Mobutu is terug. Regeringsleiders, met de media in hun kielzog, haasten zich om de diktator af te schilderen als redder van de natie.
In de Westerse pers werd het beeld geschetst van een stammenoorlog in Oost-Zaïre. Het leek een verderzetting van de strijd tussen hutu's en tutsi's die vanouds het naburige Rwanda en Burundi teisterde. Honderdduizenden weerloze vluchtelingen konden schijnbaar enkel door een westerse militaire interventie van de dood gered worden. Enkel zo konden de buitenlandse NGO's hen voedsel- en medische hulp verstrekken en hen uit de klauwen van de zwarte, gewapende bendes houden.
De overwinning van de Zaïrese rebellen o.l.v. Kabila vernietigde een aantal zorgvuldig gekonstrueerde mythes. Zo kwam ontegensprekelijk de ware aard van de hutu-milities (Interahamwe) en de restanten van het vroegere Rwandese leger (FAR) aan het licht.
Na de massaslachting in 1994 sloegen deze, onder bescherming van Franse "humanitaire interventie"-troepen, op de vlucht. Honderdduizenden hutu-burgers werden gedwongen mee te gaan en werden in enorme kampen in de Zaïrese grensstreek gegijzeld gehouden. Mede dankzij de massaal verstrekte Westerse "hulp" en met medeplichtigheid van Mobutu werd in de kampen een reaktionaire "hutu-staat" uitgebouwd.
De uitschakeling van de fascistoïde hutu-milities en het verdrijven van de korrupte, plunderende Zaïrese regeringstroepen (FAZ) door de "rebellen", maakte dat de overgrote meerderheid van de hutu-vluchtelingen naar Rwanda konden terugkeren. Zo viel het voornaamste voorwendsel weg voor een direkte tussenkomst van Westerse legers.
Het diskrediet van het Mobutu-regime is algemeen en het repressie-apparaat is onbetrouwbaar. Gevaarlijker nog - voor de Westerse regeringen - dan korruptie van de parasitaire Mobutistische burgerij, dan politieke afscheuring van ekonomisch autonome regio's, dan sociale ellende en etnische konflikten, is echter dat de moegetergde bevolking in aktie zou komen.
Vooral de schrik voor een volksopstand drijft de Mobutisten en de burgerlijke opposanten tijdelijk in mekaars armen. De revolutionaire dynamiek die de rebellen in Oost-Zaïre, al dan niet gewild, op gang zou kunnen brengen, zou België, Frankrijk, de VS en co ertoe dwingen hun onderlinge rivaliteit ter zijde te schuiven en eensgezind tussen te komen. Voorlopig lijkt het er echter meer op dat de V.S. het op een akkoordje willen gooien met Kabila in ruil voor het stopzetten van het offensief van de rebellen.
De vervanging van Mobutu, wat Kabila eist, is onvoldoende om tot een oplossing in de regio te komen. Er moet een alternatief komen dat de bevolking een antwoord biedt op haar wanhopige kreet voor voedsel.
Iedere vorm van neokoloniale inmenging in Congo-Zaïre moet verhinderd worden. De oorsprong van de huidige krisis ligt bij de Belgische kolonisatie en de gewelddadige onderbreking van het dekolonisatieproces. Crisis in Kongo van Ludo de Witte behandelt deze periode. Ook toen werd in termen van "vredesmissies" gesproken. Een missie die de koelbloedige moord op toenmalig premier Lumumba op het geweten heeft.
[Top]
Wat nu gebeurt in de Kivu is slechts een klein onderdeel van de ongeziene krisis waarin het Mobutu-regime is terechtgekomen. Gezien de centrale positie van Zaïre zullen de effekten ervan in heel Afrika ten zuiden van de Sahara te voelen zijn.
Zaïre is het grootste, derde volkrijkste land van Zwart Afrika en grenst aan niet minder dan 9 landen. Zaïre is een leverancier van kobalt, industriële diamant, koper en allerlei andere ertsen. Zaïre heeft steenkool en petroleum, een onmetelijk potentieel aan hydro-elektricteit en landbouw.
Terwijl het een machtige lokomotief zou kunnen zijn voor regionale ontwikkeling dreigt het korrupte, inefficiënte en repressieve Mobutu-regime heel Centraal-Afrika mee te sleuren in een spiraal van ellende en geweld.
Uitbuiting en wanbeleid
De enge gerichtheid op de wereldmarkt en de verwaarlozing van de voedselproduktie, eigen aan een neokoloniale ekonomie, resulteerde in een permanente krisis van de landbouwsektor.
De konfiskatie van Belgische industrieën in '71 en de geïmproviseerde "Zaïresering" in '73 van buitenlandse plantages en ondernemingen verrijkte enkele toppolitici maar leidde tot een algemene ontwrichting van de produktie.
In voorgaande artikels werd ingegaan op de rol van het imperialisme en faktoren als de ekonomische depressie (sinds '73) en de val van de stalinistische staten. Daarbij kwamen de internationale prijsdalingen (soms tot onder de produktiekost!) van koper, samen met kobalt goed voor bijna driekwart van de exportinkomsten leverde, en de afsluiting van de goedkoopste uitvoerroute uit Shaba via de Benguela spoorweg, tengevolge van het konflikt in Angola.
Wanneer bepaalde produkten als koffie of kobalt rekordprijzen haalden, ging de winst grotendeels verloren aan privéhandelaars, buitenlandse partners of door voorafgeplaatste bestellingen.
Reusachtige kapitalen werden gespendeerd aan onrendabele prestigeprojekten. Terwijl de Westerse leveranciers van uitrustingsgoederen (ACEC, Dassault, Philips,…) enorme winsten maakten, steeg de Zaïrese overheidsschuld exponentieel.
Internationale politiek
Vanaf '76 werden diverse stabilisatie- en schuldherschikkingsoperaties opgelegd door het IMF, de Club van Parijs, het bankconsortium met o.a. de First National City Bank en de Generale Bankmaatschappij.
Deze opgelegde "saneringen" legden de verspilzuchtig van de lokale administratie en de komplete korruptie van het staatsapparaat niet aan banden. Daarentegen kwam het tot drastische invoerbeperkingen, het verval van transportwezen en infrastruktuur en de ontwrichting van vitale staatsdiensten als gezondheidszorg en onderwijs.
In '92 liet Mobutu 31 ton nieuw geld drukken wat aanleiding gaf tot hyperinflatie (tot 24.000%). Het land verviel tot een overlevingslandbouw en een ruilekonomie. In '90 besloten het VS-Kongres, de Belgische en Franse regering om alle ekonomische hulp op te schorten. Een jaar later stopte het IMF de leningen. In '94 werd Zaïre gewoon uitgesloten.
De strategie om het binnenlandse verzet af te leiden naar etnische konflikten startte in oktober '92 in Shaba. De gouverneur Kyungu wa Kumwanza verdreef zo'n 200.000 mensen die voor de onafhankelijkheid waren ingeweken om in de mijnen te werken. In '93 vielen 7.000 doden bij geprovoceerde incidenten tussen de diverse bevolkingsgroepen in Noord-Kivu.
Ook in de Rwandese krisis bewees Mobutu zijn nut voor de Franse operaties en de hutu-milities.
De aanleiding voor de huidige krisis ligt in dezelfde verdeel- en heerspolitiek. Het regime zocht een uitlaatklep voor de onrust onder de bevolking. De Banyamulenge werden de zondebok. Deze voorbode van etnische zuivering vormde de aanleiding voor de opstand.
[Top]
[ De Militant ]
