Thư nhà thơ Bùi Minh
Quốc
gửi Hội Văn Nghệ Quảng Nam - Ðà Nẵng
Bùi Minh Quốc (Dương Hương Ly) (*)
kính gửi các anh chị em đồng nghiệp kháng chiến cũ ở khu V,
Hôm nay, 14.12.1996, chúng
ta có cuộc họp mặt do nhiều năm không có điều kiện gặp nhau. Tuy không nhận
được giấy mời (nghĩ rằng có thể trục trặc bởi ở xa), tôi vẫn cố gắng tự túc
phương tiện để về dự. Tới Ðà Nẵng sáng 13.12.1996, mới hay rằng tôi không có
tên trong danh sách mời. Người quyết ý chủ trương gạt tôi ra là anh Nguyễn
Chí Chung, bất chấp sự can ngăn của một số anh cùng cơ quan văn nghệ khu V
cũ. Anh Hồ Duy Lệ, Chủ Tịch, Anh Thanh Quế, Phó Chủ Tịch hội Văn Nghệ Quảng
Nam - Ðà Nẵng mời tôi làm khách của hội và nói việc đến dự cuộc họp mặt hay
không là tùy ở tôi.
Tôi nghĩ : đây là dịp
những anh chị em trong đại gia đình văn nghệ kháng chiến khu V cũ về nhà gặp
nhau, có giấy mời hay không chẳng cần câu nệ. Không nên vì tự ái với việc
làm khó hiểu của cá nhân anh Nguyễn Chí Chung mà bỏ qua một dịp hiếm hoi gặp
lại các bạn chiến đấu của một thời đáng nhớ. Vả lại, tôi cũng có góp phần
vào việc chuẩn bị cho cuộc họp mặt này, cớ sao tôi không thể có quyền như
mọi anh chị em?
Cách đây gần bốn tháng, có
cuộc họp mặt đông đảo anh chị em thuộc lực lượng tuyên huấn khu V cũ trong
kháng chiến chống Mỹ. Nhân dịp đó một số anh chị em văn nghệ trong đó có tôi
cùng bàn bạc và đề xuất thành lập một ban liên lạc lâm thời của lực lượng
văn nghệ kháng chiến cũ ở khu V, ban liên lạc gồm các anh Nguyên Ngọc, Tế
Hanh, Nguyễn Thế Vinh, Nguyễn Chí Chung...
Các công việc được hoạch định trước mắt
là:
1. Chuẩn bị xuất bản các tuyển tập thơ,
văn, nhạc, họa của văn nghệ kháng chiến khu V.
2. Chuẩn bị dựng bia tưởng niệm các văn nghệ sĩ khu V đã hy sinh trong kháng
chiến.
3. Quyên tiền để thực hiện các việc trên và tổ chức họp mặt vào dịp kỷ niệm
50 năm ngày toàn quốc kháng chiến.
Tôi được phân công làm
danh mục tác giả và tác phẩm cho tuyển tập thơ. Tôi đã làm trọn phần việc
ấy. Thế rồi đã nảy sinh một trạng thái không bình thường đối với tôi, bắt
nguồn từ việc anh Nguyễn Chí Chung cố ý gạt tôi ra khỏi danh sách các văn
nghệ sĩ tham gia cuộc họp mặt.
9h 30phút tối 13.12 1996 ,
anh Thanh Quế đến gặp tôi tại phòng 309 nhà nghỉ Thanh Bình. Anh cho biết :
"Hồi nãy, anh Nguyên Ngọc và anh Lương Sĩ Cầm tới nhà tôi (Thanh Quế)
nhờ tôi tới gặp anh (Bùi Minh Quốc) và nói lại ý kiến các anh ấy: ngày mai
anh không nên tới dự, vì người ta không bằng lòng việc anh đón Hà Sĩ Phu".
"Người ta" là ai? Một dịp nào đó tôi sẽ nói rõ "người ta"
là ai. Còn Hà Sĩ Phu là một nhà khoa học, bạn tôi, bị bắt, xử tù oan và mới
ra tù.
Tôi bảo anh Thanh Quế:
-"Thôi được, ông đã làm xong phần việc ông Nguyên Ngọc và ông Lương
Sĩ Cầm nhờ. Còn bây giờ, ý kiến của tôi là : coi như không có việc ông gặp
tôi, và ông cứ bảo các ông ấy là ông có đến đây mà tôi đi vắng, và ngày mai
tôi tới dự hay không để tôi tự định".
Sáng nay, tôi ăn mặc chỉnh
tề, chuẩn bị đi dự cuộc họp mặt. 7h10 sáng, ông Nguyễn Chí Chung xuất hiện
và mời tôi vào phòng thường trực nhà nghỉ Thanh Bình với sự có mặt của người
bảo vệ và anh Nguyễn bá Thân, cán bộ hội Văn Nghệ Quảng Nam - Ðà Nẵng.
Anh Nguyễn Chí Chung mở
lời :
- Thưa ông Bùi Minh Quốc, tôi, Nguyễn Chí Chung thay mặt ban tổ chức,
yêu cầu ông không được tới dự cuộc họp mặt vì chúng tôi không mời ông.
Tôi hỏi :
- Ban Tổ Chức là những ai?
Anh Nguyễn Chí Chung trả lời :
- Ðiều đó anh không cần biết.
Tôi nói :
- Tôi rất cần biết.
Anh Nguyễn Chí Chung đáp:
-Ban Tổ Chức là đảng.
Tôi nói :
- Ðảng cũng là những con người cụ thể. Tôi có quyền được biết tên những
ai chịu trách nhiệm về việc phân biệt đối xử như thế này đối với tôi.
Anh Nguyễn Chí Chung gằn
giọng :
- Tôi xin nhắc lại : ông không được tới dự, không được lên xe, không
được tự ý tới địa điểm họp mặt (Quân Khu V), nếu ông cố ý tới các chiến sĩ
cảnh vệ sẽ chặn giữ ông.
Sự thể đã đến nước người
ta có thể đưa súng ống ra với tôi. Anh Nguyễn Chí Chung là một đại tá Quân
đội (có một số bạn tôi nói anh là thiếu tướng và đang giữ một số trọng trách
nào đó).
Tôi nhấn mạnh:
- Anh phải chịu trách nhiệm về việc này. Và anh còn nợ tôi câu trả lời
tên những người tham gia quyết định việc này.
Lúc ngồi uống cà - phê,
anh Nguyễn Chí Chung giải thích với người bảo vệ của nhà nghỉ :
- Cuộc họp mặt này do đảng tổ chức, không thể để cho một người đã đòi bỏ
điều IV của Hiến Pháp tới dự.
Ðúng, tôi là người cho
rằng nên bỏ điều IV của Hiến Pháp, vì tôi thấy khi chưa có điều IV, thì đảng
rất được dân tin, từ khi có điều IV, ấn định sự lãnh đạo của đảng thì đảng
ngày càng mất chỗ đứng trong lòng dân. Ý kiến đó tôi đã nêu rõ trong thư gửi
Quốc Hội, một việc bình thường thuộc quyền công dân, tháng 10.1993.
Từ đó tới nay, tôi đã tham
dự đại hội lần thứ V của hội Nhà Văn Việt Nam ngày 11.3.1995; gặp Tổng Bí
Thư Ðỗ Mười : tháng 3.1995 ; tham dự cuộc gặp họp mặt của các cán bộ đấu
tranh chính trị khu V cũ : tháng 5.1996 ; cuộc họp mặt của lực lượng tuyên
huấn khu V cũ : tháng 8. 1996.
Thưa các anh chị em đồng nghiệp kháng
chiến cũ,
Vì sự ngăn cản của anh
Nguyễn Chí Chung hôm nay tôi đã không thể đến gặp anh chị em như mong muốn.
Có những anh chị cao tuổi, không biết rồi tôi có còn dịp được gặp hay không.
Vì sự ngăn cản của anh Nguyễn Chí Chung, hôm nay tôi đã không thể đến cùng
các đồng nghiệp còn sống, thắp hương trước bia tưởng niệm các đồng nghiệp đã
bỏ mình vì tổ quốc (trong đó có vợ tôi: nhà văn Dương Thị Xuân Quý). Việc
làm của anh Nguyễn Chí Chung dựa trên nguyên tắc nào, cơ sở đạo lý nào,
thuộc giòng văn hóa nào, chính trị nào, xin được mọi người nhận xét.
Tôi chỉ tường trình tại
đây để trao đổi thông tin đến các anh chị em bạn đọc xa gần đã từng đọc tác
phẩm của tôi và anh Nguyễn Chí Chung. Tôi đặc biệt quan tâm đến anh Nguyễn
Chí Chung nhân danh đảng để thực hiện sự phân biệt đối xử với tôi.
Ðiều này càng củng cố nhận
định của tôi : vậy là có hai đảng - một đảng có cách cư xử như anh
Nguyễn Chí Chung; - một đảng có cách cư xử như các anh Hồ Duy Lệ, Thanh Quế.
Tuy nhiên do những gì vừa
xảy ra, tôi vẫn giữ nguyên những tình cảm quí trọng và thân thiết như ngày
xưa đối với anh Nguyễn Chí Chung. Tôi nghĩ đây có lẽ là một hành động chưa
được cân nhắc kỹ, hoặc anh buộc phải làm theo một mệnh lệnh nào đó. Rất mong
nhận được văn bản giải thích của các anh trong ban liên lạc và được trao đổi
ý kiến với toàn thể anh chị em. Kính chào! Xiết chặt tay!
Ðà Nẵng 17. 12.1996
Bùi Minh Quốc
(*) : Dương Hương Ly:
tên con gái đầu lòng của nhà thơ Bùi Minh Quốc và bà Dương Thị Xuân Quý
về Bùi Minh Quốc
 Thi
nhân Bùi Minh Quốc sinh ngày 3/10/1940, quê ở Mỹ Ðức, tỉnh Hà Tây. Ông là
nhà thơ nổi tiếng rất sớm trong chế độ Xã Hội Chủ Nghĩa ở miền Bắc.
Ngay từ lúc còn ở trung học, ông đã viết bài thơ "Lên Miền Tây" nhằm cổ võ
chương trình đưa thanh niên đi khai phá vùng đất mới theo chủ trương của
đảng và nhà nước. Bài thơ này đã được phổ biến rộng rãi và đưa vào chương
trình giáo khoa phổ thông. Ông còn có bút danh là Dương Hương Ly.
Cuộc đời của Ông đã từng gắn liền với huyền thoại về sự hy sinh của văn nghệ
sĩ cho công cuộc kháng chiến chống Mỹ. Thời ấy, Ông đã cùng với vợ là nhà
thơ Dương thị Xuân Quý gửi con gái đầu lòng mới 16 tháng để vào Nam chiến
đấu và vợ Ông đã hy sinh tại chiến trường miền Nam. Và cũng trong thời gian
này, Ông đã thấy mầm mống của sự phản bội và áp bức của chế độ cộng sản. Khi
Ông làm bài thơ "Ở Ðây Ngày Hôm Qua" vào năm 1970 nói lên phần nào sự thực
của chiến tranh, ông đã bị đưa ra kiểm điểm lập trường suốt mấy ngày đêm.
Sau năm 1975, Ông giữ trách nhiệm Phó Chủ Tịch hội Văn Nghệ và Tổng Biên Tập
Tạp Chí Ðất Quảng tại Quảng Nam - Ðà Nẵng. Năm 1987, Ông giữ chức vụ Chủ
Tịch hội Văn Nghệ tỉnh Lâm Ðồng và cùng bạn hữu thực hiện Tạp Chí Langbian.
Trong thời gian này Ông lại càng nhìn rõ hơn về bản chất của sự ngu dốt, độc
đoán, sai lầm và phản bội của chế độ.
Năm 1988, Ông đã làm những bài thơ phản kháng như "Mẹ Ðâu Ngờ", "Những Ngày
Thường Ðã Cháy Lên", "Không Có Gì Quý Hơn Ðộc Lập Tự Do"...
Sau đó Ông đã cùng với nhà văn Tiêu Dao Bảo Cự thực hiện chuyến đi vận động
tự do và dân chủ từ Nam ra Bắc, được sự hưởng ứng rộng rãi của giới văn nghệ
sĩ, hội văn nghệ sĩ các tỉnh và trí thức các nơi. Cuộc vận động này đã được
sự ủng hộ nồng nhiệt của giới trí thức và văn nghệ sĩ với 108 chữ ký ủng hộ
ở 7 tỉnh miền Trung cùng với những kiến nghị của 5 hội văn nghệ. Trung Ương
Ðảng đã báo động khắp nơi cuộc vận động này và coi như đây là một vụ "biểu
tình chạy" của trí thức, hoạt động bè phái, tập dượt dân chủ để chống chế
độ. Ông đã bị khai trừ ra khỏi đảng, bị cách chức Chủ Tịch hội Văn Nghệ tỉnh
Lâm Ðồng và tạp chí Langbian bị đóng cửa, nhưng ông vẫn tiếp tục lên tiếng
phản kháng những gì trái tai gai mắt, đặc biệt trên lãnh vực văn hóa văn
nghệ.
Hiện nay Bộ Nội Vụ, bộ Công an cộng sản Việt Nam đã cho công an tỉnh Lâm
Ðồng thường xuyên canh gác trước cửa nhà, giống như trường hợp của các ông
Hà Sĩ Phu, Tiêu Dao Bảo Cự, những người ra vào nhà đều bị kiểm soát gắt gao,
gây ra tình trạng khủng bố đầy căng thẳng cho cá nhân và gia đình của 3 nhà
phản kháng này. Những biện pháp quản chế này đã được áp dụng sau khi Thủ
tướng cộng sản Việt Nam Võ Văn Kiệt ký quyết định vào tháng 4/97 vừa qua,
ngăn cấm các ông này tiếp xúc với báo chí và truyền thông nước ngoài. Tất cả
chỉ vì các nhà trí thức này đang cổ động cho một cuộc tranh đấu cho tự do
báo chí nói riêng và tự do dân chủ cho Việt Nam nói chung.
Vào ngày 5/5/97, báo Nhân Dân, cơ quan ngôn luận của đảng cộng sản Việt Nam,
đã viết bài bôi nhọ các ông Hà Sĩ Phu, Tiêu Dao Bảo Cự, Bùi Minh Quốc, gọi
các ông này là "những tên lính xung kích trên mặt trận chống cộng". Ðầu năm
1998, khi thi tập "Thơ Vụt Hiện Trong Phòng Thẩm Vấn" của ông được phổ biến
rộng rãi ở trong cũng như ngoài nước, nhà cầm quyền cộng sản đã gia tăng
những biện pháp khủng bố và cô lập. Công an vào nhà ông lục soát và cưỡng
đoạt một số tư liệu. Liên tục trong nhiều ngày, ông đã bị gọi lên trụ sở
công an thẩm vấn từ sáng đến tối mới cho về, làm cho đời sống của ông bị xáo
trộn một cách nghiêm trọng. Tàn nhẫn hơn nữa, nhà cầm quyền cộng sản Việt
Nam còn tìm cách đẩy gia đình ông vào tình trạng kiệt quệ về tài chánh và
căng thẳng về tinh thần, khi họ bủa vây căn nhà của ông bằng một lực lượng
công an. Bất cứ ai ra vào đều bị xét hỏi, gây sợ hãi cho những người muốn
đến thăm hay đến mua những sản phẩm do gia đình ông làm để sống qua ngày.
Ðịa chỉ : Bùi
Minh Quốc
3 Nguyễn Thượng Hiền - Ðà Lạt, Lâm Ðồng
Ðiện Thoại : 84 - 63 82 16 75 (đã bị cắt)
|
