Op 27 februari werd koudweg de sluiting van Renault-Vilvoorde aangekondigd. De bezetting van de fabriek volgde onmiddellijk. Van overal kwamen meteen solidariteitsboodschappen binnen. Op 16 maart betoogden 100.000 arbeiders uit België met delegaties uit verschillende andere landen. Het Europa van het kapitaal wordt geviseerd.
De ganse Belgische goegemeente fulmineert tegen de Franse eigenaar en roept om ter luidst dat zo'n wilde sluiting niet kan: de VLD-burgemeester van Vilvoorde, premier Dehaene, minister-president Van den Brande, iedereen die van kort of ver op beleidsnivo bij de zaak betrokken is. Belgische en Europese regels werden overtreden.
Nochtans zijn de patroons niet aan hun proefstuk. Michelin, wiens sluitingsmanager (Carlos Ghosn) nu voor Renault werkt, sloot in '86 op even botte manier, op de laatste werkdag voor de vakantie, de deuren van haar vestiging in Duun . Michelin had net voordien nog een slordige 110 miljoen regeringssteun gekregen via de Maribel-operatie. Daarbovenop moest de bandenfabrikant zich niet houden aan de voorwaarde om stagiairs aan te werven, wat nog eens goed was voor ettelijke miljoenen.
Ook toen was er de fameuse Oeso, waren er Europese reglementeringen, waren er CAO's. Als Sabenabaas Godfroid niet door gedreven en vastberaden akties van alle werknemers was tegengehouden, dan zouden de CAO's daar nu nog eenzijdig opgezegd zijn.
Een buitenlands voorbeeld dat aantoont dat de kapitalisten en hun politieke slippendragers enkel ageren in hun eigen belang. In '38 beschikte Californië over het meest uitgebreide el ektrische spoorwegennet ter wereld. Tot automaker General Motors, bandenfabrikant Firestone en Standard Oil de spoorwegmaatschappij volledig opkochten... om ze vervolgens te ontmantelen. De Europese Unie laat via kommissaris Karel Van Miert weten dat aan een sociaal Europa moet worden gebouwd. In haar recent uitgegeven ekonomisch jaarverslag stelt de bevoegde kommissie dat de "produktiefaktor arbeid onaantrekkelijk is: te duur en met te grote werkzekerheid". Het Amerikaans model is de oplossing. De verlaging van de laagste lonen is het beste middel om nieuwe jobs te scheppen, aldus het rapport.
Renault Industrie België, opgericht in '25, heeft nu een Belgisch zakencijfer van meer dan 100 miljard frank en stelt 5000 mensen tewerk. Tellen we daar de Belgische agenten, de koncessiehouders, hun personeel en de arbeiders in onderaannemingen bij, dan zijn de inkomens van zo een 10.000 families gelinkt aan Renault. In de bedreigde fabriek in Vilvoorde werken 3.162 arbeiders. Zij komen vooral uit Vlaams-Brabant (55%), Antwerpen (21%) en Oost-Vlaanderen (18%).
Over de laatste 3 jaar werd nog 8,5 miljard frank genvesteerd in Vilvoorde, voornamelijk in de montage. In '94 werd die investering als pasmunt gebruikt om werkdagen van 9 uur en een flexibel maandrooster in te voeren.
Investering, flexibiliteit en hogere produktiviteit mochten niet baten om de werkgelegenheid te behouden. De fabriek gaat gewoon dicht. Voor de ontmanteling, de schadevergoedingen en de premies heeft de direktie 14,4 miljard frank voorzien.
Volgens de Franse vakbond CGT daalde bij Renault tussen '85 en '95 de werkgelegenheid van 196.400 naar 139.900. Dat zijn 56.500 jobs die weggevallen zijn. Tussen '91 en '96 sloot Renault al vier fabrieken: in Spanje, Portugal en 2 in Frankrijk. Meer dan 6.300 mensen werden afgedankt.
Samen met de bazen van Peugeot-Citroën stapte de Renault-direktie in februari '96 naar de Franse regering met een plan om gezamelijk over de periode van 5 jaar maar liefst 40.000 arbeiders vanaf 51 jaar de laan uit de sturen. In ruil voor deze prepensionering zouden ze 14.000 jongeren aanwerven. De regering Juppé weigerde. Ze vreesde voor een beweging als zou blijken dat de regering geld uittrekt voor (netto) 26.000 afdankingen!
De Franse overheid had tot vorig jaar een meerderheidsparticipatie in Renault. De rechtse regering had de privatisering voor de zomer '96 op het programma gezet. Omdat de aandelen te laag noteerden, besloten Alain Juppé en de zijnen maar 6% van de aandelen te verkopen. Met de resterende 46% bleef de Franse regering hoofdaandeelhouder.
Na deze beslissing trok directeur Schweitzer de sluitingsmanager van Michelin, Carlos Ghosn, aan. Zware saneringen werden onmiddellijk aangekondigd. Samen met de sluiting van de vestiging in Vilvoorde, staan er 2.800 banen in Frankrijk op de tocht.
Het is nog maar een begin. Een begin van saneringen in Renault, een begin van saneringen in de automobielsektor. In Groot-Brittannië sluit vrachtwagenfabrikant Ford Iveco zijn vestiging nabij London: 450 jobs gaan verloren. Herstruktureringen van diezelfde multinational in Southampton zullen 1.100 jobs kosten. In België vrezen de vakbonden dat Ford zijn produktie van de bestelwagen Transit zou overplaatsen. De direktie ontkent voorlopig de berichten.
De autoverkoop in Europa daalt. Er is een gigantische overproduktiekapaciteit. Daarom moet de fabriek in Vilvoorde dicht. Niet omwille van lonen of sociale lasten. Europa telt ruim 90 autofabrieken die zonder moeite 18 miljoen wagens per jaar kunnen afleveren. Vorig jaar zijn er 13 miljoen verkocht op de Europese markt.
Dit wil niet zeggen dat er geen fabrieken bijgebouwd zullen worden. Integendeel, in Oost-Europa zal er lustig op los gebouwd worden. Daar is nog een markt. De regeringen moeten enkel zorgen voor de wegeninfrastruktuur en een middenklasse, zeggen de studies van de cynische kapitalisten.
Wereldwijd wordt ook duchtig aan monopolievorming gedaan: bedrijven worden opgekocht en ontmanteld of uit de markt gekonkurreerd. Bij de toeleveranciers is hetzelfde aan de gang. Daarenboven kunnen omwille van de kleinere omvang van de bedrijven en dus minder slagkracht van de arbeiders de lonen er systematisch naar beneden gedrukt worden.
In de V.S. is deze evolutie al langer bezig. Bij ITT Automotive, de grootste mutinational voor motoronderdelen verdiende in '90 10% van de arbeiders slechts 10$ per uur. Nu is dit bijna 1 op 4 van 35.000 arbeiders.
Dit zijn slechts enkele voorbeelden van waar het kapitalisme voor staat: winst. Dat er jobs verloren gaan laat hen koud. Het enige dat de kapitalisten tot toegevingen kan dwingen is klassestrijd. De strijd van de arbeiders in Vilvoorde toont de noodzaak van internationale solidariteit en strijd aan.