Sinds half november in Servië een enorme beweging uitbrak tegen de regering van Milosevic, neemt de onrust in de regio meer en meer toe. Geen etnische oorlogen deze keer, maar massale betogingen tegen de korrupte burokratische regi mes in Servië, Kroatië, Bulgarije en Albanië.
door Jan Dumolyn
De Servische studenten gaven het startsein met een machtige beweging du na al meer dan twee maanden dagelijks tien- tot honderdduizenden mensen mobiliseert. Intussen vonden ook in Kroatië betogingen van honderdduizenden plaats tegen de censuur van de burgerlijke politiestaat van president Franjo Tudjman tegen een vrije radio.
In Servië leeft 60% van de bevolking onder de armoedegrens. De industrie draait er op 20% van haar vermogen, 60% van de industrie-arbeiders is er op permanent verlof. De arbeidersklasse beschikt er niet over autonome organisati es. De meeste vakbonden staan onder overheidskontrole en betalen zelfs de lonen uit!
De oppositiepartijen van "Zojodna" hebben enkel gemeen dat ze tegen Milosevic zijn en bestaan voornamelijk uit ultra-nationalisten en ultra-liberalen. Ze willen de privatisering van de ekonomie versnellen en zouden daardoor onvermij delijk nieuwe aanvallen op de levensstandaard van de arbeiders moeten lanceren.
Deze ervaringen zullen samen met de arbeidersstrijd in Europa de basis moeten leggen voor nieuwe en onafhankelijke socialistische organisaties onder de Servische arbeidersklasse.
Dit geldt voor de hele regio. De oude heersers zijn er aan de macht gebleven, maar met nieuwe maskers op. Als goede kapitalisten zijn ze betrokken in korruptie, spekulatie,... steeds ten nadele van de brede bevolking.
In Albanië ontstonden de recente protesten omdat de regering niets ondernam tegen nep-banken, waar veel Albaniërs hun spaargeld hadden staan maar die allemaal frauduleus failliet gingen. In Servië en Kroatië hebb en spekulanten die over goede relaties met de regering beschikten, van de oorlogssituatie gebruik gemaakt om zich schaamteloos te verrijken.
In bepaalde gevallen zijn de ex-stalinisten "liberale demokraten" geworden (zoals Jeltsin in Rusland). Anderen sloten de rangen en hervormden zich bij voorkeur tot "sociaal-demokratische" partijen.
Dit was ook het geval met de ex-kommunisten van Bulgarije, die de laatste periode zware slagen kregen. Nochtans hadden ze de vorige verkiezingen met overschot gewonnen. De ekonomie heeft echter zwaar te leiden gehad onder de boycott tegen Servië tijdens de burgeroorlog in ex-Joegoslavië, wat de weg naar Bulgarije afsloot.
Bulgarije heeft nu de trieste eer om zelfs het totaal onderontwikkelde Albanië ingehaald te hebben als armste land van Europa. Europese kapitaliseten investeren liever in Tsjechië of Polen, waar de staat hen nog meer speel ruimte laat om de mensen uit te zuigen. De westerse media verwijten de Bulgaarse regering verantwoordelijk te zijn voor de krisis omdat ze niet snel genoeg de ekonomie "hervormen", lees "privatiseren".
In november werd de liberaal Stojanov tot president verkozen en in december viel de regering van "socialistisch" premier Vidanov. Toen geen nieuwe regering gevormd kon worden, braken betogingen van honderdduizenden uit om vervroegde verkiezingen te eisen.
In veel landen in Oost-Europa zien we dat de regeringen zich afwisselen. Eerst wonnen de liberale "hervormers" die direct het mes in de ekonomie zetten. Toen dit te bruut verliep werd weer op de sociaal-demokraten gestemd, maar uite indelijk voerden die hetzelfde programma uit. En dan is het weer de beurt aan de oppositie om de macht over te nemen.
Bij het politiek gekrakeel van de heersende klassen blijft de ellende voor de bevolking echter toenemen. Enkel onafhankelijke organisaties van de arbeiders, die zich bovendien verzetten tegen de etnische verdeel en heers-politiek ku nnen een weg vooruit aanwijzen voor de volkeren van de hele Balkan.