกของชุมชนได้ตระหนักในบทบาทความรับผิดชอบที่ต้องทำเพื่อชุมชน
จนเกิดการรวมตัวกันในรูปของประชาคมขึ้นได้
14.ประชาคมต้องรอให้ราชการจัดตั้งหรือไม่?
ประชาคมไม่ต้องรอให้ราชการสั่งการ
เพราะประชาคมเป็นกิจกรรมทางสังคมที่สมาชิกของชุมชนมารวมตัวกันด้วยจิตสำนึกที่ต้องการแก้ไขปัญหาของชุมชน
หรือมีความคิดสร้างสรรค์ที่จะทำสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เพื่อความเจริญก้าวหน้าของชุมชนท้องถิ่น
ซึ่งตนเป็นเจ้าของให้เป็นชุมชนน่าอยู่อาศัยหรือชุมชนที่มีคุณภาพ
15.ประชาคมมีกฎหมายรองรับหรือไม่?
ประชาคมไม่มีกฎหมายเฉพาะรองรับ
แต่การรวมตัวของสมาชิกในชุมชน เพื่อร่วมกันคิด ร่วมกันทำ เพื่อแก้ไขปัญหา
หรือสร้างสรรค์ใหม่ๆ ให้แก่ชุมชนเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมืองตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พ.ศ.2540 อย่างไรก็ดีประชาคมต้องมีกติกาของการอยู่ร่วมกันหรือวินัยของชุมชน
ที่จะไม่ดำเนินการใดๆ ในสิ่งที่ฝ่าฝืนกฎหมาย, ไม่ใช้กฎหมู่, ไม่แสดงความก้าวร้าวหรือละเมิดสิทธิส่วนบุคคลให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้ไม่มีส่วนเกี่ยวข้อง
16.มีงบประมาณในการทำงานของประคมไหม?
ประชาคมไม่มีงบประมาณเฉพาะที่จะเป็นค่าตอบแทน
หรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ ให้แก่ สมาชิกของชุมชนที่มาร่วมคิด ร่วมทำในเวทีประชาคม
แต่ข้อเสนอที่ได้จากการคิดร่วมกันของประชาคม มี 3 ลักษณะคือ หนึ่งเป็นข้อเสนอ
ที่ประชาคมสามารถทำได้เอง โดยไม่ต้องใช้เงิน หรือ สองเป็นข้อเสนอที่ประชาคมทำได้
แต่ต้องขอความร่วมมือกับหน่วยงานอื่น หรือ สาม เป็นข้อเสนอที่ประชาคมไม่สามารถทำเองได้ต้องให้ส่วนราชการ
หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำให้ ข้อเสนอข้อสองและสามนี้อาจได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ส่วนราชการ ภาคเอกชน องค์กรต่างประเทศ โดยขึ้นอยู่กับข้อเสนอของประชาคม
ว่ามีความสอดคล้องกับ เงื่อนไขของหน่วยงานที่จะให้การสนับสนุนได้หรือไม่เพียงใด
17.ประชาคมสิ้นสุดเมื่อใด?
ประชาคมไม่มีวาระการดำรงอยู่
เพราะประชาคมเป็นกระบวนการทางสังคม ซึ่งเมื่อมีการพัฒนากระบวนการการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องจนเป็นวัฒนธรรมของชุมชนก็จะกลายเป็นวิถีชีวิตของคนในชุมชน
เมื่อใดที่มีปัญหาหรือสถานการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นหรือมากระทบต่อสมาชิกชุมชน
ก็จะเกิดจิตสำนึกที่จะมารวมตัวกัน ปรึกษาหารือในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง
หรือสถานการณ์ใด สถานการณ์หนึ่งต่อไปอย่างไม่มีสิ้นสุด และการที่สมาชิกของชุมชนได้มาร่วมกิจกรรมกันบ่อยครั้ง
ก็ยิ่งจะทำให้เกิดความรัก ความหวงแหน ความเป็นเจ้าของความภาคภูมิใจในถิ่นที่อยู่อาศัยมากยิ่งขึ้น
18.เมื่อมีหน่วยปกครองส่วนท้องถิ่นแล้ว
ทำไมจึงต้องมีประชาคมอีก?
การปกครองท้องถิ่นเป็นเรื่องสำคัญของระบอบประชาธิปไตย
ความสำคัญของระบอบประชาธิปไตย คือ ต้องฟังเสียงประชาชน และให้โอกาสประชาชนมีส่วนร่วม
การมีประชาคมจะเอื้ออำนวยประโยชน์ในการบริหารราชการของหน่วยงานปกครองท้องถิ่น
ที่จะรับทราบปัญหาความต้องการของชุมชนได้ตรงตามความต้องการที่แท้จริง
อันเป็นหัวใจของการให้บริการสาธารณะในหน้าที่ขององค์การปกครองส่วนท้องถิ่นนั่นเอง
19.คำว่า ประชาคม
กับคำว่า ชุมชนเข้มแข็ง มีความเกี่ยวเนื่องกันอย่างไร?
ประชาคม เป็นกิจกรรมอย่างหนึ่งของชุมชนเข้มแข็ง
ต้องมีประชาคมในชุมชนก่อน จึงจะเป็นทางไปสู่ชุมชนเข้มแข็ง เพราะชุมชนเข้มแข็ง
คือ ชุมชนที่สมาชิกของชุมชนมีความเข้าใจในสิทธิ หน้าที่ เสรีภาพ
ความเสมอภาคตามรัฐธรรมนูญ และมีความเชื่อว่าจะสามารถร่วมมือกัน แก้ไขปัญหา
และพัฒนาชีวิตความเป็นอยู่ของคนในชุมชนได้อย่างต่อเนื่องจนยั่งยืนกลายเป็นวิถีชีวิตของคนในชุมชน
ที่จะยิ่งทำให้มีการเรียนรู้ร่วมกัน เกิดปัญญา สามารถ พึ่งพาตนเองและดูแลรับผิดชอบชุมชนได้ในที่สุด
20.ปัจจัยสำคัญที่จะทำให้ประชาคมเข้มแข็ง?
ประชาคมจะเข้มแข็งได้โดย
1.สมาชิกตระหนักในหน้าความรับผิดชอบและความเป็นเจ้าของชุมชน
2.ชุมชนมีผู้นำที่เข้มแข็งและเป็นแกนนำที่กระตุ้นให้สมาชิกของชุมชนยอมรับการทำงานเป็นกลุ่มหรือการมส่วนร่วมของทุกฝ่ายในการคิดและสร้างสรรค์ให้เกิดประโยชน์แก่ส่วนรวม
3.ปลอดจากการสั่งการหรือครอบงำความคิดของสมาชิกในชุมชนแต่พร้อมเปิดโอกาสให้สมาชิกได้เรียนรู้
คิด ทำ ให้มากที่สุด
4.ประชาคมมีการแลกเปลี่ยน
เรียนรู้ และมีความร่วมมือระหว่างประชาคม
5.ประชาคมมีกติกาและวินัยของชุมชนในการอยู่ร่วมกัน
21.มีตัวอย่างประชาคมที่เข้มแข็งไหม?
มี เช่น กลุ่มคนรักเมืองเพชร
มีผลงานในการรักษาแม่น้ำเพชร และสิ่งแวดล้อมเมืองเพชรบุรี กลุ่มฮักเมืองน่าน
จังหวัดน่าน มีผลงานในการรักษาสิ่งแวดล้อมและลุ่มน้ำน่าน ประชาคมตำบลไม้เรียง
จังหวัดนครศรีธรรมราช มีผลงานในการพัฒนาอาชีพและสร้างรายได้ ชมรมแม่วัก
ตำบลปงยางคก จังหวัดลำปาง มีผลงานในเรื่องการพัฒนาอาชีพ และการรักษาสิ่งแวดล้อมฯลฯ
--------------------------------------------------------------------------
|
