Nu het initiatief van de Hasseltse burgemeester Steve Stevaert (SP) een overdonderend sukses blijkt, klinkt de eis voor gratis openbaar vervoer luider dan ooit.
Door Christof Bruylandt, Militant Links Gent
De wenselijkheid daarvan werd onlangs zelfs bevestigd door Jos Geuens (voorzitter van De Lijn) die pleitte voor gratis bus- en tramvervoer in gans Vlaanderen. Dit projekt zou van de overheid slechts 5 miljard extra subsidies vragen bovenop de huidige 10 miljard. Volgens Geuens kan dit gefinancierd worden met een extra belasting van + 2000 frank per gezin per jaar.
Het voorbeeld van Hasselt bewijst nogmaals dat dit een noodzakelijke stap is in de richting van een ekologisch en sociaal rechtvaardige mobiliteit. Ekologisch omdat door het gratis karakter minder mensen met de auto rijden waardoor de luchtvervuiling aanzienlijk afneemt. Denken we maar aan zwaveldioxide, CO, ozon, dieselroet, benzeen die zowel de gezondheid (kanker, astma,...), de atmosfeer (broeikaseffekt), de natuur (verzuring) als de gebouwen en monumenten aantasten. Sociaal omdat lagere inkomensgroepen of grote gezinnen niet langer hun mobiliteit belemmerd zien.
Mobiliteit is net zoals onderwijs en gezondheidszorg een basisrecht voor iedereen. Maar er is meer! Uit verschillende studies blijkt dat stadsbewoners verkeersoverlast ervaren als één van de belangrijkste faktoren die de stad onleefbaar maken. De meer behoede stadsbewoners trekken dan ook massaal naar de groene rand waar de prijzen voor bouwgrond de pan uitrijzen. Het zijn de armere bevolkingsgroepen die in de stank blijven zitten.
En dit zal de komende 15 jaar niet verbeteren wanneer het autoverkeer voor personenvervoer met 40% zal toenemen. Als schaamlap voor dit sociaal onrecht ontwikkelen sommige stadsbesturen zogenaamde mobiliteitsplannen. In Gent bevat dit o.a. de bouw van ondergrondse parkings onder zowat het hele historische centrum. De middenstand in de kuip van Gent wil langs een kleine binnenring bereikbaar blijven voor de auto. Dat wandelstraten en een vlot en gratis openbaar vervoer de middenstand nochthans ook geen windeieren legt, dringt bij sommigen slechts traagjes door.
Bovendien staat op het prijskaartje voor de Belfort-parking alleen al zo een slordige 250 miljoen, en dit zou kunnen oplopen tot 1 miljoen per parkeerplaats. Medegefinancierd dus door de bewoners van de wijken buiten de binnenring.
Volgens planologen verlegt het mobiliteitsplan de huidige verkeersdrukte juist naar die woonwijken rond de invalswegen. Hier zal de leefbaarheid verder afnemen, pech dus voor wie zich geen lapje bouwgrond en een fermette in de groene rand kan permiteren. Ziedaar een staaltje sociaal beleid van de Gentse SP-VLD-VU-koalitie!
Een alternatief is nochtans mogelijk. Het park and ride systeem bestaat erin dat stadsbezoekers en pendelaars hun wagen aan de buitenrand van de stad parkeren en met het openbaar vervoer naar de binnenstad komen. Hierdoor is er minder verkeersdrukte in de woonwijken en ondervinden bussen of trams geen hinder van files. Maar wie zal zijn auto aan de rand van de stad parkeren als in het centrum zoveel parkeerplaatsen zijn en als het openbaar vervoer zo duur is én bovendien toch in de file staat. De enige konsekwente manier om dit systeem door te voeren is dus gratis en degelijk openbaar vervoer.
Agalev en de Bond van Trein- Tram- en Busgebruikers leggen vooral de nadruk op de frequentie en de kwaliteit van de dienstverlening. Volgens hen is de slechte kwaliteit de belangrijkste faktor waarom mensen toch naar de auto blijven grijpen. Agalev en de verbruikersbond staan bijgevolg ook niet op de gaspedaal voor gratis openbaar vervoer.
Prijs en kwaliteit moeten als eis aan elkaar blijven gekoppeld worden. Realpolitica Mieke Vogels vindt het projekt in Hasselt niet haalbaar voor Antwerpen wegens "te duur". Haar partij toonde zich op een kongres in '85 nochtans voorstander van gratis openbaar vervoer. Het afbetalen van de 7 miljard Antwerpse stadsschuld per jaar vindt zij waarschijnlijk, net als Leona Detiège, realistischer. Ondertussen verzuipt Antwerpen verder in het verkeer.
Nu het debat warm is moet de politieke druk opgevoerd worden. Er mogen in de nabije toekomst zeker akties verwacht worden, geïnteresseerden kunnen kontakt opnemen met het Komitee voor Gratis Openbaar Vervoer van Militant Links.