Sylvester Stallone vond in een van zijn Rocky-films bijna zijn gelijke in de Sowjet-bokser Ivan - gebaseerd op Alexander Miroshnichenko uit Kustanai, een industriestad in de enorme Kazachstaanse steppe. Zelfs Rocky zou het nu moeilijk hebben om daar te overleven.
Rob Jones, Moskou
Sinds de val van de Sowjet-Unie werden dergelijke steden, eens belangrijke sleutels in de industriële Sowjet-machine, aan hun lot overgelaten. Zo goed als geen enkele fabriek werkt nog. Warm water is in de meeste flatgebouwen iets dat tot het verleden behoort. Eens buiten de stad, is de situatie gedegenereerd tot het pre-industriële tijdperk. Veel dorpen beschikken niet langer over telefoonverbindingen, warm én koud water ontbreekt,... Verschillende van deze dorpen werden zelfs totaal afgesneden van elektriciteitstoevoer.
De landbouw in Kazachstan is ineengestort. Dit jaar werd geen graan geplant in de Kustanai-regio. In het westen van Kazachstan vinden we terug toestanden van hongersnood, gevallen van kannibalisme zijn niet langer een zeldzame zaak.
Op het eerste zicht lijkt Almata, de Kazachstaanse hoofdstad, het beter te stellen. Dit is echter slechts oppervlakkig. Niet alleen zijn er duidelijke blijken van verval, maar de regering behoudt ook bewust een hogere levensstandaard in de hoofdstad, zelfs als andere gebieden hieronder moeten lijden. De privatisering van het elektriciteitsnetwerk en de overname ervan door een Belgisch bedrijf werd gevolgd door het afsnijden van de toevoer naar een kleine stad in het Noorden om de voorzienin gen in Almata te garanderen.
President Nazarbayev, vroeger lid van het Politburo, heeft in '91 alle noodzakelijke maatregelen genomen om zijn macht te konsolideren. De Kommunistische Partij werd verboden. Het grootste deel van de burokratie ging mee naar zijn nieuwe "Socialistische Partij". Nazarbayev voerde onmiddellijk een programma van massale privatiseringen door en behield ondertussen het repressieve regime.
Alle oppositie-partijen krijgen te maken met repressie. Op een perskonferentie in april om de oprichting van een nieuwe Vereniging van Jong-Kommunisten (waarvan de leiders standpunten verdedigen die nauw aansluiten bij deze van het CWI) aan te kondigen, legde een KGB-agent alle aanwezigen openlijk vast op videofilm. Aktieve arbeiders en socialisten worden regelmatig gearresteerd en ineengeklopt. Een lid van het CWI werd in het voorjaar aangeklaagd voor het politiek organiseren van zijn kollega' s. De klacht werd enkel ingetrokken omdat, toen de politie hem op zijn werkplaats wilde arresteren, de arbeiders zich groepeerden om hem te beschermen. Er zijn geruchten over het bestaan van twee kampen voor politieke gevangenen die nog steeds worden gebruikt.
Tegen deze achtergrond bevindt de oppositie zich in een zeer zwakke positie. Ondanks een bijna volledig verbod op stakingen en betogingen vonden in het laatste jaar verschillende protestbewegingen plaats, maar met de kommunikatiemoeilijkheden en de algemene repressie zijn de meeste partijen gedesorganiseerd en geografisch geïsoleerd.
President Nazarbayev probeert de oppositie te neutraliseren door dit jaar uit te roepen tot het jaar van "Vrede en Sociale Harmonie" waarbij alle partijen overeenkomen geen aktieve oppositie tegen het regime te organiseren. Zelfs binnen de eens pro-presidentiële Socialistische Partij is er groeiende oppositie (in Kustanai organiseerde de plaatselijke partijsekretaris een meeting voor vakbondsaktivisten waarop een spreker van het CWI uitgenodigd was). Een deel van de partij vraagt een terugkeer naar de staatseigendom. Het is echter waarschijnlijk dat de SP zich binnenkort zal ontbinden. Een nieuwe presidentiële partij - de Liberale Partij - wordt momenteel gelanceerd. Haar programma: ultra-neo-liberaal en anti-kommunistisch.
Tenminste op korte termijn ziet het er naar uit dat de belangrijkste oppositiepartij de kommunistische partij zal blijven, samen met de "Arbeidersbeweging - Solidariteit". De KP werd opgericht in oppositie tot de omvorming van de CPSU tot een pro-marktpartij. Een deel van de leiding verwerpt nu echter de principes van het "socialisme" en spreekt over de nood aan een gemengde ekonomie en de ondertekening van het "vredespakt".
De"Arbeidersbeweging - Solidariteit" kwam voort uit de stakingen van begin jaren '90, vooral in de Russisch sprekende gebieden. Ze staat het sterkst in industriële en mijngebieden en heeft een reeks van stakingen en protesten geleid.
Al deze organisaties werken momenteel samen in een blok met de belangrijkste nationalistische oppositiepartij in een kampanje voor demokratische rechten in Kazachstan. Deze nationalistische organisaties, drie tot vier jaar geleden uitgesproken pro- kapitalistisch, hebben hun steun voor het kapitalisme op een lager pitje gezet. De reden hiervoor was dat westerse bedrijven hun positie op de meest schandalige wijze gebruikten om de bevolking leeg te zuigen.
Kazachstan kon in geen slechtere geografische positie zitten - gevangen tussen China en Rusland, omringd door nog repressievere republieken. De westerse multinationals zijn hier gekomen om genadeloos de Kazachstaanse olie en andere natuurlijke bronnen te exploiteren. Het is duidelijk dat Kazachstan op kapitalistische basis geen welvaart kan bieden. De taak om te vechten voor een alternatief - echt socialisme - is echter enorm.