| Hoe ziet de sterrenhemel er uit op Mars? Een leuke vraag. Door Peter Louwman, Mars heeft een vrijwel wolkenloze hemel. Astronauten, die in de toekomst misschien wel op het oppervlak van Mars zullen rondlopen, zullen een mooie sterrenhemel te zien krijgen, die niet zal verschillen van de onze. Alle sterrenbeelden zien er hetzelfde uit. E�n verschil op Mars is dat door een andere ruimtelijke stand van zijn rotatie-as, vergeleken met die van de Aarde, de sterren en sterrenbeelden in hun dagelijkse beweging aan de hemel van oost naar west in een iets andere richting zullen bewegen dan wij bij ons gewend zijn. Bovendien duurt ��n rotatie (dus een dag en nacht) bij Mars een half uur langer dan bij ons. Nog een verschil, dat astronauten aan de Mars-hemel zullen opmerken, is het ontbreken van onze vertrouwde Maan. Mars heeft wel twee manen, maar die zijn beide heel klein en daardoor veel minder goed zichtbaar. Ze zullen absoluut geen vergelijking zijn met onze prachtige - en soms zo romantische - Maan! Hoe zit het eigenlijk met de planeten aan het Mars firmament? Dat is een leuke vraag, die onlangs in het tijdschrift Astronomy gesteld werd: "Welke van de planeten Jupiter, Venus en Aarde zullen het helderst zijn gezien vanaf Mars?" Laten we eerst kijken naar Jupiter. Vanaf Mars bekeken, komt Jupiter gemiddeld eens in de 816 dagen in oppositie**. Hij zal dan ongeveer 150.000.000 km dichterbij Mars komen dan de kleinste afstand tussen Jupiter en de Aarde. Betekent dit dat Jupiter dan ook helderder aan de Marshemel zal zijn dan Jupiter bij ons aan de hemel? Wat denk je er zelf van? Beredeneer je antwoord. (antwoord komt aan het eind van dit artikel) Nu kijken wij naar Venus. Aan onze hemel kan Venus soms ontzettend helder schijnen, zoals nu de laatste weken in februari en begin maart 2001. Kan Venus net zo helder worden gezien vanaf Mars? Heb je daar een mening over? (antwoord komt aan het eind van dit artikel) En nu tenslotte, de misschien wel meest interessante vraag: hoe helder zal de Aarde zijn aan de hemel van Mars? En hoe zit het met de Maan? Vanaf Mars waargenomen, zal de Maan natuurlijk veel minder helder zijn dan de Aarde, maar kan je de Maan nog wel waarnemen met je blote oog? Is de helderheid van de Maan niet veel te zwak en heb je geen last van het felle licht van de Aarde, die er vlakbij staat? (antwoorden onderaan dit artikel) Nu de antwoorden op de vragen van boven: De Aarde steelt de show: hij zal aan de Mars-hemel het helderst zijn en wel : maximaal -3,5 magnituden*! Maar toch is dat nog 0,7 tot 0,8 magnituden* (= ca 2x) minder dan Venus op z'n helderst aan onze hemel. Jupiter zal meestal zwakker schijnen dan gezien vanaf de Aarde, maar een paar weken rond zijn oppositie** kan hij tot 1� maal (= 0,5 magnitude*) helderder worden dan bij ons. Venus zal aan de Mars-hemel teleurstellen, want zijn helderheid zal minder fel zijn dan wij 'm zien vanaf de Aarde. Door zijn grotere afstand tot Mars zal Venus, gemiddeld genomen, een halve magnitude zwakker zijn dan bij ons vandaan gezien. Verrassend is dat je de Maan vanaf Mars vrij gemakkelijk kunt waarnemen met je blote oog, mits hij in zijn baan om de Aarde in een gunstige positie staat. Hij kan tot 1/3? van de Aarde verwijderd zijn. En zijn helderheid zal, als de omstandigheden meezitten, zelfs tot ongeveer magnitude* +3 kunnen zijn, dus best goed waarneembaar zonder telescoop. * magnitude(n) is een maat, die sterrenkundige gebruiken voor de helderheid van een hemelobject.. "Magnituden" werden al in de oudheid gebruikt. De 20 meest heldere sterren behoren tot helderheidsklasse 1. Men zegt dan kortweg "magnitude 1" Daarna komen ongeveer 50 sterren met helderheidsklasse 2, of: magnitude 2. Hoe zwakker een ster hoe hoger is zijn magnitude. De zwakste met het blote oog waarneembare sterren hebben ongeveer magnitude 5. Als twee sterren ��n magnitude in helderheid van elkaar verschillen, dan is het verschil in helderheid 2� x. Wij hebben hier namelijk te maken met een zgn. logoritmische schaal. Dus een ster met een helderheid van magnitude 2 is 2� keer zo helder als een ster met magnitude 1. En een ster met magnitude 5 is, als we hem vergelijken met een ster van magnitude 3, dus 2� x 2� = 6.25x zo zwak. Sommige mensen, die goede ogen hebben, kunnen bij een zeer heldere en donkere nacht sterren waarnemen van magnitude 6. De bekende Poolster heeft een helderheid van 2 magnituden. Dit betekent dat de Poolster 16x zo helder is als de allerzwakste met het oog waarneembare sterren. ** oppositie. De afstand tussen een planeet en de Aarde, die beide in een baan om de zon draaien, kan enorm veel verschillen. Wanneer op een bepaald moment die afstand op z'n allerkleinst is, zegt men dat die planeet in "oppositie" staat. In het voorbeeld is er echter geen sprake van waarneming vanaf de Aarde, maar vanaf Mars. Jupiter staat dus in "oppositie" als de afstand tussen Jupiter en Mars het kleinst is. |