BIYOSISTEM MUHENDISLIGI
RAPORU
Prof.Dr.Ahmet SARAL
Prof.Dr.Mustafa
VATANDAS
Prof.Dr.Metin
GUNER
Yard.Doc.Dr.Ufuk
TURKER
Ankara Universitesi Ziraat Fakultesi Tarim Makinalari Bolumu
Ankara
Haziran-2004
ICINDEKILER
Sayfa
1. GIRIS…………………………………………………………………………….. 2
2. LITERATUR OZETI…………………………………………………………….. 3
3. ZIRAAT MUHENDISLIGININ TANIMI VE ALANI………………………….. 6
4. BIYOSISTEM MUHENDISLIGI…………………………………………………8
4.1. Ad ve Kullanim Sekli………………………………………………………. 8
4.2. Tanim……………………………………………………………………….. 8
4.3. Alan…………………………………………………………………………10
4.4. Arastirma ve Yayin………………………………………………………....12
4.5. Istihdam……………………………………………………………………..13
4.6. Akademik Teskilat………………………………………………………….13
4.7. Mufredat Programlari……………….………………………………………14
4.7.1. Amerika Birlesik Devletleri….……………………………………14
4.7.2. Avrupa Birligi…………….……………………………………….25
4.7.3. Japonya…………………….……………………………………...26
5. SONUC…………………………………………….……………………………..27
6. KAYNAKLAR……………………………………..……………………………..29
1. GIRIS
Tarimsal uretim calismalarinin bilimsel yontemlere dayandirilmasi icin, bu konularda ogretim ve egitim gorerek yetismis insan gucune ihtiyac vardir. Ulkemizde bu alanda belirli bir disiplin icinde yapilan egitim-ogretim faaliyeti, 1846 yilinda istanbul- Yesilkoy Ayamama Ciftliginde kurulan Ziraat Mektebi’yle baslamistir. Modern anlamda tarimsal yuksek ogretim ise, Cumhuriyetin 10. yilinda Ankara’da acilan Yuksek Ziraat Enstitusu’nde uygulanmistir. Enstitu icinde ziraat, veteriner ve orman fakulteleri yer almistir. Daha sonra 1948 yilinda ziraat ve veteriner fakulteleri Ankara Universitesi’ne ve orman fakultesi de istanbul Universitesine baglanmistir (Ciftci 2004). Ayrica, degisik donemlerde statuleri farkli ve genel olarak Tarim Bakanligi’na bagli faaliyet gosteren, ziraat okullari, bahcivanlik okullari, ziraat liseleri, tarim makinalari egitim merkezleri ve ziraat teknik liseleri gibi ciftcilere ve ara insan gucu yetistirmeye yonelik ogretim ve egitimler surdurulmustur. 1981 yilinda Yuksek Ogretim Kanunu’nun (YOK) uygulanmasindan bu yana, meslek yuksek okullarinda da tekniker duzeyinde ara insan gucu yetistirilmektedir.
Ziraat fakultelerinde yapilan ogretim, cesitli degisimlere ugramis olmasina karsin, baslangictan bu yana alanin tumunu kapsayacak bicimde planlanmistir. Dort yillik (kisa bir sure 5 yillik) yuksek ogrenim sonunda mezun olanlarin tumune “Ziraat Muhendisi” unvani verilmis, farkli alanlarda degisik ogretim uygulamalarinin olusmasina izin verilmemistir. Aslinda, ziraat fakulteleri sadece ziraat muhendisi yetistiren “Ziraat Muhendisligi Fakulteleri” olarak algilanmis ve tum duzenlemeler ve sartlandirmalar buna gore yapilmistir. Turkiye’de tarimsal uretim kosullarinin cok ilkel ve zayif oldugu ilk donemlerde, butun alani kapsayan bilgilerle donatilmis bir teknik elemanin tarima sunulmasi, mutlaka yararli olmustur. Ornegin, seker pancari verimi 1926 yilinda 872 kg/da iken, 1964 yilinda 2530 kg/da ve 2002 yilinda 4444 kg/da olmustur (Anonim 1968, 2003). Elbette ki, bu gelismeye en onemli katki ziraat muhendisleri tarafindan saglanmistir.
Tarimsal uretimde yontemlerin bilim ve teknolojiye dayandirilmasi ile ulkemizde giderek modern uretim yontemlerinin uygulanmasi, ziraat muhendisinden istenen vasiflarin hem alan olarak genislemesine, hem de bilgi derinliginin artmasina neden olmustur. Bu durumda, ziraat muhendisligi ogretimi ya alanin tumunu kapsayarak yuzeysel bilgilerle yetinecek, ya da derinlemesine bilgiler edinebilmek icin bolumlere ayrilacakti. Bunun sonucu olarak, 1954 yilinda 4 yil sureli, bolumlu ogretime gecilmis, 1967 yilinda 3,5 + 1,5 =5 yil olmak uzere ortak ogretim uygulanmis, 1977 yilinda tekrar 4 yil sureli, bolumlu ogretim tercih edilmis, 1998 yilinda bitkisel uretim, hayvansal uretim ve tarim teknolojisi adiyla uc ortak programda 3 yil ve bolumlerde 1 yil olmak uzere yari ortak ogretim ve son olarak 2003 yilindan itibaren 3+1=4 yil sureli ortak program uygulanmaya baslanmistir.Yeterli arastirmaya dayanmadan yapilan bu degisiklikler istenen ve beklenen yararlari saglayamamistir.
Dogal olarak, tarimsal uretim alanlarini kapsayan ogretimlerin tumu ziraat fakultelerinde yapilabilir. Ancak, bu kadar genis alanin tumunde bir insani yeterli duzeyde bilgili kilmak olanaksizdir. Halbuki, bolumlesmis yapida ayri unvan ve ayri diploma verilebilseydi, belki de ogretimle ilgili sorunlar minimize edilmis olacakti.
Varilan son noktada, yuzeysel bakislarla, cig gibi buyumus issiz ziraat muhendisi sayisini azaltmak icin, ogrenci ve ziraat fakulteleri sayisiyla oynamak yerine, cagin gerceklerine uygun daha bilimsel temellere dayali onerilerde bulunmak gerekmektedir. Ayni olmasa bile, benzer sikintilar yasayan bati ulkelerindeki gelismeler ve aranan cozum yollari, Turkiye’deki durumla birlikte incelenmelidir.
2. LiTERATUR OZETi
Saral (1995), “Tarim Makinalari Muhendisligi Ogretiminde Sorunlar ve Cozum Onerileri” adli calismasinda Ziraat Muhendisligin tanimini vererek ulkemizdeki durumunu incelemis, Tarim Makinalari Bolumlerine alinan ve mezun edilen ogrenci sayilari, puan ve ogretim durumunu inceleyerek cozum onerilerinde bulunmustur.
Pellizi ve Febo (1996), “The University Structure and Curricula on Agricultural Engineering” adli komisyon raporlarinda 25 ulkedeki mevcut yuksek ogretim yapisini ve ziraat muhendisligi ogretim programlarini incelemislerdir. Avrupa ulkelerinde ziraat muhendisligi ortak ogretim programlarinin olusturulmasi amaciyla yapilan Gargnano (Mayis 1991-italya) ve Silsoe (Mayis 1992-ingiltere) seminerlerinde alinan kararlari ozetledikten sonra, ziraat muhendisliginin genel ve ayrintili ogretim programlarini vermislerdir
Saral ve ark.
(2003a), “Ziraat Muhendisligi Ogretiminde Sorunlar ve Cozum Onerileri” adli
calismalarinda ziraat fakultelerinde
yapilan ziraat muhendisligi ogretimi kisaca gozden gecirildikten sonra, AB’de
yapilan calismalar yorum katilmadan onlarin hazirladigi raporlardan alinarak
sunulmustur. Son bolumde ise ulkemiz icin onerilerde bulunulmustur.
Arastirmacilara gore; ziraat muhendisligi ogretiminde cok onemli sorunlarin
oldugu tum kesimlerce kabul edilmektedir. Bu sorunlari cozecek olan universiter
yapi ve ziraat fakulteleri, uygun oneri ve uygulamalari gunumuze degin ortaya
koyamamistir. Fakulteye giris puanlari iyi bir olcu olarak kabul edilirse,
1970’li yillarda % 3…10 diliminden, 1980’li yillarda % 20…40 diliminden ogrenci
alan ziraat fakulteleri 2000’li yillarda % 90…98 diliminden ogrenci alir duruma
dusmustur. Bu noktaya gelinirken, en onemli etkenin issizlik oldugu, ancak
ogretimdeki sorunlara uygun cozumlerin bulunamamis olmasinin etkisinin de ondan
daha az olmadigi belirtilmistir. Simdiye kadar uygulanan ortak ogretim ve
bolumleserek yari ortak ogretim alternatifleri sorunu cozememistir. Buna
karsin, ayri unvan ve diploma almayi basaran Gida Muhendisligi ve Peyzaj
Mimarligi bolumleri bu temel sorunu cozmus durumdadir. Adi gecen bu iki
programdan hicbir yonden geride olmayan, hatta 1980’li yillarda onlardan daha yuksek
puanla ogrenci kabul eden bolumler 2000’li yillarda, puanlamada son siralara
inmislerdir.
O halde, denenmesi gereken, koklu cozum
uretecek iki yol vardir. Birincisi ortak diploma ve unvandan vazgecerek,
yeniden yapilanmak. Aslinda su anda uygulanan sistem, ayri unvan ve diplomaya
dayali bagimsiz ogretim yapan ve son sinifta bolumlere ayrilmayan bir yapiya
kavusturulabilse, sorunlarin cozumu icin cok onemli bir adim atilmis olurdu. Bu
noktada, daha once, ziraat muhendisi unvaninin sagladigi yararlarin da
kalmadigi dusunulurse, unvani birakacaklarin fazla bir kaybinin olmayacagi
ortadadir. Aslinda, ziraat fakulteleri tarimla ilgili alanlarda yaptigi tum ogretim dallarinda mezun ettigi kisilere ‘muhendis’ unvani vermek zorunda da
degildir. Bir yandan domatesin islahiyla ugrasacak kisi ile diger yanda
tarimsal sulama amacli golet yapacak teknik elemana ayni ogretim nasil
yaptirilacak, ayni “Ziraat Muhendisi” unvani nasil verilecektir? Cok genis olan
ve son donemde inanilmaz gelismelerle daha da genisleyen alanlar (ornegin;
biyoteknoloji, gen muhendisligi vb) ziraat muhendisliginin icine nasil
sokulacaktir? Bu sorunlari asabilmek icin esas olarak bolumlerde, ayri unvan ve
diploma esasina gore bagimsiz ogretim yapilmasi gereklidir. Ayrica standart
fakulte tipi yaratip, bunu butun ziraat fakultelerine uygulamaktan da
vazgecilmelidir.
ikinci bir cozum onerisi de, biraz kolayci bir yaklasimla AB’nin yapmakta oldugu calismalarin sonucunu beklemek ve daha sonra onlara uyumlu programlar hazirlamak seklinde olabilir. Turkiye’nin “Ziraat Muhendisligi” unvani icine sikisabilmek adina, ne, yuzeysel bilgilerle donatilmis bilimsel ve teknolojik gelismelerden habersiz muhendislere, ne de, ayni diplomayi 10 ayri dalda birbirinden habersiz okuyarak alan muhendislere ihtiyaci vardir. Bu tip ogretimin her ikisi de gunumuzun bilimsel gelismelerine uygun olmayip, universiter sistemin esasi olan bolum ogretimine de aykiridir. Halbuki, ulkemizin, alaninda derinlemesine bilgilere sahip, uygulamaci ve yetismis teknik elemanlara cok fazla ihtiyaci vardir. Bunlarin gorevi, eskiden oldugu gibi Tarim Bakanligi’nin il ve ilce teskilatlarinda ogreticilik yapmak degil, kendi alanlarinda bizzat uretim surecinde yer almak olmalidir. Baska bir deyisle ziraat fakultelerinden her turlu unvanla mezun olanlar, tarimsal uretimi tum yonleriyle planlayan, gelistiren ve modernize eden ve her turlu teknolojik bilgiyi tarima uygulayan kisiler olmalidir. Unvanin “Ziraat Muhendisi” olup olmamasi asla onemli sayilmamalidir.
Saral ve
ark. (2003b), ”Ziraat Muhendisligi Egitiminde Avrupa Birligi Vizyonu” adli
eserlerinde ziraat muhendisligi mufredat programlarinin gelistirilmesine donuk
olarak Avrupa Birligi’nde yapilan calismalari incelenmislerdir. Mevcut akademik
yapi ve mufredat programlari, ziraat muhendisligi
egitiminde degisimin geregi, muhendislik alanlari, degisim surecinin
getirdikleri, Calisma kapsaminda Bolonya sureci, SEFi (European
Society for Engineering Education) gorusleri, Avrupa Ulusal Muhendis Orgutleri
Federasyonu (Federation Europeenne D’associations Nationales D’ingenieurs,
FEANi) kriterleri, Avrupa kredi
transfer sistemi (ECTS) ve AB’de ziraat muhendisligi yeni mufredat
programlarinin olusturulmasinda izlenecek yol haritasi verilmistir.
Ucar ve Yumak (2003a), “Ziraat Muhendisliginden Biyosistem Muhendisligine” adli calismalarinda Avrupa Birligi’ne girme surecindeki ulkemizde, tarim kesiminin yeniden yapilandirilmasinin gerekliligi, sektorun itici gucu olan egitim ve ogretim desteginin de buna gore yeniden duzenlenmesi gerektigi uzerinde durulmustur. Temel muhendislik prensiplerinin bitkisel, hayvansal uretim asamalarina ve bunlarin cevreyle uyumu konusunda yetismis muhendislere gereksinim duyuldugu belirtilerek, sorunun universitelerde “ Biyosistem Muhendisligi’’ bolumleri kurularak cozulmesi onerilmektedir. Bolumun bunyesinde, makina sistemleri muhendisligi, toprak ve su sistemleri muhendisligi, yapi sistemleri muhendisligi, biyoislem sistemleri muhendisligi, biyolojik sistemler muhendisligi ve atik degerlendirme muhendisligi ana bilim dallarinin bulunabilecegi belirtilmektedir.
Ucar ve Yumak (2003b), “Biyosistem Muhendisligi ve Tarim Makinalari Ogretimi” adli eserlerinde son donemlerde dunyada yasanan gelismelerle ziraat muhendisliginden biyosistem muhendisligine gecisin oldugu, bunun da hem calisma alanlarini genislettigi ve hem de ogretim programlarini degistirdigini vurgulamislardir.
Bennedsen (2004), “Defining the Qualifications of the Future Agricultural Engineering” adli sunumunda, gunumuze kadar ziraat muhendisinin gorevlerini acikladiktan sonra, gelecekte ziraat muhendisine gereksinme var midir? Eger varsa rolu ne olacaktir? Hangi ozelliklere sahip olmalidir ve bunun icin ziraat muhendisligi ogretimi nasil olmalidir? sorularina cevap aramistir. Biyosistem muhendisligine dogru genisleyen tarim muhendisliginde yeni alanlar olarak cevre koruma, uydu sistemleri ve hassas tarim, yeni materyaller, yapay zeka gibi konulari belirtmistir. Ziraat muhendisligi ogretiminde yaraticilik, takim lideri gibi hareket etme yetenegi, yenilikci olmak ve digerlerini etkileyecek fikirleri gelistirmek, diger disiplinlerle iletisim halinde olmak ve calismak, daha genis bakis acisina sahip olma yetilerinin ogrencilere kazandirilmasi gerektigi vurgulanmistir. Ziraat muhendisligi ogretiminde; makina muhendisligi, elektronik muhendisligi, bilgisayar muhendisligi, insaat muhendisligi ve diger muhendislik konularinin, bitki bilimi, hayvan yetistirme ve genel biyoloji konulari ile desteklenmesinin gerektigi ifade edilmistir.
Munack (2004), “New Challenges and Current Trends in Agricultural Engineering Profession” isimli sunumunun sonunda artan dunya nufusunu besleme, hammadde ve enerji kazandirma, kalite yukseltme, surdurulebilir tarim icin caba sarf etme ve yeni teknolojilere (bilgi iletisimi, hassas tarim, biyoteknoloji) yonelmenin ziraat muhendislerinin gorevleri arasinda oldugunu ifade etmistir. Arastirmaciya gore, ziraat muhendisligi cok disiplinli bir bilim dalidir ve oyle olmaya da devam edecektir. Ziraat muhendisligi ogretimi genel disiplinler olarak temel bilimleri, muhendislik bilimlerini, uygulamali matematik ve bilgi islem konularini kapsamalidir. Ziraat muhendisinin aktiviteleri; arastirma, gelistirme, egitim, kurs, standartlastirma, yayin ve danismanlik olmalidir. Gittikce artan dunya nufusu icin gida, enerji ve hammadde uretiminde surdurulebilir teknolojiler uygulanmali ve yuksek kalite saglanmalidir.
Eris (2004), “Degisik Ulkelerdeki Tarimsal Yuksek Ogretim Ornekleri” adli calismasinda degisik ulkelerin tarimsal yuksek ogretiminden ornekler vermistir. Bircok ulkede ziraat fakultelerinin bizdeki gibi statik bir yapi gostermedigi, tam tersine bircok meslek grubunu bunyesinde toplayan, disiplinlerarasi iliskiyi cok iyi saglayan, yoresel ve yapisal acidan farkli icerik ve isimde akademik birimler iceren dinamik organizasyonlarin goruldugu belirtilmistir. Arastirmaci sonuc bolumunde tarim egitiminin son derece dogurgan bir yapisinin bulundugunu, bu durumun tarimsal egitimin en onemli ozelligi ve ustunlugu oldugunu, bu nedenle dunyadaki gelismelere bagli olarak gerekli reformlarin yapilmasi geregini aciklamis ve asagidaki onerilerde bulunmustur:
-Statik tarim egitiminin ve halen yururlukte olan 3+1 sisteminin terk edilmesi,
-AB ulkelerindeki lisans programlarinin incelenmesi ve aradaki benzerlik ve farliliklarin belirlenmesi,
-Tarim egitiminin yapilacagi fakultelerin isimlerinin yalnizca ziraat fakultesi olarak belirlenmemesi,
-Tamamlanan egitim programina bagli olarak verilecek unvanlarda farkliligin olabilmesi,
-Her ziraat fakultesinde ayni bolum ve programlarin acilmasi gibi bir zorunlulugun olmamasi,
-Kredili egitim sisteminin temel alinmasi ve kredi yukunun akreditasyon kosullari dikkate alinarak belirlenmesi,
-Yeni ve gerekli derslerin programlara alinmasi, diger tum derslerin mufredatlarinin yeniden duzenlenmesi,
-Egitim ve arastirmalarda kalite faktorunun one cikarilmasi, gelismis ulkelerle her turlu iletisimin ve bilgi alisverisinin saglanmasi.
Sabanci (2004), “Avrupa Birligi ve Tarimsal Yuksek Ogretim” adli calismasinda, oncelikle ulkemizdeki ziraat fakultelerinde uygulanan sistem degisikliklerinin gerekcelerini, daha sonra ise Avrupa Birligi ve dunyadaki ziraat fakultelerindeki yeniden yapilanma calismalarini irdelemistir. Arastirmaci AB tarafindan ziraat muhendisligi egitimiyle ilgili tum calismalari ayrintili olarak aciklamis ve asagidaki sonuclara ulasmistir:
-Dunyada uygulanan ziraat muhendisligi egitim programlarinda onemli farkliliklar vardir.
-Her meslekteki ders programlarinin birbiriyle uyumu icin bircok ulkede onemli calismalar yurutulmektedir. Ornegin ABD, Japonya ve Kanada ziraat muhendisligi programlarindan biyosistem muhendisligi programlarina gecis yapmaktadirlar.
-Ulkemizde yapilacak lisans ve yuksek lisans ogretimi calismalari, AB ve dunyadaki calismalarla uyum gostermelidir.
-ABD, Japonya ve Kanada’nin onculuk ettigi calismalarda ortaya cikan ‘biyosistem muhendisligi’ yaklasimi, ulkemiz icin de uygun gorunmekle birlikte, AB uyumu da goz onune alinmalidir.
-Tarim Bilimleri Fakultesi ve bolum mezunlarinin unvanlari yeni yapilanma icinde dogru sekliyle duzenlenmelidir.
-Ders programlarinda uygulama % 30-50 arasinda yer almalidir.
-Yabanci dilde hazirlik mutlaka uygulanmalidir.
Ciftci (2004), “Gecmisten Gunumuze Turkiye’de Ziraat Muhendisligi Egitiminin Degisimi” adli makalesinde ziraat fakultelerinin kurulusu ve genel gorunumleri, ziraat fakultelerinde uygulanan lisans yonetmelikleri, ziraat fakultelerindeki ogretim uyelerinin durumu ile ogrenci kontenjanlarindaki degisim uzerinde durmustur. Yazar ziraat muhendislerinin issizlik sorununun cozumu icin, belirli tarim alani icin ziraat muhendisinin gorevlendirilmesi, ziraat fakultelerinin sayisi, ogrenci kontenjanlari ve hangi bolume ihtiyac oldugunun ulke gercekleri goz onune alinarak karar verilmesi gerektigini, mevcut 3+1 sistemi yerine 1+3 sisteminin daha yararli olacagini belirtmistir.
Briassoulis (2004), “Overview of Agricultural Engineering Studies in Europe” adli calismasinda muhendislik egitim programinin kabul edilebilmesi icin FEANi kriterlerinin karsilanmasi gerektigi ve ayrica Avrupa Ziraat Muhendisleri Birligi’nin (EurAgEng) ziraat muhendisliginde tarim bilimleri cekirdek mufredat sartlarinin saglanmasi gerektigini bildirmistir. Ayrica Avrupa Ziraat Muhendisleri Birligi’ni desteklemek ve guclendirmek icin USAEE konusal aginin olusturuldugunu ve universite calismalarinin Avrupa Birligi ERASMUS programi cercevesinde yurutuldugunu ifade etmistir. Amerika’da ‘biyosistem muhendisligi’ olarak isim degistiren ziraat muhendisligi bolumlerinin ogrenci sayilarinda artis oldugunu ve ogrencilerin biyolojik sistemlerle calisma isteginin her gecen gun arttigini da vurgulamistir.
3. ZiRAAT MUHENDiSLiGiNiN TANiMi VE ALANi
Genel olarak muhendislik, bilimsel arastirmalarin sonuclarini toplumun somut ihtiyaclarini karsilamak uzere, fiziksel ve kimyasal yontemler kullanarak teknolojiye ve uygulamaya geciren sistematik calismalar butunu olarak belirtilmektedir (Anonim 1986). Ucar ve Yumak (2003a) calismalarinda, daha once yapilan degisik calismalardan yararlanarak muhendis ve muhendisligi asagida verilen bicimlerde tarif etmislerdir:
-“Muhendis; makina, yol, kopru, elektrik, ekipman vb yapimi icin plan ve projeler yapmak uzere profesyonel olarak egitilmis kisidir.”
-“Muhendislik; calisma, deneyim ve pratiklik yoluyla elde edilen matematik ve dogal bilimlere ait bilgilerin, kaynagini dogadan alan materyallerin ve kuvvetlerin ekonomik kullanimi icin gerekli yontemleri gelistirmek amaciyla tum insanlik yararina uygulandigi meslektir.”
Ziraat muhendisligi de, pek cok calismada tarif edilmis ve kapsadigi alan belirlenmeye calisilmistir. Uluslararasi Ziraat Muhendisligi Komisyonu’nun (CiGR) yaptirdigi calismalarda (Pellizi ve Febo 1996), “Ziraat Muhendisligi; tarimda, beslenmede, dogal kaynaklarda ve kirsal alanlarin gelisiminde kalite kontrol, bakim ve gelisimi saglayabilen, yonetim stratejileri olusturan, biyolojik sureklilik ve cevreyle ilgili bilgi ureten, uygulamali muhendislik sistemleri olarak tanimlanan cok disiplinli bir uygulama alanidir.” seklinde tanimlanmaktadir. Ziraat muhendisliginin kapsami ise; isgucu, toprak, su, enerji, biyolojik ve dogal kaynaklarin teknik ve ekonomik optimizasyonu olarak belirtilmektedir.
Munack (2004), tarafindan verilen tanimlamaya gore, “Ziraat Muhendisligi bilim ve teknolojinin, insanligin yararina, tarim, gida ve biyolojik sistemlere uygulanmasidir”. Ziraat muhendisligi cok disiplinli bir alandir ve oyle olmaya devam edecektir. Ziraat muhendisligi ogretimi temel bilimleri, muhendislik bilimleri, uygulamali matematik ve bilgi islem gibi genel disiplinleri icermelidir.
Daha once zaten genis bir alana oturmus olan ziraat muhendisliginin giderek biyosistem muhendisligine dogru genisledigi Bennedson (2004) tarafindan Sekil 1’de oldugu gibi ifade edilmektedir. Sekilden anlasilacagi gibi, ziraat muhendisligi bir taraftan makina muhendisligi, elektronik muhendisligi, insaat muhendisligi ve kontrol muhendisligi gibi muhendislik alanlarina, diger yonden de bitki ve hayvan yetistiriciligi, bitki ve hayvan fizyolojisi, bitki ve hayvan patalojisi gibi tarimin diger alanlarina dogru genislemektedir.
Dogal olarak, ziraat muhendisligi alanlarinin sinirlari, bu konuda yapilacak ogretimin cercevesini de belirlemektedir. Avrupa’da ortak ogretime ulasabilmek icin yapilan calismalarda mevcut yapinin 3, 4 ve 5 yillik ogretim surelerine dayandirildigi belirtilmekte ve oncelikle ogretim suresinde birligin saglanmasina donuk faaliyetler devam ettirilmektedir.
Sekil 1. Son donemlerde ziraat muhendisligi alanlarinin giderek genislemesi.
Dort yil sureli ziraat muhendisligi ogretiminde okutulan derslerin dagilimi Briassaulis(2004) tarafindan Sekil 2’de oldugu gibi verilmektedir. Goruldugu gibi temel konular % 28, tarimsal konular % 12, muhendislik konulari % 30 ve ziraat muhendisligi konulari da % 30 olarak yer almaktadir.
Sekil 2. Avrupa’da 4 yillik ziraat muhendisligi ogretim programlarinda verilen derslerin dagilimi.
CiGR tarafindan yaptirilan calismalarda da (Pellizi ve Febo 1996) ziraat muhendisligi ogretiminin; ziraat fakultelerinde, muhendislik fakultelerinde ve ziraat muhendisligi fakultelerinde yapilabildigi belirtilmektedir. Ziraat fakultelerinde yapilacak ziraat muhendisligi ogretiminde derslerin dagilimi; temel konular % 25...40, tarimsal konular % 20...35, ve ziraat muhendisligi konulari en az % 40 olarak verilmektedir.
4. BiYOSiSTEM MUHENDiSLiGi
4.1. Ad ve Kullanim Sekli
“Biyosistem Muhendisligi” teriminin ingilizce’deki karsiligi “Biological Systems Engineering” ya da ilk iki sozcuk kisaltilarak “Biosystems Engineering” seklindedir. ifadelerden de anlasilabilecegi gibi, “sistem” sozcugu cogul olarak “sistemler” seklinde kullanilmaktadir. Terim Turkce’ye tam olarak cevrildiginde, “Biyolojik Sistemler Muhendisligi” ya da “Biyosistemler Muhendisligi” karsiliklari elde edilmektedir. Ancak Turkce yazim ve soyleyiste daha onceden yer alan “Sistem Muhendisligi” terimi, ingilizce’deki karsiligi “Systems Engineering” olmasina ragmen; yazim ve soyleyisteki kolayliktan dolayi tekil olarak ifade edilmektedir. Bu ad, pek cok kisi veya kurum tarafindan tekil haliyle benimsenmis ve Turkce’ye yerlesmistir. Ayrica, benzer kullanim sekilleri baska muhendislik alanlari icin de gecerlidir. Ornegin makinalarin tasarimi, imalati, isletilmesi vb konularina ait olan muhendislik dali Turkce’de “Makinalar Muhendisligi” degil; “Makina Muhendisligi” olarak kullanilmaktadir. Benzer bir ornek de “insaat Muhendisligi” icin verilebilir. Bu nedenle soz konusu muhendislik dali adinin Turkce’de “Biyosistem Muhendisligi” olarak yazilmasi ve soylenmesi uygun olacaktir. Nitekim konuyu daha once ele alan arastirmacilar da, terimi “Biyosistem Muhendisligi” olarak kullanmislardir (Ucar ve Yumak 2003 a, b).
Bu saptamadan hareketle, biyosistem muhendisligi alaninda lisans ogrenimini tamamlamis bir muhendise “Biyosistem Muhendisi” unvani verilmelidir.
4.2. Tanim
Biyosistem muhendisliginin/biyosistem muhendisinin cesitli kaynaklara gore tanimi su sekildedir:
American Society of Agricultural
Engineers (ASAE)
Ziraat, gida ve biyolojik sistemlerde muhendislik, muhendislik sanati, bilimi ve pratiginin gida, beslenme, lif ve diger yenilenebilir, dogal ve biyolojik kaynaklara ait olanidir. Bunlarla ilgili islemler arasinda ana ve yan urunlerin uretimi, islenmesi, korunmasi, iletimi, paketlenmesi, depolanmasi ve dagitimi sayilabilir.
Briassoulis, Papadiamandopoulou and
Bennedsen (2001)
Biyosistem muhendisligi, tarim, gida ve biyomas uretimi gibi biyolojik tabanli sistemlere ait problemlerin cozumunde, muhendislik prensiplerinin uygulanmasidir.
Clemson University
Biyosistem muhendisligi, muhendislik bilimi ve tasariminin biyoloji, cevre ve tarim bilimleriyle butunlestirildigi bir muhendislik disiplinidir.
international Council on Systems
Engineering
Biyosistem muhendisi bir sistem muhendisidir. Sistem muhendisi, doga ve insan tarafindan gerceklestirilmis sistemlerin analizi, tasarimi ve degerlendirilmesiyle ugrasir. Biyosistem muhendisi, biyolojik tabanli sistemler uzerine egitim gorur ve bu egitim ekipmanlar (alet ve makinalar), malzemeler, surecler ve insan boyutu uzerine kuruludur.
Kremling, Sauter and Bullinger (2001)
Biyosistem muhendisligi, sistem muhendisligi araclarinin ve yontemlerinin biyolojik sistemlere uygulanmasidir.
Oklahoma State University
Biyosistem muhendisi, canlilara ve onlarin dogal cevrelerine ait problemlere etkin cozumler tasarlayan muhendistir.
Silsoe Research institute
Biyosistem muhendisligi, muhendislik ve fizik bilimlerinin genis kapsamli olarak biyolojik sistemlere ve sureclere uygulanmasidir. Uygulama alanlari icinde tarim, cevre, yetistiricilik, gida ve saglikla ilgili endustriler yer alir.
The (World) Associates for Biosystem
Sciences and Engineering (WABSE)
Biyosistem bilimi ve muhendisligi, hesaplama ve deneye dayali muhendisligin biyosistemlere uygulanmasidir.
Ucar ve Yumak (2003 a, b)
En son gelismelere gore biyosistem muhendisligi soyle tanimlanmaktadir:
BSM = TME + TYS + GM + EET + BM + …
(BSM: Biyosistem muhendisligi, TME: Tarim makinalari ve enerji, TYS: Tarimsal yapilar ve sulama, GM: Gida muhendisligi, EET: Elektrik ve enformasyon teknolojileri, BM: Biyoloji muhendisligi)
University College Dublin
Muhendislik, teknik bilginin insan gereksinimlerinin daha iyi karsilanmasina donuk olarak uygulanmasidir. Biyosistem muhendisligi, biyolojik materyallerin uretimi, islenmesi veya gida imalati konularinda yeni muhendislik teknolojilerinin uygulanmasidir.
University of idaho
Biyosistem muhendisligi, yuksek kaliteli ve ekonomik biyolojik materyal uretimini minimum enerji tuketimi ve atikla gerceklestirebilmek icin; geleneksel muhendislik bilgilerinin biyolojiyle butunlestirildigi bir muhendislik dalidir.
University of Minnesota
Biyosistem muhendisi, muhendisligi ve biyolojiyi tasarima donuk olarak butunlestiren muhendistir.
Yukarida verilen tanimlarda adi gecen ve muhendislik disiplinine konu olan “biyosistem” ise genel anlamiyla icinde canlilarin yasadigi bilesenler toplulugunu ifade etmektedir. Literaturde canli topluluklarinin cansiz cevreyle olusturduklari karsilikli etkilesim sistemi “ekosistem” olarak da tanimlanmaktadir. Biyosistem muhendisligi ekosistemlerin korunmasi konusunu surdurulebilir uretim yonunden ele almasindan dolayi cevre muhendisliginden ayrilmaktadir. Ayrica organizmalarin biyolojik yapilari ve biyokimyasal surecleri konularina uzakligindan dolayi da, biyoloji, biyoloji muhendisligi ve biyomuhendislik’ten farklilik gostermektedir. “Biyosistem” kavrami, biyolojik materyal sirkulasyonunun bulundugu sistem olarak da ifade edilmekte olup, biyoteknolojik calismalardan elde edilen bulgularin hayata uygulandigi (muhendisliginin yapildigi) bir alan olmaktadir. Bu nedenle kavramsal olarak “post-biotechnology (biyoteknoloji sonrasi)” ya da “biyoteknolojinin ikinci gelisim duzeyi” olarak nitelendirilmektedir.
4.3. Alan
Biyosistem muhendisligi disiplininin ilgi alanina asagidaki konular girmektedir:
1. Otomasyon ve yeni gelisen teknolojiler
- Akilli makinalar
- Otomatik kontrol
- Seyru sefer sistemleri
- imaj analizleri
- Biyosensorler
- Sensor birlesimi
- Biyoteknolojide muhendislik
2. Enformasyon teknolojileri ve insan etkilesimi
- iletisim ve veri protokolleri
- Ergonomi
- Cografi bilgi sistemleri (CiS)
- Yoneylem arastirmasi
- Biyosistem modellemesi ve karar destegi
- Makina isletmeciligi
- Risk ve cevresel etki degerlendirmesi
- Operator sagligi ve guvenlik
- is bilimi
3. Hassas tarim
- Tarimsal meteoroloji
- Gida, lif ve yem bitkisi uretimi
- Uydu denetimli biyouretim
- Urun, yabanci ot ve toprak haritalama
- Cografi konumlandirma sistemleri (GPS)
- Girdi azaltmasi
- Tumlesik mucadele yonetimi
4. Guc ve is makinalari
- Toprak isleme ve meliorasyon alet ve makinalari
- Yapi makinalari
- Ekim, bakim, hasat ve bitki koruma makinalari
- Traktorler ve diger tarimsal araclar
- Dinamik
- Titresim ve gurultu
- Orman muhendisligi (makinalari)
- Hidrolik ve turbo makinalar
- Temizleme teknolojisi
5. Hasat sonrasi teknolojileri
- Biyomateryallerin ozellikleri
- Urun kurutma, isleme ve depolama teknolojileri
- Opto-elektronik siniflandirma, olgunluk ve kalite belirleme sistemleri
- Optik yansimaya dayali zedelenme ve hastalik teshisi
- Nukleer manyetik rezonans (NMR) ve X isinli tomografi
- Gida paketleme ve isleme teknolojileri
- Gida zincirinin butunlugu ve yabanci cisim algilama
6. Yapilar ve cevre
- Binalarin tasarimi ve cevrelerinin kontrolu
- Hayvan barinaklari, toz ve koku denetimi
- Urun depolari
- Bitkisel uretim seralari
- Organik gubre ve atiklarin degerlendirilmesi
- Gaz emisyonu
7. Hayvansal uretim teknolojisi
- Ciftlik hayvanlarinin sagligi ve etnoloji
- Goruntuleme
- Sagim, kesim vb islemlerde robot kullanimi
- Yem iletimi
- Hayvansal ceki gucu
- Tumlesik soy yonetimi
- Tartim, iletim, kesim ve et isleme teknolojileri
8. Toprak ve su
- Topragin yapisi ve ozellikleri
- Toprak islemede toprak dinamigi
- Ceki kuvveti ve sikisma
- Toprak erozyonunun kontrolu
- Bitkilerin su istekleri
- infiltrasyon ve tasima islemleri
- Sulama ve drenaj
- Hidroloji
- Su kaynaklarinin yonetimi
- Topraksiz tarim
9. Kirsal kalkinma
- Yenilenebilir enerji
- Kirlilik denetimi
- Kirsal cevrenin korunmasi
- Altyapi ve peyzaj
- Surdurulebilirlik
4.4. Arastirma ve Yayin
Biyosistemler ve biyosistem muhendisligi alaninda uluslararasi duzeyde yayin yapan dergiler asagida siralanmistir.
1. Bioprocess and Biosystems Engineering (iSSN: 1615-7591): Bu dergi daha once “Bioprocess Engineering” adiyla yayinlanmaktayken, 2001 yilinda bu adi almistir.
2. Biosystems (iSSN: 0303-2647)
3. Biosystems Engineering (iSSN: 1537-5110): Bu dergi 2001 yili sonuna kadar “Journal of Agricultural Engineering Research” adiyla yayinlanmis olup, 2002 basindan itibaren bu adi almistir.
4. Canadian Biosystems Engineering (iSSN: 1492-9058): Bu dergi daha once “Canadian Agricultural Engineering” adiyla yayinlanmaktayken, 2001 yilinda bu adi almistir.
5. Journal of Agricultural Safety and Health (iSSN: 1074-7583)
6. Plant Biosystems (iSSN: 1126-3504)
7. Transactions of the ASAE (iSSN: 0001-2351): Bu derginin konulari 1990’li yillarin sonuna dogru “tarim, gida ve biyolojik sistemlerde muhendislik” seklinde degistirilmistir.
4.5. istihdam
Cesitli kaynaklar biyosistem muhendislerinin istihdam alanlarini asagidaki gibi vermektedirler:
- Tasarim
- Arastirma
- Uretim
- Endustri urunlerinin pazarlanmasi
- Egitim
- Yayim
- Kamu kesiminde muhendislik
- Danismanlik
Diger yandan egitimini tamamlamis bir biyosistem muhendisi asagidaki konularda yetki sahibi olabilmektedir. Bu yetki gerek bireysel gerekse kurumsal calisma bicimlerinde kullanilabilmektedir.
- Tarim ve gida urunlerinin uretiminden tuketimine kadar olan surecler icin gerekli makina ve tesislerin tasarimi, projelenmesi, yapimi ve isletilmesi.
- Biyosistemlerde uretim amaciyla kullanilan her turlu yapi, barinak ve tesisin projelenmesi, yapimi ve isletilmesi.
- Biyosistemlerle ilgili enerji kaynaklarinin kullanimi ve korunmasi.
- Biyolojik kaynaklarin korunmasi ve gelistirilmesi prensiplerini goz ardi etmeden, surdurulebilir tarim ve gida uretiminin gerceklestirilmesi.
- Her turlu tarimsal urun ve bunlardan elde edilen gidalarin uretimi, dagitimi, depolanmasi ve pazarlanmasi sureclerinin yurutulmesi ve denetlenmesi.
4.6. Akademik Teskilat
Biyosistem muhendisligi ogretiminin yapildigi dunya universitelerinde, bu programin universiteler icindeki konumu soyle ozetlenebilmektedir:
1. Biyosistem muhendisligi programlari/bolumleri, universitelerin ziraat veya muhendislik fakultelerine bagli olarak kurulabilmektedir.
2. Son yillarda ABD universiteleri basta olmak uzere ziraat muhendisligi programlari biyosistem muhendisligi olarak isim degistirmekle beraber, bazi universitelerde biyosistem muhendisligi programi/bolumu, ziraat muhendisligi programi/bolumuyle birlikte bulunabilmektedir.
3. Bazi universiteler mevcut ziraat muhendisligi programlarini, ziraat ve biyosistem muhendisligi ya da biyosistem ve ziraat muhendisligi seklinde degistirmektedirler.
4. Biyosistem muhendisligi lisans ogrenimi 4 yildir.
5. Lisans ogreniminden sonra yuksek lisans ve doktora programlari bulunmaktadir. Bu programlar genellikle enstituler tarafindan yurutulmektedir
6. Biyosistem muhendisligi bilim disiplininde, makina sistemleri muhendisligi, yapi sistemleri muhendisligi, toprak ve su kaynaklari muhendisligi, biyoislem sistemleri muhendisligi gibi anabilim dallari bulunabilmektedir.
4.7. Mufredat Programlari
4.7.1.Amerika Birlesik Devletleri
Biyosistem muhendisligi egitiminin lisans duzeyinde ilk olarak baslatildigi ve en yaygin olarak uygulandigi yer ABD’dir. Bu ulkede, “Biosystems Engineering”, “Agricultural Engineering”, “Biological Engineering”, “Bioresource Engineering”, “Bioengineering”, “Bioenvironmental Engineering” ve “Food Process Engineering” alanlarinda, ABET (Accreditation Board for Engineering and Technology inc.) tarafindan akredite edilmis 49 bolum/program bulunmaktadir. Bunlarin icinde yer alan 18 tanesi (% 37), “Biosystems Engineering” ya da “Biological Systems Engineering” adini tasiyan programlardir. Cizelge 1-11’de cesitli ABD universitelerinde uygulanan ve ABET tarafindan akredite edilmis biyosistem muhendisligi lisans mufredat programlari aciklamali olarak verilmistir.
Cizelge 1. The University of Arizona, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: The University of Arizona, Tucson |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Muhendislige Giris-3 Diferansiyel ve integral Hesap i-3 Kimyanin Temelleri (A)-3 Kimya Tekniklerinin Temelleri (A)-1 Kompozisyon (Birinci yil)-3 Secmeli (Sosyal bilimler alanindan)-3 Toplam-16 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Bilgisayar Yardimiyla Problem Cozme (veya Bilgisayarla Hesap Uygulamalari)-3 Diferansiyel ve integral Hesap ii-3 Kimyanin Temelleri (B)-3 Kimya Tekniklerinin Temelleri (B)-1 Tanitici Mekanik-4 Kompozisyon (Birinci yil)-3 Toplam-17 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi Semineri-1 Statik-3 Vektor Hesaplamalari-4 Elektrik ve Manyetizmaya Giris-4 Secmeli (Biyoloji, Kimya veya Tarim Bilimleri alanlarindan)-4 Toplam-16 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Termodinamik-3 Dinamik-3 Adi Diferansiyel Denklemlere Giris-3 Secmeli (Biyoloji, Kimya veya Tarim Bilimleri alanlarindan)-4 Secmeli (Sosyal bilimler alanindan)-3 Toplam-16 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Bilgisayar Destekli Tasarima Giris-3 Katilarin Mekanigi-3 Akiskanlar Mekanigi-3 Muhendislikte Olasilik ve istatistige Giris-3 Secmeli (Kultur ve uygarlik alanindan)-3 Toplam-15 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Tarim Makinalarinin Tasarimi-3 Toprak ve Su Kaynaklari Muhendisligi-3 Toprak ve Su Kaynaklari Muh. Lab.-1 Secmeli (Teknik alanlardan)-6 Secmeli (Sosyal bilimler alanindan)-3 Toplam-16 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Sensorler ve Kontrol-3 Biyolojik Sureclerin Muhendisligi -3 Seminer (Muhendislik Kariyeri ve Meslegi)-1 Biyosistem Muhendisliginde Tasarim (A)-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-3 Secmeli (Kultur ve uygarlik alanindan)-3 Toplam-16 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Tarimsal Sistemlerin Analizi ve Tasarimi-3 Biyosistem Muhendisliginde Tasarim (B)-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-7 Secmeli (Sanat veya Beseri Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-16 |
|
Kredilerin genel toplami-128 |
|
Cizelge 2. Auburn University, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: Auburn University, Alabama |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Kimya i-3 Kimya i Laboratuvari-1 ingilizce Kompozisyon i-3 Tarih i-3 Muhendisler icin Hesaplamaya Giris-2 Muhendislik Alistirmasi-0 Toplam-16 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Muhendislik Fizigi i-4 Muhendislige Giris-2 ingilizce Kompozisyon ii-3 Tarih ii-3 Toplam-16 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Diferansiyel ve integral Hesap iii-4 Kimya ii-3 Kimya ii Laboratuvari-1 Statik ve Dinamik-4 Biyolojinin Prensipleri-4 Toplam-16 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Diferansiyel Denklemler-3 Termodinamik-3 Malzeme Mekanigi-3 Mikroekonominin Prensipleri-3 Organizmalarin Biyolojisi-4 Toplam-16 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistemler icin Mekanik Guc-3 Hidrolik-4 Elektrik Muhendisliginin Temelleri-3 Dil i-3 Muhendisler icin istatistik-3 Toplam-16 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Dogal Kaynaklarin Korunmasi Muhendisligi-3 Secmeli (Biyosistem Muh. alanindan)-3 Biyosistemlerde Termal Surec islemleri-3 Dil ii-3 Mikrobiyoloji-4 Toplam-16 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Hassas Tarimda ve Ormancilikta Muhendislik-3 Biyosistemlerde Mekanik ve Elektriksel Surec islemleri-3 Sulama Sistemlerinin Tasarimi-3 Secmeli (Biyosistem Muh. alanindan)-3 Toprak Bilimine Giris-4 Toplam-16 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistemlerde Muhendislik Tasarimi-4 Atik Yonetimi ve Biyosistemlerde Yararlanma Muhendisligi-3 Felsefe/Etik-3 Guzel Sanatlar-3 Secmeli (Sosyal Bilimler alanindan)-3 Toplam-16 |
|
Biyosistem Muhendisligi Secmeli Dersleri: Hidrolik Kontrol Sistemlerinin Tasarimi-3 Biyosistemler icin Deterministik Modelleme-3 Biyosistemler icin Uzay Teknolojilerine Giris-3 Biyosistem Muhendisliginde Ozel Olasilik-(1-4) Biyosistem Muhendisliginde Ozel Konular-(1-4) Dusuk Hacimli Yol Tasarimi-3 Ahsap Yapilarin Muhendislik Tasarimi-3 Orman Muhendisliginde Ozel Olasilik-(1-4) Orman Muhendisliginde Ozel Konular-(1-4) |
|
|
Kredilerin genel toplami: 128 |
|
Cizelge 3. Clemson University, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: Clemson University, South Carolina |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering (Ziraat Muhendisligi agirlikli) |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Genel Kimya i-4 Kompozisyon i-3 Muhendislige Giris-1 Tek Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan) -3 Toplam-15 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Genel Kimya ii-4 Kompozisyon ii-3 Muhendislik Tasarimina ve Problem Cozmeye Giris-3 Tek Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Fizik i-3 Toplam-17 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Toprak ve Su Kaynaklarinin incelenmesi-2 Bilgisayarli Muhendislik Grafiklerine Giris-2 Statik-3 Cok Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap-4 Fizik ii-3 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-17 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri imalat Yontemleri ve Fabrikasyon-2 Teknik Resim-3 Dinamik-3 Adi Diferansiyel Denklemler-4 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Secmeli (Edebiyat alanindan)-3 Toplam-18 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Makina Operasyonlari-2 Temel Elektrik Muhendisligi-2 Malzeme Mekanigi-3 Termodinamik-3 Dil-3 Secmeli (Bitki-Hayvan Bilimleri alanlarindan)-3 Toplam-16 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistemlerin Bilgisayarla Denetimi-2 Biyosistemlerde Enerji Donusumu-3 Cevresel Degisim-2 Kucuk Havza Hidrolojisi ve Sedimentoloji-3 Toprak-4 Akiskanlar Mekanigine Giris-4 Toplam-18 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistemlerin Yapisal Tasarimi-2 Tarim ve Biyosistemler icin Mekanik Tasarim-3 Biyosistem Muhendisliginde Enstrumantasyon-3 Muhendislik Ekonomisi Analizleri-3 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-17 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Muhendislikte Arastirma ve Yonetim-2 Biyolojik Uretim islemleri ve Ozellikleri-2 Toprak ve Su Yonetimi icin Muhendislik Sistemleri-2 Ekonominin Prensipleri-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-5 Secmeli (Serbest)-4 Toplam-18 |
|
Kredilerin genel toplami: 136 |
|
Cizelge 4. University of Florida, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of Florida, Gainesville |
|
|
Bolum/Program: Agrisystems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Genel Kimya-3 Genel Kimya Laboratuvari-1 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Beseri Bilimler-3 Sosyal Bilimler-3 Toplam-14 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Genel Kimya ve Nitel Analiz-3 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Teknik Resim-3 Beseri Bilimler-3 Toplam-13 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Fizik i-3 Fizik i Laboratuvari-1 Ziraat ve Biyosistem Muhendisligine Giris-3 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap iii-4 Sosyal Bilimler-3 Toplam-14 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Fizik ii-3 Fizik ii Laboratuvari-1 Muhendislik Analizlerine Giris-3 Muhendislik Mekanigi-3 isi Transferi ve Termodinamik-3 Beseri Bilimler-3 Toplam-16 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Dinamik-2 insaat Muhendisliginde Bilgisayarli Yontemler-4 Tarim ve Biyosistem Tasarimi-2 Biyosistemlerde isi ve Kutle Transferi-4 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Toplam-15 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Biyolojik Materyallerin Fiziksel ve Reolojik Ozellikleri-3 Toprak ve Su Kaynaklari-4 Bilgisayar Destekli Tasarim ve Cizim-3 Yapi ve Cevre Tasarimi-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-2 Toplam-15 |
|
Ucuncu sinif yaz yariyili dersleri ve kredileri Malzeme Mekanigi-3 insaat Muhendisliginde Deneme ve Enstrumantasyon-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Toplam-12 |
7. Yariyil derslsri ve kredileri Toprak Bilimine Giris-3 Toprak Bilimi Laboratuvari-1 Biyosistemler icin Guc Sistemleri ve Makinalar-4 Akiskanlar Mekanigi-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-3 Toplam-14 |
|
8. Yariyil dersleri ve kredileri Hasat Sonrasi islemler Muhendisligi-3 Ziraat ve Biyosistem Muhendisliklerinde Mesleki Konular-1 Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi Tasarimi-2 Secmeli (Biyoloji alanindan)-4 Secmeli (Teknik alanlardan)-5 Toplam-15 |
|
|
Kredilerin genel toplami: 128 |
|
Cizelge 5. Michigan State University, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: Michigan State University, East Lansing |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Amerikan Dusuncesi ve Dili i-4 Biyolojik Sistemlerde Muhendislik Tasariminin Temelleri-2 Genel Kimya-4 Kimya Laboratuvari i-1 Diferansiyel ve integral Hesap i-3 Toplam-14 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Teknik Hesaplamaya Giris-3 Sosyal Alanlarda Butunleyici Calismalar-4 Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Muhendislik Fizigi i-4 Toplam-15 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Secmeli (Biyoloji alanindan)-4 Ekonomik Hesaplamalarin Prensipleri (veya Makroekonomiye Giris)-3 Cok Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Muhendislik Fizigi ii-4 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-18 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginin Prensipleri-3 Sanat ve Beseri Bilimlerde Butunleyici Calismalar (Grup A)-4 Diferansiyel Denklemler-3 Katilarin Mekanigine Giris-4 Toplam-14 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde Makinalarin Prensipleri-3 Biyosistem Muhendisligi Laboratuvari-1 Cevre Termodinamigi-3 Akiskanlar Mekanigine Giris-4 Elektronik Sistemler ve Enstrumantasyon-3 Sanat ve Beseri Bilimlerde Butunleyici Calismalar (Grup B)-4 Toplam-18 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistemlerde isi ve Kutle Transferi-3 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Yakin alanlardan*)-3 Sosyal Alanlarda Butunleyici Calismalar-4 Secmeli (Serbest)-4 Secmeli (Muhendislik alanlarindan)-3 Toplam-20 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Biyokaynak Optimizasyonu-3 Biyosistemlerde Tasarim Teknikleri-2 Secmeli (Yakin alanlardan*)-6 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-14 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Tasarimi Projesi-3 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Yakin alanlardan*)-6 Secmeli (Muhendislik alanlarindan)-3 Toplam-15 |
|
Biyosistem Muhendisligi Secmeli Dersleri: Hidrolik Guc ve Kontrol-3 Makinalarin Tasarimi-3 Elektriksel Guc ve Kontrol-3 Gida Muhendisligi:Akiskanlar-3 Gida Muhendisligi:Katilar-3 Arazi ve Su Koruma Muhendisligi-3 Kirlilik Kontrolu-3 |
|
|
(*) Dogal Kaynaklar/Cevre Muhendisligi, Gida Muhendisligi, Ziraat Muhendisligi |
|
|
Kredilerin genel toplami: 128 |
|
Cizelge 6. University of Minnesota, biyosistem ve ziraat muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of Minnesota, St. Paul |
|
|
Bolum/Program: Biosystems and Agricultural Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem ve Ziraat Muhendisligine Alistirma-1 Kimyanin Prensipleri i-4 Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Tanitici Fizik i-4 Universiter Yazim ve Okuma Kritigi-4 Toplam-17 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Kimyanin Prensipleri ii-4 Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Tanitici Fizik ii-4 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-15 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Statik ve Dinamik-4 Tasarima Giris-3 Genel Biyoloji-4 Cok Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap ve Vektor Analizleri-4 Toplam-15 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Sekil Degistirebilen Cisim Mekanigi-3 Molekuler ve Hucresel Sureclerin Muhendislik Prensipleri-3 Akiskanlar Mekanigi-4 Lineer Cebir ve Diferansiyel Denklemler-4 Secmeli (Serbest)-3 Toplam-17 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Toprak-Su-Bitki Sistemlerinin Muhendislik Prensipleri-3 isi Bilimine Giris-4 Olasilik ve istatistige Giris-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Toplam-16 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Biyolojik Sistemlerde Enstrumantasyon ve Kontrol-3 Secmeli (Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi alanindan)-3 Elektrik Muhendisliginin Prensipleri-4 Teknik ve Mesleki Resim-3 Secmeli (Diger muhendislik alanlarindan veya Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi alanindan)-3 Toplam-16 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Biyolojik Sistemlerde Tasima ve iletim Teknigi-4 ileri Tasarim i-2 Secmeli (Diger muhendislik alanlarindan veya Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Muhendislik alanlarindan)-3 Secmeli (Serbest)-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Toplam-18 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri ileri Tasarim ii-2 Secmeli (Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Diger muhendislik alanlarindan veya Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Serbest)-6 Toplam-14 |
|
Biyosistem ve Ziraat Muhendisligi Secmeli Dersleri: -Makine Sistemleri Alani: Makina Sistemlerinin Tasarimi-3 Makina Elemanlari-3 -Biyosurec ve Gida Alani: Biyosurec Muhendisligi-3 Gida isleme Muhendisligi-3 -Cevre Alani: Su Yonetimi Muhendisligi-3 Tarimsal Artik Yonetimi-3 Havza Muhendisligi-3 |
|
|
Kredilerin genel toplami: 128 |
|
Cizelge 7. University of Nebraska, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of Nebraska, Lincoln |
|
|
Bolum/Program: Biological Systems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde ve Ziraat Muhendisliginde Problem Cozme-2 Temel Kimya i-4 Muhendislik Semineri (Birinci sinif)-0 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap i-5 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-6 Toplam-17 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde ve Ziraat Muhendisliginde Temel Tasarim-1 Bilgisayar Destekli Tasarim-2 Temel Kimya ii-3 Nicel Kimya Laboratuvari-2 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap ii-5 Genel Fizik i-4 Toplam-17 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Biyolojik Materyallerin Muhendislik Ozellikleri-3 Genel Biyoloji (veya Hucre Biyolojisi)-4 Organik Kimya (ve Laboratuvari)-4 Muhendislik Statigi-3 Muhendislik Semineri (ikinci sinif)-0 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap iii-4 Toplam-18 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Biyokimya (ve Laboratuvari)-4 Yasam Sistemlerinin Termodinamigi-3 Muhendislik Dinamigi-3 Diferansiyel Denklemler-3 Secmeli (Yazili iletisim alanindan)-3 Secmeli (Bilgisayar programlama alanindan)-1 Toplam-17 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Akiskanlar Mekanigi-3 Elektrik Muhendisliginin Ogeleri i-3 Olasilik (veya istatistik)-3 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Sozlu iletisim alanindan)-3 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-18 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Biyolojik ve Cevresel Tasima-iletim-3 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-6 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Secmeli (Muhendislik veya kisilerarasi iletisim alanlarindan)-3 Toplam-15 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Enstrumantasyon ve Kontrol-3 ileri Tasarim-1 Muhendislik Ekonomisi-3 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Muhendislik veya diger bilim alanlarindan)-3 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-16 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde ve Ziraat Muhendisliginde Tasarim-3 Muhendislik Etigi-1 Secmeli (Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Muhendislik veya diger bilim alanlarindan)-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Secmeli (Beseri-Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-16 |
|
Biyosistem Muhendisligi Secmel Dersleri: Biyosurec Muhendisliginin Prensipleri-3 Biyolojik islemlerde Unite Operasyonlari-3 Biyomuhendisligin Prensipleri-3 insan Sagligi Muhendisligi-3 Cevre Muhendisligine Giris-3 Su Kaynaklari Muhendisligi-3 Su Yonetimi Sistemlerinin Tasarimi-3 Kaynagi Belirsiz Kirliligin Kontrolu Muhendisligi-3 |
|
|
Kredilerin genel toplami: 134 |
|
Cizelge 8. University of Tennessee, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of Tennessee, Knoxville |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri Muhendisligin Temelleri i-6 ingilizce Kompozisyon i-3 Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Secmeli (Cagdas konulardan)-3 Toplam-16 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri Tasarima Giris-1 Genel Kimya i-4 Muhendisligin Temelleri ii-6 ingilizce Kompozisyon ii-3 Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Toplam-18 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri Kariyer Firsatlari-1 Biyosistemlerde Kutle ve Enerji-3 Genel Kimya ii-4 Diferansiyel ve integral Hesap iii-4 Rijit Cisim Dinamigi-3 Termodinamik-3 Toplam-18 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri Biyotermodinamik, isi ve Kutle Transferi-3 Toprak Bilimine Giris-4 Matris Hesaplamalari-1 Diferansiyel Denklemler-3 Malzeme Mekanigi-3 Mikrobiyoloji-3 Toplam-17 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosurec Muhendisligi-3 Elektrik ve Elektronik Devreleri-3 Secmeli (Akiskanlar bilimi alanindan)-3 Secmeli (Sosyo-ekonomik bilimler alanindan)-4 Secmeli (Beseri bilimler veya guzel sanatlar alanlarindan)-3 Toplam-16 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri Mekanik Sistemler Muhendisligi-3 Dogal Kaynaklar Muhendisligi-3 Yasam Sistemleri Muhendisligi-3 Enstrumantasyon ve Kontrol-3 Secmeli (Beseri bilimler veya guzel sanatlar alanlarindan)-3 Toplam-15 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde Tasarim i-3 Muhendislik Uygulamalari-3 Muhendislik Ekonomisi Analizleri-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-3 Secmeli (Muhendislik alanlarindan)-3 Toplam-15 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri Biyosistem Muhendisliginde Tasarim ii-6 Dil (Teknik yazim)-3 Secmeli (Cokkulturlu calismalar alanindan)-3 Secmeli (Etkili iletisim alanindan)-3 Toplam-15 |
|
Kredilerin genel toplami: 130 |
|
Cizelge 9. North Dakota State University, ziraat ve biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: North Dakota State University, Fargo |
|
|
Bolum/Program: Agricultural and Biosystems Engineering |
|
|
1. Yil dersleri ve kredileri Ziraat ve Biyosistem Muhendisligine Giris-2 Akademik Basari icin Deneyimler-1 Alan Deneyimi-1 Genel Kimya i-3 Genel Kimya ii-3 Kompozisyon i-3 Kompozisyon ii-3 Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Muhendisler icin Gorsel iletisimin Temelleri-3 Muhendislik Mekanigi i-3 Secmeli (Beseri bilimler ve guzel sanatlar alanlarindan)-3 Toplam-33 |
2. Yil dersleri ve kredileri Bilgisayar Destekli Analiz ve Tasarim-3 Biyolojik Materyallerin islenmesi-3 Genel Biyoloji-3 Akiskanlar Mekanigi-3 Lineer Cebire Giris-1 Cok Degiskenli Diferansiyel ve integral Hesap-3 Diferansiyel Denklemlere Giris-3 Muhendislik Mekanigi ii-3 Malzeme Mekanigi-3 Universite Fizigi-5 Secmeli (Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Toplam-33 |
|
3. Yil dersleri ve kredileri Ziraat ve Biyosistem Muhendisliginde Sayisal Modelleme-3 Akiskanlar Mekanigi Laboratuvari-1 Halkla iliskilerin Temelleri-3 Elektrik Muhendisligi i-3 Muhendislik Ekonomisi-2 Termodinamik ve isi Transferi-3 Secmeli (Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi alanindan)-6 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Secmeli (Sosyal ve davranis bilimleri alanlarindan)-3 Secmeli (istatistik alanindan)-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-6 Toplam-36 |
4. Yil dersleri ve kredileri Enstrumantasyon ve Olcme-3 Tasarim Projesi i-1 Tasarim Projesi ii-2 Seminer-1 Muhendislik Etigi ve Sosyal Sorumluluk-1 Secmeli (Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi alanindan)-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Secmeli (is veya iletisim alanindan)-3 Secmeli (Beseri bilimler veya guzel sanatlar alanlarindan)-3 Secmeli (Sosyal bilimler veya davranis bilimleri alanlarindan)-3 Secmeli (Teknik alanlardan)-9 Saglik-2 Toplam-34 |
|
Ziraat ve Biyosistem Muhendisligi Secmeli Dersleri: Tarimda Elektrik Enerjisi Uygulamalari-3 Biyosistemler icin Yapisal Tasarim-3 Biyolojik ve Cevresel Sistemlerde Tasima islemleri-3 Biyocevre Sistemlerinin Tasarimi-3 Gida isleme Muhendisligi-3 Kaynak Koruma ve Sulama Muhendisligi-4 Tarimsal Guc Sistemleri-3 Makine Analizi ve Tasarimi-2 |
|
|
Kredilerin genel toplami: 136 |
|
Cizelge 10. University of Wisconsin, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of Wisconsin, Madison |
|
Bolum/Program: Biological Systems Engineering (Machinery Systems Engineering) |
|
Zorunlu dersler (Genel) ve kredileri: Sozlu ve yazili iletisim alanindan-6 Beseri bilimler, Etik ve/veya Sosyal Bilimler alanlarindan-16 Diferansiyel ve integral Hesap i, ii, iii-15 istatistik-3 Kimya ve Fizik alanlarindan-14 Biyoloji veya Tarim Bilimleri alanlarindan-8 Toplam-62 |
|
Zorunlu dersler (Biyosistem Muhendisligi) ve kredileri: Biyolojik Sistemlerin Muhendislik Prensipleri-3 Tarim Makinalari Tasariminin Prensipleri-3 Guc Makinasi Secimi ve Tasarimi-3 Gida ve Biyolojik Materyallerin Muhendislik Ozellikleri-3 Olcme ve Enstrumantasyon-3 Biyolojik ve Tarimsal Tasarimin Temelleri-3 Biyoloji ve Ziraat Muhendisligi Tasarimi Laboratuvari-2 Toplam-20 |
|
Zorunlu dersler (Teknik) ve kredileri: Elektronik ve Elektronik Devreleri-3 Statik-3 Dinamik-3 Malzeme Mekanigi-4 Malzeme Mekanigi Laboratuvari-1 Muhendislik Mesleginde Cagdas Konular-1 Muhendislik Grafiklerine Giris-2 imalat Yontemleri-3 Muhendislik Ekonomisi-3 Dinamik Sistemlere Giris-3 Makina Elemanlarinin Tasarimi-3 Termodinamik-3 Akiskanlar Mekanigi-3 Toplam-35 |
|
Secmeli Dersler (Teknik) ve kredileri: (Listeden en az 9 kredilik ders secilir) Elementer isi Transferi-3 Polimer islemlerine Giris-3 Guvenilirlik-3 Sayisal Denetim-3 ileri Kaynak islemleri ve Malzeme Secimi-3 Tasarimda Dinamik Problemler-3 Donen Makinalarin Tasarimi ve Analizi-3 Elastisitede Tasarim Problemleri-3 Otomatik Denetim-3 Makinalarin ve Sureclerin Bilgisayarla Denetimi-3 Mekanik Sistemlerin Analizi-3 Arac Tasarimi ve Dinamigi-3 Makina Sistemlerinin Kinematigi ve Dinamigi-3 ileri Makina Mekanigi-3 Hava Kirliliginin Etkileri, Olculmesi ve Denetimi-3 Sogutma-3 Binalarda Enerji Yonetimi ve iklimlendirme-3 icten Yanmali Motorlar-3 Akiskan Gucu-3 Muhendislik Akustigi ve Gurultu Denetimi-3 isi Transferi-3 Malzeme Bilimine Giris-3 Sonlu Elemanlara Giris-3 Sonlu Elemanlarda Pratikler-3 ileri Malzeme Mekanigi-3 Deneysel Gerilme Analizi-3 Muhendislik Malzemelerinde Yorulma-3 Kirilma Mekanigi-3 ileri Dinamik-3 Mekanik Titresimler-3 Uygulamali Mekanikte Enerji Yontemleri-3 Karma Malzemeler-3 |
|
Secmeli (Serbest)-2 |
|
Diploma icin gerekli minimum kredi-128 |
Cizelge 11. University of idaho, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: University of idaho, idaho |
|
|
Bolum/Program: Biological Systems Engineering |
|
|
1. Yariyil dersleri ve kredileri: Temel Kimya i-4 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap i-4 Deney Raporlama-3 Muhendislik Grafikleri-2 Yasam Sistemlerinin Muhendisligi-2 Toplam-15 |
2. Yariyil dersleri ve kredileri: Temel Kimya ii-4 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap ii-4 Bilgisayar Programlama-3 Muhendislik Fizigi i-3 Secmeli (Beseri/Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-17 |
|
3. Yariyil dersleri ve kredileri: Biyosistem Muhendisliginde Analiz ve Tasarim-2 Analitik Geometri ve Diferansiyel ve integral Hesap iii-3 Muhendislik Fizigi ii-3 Muhendislik Statigi-3 Organik Kimya-4 Toplam-15 |
4. Yariyil dersleri ve kredileri: Genel Toprak Bilgisi-3 Genel Mikrobiyoloji-5 Elektronik Devrelerine Giris-3 Adi Diferansiyel Denklemler-3 Yasam Bilimlerine Giris-4 Toplam-18 |
|
5. Yariyil dersleri ve kredileri: Biyokimyaya Giris-4 Akiskanlar Mekanigi-3 Malzemelerin Mekanigi (veya Biyolojik Malzemelerin Mekanigi)-4 Termodinamik ve isi Transferi)-3 Secmeli (Beseri/Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-17 |
6. Yariyil dersleri ve kredileri: Biyolojik Sistemlerde Tasima ve iletim-3 Olasilik ve istatistik-3 Secmeli (Beseri/Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Secmeli (iletisim alanindan)-2 Secmeli (Teknik alanlardan)-6 Toplam-17 |
|
7. Yariyil dersleri ve kredileri: Muhendislik Hidrolojisinin Temelleri-3 Biyosistemlerde Enstrumantasyon ve Olcme-3 Biyosistem Muhendisliginde Tasarim i-1 Seminer-1 Muhendislik Ekonomisi-3 Secmeli (Biyoloji alanindan)-3 Secmeli (Beseri/Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Toplam-17 |
8. Yariyil dersleri ve kredileri: Elektriksel Guc ve Kontrol-3 Biyosistem Muhendisliginde Tasarim ii-2 Secmeli (Teknik alanlardan)-6 Secmeli (Beseri/Sosyal Bilimler alanlarindan)-3 Secmeli (Serbest)-2 Toplam-16 |
|
Kredilerin genel toplami: 132 |
|
4.7.2. Avrupa Birligi
Biyosistem muhendisligi Avrupa icin henuz cok yeni bir alandir. AB ulkelerinde tarimla ilgili muhendislik alanlarinda Avrupa Kredi Transfer Sistemi (ECTS) uygulamalarinin yapilabilmesi icin bir cekirdek mufredat programinin olusturulmasina yonelik calismalar devam etmektedir. Bu amacla olusturulan konusal ag (USAEE), 2004 yili icinde iki calistay daha yapacaktir. Biyosistem muhendisligi egitimi alanindaki gelismelerin, bu programin tamamlanmasiyla hiz kazanmasi beklenmektedir.
AB ulkeleri icinde biyosistem muhendisligi egitimi konusunda irlanda onculuk yapmaktadir. Bu ulkede bulunan National University of ireland’a bagli University College Dublin’de biyosistem muhendisligi lisans egitimi yapilmaktadir. Bu universitedeki biyosistem muhendisligi egitiminde 3 opsiyon bulunmaktadir. Bunlar Mekanizasyon Sistemleri, Gida isleme Muhendisligi ve Cevre Muhendisligidir. Biyosistem muhendisligi egitimi 4 yildir ve program irlanda Muhendisler Enstitusu tarafindan akredite edilmistir. Ogrenciler egitimlerinin ucuncu yilini, Virjinya Teknik Universitesi’nin Biyosistem Muhendisligi Bolumu’nde surdurebilmektedirler. Bu programi tamamlayan ogrencilere daha once “Agricultural and Food Engineer” unvani verilmekteyken, Eylul-2004 tarihinden itibaren “Biosystems Engineer” unvani verilecektir. Programa ait dersler ve kredileri Cizelge 12’de gorulmektedir.
Cizelge 12. University College Dublin, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: National University of ireland, Dublin |
|
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
Matematik Deneysel Fizik Kimya Matematiksel Fizik Bilgisayar Bilimleri Muhendislik Grafikleri Elektronik ve Elektrik Muhendisligi Akiskanlar Mekanigi Muhendislik Termodinamigi Ziraat ve Gida Muhendisligine Giris Dil |
Gida Bilimi Literatur Arastirmasi Projesi Termodinamik Uygulamali Dinamik Malzeme Mekanigi Akiskanlar Mekanigi Elektrik Muhendisligi Elektronik Muhendisligi Biyosistemlere Giris Matematik Bilgisayar Bilimleri Literatur Arastirmasi Projesi |
Tarim Makinalari i islem Muhendisliginin Prensipleri Termodinamik Yapi ve Toprak Muhendisligi Elektronik Muhendisligi Muhendislikte Bilgisayar Metotlari Muhendislik Hesaplamalari Matematik (Modul A) Matematik (Modul B) Bitki ve Hayvan Yetistiriciligi Tasarim Projesi Yilin Calismasi (Proje) |
Gida isleme Muhendisligi Gida Uretim Sistemleri Binalar ve Cevre Cevre Muhendisligi Tarim Makinalari ii Esas Proje Secmeli (2 adet ders) |
|
Secmeli dersler: Yonetim ve Cevresi Tarim isletmeciligi Yenilenebilir Enerji Sistemleri Gozlem Orman Muhendisligi Matematik Cevre Politikasi ve Yonetimi Yoneticilik ve Girisimcilik |
|
|
Alinmasi zorunlu toplam ECTS kredisi: 240 |
|
4.7.3. Japonya
Japonya’da biyosistem muhendisligi egitimi guncel ve yeni bir konudur. Japon universiteleri arasinda bu konuda en ileri durumda olan Kobe Universitesi’dir. Bu universiteye bagli Ziraat Fakultesi’nde kurulmus bulunan Ziraat ve Cevre Muhendisligi Bolumu, 2 kola bagli olarak egitim yapmaktadir. Bu kollar, “Regional and Environmental Science” ile “Biosystems Engineering”dir. Bu kollardan Biyosistem Muhendisligi’nin 4 alani vardir. Bunlar “Mechanical Engineering for Bioproduction”, “Agricultural and Food Process Engineering”, “information Engineering for Bioproduction” ve “Agricultural Mechanization and Machine Design”dir. Bu universitenin biyosistem muhendisligi lisans mufredat programi Cizelge 13’de gorulmektedir.
Cizelge 13. Kobe University, biyosistem muhendisligi mufredat programi.
|
Universite: Kobe University, Kobe |
|
Bolum/Program: Biosystems Engineering |
|
Dersler ve kredileri: Biyouretim icin Makina Muhendisligi Planlamasi-2 Endustriyel Mekanik-4 Uygulamali Matematik-4 Bilgisayar ve Programlama-9 Malzeme Mukavemeti-2 Titresim Muhendisligi-2 isi Transferi ve Termodinamik-2 Kontrol Muhendisligi-2 Elektrik Muhendisligi ve Elektronik-2 Akiskanlar Mekanigi-2 Kimya Muhendisligi-2 Toprak-Arac Muhendisligi-2 Ekipmanlar ve Sistem Muhendisligi-2 Makina Malzemeleri ve imalat Muhendisligi-2 Pnomatik ve Hidrolik-2 Biyouretim icin Bilisim Teknolojisi-2 Hasat Sonrasi Muhendisligi-2 Surec Muhendisligi ve Biyouretim Endustrileri-2 Tarim Makinalarinda Secmeli Konular-2 Tarim Teknolojisi ve Uygarlik-2 Seminer-9 Mekanik Deneyleri-6 Makina Elemanlarinin Tasarimi ve Cizimi-3 Tarim Makinalarinda Enstrumantasyon-3 Tarim Makinalari Laboratuvari-3 Edebiyat (Her yariyilda 2 kredi) Atolye (Her yariyilda 3 kredi) Tez |
Japonya’da Kobe Universitesi disinda, Tokyo Tarim ve Teknoloji Universitesi biyouygulamalar ve sistemler muhendisligi alaninda lisansustu egitim yaptirmaktadir. Ayrica, Yamagata Universitesi’nde Biyosistem Muhendisligi Bolumu kurulmustur. Bu bolumde henuz lisans duzeyinde egitim verilmemekte, uygulamali biyomuhendislik ile sistem ve kontrol muhendisligi gruplari seklinde calismalar surdurulmektedir.
5. SONUC
Yukarida yapilan incelemelerin isigi altinda, ulkemizde yapilan ziraat muhendisligi ogretiminin tarimin butun alanlarini kapsadigi ve sadece tek bir “ Ziraat Muhendisi” unvani verilen ogretimle, tarimin butun alanlarinda yetkili olacak, bunlari bilen ve uygulayan teknik elemanin yetistirilmeye calisildigi anlasilmaktadir. ikinci Dunya Savasi sonrasi tum alanlarda ve buna paralel olarak tarimsal alanlarda yasanan bilimsel ve teknik gelismeler tarimsal ogretim alanlarini o kadar genisletmistir ki, bu konulardaki bilgileri ve teknigi bir kisiye ogretebilme olanagi, ulkemizdeki ogretim kalitesinde bile kalmamistir. Bunun sonucu tarimsal uretim alaninin genisligine paralel, ziraat muhendisligi ogretimi de, 1954 yilinda bolumlere ayrilmistir. Ancak, bolumlerde ayri ogretim yapilmasina karsin, tek unvan “ Ziraat Muhendisi” ve tek diploma gelenegi surdurulmustur. Bu durumda, bolumlerde gercekten kalitesi ve derinligi olan ogretim surdurulurken, bu kez ayni diplomayi alan ancak, birbirinin ogretiminden habersiz meslektaslar sorunu ortaya cikmistir. Daha o yillarda, tarimin bu genis alanlarinda farkli programlarda yetisen elemanlarin unvanlari da ayrilabilseydi sorun coktan cozulmus olacak, belki de ulkemiz tarimina bugunkunden cok daha yararli olunacakti.
Ulkemizde ziraat muhendisligi ogretimi ziraat fakultelerinde yapilmakta ve ziraat fakulteleri, ziraat muhendisligi fakultesi olarak algilanmaktadir. Halbuki, yukarida sinirlari belirlenen ziraat muhendisligi ogretimi yaninda, tarimin tum alanlarinda ogretim yapilmali ve bunlara ayri unvanlar verilmelidir. Verilecek yeni unvanlar muhendis (Ziraat Muhendisi, Biyosistem Muhendisi, Gida Muhendisi, Su Urunleri Muhendisi, Gen Muhendisi vb), Peyzaj Mimari ile diger uretici bolumler icin uygun gorulecek meslek isimleri olmalidir.
Dogal olarak bu onerilere ulasirken, ulkemizde var olan “Ziraat Muhendisligi” unvanindan kopmama cabalarini da iyi analiz etmek gerekmektedir. Bu konu; aslinda, gelismeleri cok yonlu etkilemektedir. Hatta olumlu cabalarin onunu kolaylikla kesebilmektedir. Bazi ozel kosullar nedeniyle acilim yapabilen ve acilim yapmak icin ugras veren dallara iliskin carpici ornekler bulunmaktadir.
Ankara Universitesi Ziraat Fakultesi Su Urunleri Bolumu, ulkemizde bu alandaki ogretimi baslatan, gelistiren ve gunumuzdeki su urunleri fakultelerinin kurulmasina on ayak olan bir bolumdur. Bu fakultelerden mezun olanlar “Su Urunleri Muhendisi” unvani alirken, ziraat fakultesi su urunleri bolumu mezunlari “Ziraat Muhendisi” unvani almaktadirlar. Ayni fakultede ogretim yapan, gida muhendisligi bolumu de, oradan ayrilarak muhendislik fakultesine baglanmistir. Bu durum, gida muhendisligi ve su urunleri muhendisligi ogretimlerinin tarimsal uretim alanlarinin disinda olmasi gibi yapay bir gorunum olusturmaktadir.
Halbuki, tarimsal uretim alanlarinda hizmet verebilecek ve unvani Ziraat Muhendisi olmayan cok cesitli konularda (tarimsal biyoteknoloji, tohumculuk vb) uzmanlasmis teknik elemana gereksinme vardir. Ziraat fakulteleri bunlarin tumunu yetistirerek, Turk tarimina hizmet vermelidir. Bu arada gercek anlamda, yukarida tanimi ve acilim alani belirlenen ziraat muhendisleri de ziraat fakultelerinin ziraat muhendisligi bolumlerinde (programlarinda) yetistirilmelidir. Bu asamada konuyu daha da ileri noktalara tasimak icin tartismalar yapilabilir.
Sonuc olarak, ziraat muhendisligi unvaninin icinde yer alan buyuk kitlenin sorunlarini artirmayacak, daha once batili ulkelerde yukarida belirtilen sinirlar icinde ogretim yaparken, yeni gelismelere uyum nedeniyle adini “Biyosistem Muhendisligi” olarak degistiren ve programini da buna gore gelistiren, kendini yenilemis programlara uyum saglayabilmek icin; yeni bir unvanla (Biyosistem Muhendisi) ayri bir diploma veren “Biyosistem Muhendisligi Bolumu/Programi” Turkiye’deki ziraat fakulteleri icinde acilmalidir. Bu program uluslararasi kabul gormus, kolay akredite olabilir bir mufredat programina sahip olmalidir. Kurulacak olan “Biyosistem Muhendisligi” programi ziraat fakultelerinin Tarim Makinalari ve Tarimsal Yapilar ve Sulama Bolumlerinin akademik teskilatina dayanmalidir.
KAYNAKLAR
Anonim, 1968. Tarimsal Yapi ve Uretim. DiE, Ankara.
Anonim, 1986. Buyuk Larousse Sozluk ve Ansiklopedisi. interpress Basin ve Yayincilik A.S., istanbul.
Anonymous, 2000. The University Structure and Curricula on Agricultural Engineering. FAO-EurAgEng-CiGR, italy.
Anonim, 2003. Tarim Raporu. Pankobirlik Yayinlari, Ankara.
Bennedsen, B., 2004. Defining the Qualifications of the Future Agricultural Engineering . Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16.Ocak.2004, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
Briassoulis, D.,
Papadiamandopoulou, H., and B.S., Bennedsen, 2001. Towards a European Standard Agricultural Engineering
Curricula. KVL AgroTechnology, Denmark.
Briassoulis, D., 2004. Overview of Agricultural Engineering Studies in Europe. Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16.Ocak.2004, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
Ciftci, C. Y., 2002. 157. Yilinda Zirai Ogretim. Tarim ve Muhendislik Sayi: 64-65, s.68-77.
Ciftci, C. Y., 2004. Gecmisten Gunumuze Turkiye’de Ziraat Muhendisligi Egitiminin Degisimi. Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16.Ocak.2004, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
Eris, A., 2004. Degisik Ulkelerdeki Tarimsal Yuksek Ogretim Ornekleri. Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16.Ocak.2004, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
http://genbrain.webhostme.com/wabse
Kremling, A., Sauter, T., and E., Bullinger, 2001. Biosystems Engineering: Applying Methods from Systems Theory to Biological Systems. 2nd international Conference on Systems Biology, California institute of Technology, USA.
Munack, A., 2004. New Challenges and Current Trends in Agricultural Engineering Profession (Ziraat Muhendisliginde Yeni Rekabetler ve Gunumuzdeki Egilimler). Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16 Ocak, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
Pellizi, G. ve P. Febo, 1996. The University Structure and Curricula on Agricultural Engineering. CiGR international Commission of Agricultural Engineering, W.G.Report Series-N.2, S.150, ( Universiter Yapilasma ve Tarim Muhendisligi Ogretim Programlari, Cevirenler:A.Sabanci, i.Akinci ve A.Berkman). Cukurova Universitesi Ziraat Fakultesi Yayinlari: 119).
Sabanci, A., 2004. Avrupa Birligi ve Tarimsal Yuksek Ogretim. Tarim ve Muhendislik Uluslararasi Sempozyumu, 12-16.Ocak.2004, Ziraat Muhendisleri Odasi, Ankara.
Saral A.,1995. Tarim Makinalari Muhendisligi Ogretiminde Sorunlar ve Cozum Onerileri. Tarim ve Muhendislik, Sayi:50, s:39-44.
Saral, A., Vatandas, M., Guner, M., Turker, U., Yenice, T., ve C., Koc, 2003a. Ziraat Muhendisligi Ogretiminde Sorunlar ve Cozum Onerileri. Tarimsal Mekanizasyon 21. Ulusal Kongresi Bildiri Kitabi: 99-106, Konya.
Saral, A., Vatandas, M., Guner, M., Turker, U., Yenice, T., ve C., Koc, 2003b. Ziraat Muhendisligi Egitiminde Avrupa Birligi Vizyonu. http://machinery.agri.ankara.edu.tr/duyuru.htm
Ucar,T. ve H.Yumak, 2003a. Tarim Muhendisliginden Biyosistem Muhendisligine. Tarimsal Mekanizasyon 21. Ulusal Kongresi, 3-5 Eylul, S. 85-91, Selcuk Universitesi Ziraat Fakultesi Tarim Makinalari Bolumu, Konya.
Ucar,T. ve H.Yumak, 2003b. Biyosistem Muhendisligi ve Tarim Makinalari Ogretimi. Tarimsal Mekanizasyon 21. Ulusal Kongresi, 3-5 Eylul, S.92-98, Selcuk Universitesi Ziraat Fakultesi Tarim Makinalari Bolumu, Konya.