|
|
|
Tạ Duy Anh, người đi tìm nhân vật
Thụy Khuê
Tạ Duy
Anh tên thật là Tạ Việt Dũng, sinh ngày 9/9/1959 tại xã Hoàng Diệu, huyện
Chương Mỹ, tỉnh Hà Ðông, đã trải qua những thời kỳ nhập ngũ, giải ngũ, làm
việc tại công trường thủy điện Hòa Bình và từ đó bắt đầu viết văn. Theo
học trường viết văn Nguyễn Du, tốt nghiệp khóa IV, làm cán bộ giảng dạy
tại trường. Tạ Duy Anh là hội viên Hội Nhà Văn từ 1993.
Mười
năm, kể từ truyện ngắn Bước qua lời nguyền viết tại Sông Ðà
tháng 4 năm 1989, đến truyện dài Lão Khổ (1992) rồi tiểu
thuyết Ði tìm nhân vật (hoàn tất năm 1999). Mười năm, Tạ Duy
Anh đã phát triển hai luận đề chính trong tiểu thuyết của mình: lời nguyền
và tội ác, qua những hướng khác nhau trong bút pháp cũng như trong cách biến
thiên nhân vật. Từ lối viết hiện thực phê phán xã hội trong hai tác phẩm
đầu, nhà văn đã đạt được lối viết đa âm trong tiểu thuyết mới nhất: Ði
tìm nhân vật (Nxb. Văn Hóa Dân Tộc, 2002, Tiếng Quê Hương tái bản ại
Hoa Kỳ, 2003), tác phẩm bị khai trừ khỏi dư luận báo chí và văn học ở Việt
Nam, cùng với hồi ký Nhớ lại của Ðào Xuân Quý, khi vừa ra đời.
Bước qua lời nguyền làm nổi danh tác giả
ngay khi được đăng trên báo Văn Nghệ, tháng 11 năm 1989. Tác phẩm xác định
một ngòi bút hiện thực sắc sảo, can đảm nhìn lại quá khứ đớn đau của mình,
của một thế hệ lớn lên trong hai lớp hận thù: hận thù dòng họ và hận thù
giai cấp.
Một thằng bé muốn bước qua lời nguyền để bênh vực một con bé,
lớn lên chúng muốn vượt qua thù hận để bảo vệ tình yêu. Bước qua lời nguyền
đánh dấu giai đoạn cuối của thời kỳ đổi mới, nó nằm trong một toàn bộ rộng
lớn hơn: khuynh hướng văn học đấu tranh phê phán xã hội, duyệt lại những sai
lầm quá khứ, như Những thiên đường mù của Dương Thu Hương,
Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường, Bến không
chồng của Dương Hướng...
Sau Bước qua lời nguyền, Tạ Duy Anh mở rộng
chủ đề "thù hận" hơn nữa trong tiểu thuyết Lão Khổ. Lão Khổ
tên thực là Tạ Khổ, bần cố nông chính hiệu, lão cũng sinh ở làng Ðồng như
những nhân vật chính của Bước qua lời nguyền và Ði tìm nhân vật. Lão đã đắc
lực xây dựng nên cái khổ của mình. Tên lão, là bản chất lão, là con đẻ cái
guồng máy mà lão là nguyên nhân tạo dựng, để sau này nó nghiền nát lão.
Chủ đề thứ hai trong tiểu thuyết Lão Khổ, cũng
như trong
Ði tìm nhân vật, là sự điều tra tội ác để tìm ra gốc gác những
khổ đau của con người. Ðiều tra về những cái chết, những cách chết. Ðiều tra
về những lời nguyền, nguyên do nào đã đưa đến những hận thù dòng họ, tiếp
sức cho hận thù đấu tranh giai cấp? Căm thù đến từ đâu? Bắt rễ như thế nào?
Dinh dưỡng ra sao? Tại sao nó bành trướng và tươi tốt trong khi con người,
hết thế hệ này đến thế hệ khác đều tàn tạ gục ngã dưới những cái chết khác
nhau, hệ quả của tội ác và trừng phạt.
*
Ảnh hưởng
Dostoievski, Tạ Duy Anh ngày càng đào sâu những vực thẳm của tội lỗi, tìm
hiểu những biến thể của tội ác, thăm dò từng nguồn phát sinh để thử trả lời
câu hỏi: tại sao nó thế này mà không thế kia?
Lão Khổ vẫn giữ bút pháp hiện thực cổ điển,
Ði tìm nhân vật đã biến chuyển nhiều để tạo ra một hiện thực mới, mà ký ức,
hồi ức không còn thụ động, không còn bất động trong mỗi trở về. Trong
Ði tìm nhân vật, mỗi hình ảnh, mỗi chi tiết đều đưa đến những nghi
vấn: Ký ức ư? Có phải thế không? Hay chỉ là "lầm lẫn", hay chỉ là tin tức
một chiều? Ký ức có trung thành không? Tại sao tôi nhớ cái này mà không nhớ
cái kia? Ký ức có thể phản bội vì sự lựa lọc rất đáng ngờ trong "bộ nhớ" của
nó.
Sự nghi ngờ trở thành bạn đồng hành của tác giả, vì vậy độc
giả luôn luôn bị đánh động: phải coi chừng, những điều tay ấy kể, có thể rất
láo lếu. Tính chất đa âm đến từ đó: ai cũng nói và ai cũng có thể gian, cuộc
điều tra sự thật không bao giờ chấm dứt. Tác giả muốn đưa ra một câu hỏi độc
đáo, đảo ngược mọi vấn đề, mọi xác định: Tôi là ai? Ai là tôi?
Bất cứ một sự kiện nào dù đã xẩy ra một cách nhỡn tiền, chỉ
mấy phút sau nó sẽ bị trùm lên một đống hỏa mù của dư luận. Dư luận cộng
đồng là thứ ám khí lợi hại nhất để xóa bỏ vết tích sự thật, nó là mẹ đẻ của
thất thiệt, là máy chế tạo huyền thoại. Một vụ án mạng ư? Có một kẻ đi điều
tra ư? Chỉ một vài khắc sau, trên miệng dư luận hàng phố: kẻ điều tra có thể
biến thành kẻ gây án mạng. Tính chất lật lọng của đám đông, của cộng đồng đã
được Tạ Duy Anh mổ xẻ triệt để. Những guồng máy dựa trên cộng đồng để triệt
hạ cá nhân, đã gián tiếp được tác giả điểm chỉ tuy không nêu đích danh.
Con người, với bản chất ích kỷ, thờ ơ, thường ngoảnh mặt quay
đi, "không dính" vào những vụ việc lôi thôi, có thể gây phiền hà cho mình,
nhưng vẫn hắn, con người còn vụ lợi, lèm bèm, ưa nói xấu, nên cũng sẵn sàng
bôi nhọ, phết hồ vào những điều hắn biết hoặc không biết, vì sợ sệt, vì
quyền lợi, vì vô tình, vì ác ý, ... vì tất cả những lý do có thể mường tượng
được. Cho nên, anh có thể là anh, mà cũng có thể là người khác. Không ai
nhận diện được ai, không ai tự nhận diện được mình, trong cái "cộng đồng"
bát nháo mà dối trá, thành thực, đạo đức, tội lỗi... quay cuồng và tiêu diệt
lẫn nhau. Tạ Duy Anh muốn kín đáo vạch mặt cái bản chất "cộng đồng" vô trách
nhiệm, đầy ám hiệu và phản trắc ấy.
*
Ði
tìm nhân vật
mở đầu như một tiểu thuyết trinh thám: Một kẻ tình cờ vớ được mẩu
báo, vỏn vẹn mấy hàng: "Nạn nhân là thằng bé đánh giầy, quãng 10-12 tuổi
bị một gã đàn ông đâm chết ngay tại chỗ. Hung thủ được tạm mô tả như kẻ mắc
chứng thần kinh, ăn mặc sang trọng. Việc truy bắt đang được tiến hành ráo
riết." (trang 6)
Kẻ đang đọc những dòng chữ ấy là tôi, nhân vật chính
trong truyện. Sau này, được biết tôi tên là Chu Quý. Cái tên Chu Quý chỉ
được nhắc đến vài lần trong suốt hơn ba trăm trang truyện. Chu Quý tình cờ
đọc được mẩu báo, bèn quyết định đi điều tra, quyết định tìm cái mà hắn (Chu
Quý) gọi là hắn: hắn có thể là hung thủ và hắn có thể là nguyên nhân án
mạng. Hắn còn có thể đóng những vai khác mà hắn đang tìm kiếm... Rồi lõm bõm
những yếu tố quái lạ khác lộ ra: Với mảnh báo vỏn vẹn có mấy dòng như trên,
không ghi ngày và nơi xẩy ra án mạng, vậy làm sao Chu Quý lại biết đúng chỗ
ấy, một chỗ mà hắn "đinh ninh" rằng ở "gần" ngã tư của một con phố tên là
phố G: chính chỗ ấy thằng bé đánh giầy đã ngã xuống. Nghề "sưu tập các kiểu
chết" của Chu Quý là nghề gì? Công an? Thám tử hay nhà báo? Một không khí
Kafka ngay từ đầu. Mọi giả thử, mọi giả thuyết đều khả thể. Vì sao Chu Quý
muốn điều tra? "Vì một thôi thúc nhuốm màu sắc bi kịch mà tôi không thể
diễn tả được. Về sau này, rồi quý vị sẽ thấy, tôi hiểu rằng hóa ra tôi chỉ
tiếp tục cuộc truy tìm hắn." (trang 8)
Ðó là chữ hắn đầu tiên. Hiểu theo một cách nào đó thì hắn
(hung thủ hay nguyên nhân) có thể là tôi (Chu Quý), bởi vì nếu hắn không là
tôi, thì tại sao hắn lại biết được địa chỉ xẩy ra án mạng, mẩu báo có ghi rõ
đâu? Nhập đề rơi ngay vào trường hợp: nhị trùng, tam trùng, tứ trùng... nhân
cách mà kẻ đi tìm chính là kẻ bị tìm. Một sự tìm mình, tìm kiếm bản thân.
Tôi lùng tôi: Tôi là ai? Tôi là hắn? Hắn "giết" tôi? Tôi đi tìm hắn?
Những nghi vấn đầu tiên này đã là một bước ngoặt đặt ra
cho tiểu thuyết: đi từ xác định đến hoài nghi, đẩy người đọc vào tình trạng:
không thể có một sự đọc mà có nhiều sự đọc. Và đó là cái bẫy của tác giả:
Tất cả những vấn đề mà "tôi" đặt ra ở đây, đều bất trắc, đều nhiều nghĩa,
đều không có gì xác định cả, đến cả nhân vật "chính" cũng không chắc gì đã
là một. Nếu bạn chấp nhận một sự "lập lờ" như vậy, thì hãy tiếp tục đi vào
tác phẩm, tìm nhân vật. Con đường tìm kiếm này đầy dẫy những câu hỏi như:
Hắn là ai? Tại sao hắn lại hành động như vậy? Chiến tranh là gì? Nguyên nhân
nào đã dẫn đến những hậu quả như vậy? Cái ác ở đâu mà ra? Tại sao người ta
chết? Tại sao người ta giết người? Cái mà Chu Quý gọi là hắn, được trình
diện như sau:
"Hồi đó hắn xuất hiện trước mắt tôi như một khối đen khổng lồ. Từ cái buổi
tối định mệnh ấy, tuổi thơ của tôi vĩnh viễn bị chôn sống. Tôi thấy cha tôi
bị cùm giải đi." (trang 41)
"Tôi chưa bao giờ nhìn vào tận mắt hắn. Sau khi lập mưu đẩy
cha tôi vào tù, sau khi biến cha tôi thành thân tàn ma dại, đêm nào hắn cũng
lảng vảng quanh nhà tôi khiến cha tôi suy sụp rất nhanh và chết âm thầm
trong bóng tối." (trang 161)
"Có thể là hắn, dưới bộ mặt khác, đã hạ sát thằng bé
đánh giầy."
(trang 38)
*
Chân dung vô
hình của hắn, như những mảnh puzzle trải dài trong tác phẩm, chỗ chìm, chỗ
nổi, chúng mang những mặt nạ khác nhau. Ở trường hợp gã thợ săn, bắn chết
người, bị bắt, bị kết án tử hình; khi nghe tuyên án, gã gào lên thê thảm, gã
vạch mặt, chỉ tên hắn: "Tôi không có một chút ý muốn giết người. Hắn đã
chọn tôi để trốn tội. Trong vụ này hắn đã thắng tất cả chúng ta" (trang
33). Gã nhận mình là thủ phạm, nhưng cố cãi:
"Tôi không là thủ phạm duy nhất. Tôi hoàn toàn không
có ý định giết người... Hắn, một kẻ vô hình, nhưng có mặt ở khắp nơi, ở bất
cứ chỗ nào con người có sự ganh ghét thù hận, đã biến tôi thành công
cụ của hắn."
(trang 34-35)
Nhưng khi người ta cho phép gã "được dùng bằng chứng để gỡ
tội thì gã chỉ còn biết câm lặng" (trang 34). Gã thợ săn không có bằng
chứng. Gã biết gã được hiệp săn chỉ định việc giết người nhưng không biết
ngón tay chỉ là ai. Của ai? Nó vô hình, nó là đêm tối.
Người anh của Chu Quý, tiến sĩ N, cũng đã gặp ngón tay chỉ
đạo ấy trong chiến tranh. Trong một hoàn cảnh cực kỳ tuyệt vọng, tiến sĩ N,
nộp đơn tình nguyện vào Nam chiến đấu. "Không một ai hồi đó hiểu được
động cơ nhập ngũ của tôi. Tôi quyết định tìm kiếm một cái chết." (trang
127). Trớ trêu của hoàn cảnh, N không chết. Nhưng qua những cái chết mà anh
mục kích hoặc anh là tác giả, N khám phá được bản chất và thủ phạm chiến
tranh: "Chiến tranh là cơ hội giết người tốt nhất. Khi đạn đã lên nòng
rồi thì nó phải tìm ai đó để găm vào thì mới hợp logic. Mình phải tưởng
tượng ra những kẻ mình sắp giết là bọn quỷ. Ngón tay trỏ của mình đã bắt đầu
tê cứng và nó sẽ cho mình ảo giác là mình không điều khiển được nó. Mọi sự
do nó quyết định [...] Ai đó từng bảo rằng, không có đàn ông sẽ không có
chiến tranh. Mình sẽ cải chính chỉ cần bọn đàn ông đừng có ngón tay trỏ. Tại
sao lại gọi là ngón tay trỏ. Nó dùng để trỏ đường cho ai đó. Nó là vật cụ
thể hóa ý nghĩ, ý tưởng đầu tiên. Nhưng ở chiến trường phải gọi nó là ngón
tay giết người mới đúng."
(trang 134)
Ngón tay trỏ ở đây, có hình mà không hồn; nó cũng là một loài
đêm tối, nó cũng thay hình đổi dạng, nó luôn luôn thay đổi hành tung: Nay là
hiệp săn, mai là tổ chức, mốt là guồng máy, có lúc nó là chính nghĩa, có nó
nơi là tổ quốc, ... nó như con bạch tuộc nhiều đầu, nó là ... hắn: "Không
phải vô cớ mà tôi chuyên đi điều tra về những cái chết. Thực ra vẫn là cuộc
truy tìm hắn mà tôi lao vào một cách tuyệt vọng. Có lúc tưởng như tôi đã vẽ
được chân dung hắn. Có lúc hắn đã ở trong tầm tay của tôi. Có lúc hắn bị tôi
phù phép cho thất điên bát đảo để lộ nguyên hình. Nhưng có lúc hắn biến hóa
khôn lường, trở lại ghế phán xét hoặc bảnh bao dưới một chân dung khả ái."
(trang 33)
Muốn theo dõi cuộc truy lùng này, phải lộn ngược về tuổi thơ
của Chu Quý. "Tôi không thể nào quên ngày cha tôi bị dẫn đi. Cha tôi mảnh
khảnh như một nho sinh, vì thế tôi có cảm giác cơ thể ông bị bẻ nát vụn dưới
sức mạnh của mấy gã dân quân [...] sau khi cha quay đi, tôi gào lên hỏi mẹ
vì sao cha chịu để người ta trói một cách dễ dàng rồi dắt đi như dắt trâu,
liền bị mẹ tôi bịt miệng lại: "Thôi nào, mẹ xin con!" [...]
Ðiệp khúc mẹ xin con! ăn sâu vào ký ức tôi đến nỗi nó thường
vang lên như là "khúc dạo đầu bi tráng" mỗi khi tôi thử tìm cách giải mã
những số bí mật của quá khứ." (trang 41)
*
Từ bi kịch
này, Chu Quý bước vào đời. Ðó là một cuộc đời hai mặt, mặt hiện thực, va
chạm với đời sống hàng ngày của kẻ mang nhiều căn cước: công an, nhà báo,
thám tử, điều tra về những cái chết. Ở mặt này, Chu Quý luôn luôn bị lùa vào
bẫy: chẳng ai cho hắn một tin tức gì khả dĩ có thể giúp hắn truy lùng được
thủ phạm. Không những thế, "cộng đồng" còn trùm lấp lên sự thật -nếu có một
cái được gọi là sự thật- bằng nhiều thứ hỏa mù cạm bẫy: của xác thịt, của
tiền bạc, của mánh mung, của ham muốn, của đút lót, của đe dọa, của vô tình
..., những tội ác không để lại chứng từ, có thể giết người nhưng không thấy
xác, những loại hung thủ vô hình và vô định, chúng cũng là những ... hắn.
Ngoài cuộc sống nổi, Chu Quý còn cuộc sống chìm: nội tâm. Nội
tâm khắt khe, khốc liệt với hắn. Bắt hắn triệt thoái về quá khứ để truy lùng
tội ác của chính mình. Tại sao hắn lại hãm hiếp người con gái ấy? Tại sao
hắn lại bị liệt dương? Tại sao hắn lại tàn phế, bệnh tật như ngày nay?
Giữa hai cuộc bố ráp này lộ ra những bộ mặt, những con người
đã xây dựng nên màng lưới xã hội: Từ trí thức, nhà văn, bộ đội đến gái điếm,
ma cô ... mỗi nhân vật đều có những ẩn mật của đời mình.
Tiến sĩ N, người anh sinh đôi của Chu Quý, đưa ra một thoại
khác về người cha: Vì linh cảm trước thời thế và số mệnh của mình, cho nên
ông đã tách rời hai đứa con, N và Chu Quý, từ lúc lọt lòng. Chu Quý được một
gia đình khác nuôi nấng. Quả nhiên sau đó người cha bị mắc nạn, bị xử treo
cổ hai lần, một lần còn sống và một lần đã chết: "Treo cổ lần thứ hai,
sợi dây lút qua lớp thịt đã thối vào tận xương, để cha tôi biết rõ tội trạng
mình, do một chị mắt toét vừa bịt mũi vừa đánh vần bản tuyên án."
(trang 122)
Chưa nói về hai anh em "sinh đôi" đã là một trường
hợp nhị trùng nhân cách, ngay về người cha, cũng đã "nhân đôi": bố của N
chết khác bố của Chu Quý. Vậy họ có một bố hay hai bố? Chu Quý có một bố
nuôi và một bố ruột chăng? Cả hai đề bị xử tử? Hay chỉ là chuyện một người
mà hai "bộ nhớ" của hai anh em khác nhau? Tiến sĩ N, có thể là bộ mặt thứ
nhì của Chu Quý, vì cả hai "anh em" đều tiềm ẩn một chất "hắn", chất bóng
tối, chất ma túy, đong đưa giữa giả và thật, giữa tội ác và trừng phạt.
Chung quanh họ là những nhân vật đầy nghi vấn, vật vờ trên đường tìm mặt
thật của chính mình, một hành trình không bao giờ tới đích: Ông Bân, nhà văn
đi tìm nhân vật, là người duy nhất hình như đã tìm thấy: nhân vật của ông
chính là Chu Quý, phản diện của bản thân ông.
Ði tìm nhân vật gồm nhiều tiểu thuyết trong một tiểu
thuyết, nhiều "tác giả" trong một tác giả, nhiều nhân vật trong một nhân
vật. Trong những "nhân vậy" ấy, Thảo Miên bước ra từ giấc ngủ, một thứ
Lolita ngơ ngác, thất lạc trong cuộc đời. Thảo Miên "thành người" từ khi
được mục kích những thác loạn dục tình của mẹ. Nàng lao vào vùng cấm địa của
"tội lỗi", với bề ngoài băng trinh; Thảo Miên như một tiên nữ sa lầy mà Chu
Quý tìm cách giải thoát để xây dựng một tình yêu tuyệt vời, thánh thiện, để
có thể tin rằng: ngoài tất cả những xấu xa tàn mạt, con người vẫn còn có
tình yêu.
Nhưng rồi đến cả Thảo Miên cũng chưa chắc là có thật, hay chỉ
là giấc ngủ dài, giấc mộng triền miên của Chu Quý, kẻ lạc đường, kẻ vướng sa
lầy chưa bao giờ tỉnh mộng?
*
Những nhân vật của
Tạ Duy Anh qua ba tác phẩm, từ hơn mười năm nay, vẫn gắn bó mật thiết với
nhau trong một tương quan chặt chẽ: họ hàng, làng nước. Họ xuất thân cùng ở
làng Ðồng, họ cùng tiềm ẩn hận thù dòng họ, hận thù giai cấp. Nhưng mỗi tác
phẩm có một thực tại khác, một lối viết khác. Những tác phẩm đến sau, dường
như chỉ là để "viết lại" các "chuyện" trước một cách mới hơn, mở hơn, kỹ
hơn, rốt ráo hơn, nghệ thuật hơn. Ở Tạ Duy Anh, tội ác và trừng phạt nhen
nhúm từ căn nguyên: Các hình thức "tội ác" nếu không bắt nguồn từ văn hóa,
chính trị, thì ít ra nó cũng được nuôi dưỡng bằng văn hóa chính trị. Chính
những truyện cổ tích đã có mầm mống vinh thăng tội ác, ca tụng việc ác giả
ác báo, mà Tấm Cám là một ví dụ. Trong những truyện Rùa chạy thi với thỏ
hoặc Trí khôn của ta đây, sự lừa bịp được xưng tụng như một thứ "trí khôn"
của người Việt. Ở Mỵ Châu Trọng Thủy, tình yêu bị chính nghĩa xử tử. Ðó là
những yếu tố thuộc vào "kho tàng" được gọi là "bản sắc dân tộc" mà chúng ta
giữ gìn, bảo vệ: chúng đã tố cáo bản sắc thật của người Việt, qua văn hóa.
Về mặt chính trị, người ta không ngừng tích cực "hiện đại hóa"
bộ mặt văn hóa cổ tích đáng sợ ấy trong các chính sách cai trị: Cải cách
ruộng đất, Nhân văn giai phẩm, Sửa sai, chiến tranh ... như con đường hành
xử chính đáng duy nhất. Chuyên chính (vô sản) và Tấm Cám là một cặp bài
trùng: báo thù và quả báo.
Tạ Duy Anh muốn đề nghị một lối thoát: Con đường bước qua
những lời nguyền, bước qua sự trừng phạt, bước qua tội ác để tạo một viễn
cảnh sống mà tình yêu không bị đánh đập, chôn vùi, tình yêu được ương mầm,
vun vén để sinh sản, để cha truyền con nối.
Ở Bước qua lời nguyền, tình yêu biểu hiện dưới nét Quý Anh,
người con gái địa chủ bị dập vùi trong tai biến gia đình.
Lão Khổ là một nhân vật đối diện với tòa án lương tâm: xuất
thân bần cố, lão đã bị địa chủ hành hạ vì tư thù dòng họ. Rồi khi cờ đến
tay, lão phất, lão trả thù, lão giết người, lão lên đến đỉnh cao của quyền
lực. Cuối cùng lão cũng bị đào thải. Luật tuần hoàn. Lão đã đi hết "kiếp"
của mình, một hành trình tội ác và trừng phạt mà tay trắng vẫn hoàn
tay trắng. Lão Khổ là nhân vật không ý thức đươc trách nhiệm của mình, bởi
lão không đủ khả năng để "ý thức". Lão Khổ là cái bi đát hiện thực được nhà
văn nhìn từ bên ngoài.
Ðến Ði tìm nhân vật, Tạ Duy Anh bước thêm bước nữa. Chu Quý là
sự nhập đồng của nhiều nhân vật, hắn là con người, là cái bi đát được nhìn
từ bên trong con người. Chu Quý phức tạp hơn lão Khổ, đa âm hơn lão Khổ. Chu
Quý xuất thân từ một gia đình trí thức mà người cha đã bị xử tử. Thảm kịch
gia đình đã tạo nên một Chu Quý què quặt, bệnh hoạn trong tâm hồn. Hắn muốn
thoát ra khỏi bi kịch để thở, để sống, nhưng hắn bất lực. Hắn ý thức được
bệnh hoạn của mình, cố tìm mình trong gương chiếu hậu, muốn chữa bệnh nan y
cho mình, muốn tìm hiểu sự thực về mình, nhưng cuối cùng, gần tới đích, hắn
sợ. Gần chạm tay đến sự thật hắn bỏ cuộc: Chu Quý bị dầy vò giữa hai lực
cản: can đảm và hèn nhát. Trải qua những kinh nghiệm kinh hồn, hắn muốn bám
víu vào tình yêu; nhưng rút cục tình yêu, hay Thảo Miên, cũng chưa chắc đã
là một cái gì thật sự có, hay nàng chỉ là giấc mộng, là ảo tưởng mà Chu Quý
tạo ra để tìm một an ủi cuối cùng?
Thụy Khuê
Paris, tháng 3/2003
© Copyright Thuy Khue 2003
văn học bình khảo
17-
Tạ Duy Anh, người đi tìm
nhân vật.
Thụy Khuê
18-
Tình yêu như phận gió trời.
Về Alain Guillemin.
Ngô Tự Lập
19-
...Mê cung rặt chữ nghĩa phù
vinh... Về Ngô Tự Lập. Nguyễn Hoàng Ðức
20-
Nguyễn Đình Thi và tiếng chim từ quy.
Đặng Tiến
21-
Chữ nghĩa của lưu đầy, lưu đầy của...
N K Long dịch.
Nedim Gürsel
22-
Nhà văn ''viết đứng'': để lấy
tiền mua... thuốc lào.
Theo GĐ & XH
23-
''Viết tiểu thuyết lịch sử cũng cần phải hư cấu''.
Theo TT & VH
24-
Các nhà văn Iraq không còn lo
ngại Saddam Hussein.
Sưu tầm
25-
Một người có thể sống nhiều
cuộc đời.
Nguyễn Ngọc Tư
26-
Huỳnh Thị Thái nữ tiểu thuyết gia V N đầu tiên.
Sưu tầm
trở lại trang chủ
|
|
|