Việt Điển
thư viện
Reading Room
th�ng 2 -2003

Trả lời thư nặc danh, k� t�n Trần Văn Thư

Ho�ng Tiến nh� văn

Thư của anh gửi �ng tổng thư k� Hội Nh� văn v� đồng gửi cho t�i, kh�ng ghi r� chỗ ở, nghề nghiệp, số điện thoại hoặc địa chỉ, nghĩa l� liệt v�o loại thư nặc danh. Lẽ ra kh�ng n�n trả lời. Ph�m thư nặc danh l� tố c�o c�c vị quan chức quyền uy của họ c� thể l�m phương hại đến người tố c�o, n�n thư phải giấu t�n thật, k� nặc danh. C�n tố c�o một nh� văn, chẳng c� một chức quyền g�, nghĩa l� họ chẳng thể l�m hại g� được ai, m� cũng phải giấu t�n thật, giấu chỗ ở, th� hẳn phải c� điều g� khuất tất, mờ �m, hổ thẹn với việc m�nh l�m, hoặc lo sợ dư luận l�n �n, chỉ tr�ch, kh�ng d�m ngẩng mặt nh�n ai nữa, mới phải viết lối thư nặc danh như thế.

Tất nhi�n, đọc thư, t�i đ� đo�n được người viết l� ai.

T�i lại lấy l�m th�ch th�, v� họ cứ ch� bai c�ch thức anh em d�n chủ l�m (c�n đe dọa bắt bớ nữa), l� cứ viết những tờ rơi gửi l�nh đạo, gửi c�c b�o đ�i v� gửi cả b� bạn, th� b�y giờ họ cũng l�m y như c�c �ng d�n chủ. Họ thường h� dọa mọi người "t�n ph�t l� một tội", th� b�y giờ họ cũng t�n ph�t, c� điều kh�ng d�m ghi t�n thật v� địa chỉ như c�c �ng d�n chủ. C� phải đ�y l� một phương �n tối ưu hiện nay để c� được �t n�o tự do ng�n luận, tự do tư tưởng, m� kh�ng vi phạm ph�p luật. Một h�nh thức đấu tranh, gi�nh giật. ��ng như �ng t�n chủ tịch quốc hội Nguyễn Văn An đ� trả lời phỏng vấn b�o Tiền Phong chủ nhật số 26 ng�y 1-7-2001: "Xin d�n chủ cũng đ�u c� được, m� phải đấu tranh mới c� d�n chủ. Xin c�ng bằng cũng kh�ng được, phải đấu tranh mới c� c�ng bằng". (hết lời tr�ch) Xin hoan ngh�nh lời ph�t biểu với tư duy đổi mới của �ng Nguyễn Văn An.

V� thế t�i vui l�ng trao đổi từng điểm anh viết trong thư.

1). Về vụ �n Nh�n văn- Giai phẩm. Tr�ch thư : "T�i đọc v� thấy nhiều vấn đề do �ng Tiến suy diễn, chẳng hạn như n�i về vụ Nh�n văn-Giai phẩm cứ như �ng ta l� người trong cuộc, l� nạn nh�n của vụ �n ! T�i tự hỏi kh�ng hiểu �ng Tiến lấy đ�u những t�i liệu n�y m� kết luận vụ Nh�n văn-Giai phẩm l� một vụ �n văn học do �ng Tố Hữu ganh gh�t những người c� t�i thổi phồng l�n chứ kh�ng phải l� một vụ �n ch�nh trị phản động." (hết lời tr�ch)

Năm 1997, t�i c� viết một c�ng tr�nh nghi�n cứu nhỏ (57 trang vi t�nh, khổ A4, cỡ chữ 10), nhan đề "Nh�n lại vụ �n Nh�n văn-Giai phẩm c�ch đ�y 40 năm". T�i đ� ch�nh thức gửi bản viết n�y tới Tạp ch� Văn Học của Viện Văn Học, nhưng họ kh�ng đăng.

Với g�c độ của một người nghi�n cứu, t�i ph�t hiện ra c�i mạch ngầm của cuộc đấu tranh tư tưởng Nh�n văn-Giai phẩm do �ng Tố Hữu l�nh đạo khởi xướng. �ng Tố Hữu được �ảng t�n nhiệm giao trọng tr�ch về văn học nghệ thuật, học tập phong tr�o Trung Quốc "Trăm hoa đua nở, trăm nh� đua tiếng", ph�t động cuộc đấu tranh tư tưởng Nh�n văn-Giai phẩm, cuộc đấu tranh � thức hệ giữa quan điểm văn học v� sản v� quan điểm văn học tư sản lớn nhất sau giải ph�ng miền Bắc. Nhưng n� chỉ l� bề mặt nổi, c�i nh�n hiệu, c�n mạch ngầm lại l� chuyện c� nh�n đố kỵ t�i năng. V� thế mới c� một thứ �n khắc nghiệt 30 năm kh�ng được s�ng t�c. Cho anh sống đấy, nhưng anh kh�ng được viết. Anh cứ cố viết, nhưng kh�ng đ�u d�ng, kh�ng ai in. V� thế m� tổng b� thư Nguyễn Văn Linh năm 1987 mới phải tuy�n bố "cởi tr�i cho văn nghệ sĩ", v� kh�ch lệ văn nghệ sĩ h�y tự cứu lấy m�nh, h�y dũng cảm s�ng t�c, kh�ng bẻ cong ng�i b�t vv... (Tiếc rằng, cũng chỉ được một thời !) Nhiều văn nghệ sĩ khi cởi tr�i th� đ� gi�, tay run ch�n liệt, nhiều người chết trước khi được cởi tr�i.

V� v� thế trong b�i nghi�n cứu của t�i, đ� chỉ ra những thiếu s�t, những nhược điểm v� khuyết tật trong thơ Tố Hữu (xin đọc tiểu luận). Xưng tụng Tố Hữu l� nh� thơ lớn, ca ngợi thơ Tố Hữu l� tuyệt phẩm, tuyệt mỹ, h�y n�n thận trọng. V� theo t�i, một nh� thơ lớn th� ngo�i nội dung tư tưởng mới, c�n phải c� h�nh thức biểu cảm mới. Thơ Tố Hữu được phần nội dung tư tưởng c�ch mạng, c�n h�nh thức biểu cảm vẫn l� kiểu thơ lục b�t, song thất lục b�t, c�ng sử dụng c�c thể thơ của phong tr�o thơ mới 1930-1945 (kể cả lối thơ nhạc điệu của Nguyễn Vỹ, lối thơ 8 chữ h�ng tr�ng của Phạm Huy Th�mới 1930�1945

V� cũng v� thế t�i phải chứng minh thơ của anh em Nh�n văn-Giai phẩm hay như thế n�o, c�ch t�n như thế n�o, họ tạo được những h�nh thức biểu cảm mới như thế n�o (thơ Hữu Loan, L� �ạt, Trần Dần, Văn Cao, Ho�ng Cầm, Ph�ng Qu�n, v�n v�n v� v�n v�n ..., mỗi người chọn hai b�i ... Xin đọc tiểu luận).

Hồi ấy, c�c bạn th�n bảo t�i rằng, �ng Tố Hữu tuy th�i chức rồi, nhưng thế lực vẫn c�n mạnh lắm, �ng ấy vẫn c� thể b�p chết �ng. T�i đ� trả lời: "�ấy ch�nh l� l� do t�i phải viết khi �ng ấy c�n sống. Nếu để khi �ng ấy chết rồi mới viết, th� người sau sẽ hỏi, sao �ng ấy c�n sống, kh�ng ai viết ?". �ng ấy c�n sống nghĩa l� �ng ấy c� thể trả lời, c� thể phản b�c, v� những người ca tụng thơ Tố Hữu c� thể tranh luận. ��y l� vấn đề học thuật, nếu l� họ phải, th� t�i thua. C�n họ kh�ng phản b�c được những điều t�i n�u ra trong b�i nghi�n cứu, th� họ phải nghe theo t�i. Văn chương c� định luật Archim�de của n�, c� c�i c�ng bằng của n�. C�n nếu họ d�ng h�nh ch�nh bạo lực th� khỏi phải n�i, họ c� thể đ�y đoạ t�i, nhưng họ đ�u c� thắng.

Về điều n�y th� b�n c�ng an cũng đ� tra hỏi t�i. Họ đ� cự t�i, căn cứ v�o đ�u t�i bảo l� vụ �n văn học, c�n theo họ th� đ�y l� vụ �n ch�nh trị phản động. T�i đ� trả lời c�ng an, t�i căn cứ v�o hai điều sau :

a). Lời ph�t biểu của �ng �ặng Thai Mai, nguy�n bấy giờ l� chủ tịch Hội Li�n hiệp Văn học Nghệ thuật, trong b�i tổng kết đấu tranh Nh�n văn-Giai phẩm đăng tr�n c�c b�o hồi bấy giờ đ� n�i, đ�y l� vụ �n văn học lớn nhất từ xưa đến nay. C�c anh h�y t�m đọc.

b). C�c nạn nh�n của vụ �n đều l� c�c văn nghệ sĩ c� t�i năng (t�i n�u t�n tuổi những anh em Nh�n văn-Giai phẩm,về thơ, về văn, về hoạ, về nhạc, về kịch ở đủ mọi lĩnh vực).

T�i đi đến một nhận định viết trong tiểu luận nghi�n cứu, ở Li�n X�, c� �ng Litchenko, được �ảng Cộng sản Li�n X� t�n nhiệm, giao cho trọng tr�ch phụ tr�ch khoa học, �ng ấy, cũng v� đố kỵ t�i năng, đ� sử dụng quyền hạn m�nh bắt giam, t� đ�y, c�c nh� khoa học Li�n X� bất đồng quan điểm, đ� k�o l�i nền khoa học Li�n X� 50 năm so với thế giới (nhất l� lĩnh vực gien di truyền). Ở Việt Nam, c� �ng Tố Hữu, cũng được �ảng Cộng sản Việt Nam t�n nhiệm, giao trọng tr�ch văn học nghệ thuật, đ� dấy l�n vụ Nh�n văn-Giai phẩm, l�m thui chột v� ti�u diệt nhiều t�i năng, đ� k�o l�i nền văn học nghệ thuật nước nh� �t ra l� 30 năm. �ng Tố Hữu đ� tạo n�n một nền văn học minh họa, hay c�n gọi l� nền văn học chứng minh cho đường lối ch�nh s�ch. N�n khi đường lối ch�nh s�ch thay đổi, th� c�c t�c phẩm ấy cũng nh�o theo.

C�n c�ng an bảo đ�y l� vụ �n ch�nh trị phản động, định lật đổ chế độ, th� h�y c�ng bố những tư liệu chứng cứ ra, cho thi�n hạ được biết, cho ch�ng t�i được biết. Nếu chứng cứ đ�ng, đủ tang chứng vật chứng, người ta mới t�m phục khẩu phục. C�n kh�ng thể cứ c�ng an bảo l� vụ �n ch�nh trị phản động, th� n� phải l� phản động. Vả lại, một số anh em Nh�n văn-Giai phẩm c�n sống hiện nay, để người ta c� � kiến.

T�i rất muốn �ng Tố Hữu gi� rồi, sắp xuống lỗ cả rồi, h�y xin lỗi anh em Nh�n văn-Giai phẩm lấy một c�u, cho những người đ� chết được thanh tho�t v� những người c�n sống được nhẹ nh�m. Nhiều anh em kh�c đ� l�m việc n�y, nh� viết kịch Bửu Tiến, trong một cuộc họp Hội Nh� văn, đ� l�n diễn đ�n xin lỗi anh em Nh�n văn-Giai phẩm, v� hồi ấy �ng cũng đ� kết tội anh em kh�ng c�ng bằng. �ng Bửu Tiến đ� về c�i vĩnh hằng một c�ch thanh thản.

Tr�ng ra thế giới, �ng �ặng Tiểu B�nh trong di ch�c, cứ �n hận m�i về vụ Thi�n An M�n, �ng c� lời xin lỗi gia đ�nh c�c nạn nh�n v� xin lỗi nh�n d�n Trung Quốc. Gi�o ho�ng Vatican đứng ra xin lỗi về vụ Galil�e từ thế kỷ thứ 17. Nước Nhật ng�y nay đứng ra xin lỗi những người phụ nữ Nam Triều Ti�n, trong đại chiến II, bị �p đi phục vụ qu�n đội Nhật, vv...

N�y anh Trần Văn Thư nặc danh, anh c� chứng cứ g� về vụ Nh�n văn - Giai phẩm l� vụ �n ch�nh trị phản động th� xin tr�nh b�y ra cho thi�n hạ được biết. C�n nếu kh�ng th� anh n�n khuy�n �ng Tố Hữu h�y học c�ch biết xin lỗi. Việc ấy kh�ng l�m �ng Tố Hữu thấp gi� đi đ�u, m� tr�i lại, n� gi�p �ng Tố Hữu cao gi� l�n đấy.

2). Thư anh viết : "Chẳng những thế, �ng ta (tức Ho�ng Tiến, người viết ghi ch�) c�n h�a theo một số người kh�c đ�i x�a bỏ �iều 4 Hiến Ph�p, tức l� muốn loại bỏ vai tr� l�nh đạo của �ảng Cộng sản Việt Nam ra khỏi đời sống ch�nh trị! T�i nghĩ thế th� thật qu� đ�ng, hết chỗ n�i!" (hết lời tr�ch)

Nhiều năm nay t�i ch�nh thức l�n tiếng đề nghị với �ảng, Quốc hội v� Nh� nước cho thi h�nh quyền tự do b�o ch�, tự do ng�n luận ghi trong Hiến ph�p. ��y l� thứ quyền cơ bản nhất của con người, do B�c Hồ tranh đấu từ năm 1919. N� l� điều thứ 3 trong 8 điều của Bản y�u s�ch của d�n tộc An Nam (Revendications du peuple annamite) do B�c Hồ gửi tới c�c nước �ồng minh thắng trận họp hội nghị ở Versailles sau �ại chiến thứ nhất. Cho đến khi C�ch mạng Th�ng 8 th�nh c�ng, n� đ� được ghi v�o Hiến ph�p nước VNDCCH, l� điều thứ 10 trong bản hiến ph�p đầu ti�n của chế độ mới. Sau nhiều lần sửa đổi, chưa lần n�o d�m bỏ n�, lần sửa đổi gần đ�y nhất l� năm 1992, th� điều 69 của Hiến ph�p nước CHXHCNVN vẫn tr�n trọng ghi nhận: "C�ng d�n c� quyền tự do ng�n luận, tự do b�o ch�; c� quyền được th�ng tin; c� quyền hội họp, lập hội, biểu t�nh theo quy định của ph�p luật".

Chiến tranh đ� chấm dứt, h�a b�nh đ� được 26 năm rồi. Kh�ng c� l� do g� để kh�ng thi h�nh thứ quyền n�y của người d�n. Mọi người d�n đều c� tr�ch nhiệm bảo vệ hiến ph�p, đấu tranh chống những sự vi phạm hiến ph�p. �iều 12 trong Hiến ph�p nước CHXHCNVN ghi r� như vậy.

Cho n�n luật b�o ch� kh�ng c�ng nhận b�o ch� tư nh�n l� vi phạm Hiến ph�p. Luật con kh�ng được tr�i với luật mẹ. T�i c� đấu tranh về việc n�y cũng l� thực hiện quyền c�ng d�n phải bảo vệ v� chống những sự vi phạm hiến ph�p.

C�n việc đề nghị bỏ �iều 4 Hiến ph�p, n�i miệng th� rất nhiều người n�i, nhưng viết th�nh văn bản đầu ti�n phải kể l� nh� nghi�n cứu Nguyễn Ki�n Giang, sau n�y l� hai nh� nghi�n cứu Trần Khu� v� Nguyễn Thị Thanh Xu�n, rồi hưởng ứng l� c�c l�o th�nh c�ch mạng, c�c tr� thức văn nghệ sĩ, trong đ� c� t�i.

Lập luận của c�c vị n�y đề nghị bỏ �iều 4 l� mạnh dạn v� kh� thuyết phục. Xin đừng vội vu cho họ l� muốn loại bỏ vai tr� l�nh đạo của �ảng Cộng sản ra khỏi đời sống ch�nh trị! (như trong thư của anh). Hai việc kh�c nhau.

Hiến ph�p ch�ng ta năm 1946 đ�u c� ghi điều n�y. Hiến ph�p sửa đổi năm 1959 cũng kh�ng ghi điều n�y. M� to�n d�n vẫn thừa nhận sự l�nh đạo của �ảng, chứng cớ l� dưới sự l�nh đạo của �ảng d�n ta đ� l�m cuộc C�ch mạng Th�ng 8 th�nh c�ng, v� tiến h�nh hai cuộc kh�ng chiến chống Ph�p v� chống Mỹ thắng lợi.

�iều n�y chỉ được ghi v�o Hiến ph�p sửa đổi năm 1980 dưới triều đại �ng L� Duẩn v� L� �ức Thọ. L� do bắt chước Li�n X� (�iều 6 Hiến ph�p Li�n X�), đ� dẫn tới sự mất d�n chủ, sự nh�n danh �ảng l�nh đạo l�m bậy, tham nhũng tr�n lan, d�n ch�ng ch�n gh�t, kết quả l� sự sụp đổ tan t�nh của Li�n bang X�-viết. Vậy ch�ng ta theo vết b�nh xe đổ đ� l�m g�. (Hồi ấy đ� thay đổi t�n nước, định thay đổi cả quốc ca nhưng kh�ng th�nh c�ng).

Bỏ �iều 4 đi, tức l� loại bỏ c�i điều kiện để kẻ xấu trong �ảng lợi dụng, hống h�ch, cửa quyền, coi trời bằng vung, tham nhũng thả cửa. Thừa nhận sự l�nh đạo của �ảng l� do c�i t�m của người d�n quy thuận (được l�ng d�n l� được l�ng trời), đ�u c� phải cứ ghi v�o hiến ph�p l� người ta phải thừa nhận.

Sự bỏ đi chỉ c� lợi cho uy t�n của �ảng. Chứ thực tế để n� từ 1980 đến nay, th� nước nh� c�ng nghệ sa s�t, n�ng nghiệp đ�nh đốn, mất d�n chủ trầm trọng. Sau phải nhờ cương lĩnh đổi mới của �ại hội VI mới cứu nguy được đất nước. Nước ta đ� đổi mới, đang đổi mới v� sẽ đổi mới hơn nữa. Theo học thuyết M�c-L�nin, đảng rồi sẽ mất đi, c�i c�n lại l�u bền l� d�n tộc. Vậy th� để n� l�m g� ? N� lại l� miếng đất m�u mỡ để kẻ xấu trong �ảng lợi dụng. Nh�n ra hơn 200 nước trong Li�n hiệp quốc, c� nước n�o c� �iều 4 kỳ lạ như nước ta ghi trong Hiến ph�p ?

Xin hỏi anh Thư nặc danh c� đọc "�ối thoại 2000" v� "�ối thoại 2001" của �ng Trần Khu� v� b� Thanh Xu�n, hai t�c giả ch�nh thức văn bản đề nghị bỏ �iều 4 ? T�i đố anh c� thể tr�ch ra một đoạn n�o quy tội được cho �ng Khu� v� b� Xu�n l� muốn loại bỏ sự l�nh đạo của �ảng. �ể cho dễ hiểu sự việc tr�n, ta c� thể h�nh dung một c�u chuyện sau: �ng gi�m đốc một cơ quan nọ, muốn tỏ r� vai tr� m�nh, cứ đeo c�i biển t�i l� gi�m đốc đi khắp c�c ph�ng ban. Mọi người đều ra vẻ nể sợ. �ng đeo tấm biển đ� đi cả ngo�i đường. Mọi người tr�ng thấy đều cười.

�ng kh�ng hiểu tại sao người ta cười m�nh. Vợ con thấy vậy liền bảo �ng cất c�i biển ấy đi. Kh�ng ai cười nữa. Bữa cơm tối ấy vui vẻ. Vợ vẫn qu� chồng, con vẫn thương cha. V� �ng vẫn l� gi�m đốc.

Người ta c� thể chỉ ra c�i sai của �ảng, nhưng vẫn chịu sự l�nh đạo của �ảng l� chuyện b�nh thường. Ở cơ quan n�o m� chẳng c� chuyện ấy. 

Cho n�n n�i như anh l� hồ đồ, nếu kh�ng muốn n�i l� bẻ queo, l� �c �.

3). Anh đề nghị Hội Nh� văn khai trừ t�i ra khỏi Hội, v� t�i tham gia v�o vấn đề d�n chủ, nghĩa l� kh�ng c�n đủ tư c�ch hội vi�n Hội Nh� văn nữa. �iều n�y th� bộ phận A25 b�n c�ng an cũng đ� th�c �p BCH Hội Nh� văn, khai trừ t�i ra khỏi Hội. Anh cũng chỉ l� sự gia lượng th�m v�o c�i việc c�ng an đ� l�m.

BCH Hội đ� mời t�i l�n, trao đổi về việc n�y. Ch�ng t�i l� nh� văn, t�n trọng nhau, đối xử với nhau b�nh đảng, kh�ng c� tr�n dưới như c�c cấp ch�nh quyền. T�i đ� thẳng thắn trả lời như sau:

T�i l� người viết văn, nếu t�c phẩm của t�i c� viết điều g� sai với �iều lệ Hội th� c�c anh cứ g�p �, nếu vi phạm nặng xin c�c anh cứ khai trừ. C�n việc t�i tham gia vấn đề d�n chủ l� � thức c�ng d�n đối với đất nước. Trong �iều lệ Hội cũng kh�ng c� khoản n�o cấm nh� văn kh�ng được tham gia vấn đề d�n chủ. M� d�n chủ hiện nay l� vấn đề n�ng bỏng của đất nước. Nh� văn qu� cố Nguyễn Minh Ch�u, thế hệ chống Ph�p như ch�ng t�i, đ� viết trong một bức thư gửi bạn: "Theo t�i, l�m một thằng nh� văn Việt Nam v�o l�c n�y m� t�m c�ch lẩn tr�nh vấn đề d�n chủ l� thiếu tư c�ch, kể cả việc anh n�p sau lập luận rằng văn học l� c�i g� l�u d�i v� s�u xa, để đời." (thư tay Nguyễn Minh Ch�u, t�i c� giữ một bản ph�t� l�m t�i liệu)

T�i nghĩ rằng, nếu Nguyễn Minh Ch�u c�n sống, anh cũng sẽ viết b�i l�n tiếng về d�n chủ như t�i. N� l� duy�n nghiệp của từng người.

T�i biết rằng A25 cũng như anh Thư nặc danh muốn tạo sức �p về ph�a Hội Nh� văn để buộc t�i ra khỏi Hội, v� sợ rằng t�n tuổi v� danh nghĩa nh� văn của t�i l�m họ e ngại. T�i bị khai trừ, theo họ nghĩ, c� nghĩa t�i kh�ng c�n l� nh� văn nữa, th� uy t�n của t�i sẽ k�m đi, ảnh hưởng sẽ k�m đi. Họ lầm to. Nh� văn sống được l� ở t�c phẩm của m�nh, ở l�ng mến mộ của độc giả, chứ đ�u phải l� hội vi�n hay kh�ng hội vi�n. Nếu BCH kh�ng bảo vệ được hội vi�n, chịu sức �p của c�ng an m� khai trừ t�i, t�i kh�ng ch�o k�o cầu xin. Nhưng họ tưởng tước đoạt được danh hiệu hội vi�n nh� văn, t�i kh�ng c�n d�m xưng l� nh� văn nữa, th� họ lại lầm to. T�i sẽ xưng danh l� nh� văn tự do, nh� văn ngo�i Hội, như một �ng thợ mộc, �ng thợ đ�ng giầy xưng danh v� niềm tự h�o về nghề nghiệp l�u năm của m�nh.

N�i t�m lại, đ� tham gia v�o c�ng việc n�y, ở nước ta, th� t� đ�y sống chết cũng chẳng ngại, huống chi l� c�i danh hiệu hội vi�n hội n�y hội nọ bị tước đoạt.

4). Thư anh viết : "Một nh� văn Việt Nam như �ng Ho�ng Tiến lại đi nhận tiền của một tổ chức nước ngo�i kh�ng r� lai lịch th� đ�ng l� thật buồn, m� lại được thưởng về những th�nh t�ch chống đối Nh� nước Việt Nam th� lại c�ng buồn hơn, nếu kh�ng n�i l� một sự sỉ nhục."

��y l� một c�ch tung tin �c � của bộ phận A25 c�ng an. BCH Hội đ� hỏi, v� t�i đ� giải tr�nh. Tại sao c�ng an kh�ng d�m n�i r� l� t�i nhận một giải thưởng của tổ chức Human Rights Watch (Tổ chức theo d�i nh�n quyền). Tổ chức n�y do hai nh� b�o Hellman v� Hammett người �ức lập ra, thường l�n �n những h�nh động vi phạm nh�n quyền của ch�nh phủ c�c nước, v� b�nh vực những người v� đấu tranh cho nh�n quyền m� bị những cơ chế độc t�i bắt bớ, đ�y đoạ, hoặc g�y phiền h�. Sau khi mất, hai nh� b�o tr�n c� một số t�i sản gửi ng�n h�ng, lấy số tiền l�i ra l�m giải thưởng h�ng năm cho những nh� b�o, nh� văn ở khắp nơi, v� đấu tranh cho nh�n quyền m� bị ch�nh quyền sở tại g�y rắc rối.

T�i cũng v� l�n tiếng về d�n chủ tự do m� bị c�ng an cắt điện thoại, g�y � điện thoại, lấy mất thư t�n, kh�ng cho đi họp nước ngo�i (một lần tổ chức Parlement international des �crivains của Li�n minh Ch�u �u mời sang ch�u �u một năm; một lần tổ chức International Freedom of Expression Exchange (IFEX) mời sang Mỹ dự hội thảo một tuần; đều kh�ng được đi), chỗ ở bị bao v�y, kh�ch đến chơi bị đe doạ, họ c�n vận động con c�i chống lại bố. Rất may c�c ch�u hiếu thảo, kh�ng c� l�m bậy.

V� những lẽ đ� m� Human Rights Watch trao giải thưởng năm 1998. �� c� 44 nh� văn, nh� b�o của 19 nước được trao giải. Ri�ng Việt Nam, năm 1998, c� 6 người.

Việc nhận tiền của nước ngo�i kh�ng c� đạo luật n�o của nước ta cấm đo�n cả, nghĩa l� kh�ng vi phạm ph�p luật. T�i đ� trả lời với c�ng an A25: "Một c�n bộ cao cấp nhận hẳn một triệu đ�-la tiền biếu của tư bản nước ngo�i, sao c�c anh kh�ng d�m n�i g�. C�c anh nh�n đ�u cũng cho l� phản động, l� th� địch, l� c�c anh đ� đi ngược lại quan điểm của �ảng, v� b�y giờ ch�ng ta chủ trương tất cả l� b� bạn. Muốn hội nhập m� nh�n ai cũng l� kẻ th� th� hội nhập l�m sao được. Ch�nh c�c anh đ� g�y cản trở cho bước hội nhập. Ch�nh c�c anh đ� l�m thế giới lu�n lu�n l�n �n ch�ng ta vi phạm nh�n quyền."

T�i c�n n�i : "Cuốn tiểu thuyết "Chuyện kể năm 2000" của nh� văn B�i Ngọc Tấn, ch�nh c�ng đầu l� của c�ng an, anh B�i Ngọc Tấn chỉ l� người ghi lại. Nh� văn l� thư k� của cuộc đời."

Cho n�n muốn tr�ch người th� h�y tr�ch m�nh trước. �ng cha ta dạy: "Ti�n tr�ch kỷ, hậu tr�ch nh�n".

N�y anh Thư nặc danh, c� bao giờ anh nghĩ rằng, ch�nh c�ng an A25 đ� trao cho t�i giải thưởng n�y, v� về mặt n�o đ� t�i lại phải c�m ơn A25.

Những nguời th�ng minh sẽ nhận ngay ra rằng, thế giới b�y giờ l� một ng�i nh� lớn, ch�ng ta đ� gia nhập cộng đồng thế giới (Li�n hiệp quốc), th� phải thừa nhận những gi� trị chung, những luật ph�p chung. B�y giờ kh�ng thể cứ h�nh hạ nhau thế n�o cũng được. H�ng x�m sẽ c� � kiến. C�ng an n�n hiểu điều đ�,v� h�y thận trọng trong h�nh xử, để chứng tỏ nước ta l� một nước văn minh biết t�n trọng c�c quyền con người v� luật ph�p quốc tế. V� đừng để cơ hội cho Tổ chức theo d�i nh�n quyền (Human Rights Watch), họ cứ tiếp tục trao giải thưởng ở Việt Nam.

T�i đ� trả lời từng điểm anh viết trong thư, nếu anh cần g� trao đổi nữa, th� lại đặt ra, v� ch�ng ta lại trao đổi. Chỉ đề nghị l� lần sau anh n�n ghi t�n thật, địa chỉ v� số điện thoại đ�ng ho�ng. Việc g� phải nặc danh. Nếu anh c� l� người của A25, hoặc nhận tiền của A25 m� l�m việc n�y, th� cứ đ�ng ho�ng. Việc ghi t�n thật n� cần thiết, v� việc đ� l�m con người phải biết giữ tư c�ch, kh�ng thể ăn n�i bậy bạ, kiểu chợ b�a lưu manh, như b�i viết của một anh k� l� QD chửi bới �ng Trần Khu� v� b� Thanh Xu�n loạn xị, v� văn h�a, dưới c�i ti�u đề "Hiến th�n cho khoa học?" được t�n ph�t từ C�u lạc bộ sĩ quan c�ng an ra.

Cuối thư, anh viết: "V� qua thư ngỏ n�y, ch�ng t�i cũng muốn gửi đến �ng Ho�ng Tiến lời nhắn nhủ ch�n th�nh l� h�y b�nh t�m lại, nh�n sự vật kh�ch quan hơn. Ch�ng ta l� những người c� c�ng đ�ng g�p cho ch�nh thể n�y v� ch�ng ta phải c� tr�ch nhiệm l�m cho n� tốt hơn chứ kh�ng phải đạp bỏ n� đi như �ng nghĩ."

C�u cuối c�ng th� lại hỏng rồi, l� anh lại vu khống t�i đạp bỏ n� đi như �ng nghĩ. Anh c� phải l� t�i đ�u m� biết t�i nghĩ g�. Trong trao đổi, b�n bạc, phải d�ng l� lẽ m� thuyết phục, d�ng thực tế l�m thước đo, chứ kh�ng thể suy diễn theo � m�nh rồi lại buộc cho người.

T�i th� muốn nhắn anh: "H�y thẳng thắn đặt vấn đề trao đổi, b�n bạc học thuật, l� lẽ hẳn hoi, n�n duy tr� h�nh thức tờ rơi n�y, để cố giữ lấy ch�t �t tự do tư tưởng, tự do ng�n luận, trong điều kiện khắc nghiệt hiện nay. Chỉ sợ l� A25 lại hu�t c�i, v� anh Thư nặc danh lại phải dừng lại, th� mới thật đ�ng buồn. Người nh�t th� c�i g� cũng sợ!"

T�i chờ thư anh lại đặt vấn đề về t�i (hoặc vấn đề kh�c cũng được), v� ch�ng ta c�ng trao đổi. 

H� Nội ng�y 20 th�ng 8 năm 2001
Ho�ng Tiến, nh� văn
�ịa chỉ : Nh� A 11 Ph�ng 420
Thanh Xu�n Bắc H� n
�iện thoại : 5530377.

Nơi gửi: 
. BCH Hội Nh� văn.
. C�c cơ quan b�o, đ�i.
. B� bạn văn nghệ sĩ v� c�c độc giả.

 Thư viện sẽ tiếp tục giới thiệu c�c s�ng phẩm của t�c giả