Τόμος 15, τεύχος 2 (Ιούλ-Δεκ 2005)

Περιλήψεις επιστημονικών άρθρων

• Μάριος Λεονάρδος (Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού, Βαλτινών 76, 114 74 Αθήνα): «Οι μεταβολές και η μέτρηση της πίεσης του ύδατος των πόρων στα πρανή των μεταλλευτικών έργων». Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, τόμος 15, τεύχος 2, Ιούλ-Δεκ 2005, σελ. 19-30.

Η πίεση του ύδατος των πόρων είναι μία σημαντική παράμετρος για την εκτίμηση της διαθέσιμης διατμητικής αντοχής κατά τους υπολογισμούς ευστάθειας των πρανών. Η στάθμη του ύδατος που μετρείται σε φρέατα παρατήρησης, μία πολύ συνήθης πρακτική στα μεταλλεία, δεν είναι πάντοτε μία αξιόπιστη ένδειξη για τις πιέσεις του ύδατος των πόρων που επικρατούν στην εδαφική μάζα. Κατά την εκσκαφή ενός πρανούς, λόγω της μείωσης των ολικών τάσεων, παρατηρείται πτώση της πίεσης των πόρων, η οποία ακολουθείται από μία σταδιακή αύξηση μέχρι του επιπέδου που καθορίζεται από το σχηματισμό ενός νέου υδροφόρου ορίζοντα. Αντίθετα, κατά τον σχηματισμό αποθέσεων με υπερκείμενα και ενδιάμεσα στείρα ή την απόθεση υδαρών απορριμμάτων σε τέλματα, ιδιαίτερα κατά την ταχεία ανύψωση αυτών των κατασκευών, παρατηρείται μία αύξηση της πίεσης των πόρων, η οποία ακολουθείται από μία σταδιακή μείωση μέχρι του επιπέδου που καθορίζεται από το σχηματισμό ενός νέου υδροφόρου ορίζοντα. Αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών στην πίεση του ύδατος των πόρων είναι το ότι η κατάσταση «τέλους της κατασκευής» να είναι, ως προς την ευστάθεια, ευνοϊκή για τα πρανή εκσκαφής και κρίσιμη για τα πρανή αποθέσεων.

Τα πιεζόμετρα χορδής κρίνονται ως τα πλέον κατάλληλα για τη μακροχρόνια παρακολούθηση της πίεσης του ύδατος των πόρων ώστε να καθορισθεί ένας ασφαλής ρυθμός ανύψωσης μίας απόθεσης ή να εκτιμηθεί η ευστάθεια ενός πρανούς εκσκαφής. Τα πιεζόμετρα καταβιβάζονται στο βάθος που πρέπει να μετρηθεί η πίεση των πόρων και η γεώτρηση πληρούται με μείγμα τσιμέντου - μπεντονίτη. Αυτή η μη παραδοσιακή μέθοδος τοποθέτησης είναι πιο απλή και αξιόπιστη, ιδιαίτερα όταν τοποθετούνται περισσότερα του ενός πιεζόμετρα εντός μίας γεώτρησης. Τα πιεζόμετρα χορδής ενσωματώνονται εύκολα σε αυτόματο σύστημα συλλογής μετρήσεων. © Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλ. Μηχ. Μεταλλείων-Μεταλλουργών Μηχ., 2005.

• Δημήτριος Μενδρινός και Κωνσταντίνος Καρύτσας (Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας - ΚΑΠΕ, 19ο χλμ. Λεωφ. Μαραθώνος, 190 90 Πικέρμι Αττικής): «Γεωθερμία και γεωθερμικές αντλίες θερμότητας: Εμπειρία ΚΑΠΕ». Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, τόμος 15, τεύχος 1, Ιαν-Ιούν 2005, σελ. 31-50.

Γεωθερμία είναι η θερμότητα της γης. Περιλαμβάνει: θερμά ξηρά πετρώματα, γεωθερμικά πεδία υψηλής ή χαμηλής ενθαλπίας, αβαθείς υδροφόρους ή εδάφη θερμοκρασίας < 25°C. Το συνολικό κόστος γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής είναι 0,05-0,09 EUR/kWh(e), των θερμικών εφαρμογών 0,005-0,035 EUR/kWh(th), και των αντλιών θερμότητας 0,038-0,048 EUR/kWh. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι χρήσεις της γεωθερμίας περιλαμβάνουν 720 MW(e) ηλεκτροπαραγωγή και 1.650 MW(th) θερμικές εφαρμογές με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 5%, καθώς και 3.340 MW(th) γεωθερμικές αντλίες θερμότητας με ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης 30%. Στην Ελλάδα, έχουμε 69 MW(th) θερμικές εφαρμογές και θερμά λουτρά και ~100 εγκαταστάσεις γεωθερμικών αντλιών θερμότητας. Επιλεγμένες εφαρμογές: Ξενώνας λουτρών Τραϊανούπολης, Δημαρχείο Πυλαίας, Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημοσίου Δικαίου, γραφεία ΚΑΠΕ, κτίριο Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών ΕΜΠ. Τα οφέλη της γεωθερμικής ενέργειας είναι περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά. Τυχόν περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεωθερμίας υψηλής και χαμηλής ενθαλπίας οφείλονται στη χημική σύσταση της υγρής φάσης και του ατμού, και αντιμετωπίζονται με επανεισαγωγή, αποφυγή διαφυγών ατμού, κατάλληλο σχεδιασμό των μονάδων και χημική επεξεργασία του ρευστού. Πρόσφατα ολοκληρώθηκε νέο θεσμικό πλαίσιο που διέπει τη γεωθερμική ενέργεια. © Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλ. Μηχ. Μεταλλείων-Μεταλλουργών Μηχ., 2005.

• Γεώργιος Παναγόπουλος, Νικόλαος Λαμπράκης και Κωνσταντίνος Στρατικόπουλος (Πανεπιστήμιο Πατρών, Τμήμα Γεωλογίας, Τομέας Εφαρμοσμένης Γεωλογίας και Γεωφυσικής, 265 00 Ρίο): «Η συμβολή της πολυμεταβλητής στατιστικής ανάλυσης στην υδροχημική έρευνα». Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, τόμος 15, τεύχος 2, Ιαν-Ιούν 2005, σελ. 51-72.

Η εφαρμογή της πολυμεταβλητής στατιστικής ανάλυσης στα υδροχημικά δεδομένα του καρστικού υδροφόρου ορίζοντα της Τριφυλίας επιβεβαίωσε με στατιστικό τρόπο τις υδροχημικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα και το ρόλο που διαδραματίζουν στη διαμόρφωση του υδροχημικού χαρακτήρα του υπόγειου νερού. Από την εφαρμογή της παραγοντικής ανάλυσης σε δύο διαφορετικά σετ δεδομένων, διακρίθηκαν παράγοντες με κοινή γεωχημική ερμηνεία, όπως ο παράγοντας υφαλμύρινσης και ο γεωθερμικός παράγοντας. Επιπλέον, η παραγοντική ανάλυση των συγκεντρώσεων των ιχνοστοιχείων εντόπισε την επίδραση των υδρογονανθράκων στη χημική σύσταση του υπόγειου νερού, δεδομένου ότι κατέταξε τα οξειδοαναγωγικά ευαίσθητα μέταλλα σε δύο διαφορετικούς παράγοντες. Η ανάλυση διακριτότητας οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η σπουδαιότερη υδροχημική διεργασία είναι η υφαλμύρινση του υπόγειου νερού, αφού το σημαντικότερο ρόλο στην ομαδοποίηση των δειγμάτων στις πέντε υδροχημικές περιοχές έπαιξε η ηλεκτρική αγωγιμότητα του νερού. © Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλ. Μηχ. Μεταλλείων-Μεταλλουργών Μηχ., 2005.

• Πέτρος Γ. Τζεφέρης (Υπουργείο Ανάπτυξης, Τμήμα Βιομηχανικών Ορυκτών, Θερμοπυλών 112, 183 45 Αθήνα): «Διαχείριση του ελληνικού ορυκτού πλούτου με όρους βιώσιμης ανάπτυξης: Ποιος νοιάζεται αλλά και ποιος μπορεί;». Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, τόμος 15, τεύχος 2, Ιαν-Ιούν 2005, σελ. 75-94.

Ο μεταλλευτικός κλάδος, παρά τα στρατηγικά του πλεονεκτήματα έναντι των άλλων χωρών της ΕΕ αλλά και τη σημαντική, μακραίωνη ιστορία του στον τόπο μας, δεν έχει καταφέρει να προσαρμοστεί επαρκώς στα νέα δεδομένα και να συνδέσει την ύπαρξή του με τη βιώσιμη περιβαλλοντικά ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο.

Το περιβάλλον, η ασφάλεια, η ποιότητα ζωής, η κοινωνική μέριμνα είναι μείζονα πολιτικά ζητήματα που αν συνδυαστούν με την διαρκώς αυξανόμενη και αυτοτροφοδοτούμενη ανάγκη για ενημέρωση, συνειδητοποίηση και κινητοποίηση των πολιτών, απαιτούν νέα πιο ανθρωποκεντρική θεώρηση, τη βιοθεώρηση της τεχνολογίας.

Ανάπτυξη χωρίς κόστος δεν υπάρχει. Ανάμεσα στα δύο άκρα, την επιθετική, ληστρική για το περιβάλλον ανάπτυξη από τη μια και το «αειφόρο τίποτε» από την άλλη, νομίζουμε ότι πρέπει να επιλέξουμε τον τρίτο δρόμο, την ελεγχόμενη ανάπτυξη όπου η επιχείρηση προτείνει τεκμηριωμένα το πώς και η κοινωνία, μέσω της δημόσιας διοίκησης, ελέγχει και αποφασίζει επίσης τεκμηριωμένα σύμφωνα με επαρκές και κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο.

Απαιτείται να επαναπροσδιορίσουμε την έννοια του κέρδους ώστε να συμπεριλάβει διαστάσεις όπως η προστασία του περιβάλλοντος, η παιδεία, ο πολιτισμός· να αποκτήσουμε εξωστρεφή, επικοινωνιακό και συναινετικό χαρακτήρα· να είμαστε έτοιμοι ανά πάσα στιγμή να ενημερώσουμε με πλήρη διαφάνεια τους φορείς και τις τοπικές κοινωνίες αλλά και να δεχτούμε τον έλεγχο· να επιτύχουμε επιτέλους την κοινωνική καταξίωση του σημαντικού αυτού κλάδου.

Και ακόμη, απαιτείται να κατανοήσουμε, ότι η εναρμόνιση της ανάπτυξης με το περιβάλλον επιτυγχάνεται σταδιακά, μέσα από την ωρίμανση και τον προβληματισμό της κοινωνίας, η οποία πρέπει εντέλει να επιλέξει εκείνο που επιθυμεί και φυσικά να πάρει και την ευθύνη που της αναλογεί.

Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να γίνουμε μάρτυρες στις μέρες μας, του σταδιακού εκφυλισμού του κλάδου. Συνάδελφοι γρηγορείτε, τα καμπανάκια έχουν ήδη αρχίσει να ηχούν… © Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά, Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλ. Μηχ. Μεταλλείων-Μεταλλουργών Μηχ., 2005.

Αντίγραφα των παραπάνω άρθρων μπορείτε να προμηθευθείτε από το περιοδικό στη διεύθυνση:

Μεταλλειολογικά-Μεταλλουργικά Χρονικά,

Πανελλήνιος Σύλλογος Διπλωματούχων Μηχανικών Μεταλλείων-Μεταλλουργών Μηχανικών

Ηπείρου 24,

104 64 Αθήνα

τηλ./φαξ: 210-8628514