1.

seçilmişlerdir. Daha sonra odamızın genel sekreteri Azmi HALULU'nun önerisinin divan başkanlığınca kabul edilmesi üzerine o tarihlerde vefat eden ve odamız üyesi olan Mazlum KUROSMAN için üç dakikalık saygı duruşunda bulunulmuştur.

Daha sonra oda yönetim kurulumuzun yaklaşık üç aylık çalışması, yönetim kurulu başkanımız Nevzat YERDEL tarafından genel kurul delegelerine sunulmuştur. Nevzat YERDEL sunumuna başlarken; "Muhterem arkadaşlar, yüksek malumunuz bulunduğu üzere 6235 sayılı kanunun 14. Maddesine tevkifen 20 Aralık 1954 tarihinde teşekkül eden odamız, bu üç aya yakın olan kuruluş devresi faaliyeti sırasında atideki netice ve düşünceleri temine muvaffak olabilmiştir."sözleriyle üç aylık çalışma raporunun sunumuna başlamıştır.

Çalışma raporunda, bu üç aylık dönemdeki gelişmeleri şu şekilde özetlemiştir;
1- Odamızın kuruluş tarihinde 268 olan üye sayısı yönetim kurulumuzun çalışmaları doğrultusunda arttırılarak 45 kişinin daha üye olarak kaydedilmesi ile birlikte 313'e ulaşmıştır.
2- Odamızın mali durumu hakkında bilgi verilerek üyelerden alınan giriş aidatı, sabit aylık aidat ve kamu ile özel kuruluşlardan elde edilen hibeler hakkında bilgiler verilmiştir.

Daha sonra gündemin ikinci maddesi olan bundan sonraki 9 aylık dönem için öngörülen tahmini bütçe tartışmalara açılmıştır. Buna göre odamızın birinci dönem tahmini bütçe gelirleri 34.822,20 TL. (otuzdörtbinsekizyüzyirmiikilira, yirmikuruş) olarak, tahmini bütçe giderleri de 19.761,82 TL. (ondokuzbinyediyüzaltmışbirlira, seksenikikuruş) olarak kabul edilmiştir.

Yine bu genel kurulda; odamızın kuruluşundan genel kurula kadar olan 3 aylık sürede odaya kayıtlı üyelerden aylık 5'er lira olarak alınan aidatlar, birinci genel kurulumuzda, yönetim kurulumuzun önerisi üzerine üyelerin odaya giriş için bir kereye özgü olarak 5 lira alınmasına ve her ay içinde 2,5 lira/ay aidat alınmasına karar verilmiştir.

Gündemin diğer maddelerinde 4 Nisan 1955 tarihinde TMMOB'nin İstanbul'da gerçekleştireceği genel kurul için odamızı temsil edecek delegelerin seçimine geçilirken,divan başkanlığı da TMMOB yönetiminde görev alacak kişilerin belirlenmesi için 5 kişilik TMMOB İdari Heyet adayı, 1 kişilik TMMOB Umumi Katibi (genel sekreter) adayı, 1 kişilik TMMOB Yüksek Haysiyet Divanı adayı, 2 kişilik TMMOB Murakıp (Denetleme) adayı için seçim yapılmasını öneriyor ve yapılan seçim sonucunda;

                 1- TMMOB İdari Heyet adayı
Halil ONAT (35 oy), Kemal ERDEM (27 oy), Azmi HALULU (24 oy), Vedat ALPDOĞAN (24 oy), Nazmi ÖZKUL (21 oy)
                2- TMMOB Yüksek Haysiyet Divanı (Onur Kurulu) adayı
İhsan SOYAK (24 oy)
                3- TMMOB Murakıplar Heyeti (Denetleme Kurulu) adayı
Fahri DORUK (37 oy), Naci ÜÇER (27 oy)
                4- TMMOB Umumi Katibi (Genel Sekreteri) adayı*
Muzaffer BİNİCİ (35 oy)
                5- TMMOB Genel Kurul Delegeleri
Halil ONAT, İhsan SOYAK, Azmi HALULU, O. Reşit GENCER, Galip ÖZEN, İsmail BAYINDIR, Hilmi EREL, Gürbüz FINDIKGİL, Ekrem BERKSOY, M.Nedim BİLGİN, Şahap KOCATOPÇU, Rasih TANBERK, Halim TÜRKMEN, Fethi ÇORLUHAN, Emin HARAÇCI, Zeki YERDELEN.
olarak belirleniyor.

* O tarihlerde Birlik Genel Sekreteri, bugün olduğu gibi profesyonel olarak kadro karşılığı çalıştığından her odadan birer aday gösterilmesi isteniliyor ve tüzük gereği Birlik Genel Sekreterliği için Birlik Yönetim Kurulu bu adaylardan uygun gördüğünü atıyor.
Seçimler sonunda devam eden Genel Kurul'umuzda ayrıca divan başkanlığına verilen dilekçelerde değerlendirilerek, aşağıdaki kararlar alınıyor.

- Birlik Genel Sekreterliği için, odamıza kayıtlı olmayan kişilerin aday olup olamayacağı tartışılarak aday olunamaması konusunda karar alınıyor. Ancak görüşmelerin devam etmesi üzerine bir kereye özgü olmak üzere o tarihlerde odamıza üye olmayan Muzaffer BİNİCİ'nin adaylığına karar veriliyor.

- Oda Yönetim Kurulu çalışmaları için o tarihlerde ödenmesi planlanan hakk-ı huzur (toplantı ve temsil ücreti) miktarının Genel Kurul tarafından belirlenmesi ve bütçede boş bırakılan bu miktarın kayıt altına alınması üzerine, Genel Kurul seçilecek Yönetim Kurulu'nun diğer odalarda olduğu gibi bu uygulamayı gerçekleştirmesi konusunda yetkilendirdi. Oda Yönetim Kurulu'nun bu dönem içerisinde (bir yıllık dönem) yaklaşık 18-23 toplantı yapacağı düşünülerek bu miktarın takdirini Yönetim Kurulu'na bırakılarak bütçede boş bırakılan kısmın tamamlanması kabul ediliyor.

TMMOB'nin 00-00 1954 tarihinde kabul edilen ve 98 maddeden oluşan Birlik Tüzüğü'nün yalnız 14 maddesinin odamızın yapısına uygun olduğu düşünüldüğünden diğer maddeler teker teker görüşüldü. TMMOB tüzüğünde de yer alan birçok madde aynen kabul edilmesine karşın bazı maddelerde aşağıda olduğu gibi 1.genel kurul tarafından değiştirilerek odamızın ilk tüzüğü hazırlanmıştır.

Madde 10 - Oda yıllık Genel Kurulu her yıl Ocak ayının ikinci Pazartesi günü odaya kayıtlı bulunan üyelerin toplantıda hazır bulunmaları ile çalışmalarına başlar.

Madde 29 - Odanın şubeleri açıldığı takdirde Şube ve Genel Merkez Genel Kurul'ları Aralık ayının ilk 15'inde yapılır. Bu toplantılarda Oda'mızın Genel Kurulu'na katılacak Merkez ve Şubeler kendilerine kayıtlı bulunan üyelerin % 20'si oranında delege seçerler. Oda Genel Kurul delegelerinin toplantıda hazır bulunmalarını sağlarlar.

Madde 51 - Umumi Katip (Yazman Üye) Genel Kurul'a sunulacak çalışma raporunu, bütçeyi, kadroyu, bilcümle evrak, cetvel ve vesaikleri hazırlar.

Madde 53 - Oda İdare Hey'eti (Yönetim Kurulu) arasından seçilen Umumi Katibe, Umumi Hey'et (Genel Kurul), kararı ile hizmet karşılığı senelik bir ücret verebilir. Yıllık ücret, Muhasip Aza (Sayman Üye) için de takdir olunabilir.

Madde 98 - Oda Umumi Hey'etince seçilen mümessiller (il,ilçe ve işyeri temsilcileri) bu talimatname (Tüzük) hükümleri dairesinde Oda İdare Hey'etinin vereceği direktifler uyarınca vazife görürler.

Daha sonra Genel Kurul Divan Başkanlığı'na Halil ONAT tarafından sunulan 12 imzalı dilekçe oylanarak Odamıza bağlı olarak Zonguldak'da bir şube açılması oyçokluğu ile kabul edilmiştir. Ayrıca yine Kurucu Yönetim Kurulu'muzca Divan Başkanlığı'na verilen dilekçe oybirliği ile kabul edilerek eski Yönetim Kurulu'nun yeni dönemde de görevine devam etmesi kararlaştırılmıştır.

Odamızın birinci Genel Kurulu'nda alınan karar sonucunda kurucu Yönetim Kurulu'muz Denetleme, Onur ve TMMOB üyeleri ile birlikte görevlerine devam etmişlerdir. Buna göre Odanın ilk yönetim kurulu;
Başkan : Nevzat YERDEL
Yazman : Azmi HALULU
Sayman : Sezai CANKUT (Met.Müh.)
Üyeler : Hamza BATUK
Halil ONAT
Vedat ALPDOĞAN
Mahmut BAŞBÖLÜK

şeklinde oluşmuştur.

11 Mart 1955 tarihinde gerçekleştirilen ilk Yönetim Kurulu toplantısında yukarıda belirtilen Yönetim Kurulu onaylandıktan sonra, odanın çalışma kadrosunu oluşturmak için şu kararlar alınmıştır."Odanın teşekkülü tamamlanmış ve işleri tevessü etmiş olduğu cihetle arkadaşların, bilhassa Umumi Katip bay Azmi HALULU ile Muhasip üye bay Sezai CANKUT'un bu vazifeleri asli vazifeleri ile birlikte başaramayacaklarını beyan etmeleri üzerine 9 aylık bütçede ayrılan tahsisat gereğince Oda'ya idare ve muhasebe işlerinde tedvir edecek personel alınmasına lüzum görülmüştür" denilerek;
Oda Katipliğine : Nurettin BÜKÜLMEZ (75 lira net aylıkla)
Oda Muhasipliğine : Lütfi ÖZELCİ (75 lira net aylıkla)
Daktilo Memurluğuna : İsmet BÜKÜLMEZ (60 lira net aylıkla)
tayin edilmiştir.

Odamızın ilk dönemi gerek kuruluşu açısından, gerekse odamızın kimliğini mühendislere ve kuruluşlara benimsetmesi açısından oldukça yoğun bir tempoda geçtiğinden, çalışmaya başlandıktan 5 ay sonra birçok çalışmanın içinde etkin bir şekilde görev alan Nurettin BÜKÜLMEZ'e 25 lira daha ek zam yapılıyor. 11 Ağustos 1955 tarih ve 15 sayılı yönetim kurulu kararı aynen şöyledir;"Çalışması şayanı memnuniyet görülen Oda Sekreteri bay Nurettin BÜKÜLMEZ'in ücretinin 25 lira net zam yapılarak 100 (net) liraya iblağı ve oda hizmetlerinde çalışan Odacı Mustafa KALDIRIM'a ayda 10 (net) lira ücret verilmesi karalaştırıldı. Odamızın ilk personelinin maaşları ile ilgili yaptığım araştırma için şöyle bir kıyaslamanın faydalı olacağını düşünüyorum; o 1955 yılında çalıştığı kuruma bağlı olarak mühendisler 400-450 lira arası, yüksek mühendislerde 475-550 lira arası aylık almaktadır.

Kısa bir süre kalması nedeniyle Yönetim Kurulu'muz tarafından 4 Nisan 1955 tarihinde İstanbul'da toplanacak Birlik Genel Kurulu için belirlenen odamız delegelerinin delegasyon belgeleri ve kimlik evrakları hazırlanıyor. Ayrıca odamızın Genel Kurulu'nda yeniden şekillendirilen tüzüğümüz 350 adet bastırılarak öncelikle Birlik delegelerine gönderilerek, Birlik Genel Kurulu'nda tüzüğümüz üzerinde yapılan düzenleme konusunda tüm delegelerin fikir birliği içinde olması için çalışmalar yapılıyor.

TMMOB'nin birinci Genel Kurulu 4 Nisan 1955 Pazartesi günü İstanbul Üniversitesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirildi. Genel Kurul 367 delegeden, hazır bulunan 319'unun katılımıyla başladı. Açılış dolayısıyla davet edilmiş bulunan misafirler gazetelerde Birlik Genel Kurulu'nun tüm mühendis ve mimarlara açık bulunduğu hakkında Birlik Yönetim Kurulu tarafından yapılan ilan üzerine gelen meslektaşlarla 800'e yaklaşan katılımcılarla başlamış, Nafıa Vekili (şimdiki Sanayi ve kısmen Ulaştırma Bakanı karşılığı) Kemal ZEYTİNOĞLU'nun konuşması ile açıldı. Bakan ZEYTİNOĞLU konuşmasında;"Her memleketin yalnız ve yalnız kendi evlatları eli ile imar edileceğine inanmış insanlar olarak üzerlerimize düşen vazifeler çok büyüktür. Fakat büyük olduğu nispette şeref hissesi hudutsuz olan bu hizmetleri fedakarane ve cansiperane çalışarak muvaffakiyetle ifa edeceğimize inanıyoruz. Daha mektep sıralarında teşekkül etmiş hatta ananeleşmiş bulunan meslek ahlakımız bunun en büyük teminatı, vatanseverliğimiz ise müjdecisidir."

O tarihlerdeki bir bakanın mühendis ve mimarlara bakış açısı ile ülkenin kalkınmasında ki teknik hizmetlere bakış açısı oldukça ilginç. Ülkenin fedakarlıklarla kalkınacağını belirten bir bakanın, madencilik sektörünü nasıl özelleştireceğini planlayan günümüz politikacılarına örnek olması gerekmektedir.

Açılış konuşmalarının ardından TMMOB bütünlüğünün nasıl sağlanacağını ve yeni dönemdeki çalışmalara yönelik dilek ve temenniler alındıktan sonra, sırayla oda genel kurullarında oluşturulan tüzük değişiklikleri ve bunların Birlik ve diğer oda tüzüklerine uyumu hakkında tartışmalara geçilmiştir.

Maden Mühendisleri Odası tüzüğü görüşmelerinde, komisyon; Genel Kurulumuzca değiştirilen Odamız tüzüğünde yapılan değişikliklerin Birlik tüzüğü ile hiçbir çelişkisi bulunmadığını tespit etmiştir. Bunun üzerine söz alan Kimya Mühendisleri Odası (KMO) delegesi Bülent TİRYAKİOĞLU metalurji ve seramik mühendislerinin Maden Mühendisleri Odası çatısı altından çok mesleki yakınlık ve ilgi alanı nedeniyle KMO içinde bulunması gerektiğini beyan ediyor.

Bunun üzerine söz alan Odamız delegesi Şahap KOCATOPÇU (Daha sonra 0000-0000 tarihleri arasında ............ Bakanlığıda yapmıştır.) kendisinin hem Seramik hemde Metalurji Mühendisi olduğunu, metalurji,seramik ve petrol mühendislerinin Maden Mühendisleri Odası'ndan çıkarılmaları için bir talepleri bulunmadığını ve TMMOB'nin kuruluş çalışmalarında da bu karara kendi istekleri ile uymuş bulunduklarını KMO delegesinin iddiasının geçerli olmadığını ve Odamız tüzüğünün aynen kabulünü arzu ettiklerini belirtiyor.

Divandan söz isteyerek Genel Kurul'a hitap eden KMO delegesi Orhan ÖZSOY TMMOB'nin kuruluş çalışmalarında kimya mühendislerinin yeterince temsil edilmediklerinden bu konu üzerinde KMO'nun düşüncelerinin yeterince yansıtılmadığını, bu konunun TMMOB bünyesinde oluşturulacak bir komisyonca incelenerek Metalurji, Seramik ve Petrol mühendislerinin hangi oda bünyesinde yer almaları konusunda daha sonraki Genel Kurul'a rapor hazırlamalarını istedi.

Uzun görüşmelere neden olan bu konuda söz alan kimya mühendisleri benzer bir konunun mensucat mühendisleri açısından da yaşandığını ve oluşturulan komisyon çalışmaları sonucu şu anda KMO çatısı altında çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. Metalurji bilimininde; madenlerin çeşitli kimyasallarla işleme sokulması olarak değerlendirilebileceğini, liselerde dahi bu konuların kimya dersleri kapsamında aktarıldığını belirttiler.

Maden Mühendisleri Odası adına söz alan delegelerde; (çoğu metalurji ve petrol mühendisleri) meslek alanlarının kimyadan daha çok maden sektörüne yakın olduğunu, yurtdışında ve o tarihlerde yeni kurulmuş bulunan İTÜ'de de birinci sınıfın maden, metalurji, petrol ve jeoloji mühendisliği öğrencilerinin hep beraber okuduğunu, daha sonraki yıllarda da birçok dersin ortak olarak alındığından kendilerini daha çok Maden Mühendisleri Odası bünyesine uygun olduklarını düşündüklerini belirttiler.

Bu görüşmelerin ardından divan bu konunun akademik bir düzeyi bulunduğuna, TMMOB bünyesinde kurulacak bir komisyonca konunun tüm detaylarıyla incelenerek sonraki genel kurulda Maden Mühendisleri Odası tüzüğünün bu maddesinin görüşülmesine, Jeoloji Mühendislerini de kendi bünyesi içinde bulunduracak şekilde Maden Mühendisleri Odası tüzüğünün oylamaya sunulmasına karar veriliyor ve yapılan oylama sonucu Odamızın ilk tüzüğü kabul ediliyor.

Birlik genel kurulunun ardından gerçekleştirilen yönetim kurulu toplantısında da bu konu tüm boyutlarıyla ele alınmıştır. Odamız üyesi olan Metalurji, Seramik ve Petrol mühendislerinin de bulunacağı bir komisyon kurularak konunun incelenmesine, TMMOB genel kurul tutanaklarının istenmesine ve tutanaklar gelene kadar Birlik temsilcimizin görüşmelere muhalefet etmesine karar veriliyor.

Birinci dönem Yönetim Kurulu'muz çalışmalarına devam ederken KMO'nun kendi iç dengelerinde büyük çalkantılar oluyor. Bunun sonucu olarak metalurji, petrol ve seramik mühendislerinin KMO çatısı altında bulunmaları konusunda ısrarcı olan Bülent TİRYAKİOĞLU ve Orhan ÖZSOY'unda içinde bulundukları bir grup yönetim kademelerinden istifa ediyorlar.

Bu durum sonucunda Birlik bünyesinde çalışmalarına devam eden komisyon çalışmalarına bir süre ara verse de yeniden oluşturulan KMO Yönetim Kurulu Birlik aracılığı ile bu istemlerini 16 Kasım 1955 tarihinde tekrar dile getiriyorlar. Birlik bünyesinde oluşturulan komisyonda ise odamızı temsil eden üyelerimiz Odaların ve Birliğin genel kurullarının yaklaşması nedeniyle bu tip tartışmaların genel kurul platformuna taşınması gerektiği ve komisyonun bir raporla bu genel kurullarda yer alması gerektiğine karar veriliyor.

Odamızın kuruluşu sırasında atanmış yönetim kurulunun ve birinci dönem yönetim kurulunun başkanlığını yapan Nevzat YERDEL'in istifası yönetim kurulunun tüm ısrarlarına rağmen 23 Nisan 1955 günü kabul ediliyor.(O tarihlere ait kayıtları incelediğimizde istifa dilekçesi yada istifasıyla ilgili bir bilgiye rastlayamıyoruz. Yalnız odamızda bir yıl sonra düzenlenen adres ve kimlik defterde Nevzat YERDEL 21 Aralık 1956 ile 20 Eylül 1957 arasında GLİ Müessese Müdürü olarak görünüyor, 21 Eylül 1957'den sonrada o tarihlerde yeni kurulan TKİ'nin ilk Genel Müdürü oluyor.) Nevzat YERDEL'in istifasının ardından birinci sırada bulunan yedek yönetim kurulu üyesi Ö.Necmettin DANIŞMAN yönetim kurulu üyesi olarak davet ediliyor. Yönetim kurulu başkanlığı için yapılan seçim ise kayıtlarda şu şekilde belirtiliyor; "Bay Nevzat YERDEL'in istifası ile aynı zamanda inhilal etmiş bulunan İdare Hey'eti Başkanlığı için seçim yapılmıştır. Hamza BATUK 5 reyle İdare Hey'eti Başkanlığı'na intihap olmuştur. Baylar Vedat ALPDOĞAN ve Ö.Necmettin DANIŞMAN birer rey almışlardır."

Belki dikkatinizi çekmiştir Odamızın yazışmalarında ve yönetim kurulu tutanaklarında kendilerinden ve diğer kişilerden bahsederken isimlerin önünde Bay-Bayan kelimesi bulunuyor. Günümüzde de yürürlükte olduğunu tahmin ettiğim 30'lu yıllarda çıkartılan kanun gereği, insanlara bey, efendi yada paşa gibi insanların toplumsal statüsünü belirten terimler yerine daha çok kişinin cinsiyetini ve saygınlığını belirten Bay/Bayan kullanılıyor.

Gerek genel kurulumuzda, gerekse odamız üyelerinden gelen talepler doğrultusunda, İTÜ'de 1954 yılında faaliyete geçen Maden Fakültesi'nin konumu dikkatle takip ediliyor. O tarihlerde Fakülte'de öğretim üyesi olarak görev yapan üyelerimiz Galip ÖZEN ve Gürbüz FINDIKGİL'den odamıza bilgi akışı sağlanıyor. Bu bilgiler doğrultusunda yapılan çalışmalar sonucu; İTÜ Maden Fakültesi'nde öğrencilere madencilik ve mühendislik nosyonu aşılayacak yeterli sayıda öğretim üyesi bulunmaması, bu konularda Zonguldak Havzası'nda görev yapan Alman ve Belçikalı akademisyenlerden teknik ve bilgi yardımı alınması, gerekli olan ders programı, malzeme ve lâboratuar çalışmalarına hız verilmesi konularında Odamız görüşüyle Milli Eğitim Bakanlığı'na (o tarihlerde YÖK bulunmuyor) ve İTÜ Rektörlüğü'ne 10 Mayıs 1955 tarih ve 164 sayılı yazımız ile başvuruluyor. Ancak aradan dört ay geçmesine rağmen bu girişimlerimizden olumlu sonuç alınmaması üzerine İTÜ Rektörlüğü'ne Birlik aracılığı ile aynı yazımızın tekrar gönderilmesine karar veriliyor.

1955 yılında Odamız kuruluşunu tamamladıktan sonra, özellikle bütçesini oluşturmak ve açık vermemek için üye aidatları, kamu ve özel kuruluşlardan yapılacak yardımlar konusunda Sayman üyemiz Sezai CANKUT yoğun bir çalışma gösteriyor.

O yıllarda özellikle kamuda çalışan üyelerimizin oda aidatlarını, çalıştıkları kuruluşlar ödüyorlar. Bu süre içinde Sümerbank'a bağlı Karabük Demir-Çelik Fabrikaları'ndan 7.500 lira, Etibank Genel Müdürlüğü'nden 12.500 lira ve EKİ'den 5.000 lira olmak üzere dönem içinde toplam 25.000 liralık gelir elde ediliyor. 4 Nisan 1955 tarihinde yürürlüğe giren 6235 sayılı TMMOB Kanunu'nun 122. Maddesi "Diploma veya ruhsatname almak suretiyle Türkiye'de icrai san'at edebilecek duruma gelmiş olan mühendis ve mimarlar derhal ihtisas veya iştigal mevzularının taalluk ettiği bir odaya müracaatla kaydolmaya ve bir hüviyet cüzdanı almaya mecburdurlar........" denilmekte, madde 121 de ise "...... yabancı meslek mensupları Türkiye'de bir aydan fazla kaldıkları takdirde ihtisasına veya iştigal mevzularının taalluk ettiği bir odaya müracaatla geçici aza kaydolunur........" denilmektedir.

Genel kurul istemleri doğrultusunda, üye sayısının arttırılması ve artan bu üye sayısı paralelinde işyeri temsilciliği-şube kurulması doğrultusunda çalışmalarına hız veren yönetim kurulumuz 1955 yılının başında 313 olan üye sayısını % 60'a yaklaşan bir oranda arttırarak 495'e taşımıştır. Odamıza kayıt olan 495 üyenin içinde 427 maden mühendisi, 41 metalurji mühendisi, 14 petrol mühendisi, 6 jeoloji mühendisi, 5 jeofizik mühendisi, 2 seramik mühendisi bulunmaktadır.

Belgeleri incelediğimde, eski yönetim kurulu üyeleri ve o günleri yaşayan meslektaşlarımla yaptığım sohbetlerde şu sonucu çıkartmak mümkün. 1955 yılında çoğu yurtdışından mezun olmuş 600'e yakın maden mühendisi 200-250 cıvarında metalurji mühendisi olduğunu düşünmekteyim. Maden mühendislerinin yaklaşık 100'e yakın kısmı yabancı uyruklu mühendisler oluşturuluyor. Zonguldak Kömür Havzası'nda 1955 yılında 30 u yabancı uyruklu olmak üzere 150'ye yaklaşan maden mühendisi bulunuyor.

Odamıza üye kaydedebilmek için yapılan çalışmalarda tüm özel ve kamu kuruluşlarına yazı ile müracaat edilerek, teşekküllerinde çalışan Türk ve yabancı maden, metalurji, petrol ve jeoloji mühendislerinin odamıza kayıt yaptırmalarının zorunlu olduğu belirtiliyor. Oda kayıtlarında bu sözler "Odamıza kayıtlı bulunmayan mühendislerin icrayı san'attan men'i için Ticaret Vekaleti'ne vaki müracaatımıza gelen ve müsait karşılandığı anlaşılan cevap muvacehesinde, 3 Eylül tarihinde resmi gazetede ilan edilmek üzere Birliğe verilecek üye listesinden bir nüshasının da Ticaret Vekaleti'ne (Maden Umum Müdürlüğü'ne) gönderilmesi kararlaştırıldı." olarak yer almaktadır. Eski Türkçe'yi sevmememe rağmen maden mühendislerinin çalışma ve faaliyetlerinden icrai san'at olarak söz edilmesi gerçekten çok hoş.

Yine bu dönem içinde TMMOB'ye bağlı olan 10 odadan birçoğu dergi, bülten gibi ( o günlerdeki adı mecmua) yayınlar çıkarıyorlar. TMMOB'de tüm odaları içinde barındıracak bir bülten çıkarabilmek için girişimler başlatarak, konuyla ilgili odaların görüşleri isteniyor. Odamız 30 Mayıs 1955 tarihli yazısında; odamız bütçesinde ayrılmış bir ödenek ve bu konuda Genel Kurul'umuzca alınan bir karar bulunmadığından, Birlik temsilcimiz aracılığıyla olumsuz yanıt veriyor.

İlerleyen zaman içinde Birlik bülten çalışmalarını hızlandırıyor. Bu arada üyelerimizden de bülten çıkarılması konusunda yönetim kurulumuz tekrar araştırmalar başlatıyor. Birliğe gönderilen bir yazıda".... Birlikçe talep edilen % 3 fonu Umumi Hey'etimize kabul ettirmiş değiliz. Diğer taraftan şayet bu bülten inşaat ihalelerini ilgililere duyuracak bir vasıta olarak kalacak ise bu takdirde Odamız için pek enteresan olmayacaktır. ....." denilerek sıkıntılarımız Birliğe aktarılmıştır.

Anlaşıldığı kadarıyla; o dönemlerde bir bülten yayınlanması ve bu sayede üyelerimiz ve meslektaşlarımız arasında bir iletişim sağlanabilmesine büyük ihtiyaç duyulmaktaydı. 1956 yılında yayın hayatına başlayan "TMMOB Teknik Haber" adlı yayında, odamız ve üyelerimizle ilgili haberlere göz attığımızda, meslektaşlarımızın gönderdikleri yazıların yanı sıra, evlenmeleri, ölümleri, hatta babalarının yada eniştelerinin ölüm ilanları gibi haberlere rastlıyoruz. O yılları yaşayan meslektaşlarımız bana; 40'lı, 50'li yıllarda camianın ufak olduğunu, birçok meslektaşlarıyla zaten sınıf arkadaşı, yada mesai arkadaşı olduklarından çoğunlukla ailesi ile de yakın olduklarını, böylece bu tipte ilanların kendilerini enterese ettiklerinden bahsetmiştir.

Bence birinci dönem yönetim kurulumuzun en önemli faaliyeti, Zonguldak Şubemizin açılması noktasında gerçekleşmiştir. Bilindiği gibi ilk Genel Kurul'umuz Zonguldak'ta bir şube kurulması konusunda yönetim kurulumuza yetki verilmişti. Bu yetki doğrultusunda dönemin başlarında Halil ONAT başkanlığında bir komisyon oluşturuluyor. Komisyon yaptığı çalışmalar hakkında periyodik olarak yönetim kurulumuza rapor veriyor. 17 Haziran tarihli yönetim kurulu kararında; "Zonguldak'ta şube açılması mevzuunda yapılan görüşmede odanın maddi durumunun halen müstakar bir hale gelmemiş olması, âza kayıt, işlerin tamamlanmamış bulunması ve henüz Oda talimatnamesinin 69 uncu maddesi bu kararın Zonguldak için yerine getirilmesine imkan vermemiş olması göz önünde tutularak Bay Halil ONAT'ın bu hususları Zonguldak'taki üyelerimize duyurmasına intizaren kararın müteakip toplantılardan birinde verilmesi kararlaştırıldı." denilmektedir.

1955 yılındaki oda tüzüğümüzün 69. Maddesi "şube ve mümessillikler" başlığı altında "... Ancak şube açılabilmesi için o mahalde en az 80 âzanın bulunması şarttır ..." ifadesinden anlaşılacağı gibi Mayıs 1955 tarihinde Zonguldak'ta en az 80 üyenin odamıza kayıt yaptırmadığı ve bu konuyla ilgili Halil ONAT'ın çalışmalarını hızlandırıp bir sonraki genel kurula kadar bu çalışmaları hızlandırması isteniyor. 11 Ağustos 1955 tarihli yönetim kurulu kararında da "Zonguldak'ta şube açılması hakkında Bay Halil ONAT'ın yapmış olduğu temas hakkında izahatı dinlendi, ve Zonguldak şubesinin açılışının ve kongrenin Aralık ayının ilk 15'i içinde yapılmasına karar verildi." deniliyor.

Yıl sonuna doğru, yönetim kurulumuz çalışmalarını genel kurul hazırlıkları ve Zonguldak şubesinin kurulması iyice belirlenip, şekillenmeye başlanıyor. Halil ONAT'ın da çalışmaları olumlu sonuç verince 11 Ağustos 1955 tarihli yönetim kurulu kararında Zonguldak'ta şube açılması ve Aralık ayının ilk 15'i içinde yapılmasına karar verildi.

Zonguldak şubemizin kuruluşu ile ilgili 13 Kasım 1955 tarih ve 22 sayılı yönetim kurulu kararını hiçbir yorum yapmadan olduğu gibi aktarıyorum. "11/8/1955 gün ve 17 sayılı İdare Hey'etimiz kararı gereğince Aralık 1955 ayının ilk 15'i içinde Zonguldak şubemizin açılması ve kongrenin yapılması için aşağıda gösterilen hususların icrası karar altına alınmıştır.
a) Zonguldak Şube'mizin kurulması İdare Hey'etinin ve Oda Umumi Hey'et içtimasına iştirak edecek % 20'lerin seçimini tertiplemek üzere, 3 kişilik bir müteşebbisler hey'etinin kurulmasına,
b) Bu müteşebbisler hey'etinin odamız âzalarından Halil ONAT, Tevfik AYYILDIZ, Nejat OKLAR'dan mürekkep olmasına,
c) Zonguldak şube kongresinin 4/12/1955 Cumartesi günü saat 15'de Yayla Sineması'nda yapılmasına,
d) Kongre, maksat, tarih ve mahallinin Zonguldak'ta intişar eden iki gazete ile ilan edilmesine,
e) Kongre ruznamesinin,
- Yoklama,
- Riyaset Divanı Seçimi ( 1 Reis, 2 Reis vekili, 4 katip)
- Tasnif Hey'eti seçimi (3 kişi)
- İdare Hey'eti seçimi ( 5 kişi, 5 yedek )
- Murakıplar seçimi ( 2 kişi )
- Oda Umumi Hey'etine iştirak edecek % 20 nispetindeki delegeler seçimi.
- Dilek ve temenniler.
şeklinde tertip edilmesine,
3- (Zonguldak hariç) Merkez ve diğer mülhakat âzalarının da,
a) Oda Umumi Hey'eti için % 20 delege seçmek üzere bir toplantı yapılmasına,
b) Toplantının 10/12/1955 Cumartesi günü saat 15'de Türk Y.Maden Mühendisleri Cemiyeti'nin lokalinde yapılmasına," denilmektedir. Zonguldak şubemizin kuruluşu ile ilgili detaylı bilgiyi "Şubeler" bölümünde bulabilirsiniz.

Odamızın birinci dönemdeki diğer çalışmaları da şöyle özetlenebilir;
- Türk Standartları Enstitüsü'nün (TSE) kuruluş çalışmaları için TMMOB'de yapılan çalışmalara odamızı temsilen Fahri DORUK katılıyor.
- Genel kurulda üyelerimizden gelen talepler doğrultusunda, odamızı ve madenciliği simgeleyen bir rozet yapılması düşünülüyor. Fakat Birlik tarafından tüm mühendis ve mimarları kapsayan bir proje başlatması nedeniyle vazgeçiliyor.
- Enerji Vekaleti (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı) kurulması konusunda EMO (Elektrik Mühendisleri Odası) ile birlikte odamız bir komisyon oluşturularak, o tarihte hükümet tarafından başlatılan ve ülkemizin birçok yerinde kurulmaya başlanan barajlar ve hidroelektrik santrallerinden sorumlu olması planlanan Enerji Vekaleti'nin kapsamının genişletilerek hiç olmazsa bir müsteşar yardımcılığına bağlı olarak maadin yada tabii kaynaklar konusuyla da ilgilenmesi gerektiği belirtiliyor.
- TMMOB'nin kendisine bağlı tüm odaları içine alacak bir bina yaptırma girişimi üzerine odamızın mali durumunun elvermemesi ve bu konuda genel kurul kararı bulunmaması nedeniyle şimdilik bu konunun olgunlaşması bekleniyor.
- Oda yönetim kurulumuz birinci dönem içinde çeşitli ziyaretlerde bulunarak odamızın kuruluş amacını ve ileriye yönelik projelerini anlatıyor. Bu ziyaretler arasında İşletmeler, Ticaret ve Nafıa Vekilleri ile Etibank, TTK, TPAO, Sümerbank(Karabük Demir-Çelik Fabrikaları) genel müdürleri de yer alıyor.
- Odamız bünyesinde bulunan maden, metalurji, seramik, petrol, jeoloji ve jeofizik mühendislerine ait asgari ücret tarifesi için komisyonlar kurularak özellikle serbest çalışan mühendisler için bir ücret skalası ve standardı tutturulmaya çalışıyor.
- Dönem içinde karşılaşılan hukuki ve mali bir takım sıkıntılar sonucu odamız tüzüğünün bazı maddelerinde değişiklik ve bazı konuların da eklenmesi için oluşturulan raporların genel kurula sunulması için çalışmalar tamamlanıyor.
- Dönem sonuna doğru oda üyelerimiz için oda kimlikleri yaptırılıyor. Ayrıca üyelerimiz hakkında bilgiler ve adreslerinden oluşturulan bir rehber hazırlanıyor.
- Bu yıllarda çıkarılması planlanan Petrol Kanunu için odamızca özellikle petrol mühendislerinden oluşturulan bir komisyon kuruluyor. Petrol Kanunu her yönüyle incelenerek, son şekli verilen komisyon raporu Birlik'e gönderiliyor.
- 9 Ocak 1956 tarihinde gerçekleştirilecek genel kurul sürecine girildiğinden üyelerin istemlerini öğrenmek ve genel kurula yönetimce sunulacak gelecek dönemin çalışma programını ve tüzük değişiklikleri hakkında bilgilendirmek için 20 Aralık, 27 Aralık 1955 ve 8 Ocak 1956 tarihlerinde o yıllardaki adı"Fevkalade Umumi Hey'et" olan danışma kurulları gerçekleştiriliyor.
- Bu dönem içinde Birlik'çe yapılan çalışmalara ve komisyonlara da odamız çok sayıda üyesi ile katkıda bulunuyor. Dönem içindeki komisyonlar ve komisyonlara katılan üyelerimiz şu şekildedir.
Neşriyat Komisyonu (Rauf ALPSOY ve Kasım ÖNDER)
Mali Komisyon (Yusuf GÜRATA ve Cevdet AKALIN)
Memur meslektaşların mesleki faaliyet haklarını tetkik komisyonu (Cemil BAŞGÖZE)
Teknik elemanların çalışmalarından istifadeyi arttırma çarelerini araştırma komisyonu (İsmail BAYINDIR ve Cihat BARUT)
Devlet Personel Kanunu incelemeler komisyonu ( Cemil BAŞGÖZE)

Bu dönemin sonunda sizlere odamızın birinci dönem çalışmalarından Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın kurulması ile ilgili görüşlerini sunuyorum.

SANAYİ,MAADİN ve ENERJİ VEKALETİNİN KURULMASI KONUSUNDA ODAMIZIN GÖRÜŞÜ

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği tarafından;Sanayi, Maadin ve Enerji Vekaleti kuruluş tasarısı hakkında Odamız görüşünün bildirilmesi istenmiştir. Bu maksatla Odamızca, tasarı üzerinde incelemelerde bulunmak üzere bir komisyon kurulması uygun görülmüştür. Komisyon çalışmalarını bitirmiş ve neticesini bir rapor halinde idare heyetine sunmuştur.
Aşağıda tam metnini verdiğimiz komisyon görüşü idare heyetince de benimsenmiş ve Birlik merkezinde bu maksatla kurulan komisyona Maden Mühendisleri Odası görüşü olarak aksettirilmiştir.
Komisyon Görüşü :
1 - Yeni bir zihniyet ve ihtiyacı ifade etmesi bakımından tasarıyı ileri bir hamle olarak telakki etmekteyiz.
2 - Tasarıda, "Maden Umum Müdürlüğü" nün yeni kurulacak olan Vekalete bağlanacağı zikredilmektedir. Komisyonumuz Maden Umum Müdürlüğünün yeni Vekalete bağlanmasını katiyen uygun görmemekte bunun bitaraf bir mercie bağlanması tezinin müdafaasının zaruri olduğu kanaatini izhar etmektedir. Buna sebep "Maden Umum Müdürlüğü" nün Maden Kanunu'nun devlet veya hususi her türlü madenlere veya maden işletmelerine fark gözetmeksizin tatbik etmesi gereken bir idare uzvu olduğu, binaenaleyh devlet işletmelerini idare edecek olan yeni Vekaletin emri altına girmemesi icap ettiğidir. Maden Umum Müdürlüğü bu yeni Vekalete bağlanırsa bu Vekalet hem işletmeci hem de kendi kendini murakabe edecek bir teşkilat oluyor ki idare hukuku nazariyeleri ve tetkikatı ile kabili telif görülmemektedir.
3 - Komisyonumuz, Maden Odası İdare Heyetine (Bir maden kanunu komisyonu) kurmasını ve mezkur komisyonca mevcut maden kanunu ile bazı başka memleketler maden kanunları ve bundan evvelki maden kongrelerinin kararlarının tetkik ettirilmesini, netice olarak da yeni bir maden kanunu tasarısı ile bu tasarıyı yürütebilecek bir maden dairesi teşkilatı tasarılarında hazırlattırılmasını, mezkur kanun ve teşkilat tasarılarının da Madeni Emniyet Nizamnamesi ile Madenlerin emniyet bakımından kontrolleri hususlarına, yer verilmesini tavsiye etmeyi ittifakla kararlaştırmıştır.
4 - Vekaletin yeni teşkilat tasarısındaki mevkilere yapılacak tayinlerde mühendislik ihtisaslarına esas yer verilmesi ve bunun kanun metninde de teşkilat tasarısındaki alakalı kısımlarında zikredilmesi kararına varılmış ve bu cümleden olarak aşağıdaki tavsiyelerde bulunulmuştur.
a) Yeni Vekaletin teşkilat kadrosunda bir müsteşar muavini yerine, sanayi, maadin ve enerji kollarını temsil etmek üzere üç teknik müsteşar muavinliği ihdasına ihtiyaç vardır.
b) "Teftiş Heyeti Reisliği" isminin "İdari ve Teknik Teftiş Heyeti" şeklinde değiştirilmesi ve bu kadrodaki reisin Mühendis ve 8 inci sınıf müfettişe kadar olan kadronun yarısının da keza maden, metalürji, makine, kimya vs. mühendisi olması ;
c) "Sanayi, Maden ve Enerji Tetkik Heyeti Reisliği" isminin "Sanayi, Maden ve Enerji Tetkik ve Koordinasyon Heyeti Reisliği" şeklinde değiştirilmesi ve reisin mühendis, aza ve uzmanların yarısının yine mühendis olması;
d) "Sanayi Dairesi Reisliği" nde de ihtisaslara yer verilmesi;
e) "Maden Dairesi Reisliği" nde reis ve uzmanların 3/4 ünün maden mühendisi olması;
f) "Arama Ruhsatnamesi Şubesi" işletme müdürlerinin maden mühendisleri olması;
g) "Enerji Dairesi Reisliğinde" Reisin ve Şube Müdürlerinin mühendis, uzman ve raportörlerin yarısının mühendis olması;
h) "Küçük Sanat İşleri Umum Müdürlüğü" nde de yine ihtisaslara yer verilmesi;
i) "Petrol Dairesi Reisliğinde" Reisin, reis teknik muavininin ve müşavirlerinin petrol veya maden mühendisi olmalarının; rantabl bir çalışma sistemi kurabilme bakımından muhakkak elzem olduğu kanaatindeyiz.

TMMOB Maden Mühendisleri Odasi Birinci Genel Kurul Delegasyonu