Studiebeurzen glijden af naar aalmoes! 

Vlaams minister van onderwijs Luc Van Den Bossche indexeerde de studietoelagen voor het Hoger en Universitair onderwijs met 2%.De maximumtoelagen zijn vanaf nu 103.000fr voor een kotstudent, 65.100fr voor een spoorstudent en 59.400fr voor een student die op minder dan 10 km van de onderwijsinstelling woont.

De indexering wordt voorgesteld als een gunst, terwijl het uiteraard een gunst zou moeten zijn. De Belgische Werkliedenpartij (voorloper van SP/PS) eiste op haar eerste algemeen kongres in 1885 nog "kosteloos onderwijs voor alle kinderen". Een trieste vergelijking met de huidige "socialistische" onderwijsminister!

Het gebrek aan relevant statistisch materiaal, de laatste studies dateren van halfweg de jaren '80 (1), toont aan dat de echte interesse van het departement onderwijs in het geleidelijk afbouwen van het onderwijsbudget ligt. Zo blijkt uit het World Education Report ('95) van de Unesco dat België inzake onderwijsuitgaven (5,2% van het BBP) onder het Europese gemiddelde (2) scoort.

In de praktijk moeten we vaststellen dat het bijna onmogelijk is om nog in aanmerking te komen voor een studiebeurs. Voor een eeninkomensgezin met 2 studenten in het hoger onderwijs ligt de minimuminkomensgrens (3) op een netto maandelijks inkomen van 45.345fr. Het aantal beursstudenten aan de universiteiten is sedert '89 gedaald van 22% naar 15%, aan de hogescholen van 35% naar 25%. In diezelfde periode nam het budget voor studietoelagen in het sekundair onderwijs af met zo'n 459 miljoen.

Hoeveel kost onderwijs?

Omdat artikel 24 van de Belgische Grondwet ons kosteloos onderwijs verzekert, deden de ABVV-jongeren een klein onderzoek naar de mogelijke kostprijs. De volgende gegevens zijn gebaseerd op een bestaande persoon en een bestaande school: (4)

A. woont in een dorpje op ongeveer 15 km van Gent. Sinds kort loopt A. school in een Atheneum in Gent. Iedere morgen neemt hij de trein naar Gent-St-Pieters en vandaar de bus naar school. In het eerste trimester koste z'n schoolabbonnement 1200 fr per maand. Vanaf 1/1/1997 is z'n abonementsgeld opgeslaan met 3,5%. Vanaf januari kost z'n treinabonnement 1242fr per maand. Z'n bus betaalt hij via een tienrittenkaart. Eén kaart kost 270fr. Hiermee kan hij een week verder. In een schooljaar zijn er 37 weken. De jaarlijkse vervoerskosten komen dus op 22.242fr.

Z'n school stelt zeer specifieke eisen als het op schoolmateriaal aankomt. Zo moet het tekenpapier een specifieke dikte en een specifieke grootte hebben. De leraars staan er trouwens op dat iedereen hetzelfde materiaal gebruikt. De overschotjes van z'n vorige school mag hij dan ook niet gebruiken. Het gevolg hiervan is dat de moeder van A. in het begin van het schooljaar allemaal nieuwe kaften, schriften,... moet kopen. Ze schat dat dit haar bij het begin van het nieuwe schooljaar 10.000fr kostte.

Omdat de vloer van de sportzaal niet vuil mag worden, moet iedereen sportschoenen dragen met witte zolen. Nu blijkt dat alleen de zolen van één of andere Nike-sportschoen voldoen aan de strenge eisen van de schooldirektie. Resultaat: 5500fr extra voor sportschoenen!

De school voorziet in zijn eigen kopies, nodig om de lessen te volgen. Hiertoe dienen de ouders bij het begin van het schooljaar een voorschot van 3000fr te betalen.De school schat dat dit voldoende zal zijn tot mei. Na mei volgt dus nog een rekening.

In de derde week van het schooljaar gaat de klas van A. voor een geïntegreerde werkperiode voor een week naar de Ardennen. Dat is niet echt verplicht. Toch voelt de moeder van A. zich gedwongen om de 6000fr voor deze week op tafel te leggen. A. dreigde de enige te zijn die niet meeging. In de kerstvakantie richt de school van A. een skireis in naar Zwitserland. Het prijskaartje voor deze week sneeuwpret bedraagt maar liefst 22.000fr. A. besluit wijselijk niet in te gaan op dit aanbod.

Kortom zonder rekening te houden met de aankoop van balpennen, tekengerief, rekenmachientje,... ligt de moeder aan 48.392fr.

Als je weet dat de hoogste studiebeurs voor het 4de, 5de en 6de jaar van het sekundair 20.800fr bedraagt en er rekening mee houdt dat een gezin hiervoor slechts in aanmerking komt als het gezinsinkomen minder dan 350.000fr bedraagt (5), weten we hoe laat het is.

In het hierboven aangehaalde voorbeeld gaat het over gemeenschapsonderwijs. Het volgen van lessen op een provinciale school kost gemiddeld 20 à 30% minder dan schoollopen in het vrije gesubsidieerd onderwijs.(6)

(1)De studies van de Leuvense socioloog Ivan De Lannoo, de grafieken van de Antwerpse hoogleraar Herman Deleeck

(2)Henk Vandaele in "Persoon en Gemeenschap", april 1996, "Hoeveel kost ons onderwijs?"

(3)de minimuminkomensgrens bepaalt of een student de maximumbeurs krijgt

(4)bron: interview van F. Stevens, ABVV-jongeren OVD, 02/01/97

(5)dit komt neer op een netto-maandelijks gezinsinkomen van ongeveer 42000fr

(6)onderzoek door het HIVA o.l.v. Idés Nicaise tussen 1987 en 1990. Idés Nicaise heeft deze cijfers herberekend nar 1995 op basis van de stijging van de levensduurte.