ลักษณะทางพฤกษศาสตร์: บัวหลวงเป็นพืชน้ำอายุหลายฤดู แตกเหง้าและไหลยาวเชื่อมติดกันอยู่ใต้ดิน ใบเดี่ยวขนาดใหญ่แบบก้นปิด รูปโล่กลม ชูเหนือน้ำ ขอบใบเรียบและเป็นคลื่น ด้านหลังใบมีนวล ขนาดใบ ประมาณ 35-60 ซม. ก้านใบและก้านดอกลม แข็ง ยาวได้ถึง 2 ม. ผิวก้านมีตุ่มหนามแหลม ขนาดเล็กเกิดอยู่ทั่วๆ ไป ภายในมีน้ำยางขาว ดอกเดี่ยวขนาดใหญ่ เส้นผ่าศูนย์กลาง 15-25 ซม. กลีบเลี้ยงลักษณะคล้ายกลีบดอกขนาดเล็ก จำนวน 4-6 กลีบ หลุดร่วงง่าย กลีบดอก มีจำนวนมากกลีบ สีกลีบขาวหรือชมพู เรียงอยู่บนฐานดอก กลีบด้านนอกขนาดเล็ก เกสรเพศผู้มีเป็นจำนวนมาก อยู่เหนือชั้นกลีบดอก ด้านเกสรเพศผู้แคบต่อแกนอับเรณู รูปคล้ายกระบอง อับเรณูสีเหลือง ฐานดอกรูปกรวยหงายปากตัด ภายในกลวงคล้ายฟองน้ำและมีช่องของรังไข่ ส่วนยอดเกสรเพศเมียสีเหลืองเข้ม กระจายอยู่บนหน้าตัดของฐานดอกจำนวน 12-30 อัน แยกอยู่เป็นอิสระจากกัน ผลมีเปลือกแข็งหุ้มเมล็ดเดียว ทรงไข่ ขอบขนาน ขนาดยาว 1.5-2.5 ซม. อยู่ในช่องว่างของฐานดอกแยกเป็นอิสระ เมล็ดมีเปลือกหุ้มอยู่ภายนอก ภายในมีคัพภะมีเยื่อบางเมือกหุ้มอยู่ในช่องว่างของเอนโดสเปิร์ม