Sedert 1 juli is het openbaar vervoer te Hasselt gratis. Wie met de autobus reist, hoeft daar totaal niets meer voor te betalen. "Kosteloos, kwaliteitsvol openbaar vervoer aanbieden is de enige mogelijkheid om de stad aantrekkelijk te houden voor middenstand en bevolking," aldus Steve Stevaert , de SP-burgemeester van Hasselt, die alzo hoopt het aantal reizigers die dagelijks de bus neemt te Hasselt van 1.000 op 5.000 te brengen.
Geen slechte zaak voor de stad Hasselt die mits het betalen van een relatief klein bedrag (38 miljoen of de prijs die de passagiers betaalden voor hun bustiket) een verbeterde dienstverlening kan verlenen aan haar bevolking.
Het voorbeeld van Hasselt toont aan dat het mogelijk is, ondanks alle tegenwerpingen van politici en managers van De Lijn. En dat de eis voor gratis openbaar vervoer niet "extreem" is, maar eigenlijk vrij evident.
Degelijk openbaar vervoer betekent echter meer dan een lokale initiatief, dan nog met de belangen van de middenstand als belangrijkste argument. Grote delen van het land zijn nauwelijks bereikbaar met het openbaar vervoer of door de te lage frekwentie waarmee gereden wordt.
Zelfs in de grote centra zoals Antwerpen, Gent of Brussel biedt het openbaar vervoer voorlopig geen oplossing. Wie 's avonds de cinema bezoekt of naar een optreden gaat, mag te voet naar huis omdat bus en tram vanaf een bepaald tijdstip niet meer uitrijden. Een auto bezitten is dan een must, zeker voor wie dan nog het ongeluk heeft niet in een van de grote centra te wonen.
Het openbaar vervoer is altijd al stiefmoederlijk behandeld. In het verleden sneuvelden reeds tientallen bus- en treinlijnen bij diverse besparingsrondes. Opeenvolgende regeringen stelden het autoverkeer steeds prioritair.
Deze keuze zorgt nu voor overvolle autosnelwegen en dagelijkse files op de toegangswegen van en naar de grote steden. Het huidige aanbod van openbaar vervoer biedt hier geen oplossing: de treinen zitten overvol, hun uurregeling maakt dat mensen ermee niet op hun werk raken en de autobussen zitten dagelijks in dezelfde files als de auto's.
Duidelijk is dat het initiatief van Stevaert alleen staat. Een nieuw exkuus is namelijk gevonden om het openbaar vervoer af te bouwen: Europa. Na het openstellen van de Europese grenzen zal ook het openbaar vervoer open staan voor konkurentie van andere bedrijven.
Nu reeds is het Finse bedrijf Linjebus aktief op de Vlaamse markt door de overname van een aantal pachters van De Lijn. De pachters die werken als onderaannemer voor De Lijn hoeven geen echte risiko te nemen: ze worden immers rijkelijk vergoed voor hun prestatie.
Bij het openstellen van de grenzen zal dit mogelijk veranderen. Maar hoeft het eigenlijk gezegd dat privé-ondernemingen enkel die lijnen zullen uitbaten die rendabel zijn, en een groot deel van de lijnen zijn dat niet.
Vrije onderneming zou enkel leiden tot een hogere kostprijs voor de gebruiker en zij die afgelegen wonen in de kou laten staan. Het openbaar vervoer is echter geen puur ekonomisch gegeven maar heeft een sociale funktie. Niet iedereen kan zich een a uto veroorloven en het ontbreken van degelijk openbaar vervoer leidt vaak tot sociale uitsluiting van grote groepen van de bevolking.
Militant Links komt op voor een degelijk en gratis openbaar vervoer - gratis over de hele lijn. Zowel op sociaal vlak als wat betreft milieu-overwegingen kost openbaar vervoer ons een flink stuk minder dan gelijk welk ander alternatief. De tegenstand die ertegen bestaat, en door de media erin gewreven wordt, weerspiegelt de winsthonger van de privé-ondernemingen die graag hun tanden in de rendabele delen ervan willen zetten en met een stevige portie leedvermaak de niet rendabele delen zullen afstoten.