Việt
Điển
thư viện
Reading
Room
đăng trình tháng 2 -2003
|
|
Việt
Điển |
|
|
freedom |
Việt Điển |
văn hoá |
|
|
Bùi Minh Quốc Gởi
các đồng nghiệp Hoàng Tiến, Ma Văn Kháng, Hoàng Quốc Hải trang 2 Còn nhớ, năm 1945, sau cách mạng tháng 8 thành công, cụ Phan Khôi được Mặt Trận Việt Minh mời ra dự và phát biểu tại cuộc mít tinh lớn ở Ðà Nẵng chào mừng ngày Tuyên Bố Ðộc Lập. Cụ tuyên bố tán thành độc lập dân tộc nhưng không tán thành cộng sản vì điều kiện kinh tế xã hội của Việt Nam không phù hợp với con đường cộng sản ( Xin đọc phần "Phan Khôi Niên Biểu " trong sách "Chương Dân Thi Thoại" do nhà xuất bản Ðà Nẵng vừa tái bản tháng 9-1996). Và ông Phạm Văn Ðồng thì đã viết thế này vào năm 1948: "Thực dân phản động Pháp hay tuyên truyền nói Hồ chủ tịch là cộng sản là độc tài. Ở nước Việt Nam ngày nay, chỉ người mất trí khôn mới chủ trương cộng sản, đi ngược với điều kiện kinh tế xã hội Việt Nam, làm trái với ý nguyện toàn dân Việt Nam. Còn nói Hồ chủ tịch là độc tài thì thật là mỉa mai : trong một bức thư Người gửi cho thanh niên Việt Nam, Người viết: "Sau đây là mấy ý kiến giúp các bạn thảo luận "Hồ chủ tịch là dân chủ. Người bênh vực quyền lợi của mọi người Việt Nam, nhân quyền, dân quyền, tài quyền của người giàu và người nghèo, của người lương và người giáo, của người trung châu và thượng du ". (Xin đọc cuốn:"Hồ Chủ Tịch, Hình Ảnh Của Dân Tộc", trang 28, tác giả Phạm Văn Ðồng, Liên Ðoàn Văn Hóa Kháng Chiến Miền Nam Trung Bộ xuất bản năm 1948). Lại nói tiếp về ông cụ bạn vong niên của tôi. Cụ viết cho một người bạn mà cụ coi là tri âm những suy nghĩ mới của mình về chủ nghĩa Mác-Lênin. Người bạn này, trong một lúc thiếu bình tĩnh sao đó vào một thời điểm chính trị nội bộ căng thẳng, đã đem thư của cụ đi báo cáo cấp ủy. Bí thư tỉnh ủy liền ra một thông báo qui kết người tiền nhiệm của mình là có tư tưởng chống Ðảng, mỗi lần cụ về thăm địa phương đều ngấm ngầm cho người theo dõi cản trở khéo các cuộc tiếp xúc rộng rãi giữa cụ với bà con, đồng chí. Mà cái anh bí thư tỉnh ủy ấy là người như thế nào? Anh ta vốn từ một du kích trưởng thành lên, tỏ ra xuất sắc trong kháng chiến, chính ông cụ đã chú ý đào tạo cất nhắc tiến cử anh ta từ đội trưởng đội công tác, bí thư xã, lên bí thư huyện rồi dần dần lên bí thư tỉnh, vào trung ương. Vợ anh ta là giám đốc một công ty quốc doanh làm ăn rất bê bối bị báo chí phanh phui, nhưng anh ta vẫn yên vị ngồi ghế "ủy" hết khóa này sang khóa khác. Tôi kể sơ về hai gương mặt cán bộ đảng cao cấp đối nghịch nhau trên vấn đề chủ nghĩa Mác-Lênin để các anh cùng tiện nhận xét. Giữa hai người ấy, ai am hiểu chủ nghĩa Mác-Lênin hơn ai, chẳng nói các anh cũng đã rõ. Trước kia hai người cùng thuộc phái "Yêu nước thì không yêu chủ nghĩa xã hội ", nói theo cách nói của ông Phạm Văn Ðồng là để khỏi bị rơi vào hạng người "mất trí khôn", còn người kia thuộc phái "thằng nào đa nguyên tao đánh bỏ mẹ". Nhân dân mình gần đây có câu: "Chân ghế cao hơn chân lý", "Chân ghế đè chân lý". Ðể chặn đứng mọi ngả đường tìm kiếm chân lý, người ta duy trì chủ nghĩa Mác-Lênin như một quốc giáo, chăn cái lưới thép "Mác-Lênin" lên vòm trời tư duy của cả dân tộc trong khi không ngày nào không nói đến trí tuệ mà không biết ngượng. Hà Sĩ Phu nhận xét rất đúng rằng mấy anh to mồm hò hét bảo vệ sự vô địch của chủ nghĩa và độc quyền chính trị của Ðảng chẳng qua chỉ là dựng cái bình phong để giữ nguyên ghế đặc quyền đặc lợi của họ chứ họ thiết gì chủ nghĩa. Ổn định chính trị nghĩa đen là ổn định ghế. Thư đã hơi dài, nhưng còn nhiều điều muốn nói. Xin hiến các anh một phút thư giãn bằng thơ vui của Hà Sĩ Phu viết cách đây hơn 6 năm. Vợ chồng võ sĩ ngọng
Nhìn vào đâu cũng gặp những biểu hiện ngồn ngộn của tính kịch hề mà cụ Mác đã tổng kết, tưởng đâu chỉ đúng với các thế lực quá "đát" bên châu Âu. Ai ngờ... Dân ta bây giờ hàng ngày vừa làm khán giả (bất đắc dĩ) của một đại hài kịch, vừa là nạn nhân của một đại bi kịch mà chính cụ Mác báo động từ trăm năm trước: "Sự ngu dốt, đó là cái sức mạnh quỷ sứ, và chúng tôi sợ rằng nó sẽ còn là nguyên nhân của nhiều bi kịch". Thực ra bản thân sự ngu dốt nào có tội tình gì, nó chỉ là cái tình cảnh thương tâm của cái bộ phận nhân loại bị áp bức, bị bóc lột. Bi kịch chỉ bắt đầu khi những kẻ ngu dốt được trao quyền lực - cái quyền lực phải trả giá bằng máu của hàng triệu sinh linh lương thiện mới có. Và sau khi gây ra biết bao thảm họa bằng cái thứ quyền lực không ai kiểm soát, bản thân nó trở thành nhân vật "vĩ vĩ đại" của một tấn kịch hề bởi muốn giữ quyền đến "muôn muôn năm" và kéo dài bi kịch cho muôn dân không biết đến bao giờ. Theo nhận xét của riêng tôi, vấn đề bao trùm của đất nước ta hiện nay là xã hội bị đặt dưới một guồng máy cai trị không có cơ chế hãm, cấu trúc của bản thân nó càng vận hành càng làm tê liệt mọi khả năng tự kiểm soát, tự điều chỉnh, và không hề có hệ thống kiểm soát từ phía người bị trị. Có ý kiến nói đó là tình trạng Ðảng trị. Nói thế chỉ đúng một phần, đúng với cái vỏ bề ngoài, và thật oan cho gần hai triệu đảng viên. Ðảng có hai triệu đảng viên nhưng hầu hết họ nào có quyền gì ngoài cái quyền thỉnh thoảng đi họp nghe phổ biến chỉ thị cấp trên, có ý kiến, có thắc mắc gì thì may mắn lắm được ghi lại đút ngăn kéo. Họ còn mất tự do hơn người dân thường vì bị trói buộc bằng đủ thứ nguyên tắc trong khi cấp trên của họ thì có thể nói trái làm trái nghị quyết mà vẫn ung dung ngồi ghế! Ðúng như đánh giá của ông Trần Ðộ, nguyên Trưởng Ban Văn Hóa Văn Nghệ Trung Ương Ðảng, Phó Chủ Tịch Quốc Hội: "Ðảng không những không còn sức chiến đấu mà không còn cả sức sống". Quyền lực trong Ðảng (từ đó là quyền lực của Nhà Nước) thâu tóm trong tay một thiểu số đặc quyền đặc lợi. Ai là đại biểu đi dự đại hội cấp trên, ai vào cấp ủy, vào thường vụ, ai ngồi ở hội đồng, ở quốc hội, ai giữ bộ nọ, ban kia, đều do sự sắp xếp kín nhẹm của một thiểu số ấy. Thế là đảng chỉ còn cái danh. Thực chất, dưới cái danh xưng chung này đang tồn tại hai đảng: một đảng của thiểu số đặc quyền đặc lợi và những kẻ ăn theo nói leo ; một đảng của đa số đảng viên thường không quyền, không tiền. Giữa đảng viên của hai đảng này làm gì còn chút nào gọi là lý tưởng chung, là tình đồng chí, họ đã trở nên hoàn toàn xa lạ với nhau từ suy nghĩ, lẽ sống đến mức sống, cách sống. Sự giàu sang phè phỡn của đảng viên ở phía này dựa trên sự cùng khốn về kinh tế, nhu nhược về chính trị của đảng viên ở phía kia . Gần đây các quan chức không thấy xưng đầy tớ của nhân dân nữa. Cụ Hồ trước khi mất dặn rõ trong di chúc: "Trong Ðảng phải thực hành dân chủ". Nhưng lấy ai thực hành lời cụ dặn? Thiểu số chức quyền thì miệng nói tập trung dân chủ, tay thì chỉ làm dân chủ hình thức, nghĩa là chỉ có tập trung, độc đoán, chuyên quyền. Còn đa số đảng viên thường thì không biết nắm lấy quyền dân chủ, lúc nào cũng nhắc đến cụ Hồ nhưng có lời di chúc quan trọng nhất của cụ thì không nhớ mà làm. Cụ dặn phải:"Chỉnh đốn Ðảng" nhưng người ta ỉm đi, lờ đi (không hề thấy đảng viên nào đặt vấn đề truy cứu trách nhiệm về tội bất kính này đối với di chúc của lãnh tụ). Mãi 20 năm sau, các phần bị ỉm đi mới bắt đầu được công bố. Nhưng xem ra, việc chỉnh đốn có vẻ lại là chỉnh đốn ngược. Loại bỏ nhau bằng những thủ đoạn ám muội tinh vi, người tài đức bị ra rìa, kẻ vô tài thất đức nhoi lên, bọn cơ hội mọc như nấm sau mưa. Tài giỏi công lao lớn như ông Võ Nguyên Giáp, uy tín trong nước và trên thế giới chỉ đứng sau cụ Hồ, mà rồi như anh Hoàng Tiến cho biết đấy cũng bị người ta thông tin méo mó về mình trong các cuộc giao ban (thực chất là một thủ đoạn lợi dụng tổ chức để tùy tiện nói xấu đồng chí sau lưng - mà nạn nhân của lề thói quái gở này không phải chỉ có mình tướng Giáp). Tiêu chuẩn lấy đức tài để chọn người chỉ còn là những mỹ từ trong nghị quyết, còn "ăn cánh", "dễ bảo" mới là những tiêu chuẩn có giá trị thực. Ðại hội Tỉnh Ðảng bộ ở Lâm Ðồng, ở Quảng Nam - Ðà Nẵng kỳ nọ (khóa 7) bí thư cũ chỉ được số phiếu vào hạng gần chót và chót, bởi dưới sự lãnh đạo "sáng suốt" của đồng chí đã xảy ra quá nhiều bê bối, báo chí các nơi chỉ nói được phần nào, vậy mà khi họp cấp ủy mới vẫn cứ được bầu lại làm bí thư, thật là một thách thức ngoạn mục đối với đại hội của cả một đảng bộ tỉnh, đảng viên bực tức lắm nhưng cũng cứ im re, chỉ dám than vãn nơi góc nhà vỉa phố với nhau. Nghị quyết nào cũng ghi phải thực hiện quyền giám sát của nhân dân đối với Ðảng và Nhà Nước. Nhưng làm thế nào người dân thực hiện được quyền giám sát ấy khi công cụ của họ là lá phiếu thì đã bị vô hiệu hóa bằng một điều luật vi hiến: Các ứng cử viên phải qua "hiệp thương" ở Mặt Trận Tổ Quốc - một cơ quan không do dân cử. Thậm chí dù đã dùng rào cản "hiệp thương" để dễ bề sắp đặt, mà có người trong hiệp thương không hội đủ tín nhiệm lại được chọn vào danh sách, người được tín nhiệm cao hơn bị gạt ra. Ứng cử viên nào đã được chọn ngầm trước mà ngó bộ có thể bị thất cử ở vùng này thì cho đổi qua đứng danh sách ở vùng khác, nơi chẳng mấy người dân biết vị ấy là ai. Các đại biểu gọi là dân cử ấy, thì vừa làm hành pháp vừa làm lập pháp, đá bóng là họ mà thổi còi cũng là họ, xuân thu nhị kỳ mới họp một lần trước hàng núi vấn đề, về địa phương có tiếp xúc với cử tri cũng là cử tri chọn lọc, đơn thư của dân cứ chất cao mãi cao mãi mà sự giải quyết chẳng nhúc nhích được bao nhiêu. Làm thế nào người dân thực hiện được quyền giám sát khi trong tay họ chẳng có lấy được một tờ báo của mình? Tổng Bí Thư Nguyễn Văn Linh vừa hô "cởi trói" được mấy tháng thì sợi dây trói đã lại siết chặt hơn. Tổng Biên Tập Nguyên Ngọc bị mất chức. Rồi lần lượt những Tô Hòa, Kim Hạnh, Thế Thanh... Không biết còn tiếp diễn đến bao giờ cái cảnh các tổng biên tập hàng tuần phải ngồi giao ban để nghe đại diện cấp ủy uốn nắn tin này bài nọ. Không có điều khoản cho ra báo, lập nhà xuất bản tư nhân thì luật báo chí, luật xuất bản vi phạm hiến pháp. Nhà cách mạng cộng sản lão thành Nguyễn Văn Trấn (tức Bảy Trấn, dân thường gọi yêu là ông già chợ Ðệm), người được Ðảng giao làm tờ báo tiếng Pháp "Le Peuple" (Dân chúng) ra công khai không phải xin phép từ năm 1936 dưới chế độ thuộc địa, vì quá đau xót cho quyền tự do ngôn luận của người dân dưới chế độ "ưu việt" của ta bị tước đoạt (đúng hơn là bị vỡ nợ), đã không quản cái tuổi 83 già yếu, ngồi viết cả một cuốn sách 500 trang với nhan đề tha thiết: "Viết Cho Mẹ Và Quốc Hội" chỉ để cuối cùng yêu cầu Quốc Hội ra một sắc lệnh cho người dân được ra báo mà không phải xin phép. Một số bạn bè đồng chí cũ của tôi trong giới đương quyền thường đưa ra với tôi một lý lẽ: "mở rộng dân chủ là loạn, là bọn tay sai đế quốc chính trị xôi thịt ở nước ngoài sẽ về nắm quyền, sẽ làm thịt chúng ta, mà nó làm thịt ông trước đấy". Bọn chính trị xôi thịt thì nơi nào nước nào chẳng có, đứa áo trắng đứa thẻ đỏ, nhưng tôi chẳng sợ mình bị làm thịt, tôi chỉ buồn cười cho mấy người vừa to miệng hô "cách mạng là sự nghiệp của quần chúng" mà lại coi dân như một lũ mù (thực ra là họ sợ dân được tự do). Bộ 70 triệu dân Việt Nam là một lũ mù hết cả hay sao mà lại cứ nhè bọn tay sai đế quốc, bọn chính trị xôi thịt để bầu cho nó nắm quyền rồi làm thịt lại mình? Những người cộng sản ở một số nước Ðông Âu gần đây lại được nhân dân tín nhiệm, chứng tỏ đa nguyên đa đảng đâu có gì đáng sợ đối với đảng cộng sản. Ða nguyên đa đảng chỉ đáng sợ đối với thứ cộng sản độc tài, xôi thịt, thẻ đỏ tim đen, còn những người cộng sản chân chính thực lòng vì dân vì nước, thực lòng muốn thực hiện và đủ bản lãnh thực hiện hòa giải hòa hợp đại đoàn kết dân tộc thì không những không sợ mà còn sẵn sàng chấp nhận một cuộc thi đua chính trị, sàng lọc chính trị minh bạch qua lá phiếu tự do của người dân . Tuy nhiên, thôi thì... Thôi thì, trước mắt nếu những người cầm quyền hiện nay sợ quyền giám sát của nhân dân thì hãy chấp nhận quyền đảng giám sát đảng. Giả dụ thế này, liệu nên chăng: Ðảng tách ra làm hai. Một đảng của các quan chức đặc quyền đặc lợi; Một đảng của đảng viên thường. Một đảng theo con đường xã hội chủ nghĩa, chuyên chính vô sản, quốc doanh là chủ đạo, bắt dân đóng thuế bù lỗ cho các chủ đạo đó, và giữ hai bộ máy Ðảng - Nhà Nước song trùng ; Một đảng chủ trương dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng văn minh, nhà nước dân chủ pháp quyền, đẩy mạnh tư nhân hóa. Mỗi đảng đưa ra một cương lĩnh, một giàn nhân sự riêng của mình cho dân tự do lựa chọn. Như thế đâu có sợ bọn tay sai đế quốc ở ngoài về xía vô. Dân chọn đảng nào thì đảng ấy cầm quyền, còn đảng kia giám sát. Làm vậy chống tham nhũng hiệu quả hơn là cái chắc. Các anh ơi, chúng ta suy nghĩ đã nhiều, trăn trở đã nhiều. Và còn trăn trở cả đời. Nhưng chẳng lẽ cứ trăn trở hoài mà không làm gì, hoặc làm những việc vô thưởng vô phạt! Phải làm gì chứ, bằng cây bút, tất nhiên. Chúng mình có gì khác ngoài trang giấy và cây bút, và dứt khoát không dùng vũ khí nào khác ngoài cây bút. Sự thể đã rõ ràng là khó lòng trông chờ sự ban phát tự do dân chủ từ phía những người cầm quyền. Dân chủ tự do là món nợ mà những người cầm quyền mất chất cách mạng đã vỡ nợ nhân dân. Từ thuở nếm mật nằm gai được nhân dân đem xương máu ra đùm bọc che chở, chúng ta đã hứa hẹn với nhân dân các quyền ấy. Nay không cùng với nhân dân, tiền phong gương mẫu đi trước nhân dân đấu tranh đòi trả món nợ ấy cho dân, thì chúng ta mang tội lớn. Chúng ta thường nói với nhau: "trí thức nước mình hèn quá!" Một ông nhà văn mà tôi và các anh đều biết, đi đâu gặp ai người ta chưa kịp nói gì đã vội tự nhận mình là thằng hèn. Nhà văn Nguyễn Ðức Sơn (Sao Trên Rừng) bình luận về hiện tượng này: "cái thằng ấy nó làm thế để tiếp tục được hèn thêm nữa." Nhưng xem ra, chúng ta đã hèn đến mức không thể hèn hơn. Một số anh em trong chúng ta mấy năm qua đã tỏ ra không biết sợ. Vì lương tri họ không chết. Tiêu biểu là những Hoàng Minh Chính, Nguyễn Hộ, Dương Thu Hương, Hà Sĩ Phu, Nguyễn Kiến Giang, Lê Hồng Hà, Chân Tín, Nguyễn Ngọc Lan, Hồ Hiếu,v.v... Và vừa rồi, chính các anh, khi đi thăm Hà Sĩ Phu, các anh đã tỏ ra không biết sợ. Anh Hoàng Tiến đã nói thẳng sẵn sàng chấp nhận sự đàn áp, với lòng thanh thản. Ở Ðà Lạt, anh Tiêu Dao Bảo Cự, bạn tôi, cũng một tinh thần ấy. Có một câu hỏi cứ dày vò tôi mãi. Vì sao, vì sao một dân tộc bất khuất đến vậy, kiên cường đến vậy trước mọi thế lực ngoại xâm mà lại cứ cúi đầu nín nhịn, cam chịu dưới ách áp bức của một thế lực nội xâm? (Tôi coi guồng máy cai trị độc tài là thế lực nội xâm nguy hại nhất cho nền độc lập, bởi luôn nhớ lời cụ Hồ dạy rằng nước độc lập mà dân không được hưởng tự do hạnh phúc thì độc lập cũng không nghĩa lý gì). Cái trở lực bí ẩn nào đã ngăn chặn nguồn sức mạnh của lương tri dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc chuyển hóa thành sức mạnh đấu tranh giành tự do dân chủ ? Tôi không tin dân tộc ta là một dân tộc cam chịu trước thế lực nội xâm. Phải chăng, sứ mệnh hệ trọng nhất của ngòi bút chúng ta, là bằng mọi thể loại, phải góp phần tạo dựng một đời sống tinh thần nhằm giải mã cho được cái ổ khóa bí ẩn kia, đặng mở thông cánh cửa cho sự chuyển hóa nguồn sức mạnh của lương tri dân tộc trong cuộc đấu tranh giành độc lập thành sức mạnh trong cuộc đấu tranh giành tự do dân chủ. Ở đây, một lần nữa, lương tri dân tộc lại hội tụ với lương tri nhân loại. Vừa viết tác phẩm dài hơi, chúng ta vừa cần lên tiếng về những vấn đề cấp bách, phải không các anh? Cấp bách nhất là vấn đề ra báo tư nhân, xuất bản tư nhân. Mỗi người chúng ta cần có tiếng nói của mình, đã đành. Nhưng tại sao chúng ta không cùng nhau đi tới một tiếng nói chung, cùng nhau ký tên và vận động những ai đồng ý cùng ký tên, dưới một văn bản yêu cầu Quốc Hội sớm sửa luật báo chí, luật xuất bản hiện hành, bổ sung điều khoản đảm bảo quyền ra báo tư, lập nhà xuất bản tư không phải xin phép ? Tôi cho đây là việc bình thường, có thể và rất cần làm, giống như trước đây chúng ta đã cùng nhau ký tên đòi đi chiến đấu giành độc lập. Rất mong được trao đổi ý kiến với các anh. Và với tất cả đồng nghiệp cùng bạn đọc xa gần đã đọc bức thư ngỏ này. Bùi Minh Quốc |