De Bende Van Nijvel: De rijkswacht heeft iets op te biechten
een gesprek met Michel Graindorge
Enkele weken geleden noemden advokaat Michel Graindorge
en de deken van de advokatenorde Magnée op een
perskonferentie de namen van een twintigtal rijkswachters en ex-rijkswachters
die betrokken waren bij de Bende van Nijvel. We stellen Michel
Graindorge enkele vragen:
Op welke elementen baseer je je vaststellingen?
"Op 22 november las ik samen met Magnée een persbericht
die het bestaan ontkende van groepen rijkswachters, onderofficieren en
officieren binnen de rijkswacht, in de periode van '75 tot '85 en
later, die een extreem-rechtse ideologie, praktijk en gedrag hadden. Ik
heb die dag 20 namen vernoemd (1). Enkelen van hen
zijn dood, anderen zitten niet langer in de rijkswacht, nog anderen zijn
uitgesloten en sommigen zijn nog steeds in dienst.
"We baseren ons op een dossier van 370.000 pagina's die we
sinds een jaar bestuderen. De vergelijking van de balistische
elementen, de types van gebruikte voertuigen, de diefstallen van wapens
en gesofistikeerd materiaal en de gevechtstechnieken tonen aan dat het
om bewust terrorisme gaat. Enkele elementen uit de rijkswacht en
anderen hebben zaken op te biechten. Zo vormde kolonel Majerus
in '74 de groep Diane en vertrouwde de opleiding ervan toe
aan Jean-Yves Calmette, een ex-terrorist van de OAS
(2). De
rijkswachters Lucien Marbaix, Francis Pattyn, Martial
Lekeu en Madani Bouhouche waren lid van de Groep G, een
interne groep in de rijkswacht verbonden met het Front de la Jeunesse.
"De studie van het dossier toont dat leden van de rijkswacht,
de minderheid weliswaar, maar mét banden met de toenmalige
generale staf, deelgenomen hebben aan de moorden van de Bende van
Nijvel. We beschikken nog over andere namen die we nog niet hebben
genoemd. De resultaten van de perskonferentie hebben niet op zich laten
wachten: een reeks demokratische rijkswachters hebben kontakt opgenomen
met ons en met de magistraat, om verdere nuttige inlichtingen te
verschaffen."
Zijn er reakties van de genoemde rijkswachters gekomen
(recht op antwoord,...)?
"Tot nu toe niets."
Hebben de families van de slachtoffers, 11 jaar na de feiten,
al een schadevergoeding gekregen?
"Magnée en ik zijn slechts raadgevers van twee van de
slachtoffers. In '85 heb ik het initiatief genomen om de vzw
"Families van de slachtoffers van de Bende van Nijvel" op te
richten. We hebben twee perskonferenties gehouden: één na
de gebeurtenissen op 27/09/'85 (Overijse en Braine-l'Alleud) en de
tweede na de aanslag op de Delhaize in Aalst op 9/9/'85. We hebben
verschillende initiatieven genomen maar na verloop van tijd zijn veel
van de families ontmoedigd geraakt. De twee families die wij verdedigen
hebben tot nu nog geen frank schadevergoeding gekregen. Het is ronduit
schandalig."
Was er toen een parlementaire onderzoekskommissie?
"Wij hebben de toenmalige minister van Justitie Jean
Gol en de toenmalige Kamervoorzitter Jean Defraigne gevraagd
om een parlementaire onderzoekskommissie. Gedurende de hele legislatuur
van de regering Martens-Gol is dat geweigerd geweest. Pas toen de
liberalen uit de regering verdwenen werd in '89 een onderzoekskommissie
op poten gezet rond zwaar banditisme en terrorisme. Die kommissie
onthulde zware fouten, tragische misvattingen, onbestaande
koördinatie en opzettelijk verduisterde pistes. Het is ook pas
nadat de liberalen verdwenen dat er een senaatskommissie is opgezet
voor een onderzoek naar het Gladio-netwerk. Vandaag begint de
kommissie-bis, voorgezeten door CVP-er Van Parijs, dit werk
opnieuw. Daar sta ik perplex van gezien een hele reeks konkrete
aanbevelingen van de oude kommissie gewoon niet uitgevoerd zijn."
Kan men na al die jaren de waarheid nog achterhalen?
"Dat is een fundamentele vraag. De affaire Dutroux-Nihoul
heeft aan het grote publiek duidelijk gemaakt dat het onderzoek geheim
blijft en dat de families van de slachtoffers geen inzage in de
dossiers hebben. Na een openbare onderzoekskommissie die ik samen met
een aantal vrienden in september '94 aan de ULB heb gehouden, hebben de
prokureur-generaal van Bergen en het ministerie van Justitie hun
belofte nagekomen om ons een volledige gratis kopie van het dossier te
geven. In de loop van '95 hebben we deze kopie gekregen. Terwijl we
gedurende 10 jaar, van '85 tot '95, enkel konden schrijven naar en
spreken met de opeenvolgende magistraten (3) die
zich met het dossier
bezighielden, kunnen we nu eindelijk op het dossier zelf werken.
Belangrijke resultaten hadden sneller bekomen kunnen worden indien men
de politieke piste - de enige samenhangende volgens ons - had gevolgd
en indien het geheel van juridische en politieke krachten bereid waren
geweest deze klaarheid te verschaffen. Het is nu nog mogelijk, maar
uiteraard veel moeilijker. Ons werk beslaat drie stadia: uitzoeken wie
de daders waren, onderzoek in de bijzondere politiediensten om dan
uiteindelijk te zien wie de opdrachtgevers waren."
Wat denkt u over het projekt van een eenheidspolitie waarvan
de rijkswacht de ruggegraat zou vormen?
"Er moet uiteraard een betere koördinatie komen tussen de
verschillende politiekorpsen. Dat dat onder de kontrole van de
rijkswacht zou moeten staan, daarmee ben ik helemaal niet akkoord. Het
is duidelijk dat de versnippering van de gerechterlijke politie per
arrondissement voorbijgestreefd is in een periode van zware
kriminaliteit. Maar de koördinatie moet gebeuren onder de kontrole
van demokratische magistraten. De rijkswacht heeft zich in belangrijke
mate versterkt na de moorden van de Bende van Nijvel: ze heeft
kredieten, materiaal en verhoging van de manschappen verkregen."
Noten
(1)
Gringnez, Tchang, Poncelet, Marbaix, Depaus, Gombert, Beijer,
Bouhouche, Lekeu, Amory, Meivis, Maquet, Pattyn, Trotsaert, Galetta,
Fievez, de kolonels Mayerus, Fastrez en Lhost, de generaal Beaurir.
(2)
Organisation Armée Secrète:
extreem-rechtse terroristische organisatie die in het begin van de
jaren '60 in Algerije en Frankrijk door de extreme kolonialen werd
opgericht. Het OAS heeft talrijke Algerijnse
onafhankelijkheidsstrijders vermoord, maar ook Franse anti-kolonialen
in Frankrijk en in Algerije. De OAS heeft zelfs een aanslag
georganiseerd tegen de auto van de toenmalige Franse president,
Charles De Gaulle, omdat hij onderhandelde met de Algerijnse
nationalisten. Na mei '68 heeft De Gaulle de moordenaars van het OAS
amnestie verleend om de gunsten van extreem-rechts voor zich te winnen.
In het begin van de jaren '60 genoot het OAS van belangrijke steun
binnen de extreem-rechtse franstalige milieus in België.
(3)
Zeven of acht verschillende magistraten volgden elkaar op in
het dossier van de Bende van Nijvel.
[Top]
Op 9 augustus '95 organiseerde het Centraal Opsporingsburo
(COB) van de rijkswacht een vergadering met verschillende
bijzondere onderzoeksbrigades: Charleroi, Thuin, Seraing en Namen.
Namen, Charleroi en Thuin zijn drie buurdistrikten. Maar waarom
was Seraing uitgenodigd? Omdat het erom ging een parallel onderzoek
op te zetten naast degene onder leiding van onderzoeksrechter
Doutrèwe rond de verdwijning van Julie Lejeune en
Melissa Russo. Op 25 augustus spreekt de rijkswacht het parket
in Charleroi aan voor een huiszoeking bij Marc Dutroux onder het
mom van een dossier rond "diefstal". Nu weten we dat
de rijkswachters voorbij de betonnen kooi waarin Julie en Melissa
zich bevonden zijn gekomen zonder iets te ontdekken.
In de affaire Dutroux werden door het COB minstens
twee zeer zware fouten begaan. Als eerste de bewuste beslissing
een onderzoek te voeren buiten het wettelijk kader (een onderzoeksrechter
was verantwoordelijk voor het dossier). Is er ook maar één
rijkswachter die durft te beweren dat de generale staf van de
rijkswacht niet op de hoogte was van de praktijken van het COB?
Dit is een zware fout gezien het een poging is zichzelf in de
plaats van de juridische macht te zetten. Met welk doel? Het beschermen
van bepaalde personen? Het behalen van wat ijdele roem uit de
arrestatie van Dutroux? Een ding is zeker: als Dutroux en Nihoul
vandaag achter tralies zitten, is dat dankzij onderzoeksrechter
Connerotte en prokureur Bourlet... en zeker niet dankzij het
COB.
Wie is in dit geval verantwoordelijk voor de wanpraktijken
van de rijkswacht? "Ik niet, het is Stefaan De Clerck,"
zegt Johan Vande Lanotte toen de ouders van Julie en Melissa zijn
ontslag eisten. Vande Lanotte roept het feit in dat de minister
van Justitie (De Clerck) verantwoordelijk is voor de gerechterlijke
taken van de rijkswacht. Maar als de onderzoeksmagistraten bewust
in de onwetendheid werden gelaten over het onderzoek op het terrein,
hoe kan dan de minister van Justitie verantwoordelijk zijn? Of
de minister van Binnenlandse Zaken (Vande Lanotte) is politiek
verantwoordelijk voor de rijkswacht - dus hij moet aftreden -
of er is geen enkele politiek verantwoordelijke, wat nog erger
is. In ieder geval moet de hiërarchie van de rijkswachts
gesanktioneerd worden voor deze zware inbreuk op de wet.
Tweede zware fout: nu blijkt dat de eerste vermelding
van Marc Dutroux in de centrale computer van het COB dateert van…
augustus '96. Hoezo? De rijkswacht, die 1,5 miljoen mensen geficheerd
heeft, heeft geen fiche over Dutroux voor deze datum? De enige
mogelijke uitleg hiervoor is dat de rijkswacht alle gegevens over
Dutroux van voor deze datum van haar centrale computer heeft gewist.
Waarom? Dit is een punt waarop de parlementaire onderzoekskommissie
de grootste aandacht zal moeten vestigen.
[Top]
