Δημιουργία τράπεζας μοσχευμάτων αίματος από πλακούντα στην Αιματολογική Κλινική του Νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου».

 

Η μεταμόσχευση αίματος από πλακούντα σε ασθενείς με Λευχαιμία είναι μια νέα μέθοδος θεραπείας που άρχισε να εφαρμόζεται πρόσφατα, με πολύ καλά αποτελέσματα.

 

Το ερώτημα βέβαια που προκύπτει είναι πώς μπορεί να συνδυάζεται ο τοκετός του νεογνού με τη θεραπεία της Λευχαιμίας. Είναι δυνατόν ένα χαρμόσυνο για όλους γεγονός να δώσει χαρά και σε ανθρώπους που έχουν χτυπηθεί σκληρά από τη μοίρα; Μοιάζει να είναι ο ιδανικός συνδυασμός και θα είναι πολύ ενδιαφέρον να δούμε πώς συμβαίνει αυτό.

 

Η Λευχαιμία είναι μια πολύ σοβαρή ασθένεια η οποία όμως σήμερα μπορεί να θεραπευθεί. Η μέθοδος θεραπείας με τα καλύτερα αποτελέσματα είναι η Μεταμόσχευση Μυελού των Οστών. Η μεταμόσχευση γίνεται ως εξής: παίρνουμε μυελό των οστών από υγιή δότη και τον δίνουμε στον ασθενή στον οποίο έχει χορηγηθεί προηγουμένως πολύ ισχυρή χημειοθεραπεία με σκοπό να καταστρέψει τα Λευχαιμικά κύτταρα τα οποία ζουν και πολλαπλασιάζονται στο μυελό των οστών του. Η χημειοθεραπεία δυστυχώς δεν καταστρέφει μόνο τα λευχαιμικά κύτταρα αλλά και τα φυσιολογικά κύτταρα του μυελού τα οποία παράγουν όλα τα κύτταρα του αίματος (ερυθρά αιμοσφαίρια, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια). Επομένως είναι απαραίτητη η χορήγηση ξένου μυελού για την αντικατάσταση αυτού που έχει καταστραφεί. Σήμερα γνωρίζουμε ότι δεν πρόκειται για απλή αντικατάσταση: Ο μυελός των οστών που χορηγείται έχει και θεραπευτικές ιδιότητες, αφού δρα και εναντίον και των λευχαιμικών κυττάρων που έχουν τυχόν επιβιώσει.

Διευκρίνιση: Ο Μυελός των Οστών βρίσκεται στο εσωτερικό των οστών και σχετίζεται με το αίμα. Δεν έχει σχέση με το Νωτιαίο Μυελό, με τον οποίο πολλές φορές συγχέεται, ο οποίος πορεύεται κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης και αποτελείται από νεύρα που συνδέουν κυρίως τον εγκέφαλο με τα άκρα. Ο κοινός όρος Μυελός είναι που προκαλεί τη σύγχυση.

 

 

Πώς όμως σχετίζονται όλα αυτά με τη γέννηση ενός παιδιού;                 

 

Κατά τη διάρκεια της δημιουργίας του μυελού των οστών στο έμβρυο, κύτταρα του μυελού κυκλοφορούν στο αίμα του εμβρύου. Τα  κύτταρα αυτά έχουν τις ίδιες ιδιότητες με τα αντίστοιχα που υπάρχουν στο μυελό των οστών του ενήλικα, και μάλιστα με περισσότερες δυνατότητες. Η κυκλοφορία τους στο περιφερικό αίμα συνεχίζεται και κατά τις πρώτες ημέρες της ζωής του νεογνού  μετά τον τοκετό. Κατά τη διάρκεια της κύησης, επειδή το έμβρυο δεν μπορεί να αναπνεύσει ατμοσφαιρικό αέρα, οξυγονώνει το αίμα του μέσω του αίματος της μητέρας. Η διαδικασία αυτή γίνεται στον πλακούντα. Η κυκλοφορία του αίματος του εμβρύου προς τον πλακούντα γίνεται μέσω του ομφαλίου λώρου. Έτσι στο εσωτερικό του πλακούντα κυκλοφορεί αίμα του εμβρύου σε όλη τη διάρκεια της κύησης.

 

Αμέσως μετά τον τοκετό το νεογνό είναι ικανό πλέον να αναπνεύσει από μόνο του, οπότε και αποκόπτεται από τον ομφάλιο λώρο και κατ’ επέκταση από τον πλακούντα. Μέσα όμως στον πλακούντα συνεχίζει να παραμένει μία μικρή ποσότητα αίματος του νεογνού. Αυτό συμβαίνει φυσιολογικά σε όλους τους τοκετούς είτε είναι φυσιολογικοί, είτε καισαρικές τομές και αποτελεί φυσικό φαινόμενο που συνέβαινε στη φύση από τότε που υπάρχει το ανθρώπινο γένος. 

 

Μέχρι σήμερα το αίμα αυτό μαζί με τον πλακούντα το πετούσαμε μια και δεν γνωρίζαμε τη χρησιμότητά του. Τώρα όμως γνωρίζουμε ότι το λίγο έστω αυτό αίμα που παραμένει στον πλακούντα είναι υπερπολύτιμο και μπορεί να σώσει ανθρώπινες ζωές και ιδιαίτερα ζωές παιδιών. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν μόσχευμα μυελού των οστών σε παιδιά αλλά και σε ενήλικες που πάσχουν από λευχαιμία και άλλες κακοήθεις ή γενετικές αιματολογικές ασθένειες.

 

 

 Πώς δημιουργείται μία Τράπεζα μοσχευμάτων αίματος από πλακούντα;

 

Η διαδικασία που ακολουθείται είναι η εξής: Σε μαιευτικές κλινικές, δίπλα από την αίθουσα τοκετών, δημιουργείται ειδικός χώρος συλλογής του αίματος από τον πλακούντα. Εκεί μεταφέρεται ο πλακούντας μετά το τέλος του τοκετού και γίνεται η συλλογή του αίματος μέσα σε ασκό αιμοδοσίας και κάτω από άσηπτες συνθήκες. Η ποσότητα που συλλέγεται μπορεί να είναι από 50 έως και 200 κυβικά εκατοστά. Κατόπιν γίνεται πλήρης έλεγχος: Μέτρηση κυττάρων, Ομάδα αίματος και Rhesus, έλεγχος δεικτών συμβατότητας, καλλιέργειες μικροβίων, έλεγχος για νοσήματα που μεταδίδονται με το αίμα (ηπατίτιδα, AIDS, σύφιλη κλπ). Ο ασκός με το αίμα καταψύχεται και αποθηκεύεται σε υγρό άζωτο (- 1960 C). Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται Τράπεζα μοσχευμάτων που μπορεί να περιέχει εκατοντάδες ή και χιλιάδες μονάδες, αριθμός που χρόνο με το χρόνο αυξάνεται καθ’ όσον ιδιαίτερα στις μεγάλες πόλεις έχουμε χιλιάδες γεννήσεις κάθε έτος.

 

 

 

Πού χρησιμοποιούνται τα μοσχεύματα αυτά;

 

 Η Τράπεζα αποτελεί πηγή μοσχευμάτων για τους ασθενείς που πάσχουν από κακοήθη νοσήματα. Όταν ένας ασθενής πρέπει να υποβληθεί σε μεταμόσχευση μυελού των οστών και δεν υπάρχει δότης που να ταιριάζει, ούτως ώστε να του χορηγήσει  Μυελό, γίνεται έρευνα στις Τράπεζες αίματος από πλακούντα. Οι Τράπεζες που υπάρχουν σε όλο τον κόσμο συνδέονται μέσω δικτύου ηλεκτρονικών υπολογιστών ούτως ώστε να μπορούμε σε μικρό χρονικό διάστημα να ξέρουμε εάν υπάρχει συμβατό με τον ασθενή μόσχευμα.

 

 

 Ποια επιπλέον πλεονεκτήματα έχει η μέθοδος;

 

Κατ’ αρχήν δεν επιβαρύνει καθόλου το δότη. Σε αντίθεση με άλλα μοσχεύματα που λαμβάνονται από δότες, η λήψη του αίματος από τον πλακούντα δεν επηρεάζει καθόλου ούτε τη μητέρα αλλά ούτε και το παιδί που έχει γεννηθεί. Πρόκειται για υλικό που εάν δεν χρησιμοποιούνταν για αυτό το σκοπό, κυριολεκτικά θα πετιόταν. Και βέβαια επειδή παιδιά γεννιούνται συνέχεια, δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας μεγάλων Τραπεζών μοσχευμάτων αυξάνοντας έτσι τις πιθανότητες να βρεθεί συμβατό μόσχευμα για τους ασθενείς που το χρειάζονται.

 

 

Είναι δυνατή η δημιουργία Τράπεζας στη Θεσσαλονίκη;

 

Στην Αιματολογική κλινική του Νοσοκομείου “Γεώργιος Παπανικολάου” έχει ήδη δημιουργηθεί Τράπεζα και έχει ξεκινήσει η λειτουργία της. Είναι μία από τις λίγες που υπάρχουν στον κόσμο. Μέχρι στιγμής η Τράπεζα λειτουργεί στις ήδη υπάρχουσες εγκαταστάσεις της Μονάδας Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών της κλινικής. Σκοπός μας είναι να την επεκτείνουμε ούτως ώστε να καλύπτει όσο το δυνατόν μεγαλύτερες ανάγκες ζήτησης.

 

  Είναι φανερό ότι η προσπάθεια για τη δημιουργία μιας μεγάλης Τράπεζας μοσχευμάτων αίματος από πλακούντα στη Θεσσαλονίκη, είναι και δύσκολη αλλά και πολυδάπανη. Πιστεύουμε όμως ότι είναι εφικτή. Κυρίως γιατί τα τελευταία χρόνια οι προσπάθειες αυτές δεν βασίζονται μόνο στην αρωγή της πολιτείας. Υπάρχει έντονη η παρουσία του ιδιωτικού τομέα και των πολιτών που με τη συνδρομή τους έχουν βοηθήσει πολύ στην ανάπτυξη της κλινικής μας.