| * Geschiedenis van Hekserij * |
| V��r de komst van de Romeinen en het Christendom naar Noord en West Europa waren het de sjamanen, de priesteressen en priesters die in de Keltische tradities, de functies bekleedden van genezer(es), psycholoog, vroedvrouw, medium en magi�r. In het Oud-Engels zijn de namen wicce (vrouwelijk) en wicca (mannelijk) hieraan verbonden, namen die teruggaan op het werkwoord wiccian, wat in onze huidige taal vertaald kan worden als 'heksen'. Vergelijkend taalonderzoek heeft aangetoond dat de gezamenlijke wortel van deze woorden, inclusief het latere Engelse witch, te vinden is in het Indo-europese weik, een overkoepelend woord voor alles wat wij vandaag aanduiden met termen en concepten zoals religie, spiritualiteit, esoterie, magisch bewustzijn enzovoorts. Heksen, onder welke naam of welke functie dan ook, waren dus eigenlijk wijze vrouwen en mannen die hun kennis en wetenschap gebruikten ten bate van de gemeenschap. Pas enkele eeuwen later, in de donkerste periode die Europa ooit heeft gekend, kregen de termen 'heks' en 'hekserij' de negatieve klank die er tot vandaag de dag aan kleeft. In deze periode werd Europa geteisterd door de inquisitie, een door de katholieke kerk in het leven geroepen 'oorlog', geleid door een groep fanatieke fundamentalisten die zich richtten op het te gronde richten van enerzijds alle idee�n die niet conform waren aan het katholieke dogma, en anderzijds alle individuen die weigerden hun traditionele waarden en normen in te ruilen voor de monothe�stische god van de bijbel en zijn zelf geproclameerde vertegenwoordigers. Vanwege de anti-vrouwelijke opstelling van de kerk en haar uitsluitend mannelijke vertegenwoordigers, werden voornamelijk de vrouwen het slachtoffer van deze als 'zuivering' verpakte terreur. Je hoefde niet eens een 'heks' te zijn om als 'heks' te worden gemarteld, verbrand of verdronken. Je hoefde slechts ��n 'verkeerd' woord te gebruiken of ��n kritische opmerking te maken over de kerk, of, bijvoorbeeld tijdens een ruzie 'Krijg het heen en weer!' of 'Ga naar de hel!' te roepen, of je kon rekenen op een zogenaamde folterknecht die je lichaam en geest zodanig folterde, dat je uit wanhoop toegaf dat je een pact met de duivel gesloten had. In die tijd was een heks per definitie een ketter, en elke ketter per definitie een heks. Elke religieuze, spirituele of magische kracht, handeling of ritueel dat niet gebaseerd was op de �ne legale god van het christendom was 'fout' en moest worden vernietigd. Uit diezelfde tijd is het beeld overgeleverd van heksen als vrouwen die op een bezem door de lucht vliegen, die de duivel vereren en kunnen en die kinderen ritueel ter dood brengen. Het is een beeld dat ver verwijderd is van de traditionele, voorchristelijk wicce en wicca. Weer enkele eeuwen later brak een nieuwe periode aan, die begon met de publicatie (in 1899) van 'Aradia - het Evangelie van de Heksen' door Charles Leland (1824-1903) en gevolgd door werken van Margareth Murray (1862-1963), Robert Graves (1895-1985), Gerald Gardner (1884-1964) en Alex Sanders (1916-1988). Hiermee werd een soort Renaissance ingeleid van de zogenaamde 'Oude Religie'. Deze term werd te pas en te onpas gebruikt voor de diverse voorchristelijke tradities waarin het vrouwelijke een grote rol speelde in zowel de gedaante van 'Moeder Natuur' en 'Grote Godin' als in de gedaante van priesteres, heks en ingewijde. Tegelijk met de herleving van esoterische broederschappen, ceremoni�le magie en hermetische studies (astrologie, kabbala, tarot enz.) ontvouwde zich hier een nieuwe visie op de moderne heks (zowel vrouwelijk als mannelijk) en op 'hekserij'. Om de negatieve klank kwijt te raken die deze woorden in het verleden hadden gekregen, werd de nieuwe 'beweging' tot Wicca gedoopt, in plaats van 'hekserij'. Hierbij werd voorbij gegaan aan het feit (of dit werd door mannen als Gardner en Sanders niet opgemerkt), dat wicca oorspronkelijk een exclusief mannelijk woord is - en hierdoor in principe ongeschikt is voor een religie die haar wortels heeft in op godinnen en vrouwen geori�nteerde culturen zoals Kelten of de (voor-olympische) Grieken. Ook nieuw, en typisch voor de moderne tijd, is het feit dat er nu diverse 'soorten' heksen, of 'scholen', bestaan; bij het lezen van hedendaagse literatuur over heksen komen we dan ook Gardneriaanse (Gardner), Alexandrijnse (Alex Sanders), Herediataire en Feministische heksen tegen. Deze groeperingen dragen vaak de illusie uit dat zij 'echter' of 'oorspronkelijker' zijn dan anderen. Naast deze min of meer ge�nstitutionaliseerde groeperingen bestaan er ook 'solo heksen' (Eng Solitairy witches), heksen (zowel vrouwelijk als mannelijk) die zelfstandig werken en niet aangesloten zijn bij ��n van deze groepen of bij een 'heksenkring' (Eng coven). Wat al deze, kunstmatig onderverdeelde, groeperingen en individuele heksen echter gemeen hebben, is dat zij de voorchristelijk tradities in ere (willen) herstellen - tradities waarin godinnen en goden, vrouwen en mannen, een gemeenschappelijke weg gaan naar wijsheid en verlichting, naar een harmonische samenleving en naar een balans tussen natuur en cultuur. Gebruik makend van zowel de linker hersenhelft (kennis, wetenschap, analyse, man) als de rechter hersenhelft (intu�tie, dromen, visie, magie, vrouw), maar ook van het lichaam als geheel (geboorte, seksualiteit, dood) en het universum (zon, maan, sterren, cycli van de natuur) proberen heksen en andere 'heidenen' (Eng pagans) een harmonie te herstellen waarin de mens niet over de natuur 'heerst', zoals in monothe�stische religies, maar er deel van uitmaakt. Heksen vieren door het jaar heen een aantal feesten die gebaseerd zijn op de stand van de zon en de maan: de acht jaarfeesten en de dertien esbats. In het verleden, in traditionele samenlevingen die nog voornamelijk agrarisch waren en als zodanig meer betrokken bij de natuur en haar seizoenen, waren veel van deze feesten verbonden met de vruchtbaarheid van de aarde, met zaaien en oogsten en met bidden of dankzeggen voor de goede oogst. Ook al heeft de stedelijke bevolking van onze tijd weinig besef meer van deze zaken en schenkt zij weinig aandacht aan de stand van de zon en de maan, voor heksen - zelfstandig of in een coven - zijn deze feesten een manier om (steeds opnieuw) te beseffen dat wij, ook in deze tijd van supermarkten enz., uiteindelijk toch afhankelijk zijn van de natuur en haar vruchtbaarheid, van de zon en de maan en van de elementen aarde, water, lucht en vuur. Deze belangrijke aspecten van het leven werden in vrijwel alle oude culturen als goddelijke krachten beschouwd en zelfs gepersonifieerd als godinnen en goden. Moderne heksen, uit diverse stromingen, hebben tal van deze goden en godinnen doen herrijzen; zij gedenken of vereren hen tijdens hun vieringen, feesten en rituelen. Er zijn echter anderen die het heks-zijn niet zien als een religie, maar eerder als een levenshouding en een vorm van bewust zijn. Ook deze heksen vieren dezelfde feesten en richten hun aandacht op de natuur en haar krachten, maar zij laten de personifi�ring achterwege. Het is belangrijk om voor ogen te houden dat elke heks en elke coven uitermate zelfstandig is in denken en handelen, in het kiezen van rituelen en vieringen. Ook al doen sommige groeperingen en auteurs zich voor als autoriteiten, in wezen bestaat er geen enkel dogma voor een heks. De enige wetten die voor een heks bestaan zijn de al sinds mensenheugenis overleverde wijsheden die elke beschaving kent, zoals 'Doe wat je wilt, zolang je niemand benadeelt of schade berokkent' en de magische wetten van lot en karma: zowel je positieve als je negatieve daden keren ooit naar je terug. |
 |
| Laatst bijgewerkt op: 13 maart 2009 |
 |
 |
 |