Kwalen & Ziekten
Disclaimer
Ik ben geen dierenarts of professionele dieren- en/ of caviaspecialist en kan niet verantwoordelijk worden gehouden voor de gevolgen van behandelingen van cavia�s op basis van dit document. Dit document is samengesteld met behulp van diverse boeken, websites en jarenlange ervaring van de schrijfster en is bedoeld als informatiebron en naslagwerk. Ga voor een juiste diagnose naar de dierenarts en experimenteer niet zelf met behandelmethoden.
Abortus of miskraam
Aborteren is het verliezen van jongen. Als dit gebeurd voor de zesde week zijn er meestal geen gevolgen. Abortus op een later tijdstip kan gevolgd worden door een ontsteking. Dit kan met een antibioticum worden verholpen.
Abces
Abcessen zijn bultjes en kunnen op verschillende worden veroorzaakt, bijvoorbeeld door distels in het hooi of een beet van een andere cavia. Soms kan een abces binnen 12 uur ontstaan. De zwelling is zeer pijnlijk en als het zelf niet doorbreekt, moet het geopend worden. Het hok moet gedesinfecteerd worden en de abcesholte goed worden uitgespoeld en schoongemaakt. Voetabcessen komen veelal voor bij dikke slome cavia's als een soort van doorligplek. De voetzolen zwellen op en barsten uiteindelijk open. Het is moeilijker te genezen, omdat de cavia steeds op zijn zieke voetje moet staan.
Ademhalingsproblemen
Ademhalingsproblemen kunnen door verschillende dingen worden veroorzaakt: verkort ademhalingsoorgaan, verkoudheid, allergie, astma of door de ammoniak in de urine. De cavia zit dan te snuiven of zelfs te rochelen.
Baldwinziekte
De Baldwin cavia zou de thymusklier missen. Deze klier speelt een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het immuunsysteem en bij de groei van het lichaam tot volwassenheid. Door het ontbreken van deze klier zou de Balwin cavia problemen hebben met de groei en voortplanting en zouden abnormaliteiten in de bouw geregeld voorkomen. Deze onvolkomenheid staat ook wel bekend als de Baldwinziekte. In werkelijkheid bestaat de Baldwinziekte echter niet en hebben Baldwins wel degelijk een thymusklier. De Baldwincavia is dus net zo gezond als alle andere cavia's.
Bijtwonden
Kleine bijtwonden genezen doorgaans vanzelf, maar bijtwonden kunnen - vooral na een gevecht tussen twee beren � ook zeer ernstig zijn. Ga met deze ernstige gevallen naar de dierenarts.
Botbreuk
cavia's kunnen soms hun pootje breken doordat ze ergens achter blijven haken, uit je hand springen of van de tafel of bank vallen. Als het een rechte breuk is, kan het met enkele weken genezen. Zorg er voor dat de cavia het eten en drinken zonder moeite kan bereiken. Wanneer je cavia zijn ruggetje heeft gebroken, is het vaak beter voor hem om hem te laten inslapen.
Bumblefoot
Er zijn 3 vormen van een bumblefoot (pododermatitis):
1. Aseptische vorm veroorzaakt door druk, natheid, verkeerde belasting
2. Vorm met abcessen veroorzaakt door een infectie na verwonding aan de voetzool
3. Chronische vorm met fibreuze granuloomvorming (Granuloom is een meestal goedaardige, korrelige bindweefsel-woekering t.g.v. wondontsteking of weefsel-afsterving. Na enige tijd gaat dit over in littekenweefsel.)
Voor het ontstaan van een pododermatitis zijn onder andere fouten in de voeding en huisvesting, leververvetting, een tekort aan onverzadigde vetzuren en een bacteriele infectie verantwoordelijk. Nadelig werkt het houden op een ongeschikte bodem (zoals draadbodems, koude bodems e.d.), slechte hygi�ne, natte bodem en een tekort aan beweging. Vaak treft het goed gevoede dieren. Pododermatitis wordt bevorderd door een niet fyiologische belasting van de voeten a.g.v. te lange, vaak kurketrekkerachtige nagels. De voet wordt daardoor verdraaid. Duurt deze toestand te lang ontstaan er drukplekken. Soms groeien de nagels in de voetzolen en zorgen voor erge pijn. Kleine verwondingen en necrosen kunnen de weg vrij maken voor een staphylokokken- of streptokkeninfectie. De voetzool gaat er dun, perkamentachtig uit zien. De ontstoken voetzooltjes zijn pijnlijk. Beschadigde of afgestorven huiddelen laten los. Na een bacteriele infectie kan zich nat exceem of abcessen ontstaan. Bij de chronische vorm vormen zich door aantasting van het bindweefsel fibreuze granulomen.
Met dank aan Jannet
Coprofagie
Coprofagie is een duur woord voor het opeten van de eigen uitwerpselen. Dit is geen afwijkend gedrag, maar heel natuurlijk en het is bovendien noodzakelijk! Er zit o.a. vitamine K in de keutels die opgegeten worden.
Eelt
Eelt is gewoon een dood stukje huid aan de onderkant van de voetzool. Het is niet kwaadaardig en vormt meestal geen belemmering voor de cavia.
Diarree
Soms wordt diarree veroorzaakt door bacteri�n. Als de cavia verder gezond lijkt en hij nog eet, dan kan je hem het beste volop water en hooi geven en eventueel wat Norit tabletjes. Als de diarree accuut is en als water uit het lichaam loopt, kan er vrijwel niets meer aan gedaan worden en zal de cavia spoedig (binnen 24 uur) sterven.
Endeldarmverstopping
Dit komt vaak voor bij wat oudere beren. De uitwerpselen komen vast te zitten en blokkeren de endeldarm. De beer draagt een klomp uitwerpselen met zich mee en de testikels zwellen op. Haal de klomp uitwerpselen weg en smeer met een oorstaafje de binnenkant (!) van de anus in met vaseline.
Gasvorming
Ook wel trommelzucht of tympanie genoemd. In het maagdarmkanaal kan tijdens de spijsvertering overmatig veel gas ontstaan onder invloed van bacteri�n bij een eenzijdige voeding. De maag en darmen zijn dan zeer gespannen en de buik is vergroot en pijnlijk. De cavia heeft het hierdoor erg benauwd, wat in het ergste geval tot de dood kan leiden. Geef het diertje licht verteerbaar voedsel en hooi (geen groenvoer) en ga met hem naar de dierenarts.
Gebrekziekten
Vitamine A
Een tekort aan vitamine A kan een trage groei, vermagering, oogleden kunnen zwellen en bedekt raken met korsten tot gevolg hebben.
Vitamine B complex
Een tekort aan vitamine B complex kan haaruitval, verminderde vruchtbaarheid, gewichtsverlies, bloedarmoede en infecties tot gevolg hebben.
Vitamine C
Vitamine C is van levensbelang voor cavia's. Het lichaam van cavia's maakt dit niet zelf aan. Je kunt je cavia vitamine C tabletjes geven van 50 mg per dag. Bij een tekort kan de cavia scheurbuik krijgen, bloedingen in onderhuidweefsel, spieren en ingewanden, verlamt raken, gevoeliger voor infecties worden, minder vruchtbaar worden, het immuunsysteem wordt verstoort en de botten en het bindweefsel groeit minder.
Vitamine D
Een tekort aan vitamine D kan groeistoornissen, verzwakte beenderen tot gevolg hebben. Een teveel aan vitamine D daarentegen kan botontkalking en kalkafzetting in de bloedvaten tot gevolg hebben.
Vitamine E
Een tekort aan vitamine E kan spierstoornissen, verlammingen en beroerte tot gevolg hebben.
Vitamine K
Een tekort aan vitamine K kan (neus-)bloedingen, slechte genezing van verwondingen en groeistoornissen tot gevolg hebben. Vitamine K wordt normaliter in de darmen aangemaakt.
Calcium
Een tekort aan calcium kan verlammingen, botontkalking en het afbreken van tanden tot gevolg hebben. Een teveel aan calcium kan blaasstenen tot gevolg hebben.
Eiwitten
Een tekort aan eiwitten kan een slechte vacht, haaruitval, longontsteking, onvruchtbaarheid en slechte groei van jonge dieren tot gevolg hebben.
IJzer
Een tekort aan ijzer kan bloedarmoede, maagdarmstoornissen en onvruchtbaarheid tot gevolg hebben.
Jodium
Een tekort aan jodium kan stofwisselingsstoornissen en schildklierafwijkingen tot gevolg hebben.
Kalium
Een tekort aan kalium kan gewichtsverlies, hartproblemen en ascites (vocht in de buikholte) tot gevolg hebben.
Magnesium
Een tekort aan magnesium kan onrust, prikkelbaarheid, krampen, diarree en haaruitval tot gevolg hebben.
Natrium
Een tekort aan natrium kan enkel optreden bij zeer ernstige diarree.
Haaruitval en kaalheid
Dit kan voorkomen bij een zeug aan het einde van haar dracht, bij oude fokdieren, bij stress of onvoldoende vitamine C en E. Ook kan het zo zijn dat jonge cavia's elkaar of de moeder kort bijten in de vacht. Borstelen en het toevoegen van vitamine C en E kan hierbij helpen.
Hitteslag
Cavia's zijn gevoelig voor hitteslag. Het probleem doet zich het meest voor bij cavia's die buiten in een ren zitten zonder voldoende water en/ of schaduw. De cavia begint te hijgen, wordt lusteloos en raakt soms zelfs buiten bewustzijn. Waarschuw meteen de dierenarts en koel de cavia intussen af d.m.v. in lauw (!) water gedrenkte doeken.
Kale caviaziekte
Zie Baldwinziekte.
Longontsteking
Zie verkoudheid
Luizen
Luizen zijn er in verschillende soorten en zijn met het blote oog te zien in de vacht. Ze voeden zich niet met bloed, maar met huid en haarschilfers.
Mijt
Schurftmijt
Schurftmijt is een huisziekte dat veel voorkomt. Het gaat gepaard met hevige jeuk, gewichtsverlies en haaruitval. Als men deze ziekte niet behandeld kan de cavia eraan overlijden. Als gevolg van de jeuk gaat de cavia bijten en krabben en hierdoor ontstaan dan weer korsten en rode plekken op het lichaam. Deze ziekte veroorzaakt vaak abortus en sterfte onder drachtige Zeugjes.
Vachtmijt
Vachtmijten bevinden zich vooral op de vacht van de achterhand. Op een donkere vacht zijn ze te zien als grijze spikkeltjes. Ze komen vaak uit het hooi en ze veroorzaken geen problemen.
Miskraam
Zie abortus.
Nagelproblemen
Nagels moeten regelmatig geknipt worden, anders ontstaan er zogenoemde kurkentrekkers en kunnen de nagels in het vlees gaan groeien. Zorg dat je bij het knippen niet in het leven (stukje vlees aan het begin van de nagel) knipt. Mocht je toch per ongeluk in het leven hebben geknipt, stelp dan het bloeden met een doekje.
Oogverwondingen
Deze zien er meestal erger uit dan het is, maar moeten natuurlijk wel serieus genomen worden. Oogverwondingen komen meestal door hooisprieten, zaden of het eigen haar. Er komt dan een blauwe en/ of rode waas over het oogje. Meestal kan het snel worden opgelost door de boosdoener uit het oog te verwijderen en het uit te spoelen met oogwater. Daarna kan je het behandelen met oogzalf en druppels vitamine A.
Oorschurft
Oorschurft kun je zien doordat de oorschelp bedekt is met geelbruinige korstjes.
Osteodystrofie
Zie satijnziekte
Pododermatitis
Zie bumblefoot
Ringworm
Ringworm komt meestal voor bij slecht gevoede en/ of gehuisveste cavia's. De uiting zijn kale plekken met witte schilfers of bruine korstjes die veelal op de kop (rondom ogen en neus) te zien zijn. Ringwormen kunnen ook mensen besmetten!
Satijnziekte
De satijnziekte (Osteodystrofie, kortweg OD) is een stofwisselingziekte die voorkomt bij satijncavia's en heeft een instabiel skelet en pijn tot gevolg.
Meer informatie: www.knoevel.nl
Schimmel
Schimmel wordt geopenbaard door haaruitval aan het hoofd in een ronde tot ovale vorm. De dierenarts kan de juiste behandeling geven.
Schurft
Zie mijt; schurftmijt.
Talgklier
Verstopte talgklier waardoor er een bult te zien is op het lichaam. Het is niet kwaadaardig, maar de dierenarts kan het desgewenst operatief verwijderen.
Tandproblemen
Tandproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben: aangeboren afwijking, gebrek aan vitamine C, gebrek aan hardvoer of als gevolg van een val. Als de tanden doorgroeien en veel te lang worden (zogenaamde olifantstanden) dan kunnen ze zich in het vlees boren. Dit doet veel pijn en de cavia kan niet meer eten. De tanden kunnen dan door de dierenarts worden bijgeknipt. Als de tanden afgebroken zijn en de cavia het normale voer niet meer kan eten, geef hem dan zacht voer zoals brood met melk of een vochtige zemelenbrij. Je kunt ook appel of wortel raspen.
Teken
Teken komen alleen voor bij cavia�s die buiten worden gehouden in een ren. Laat de teken door de dierenarts verwijderd worden.
Trommelzucht
Zie Gasvorming.
Tumoren
Deze komen vaak voor over het gehele lichaam. Veelal kunnen goedaardige tumoren die de cavia niet in zijn functioneren belemmerd gewoon blijven zitten.
Tympanie
Zie gasvorming.
Vachtmijt
Zie mijt.
Verkoudheid en longontsteking
Deze ziektes zijn veelal te vermijden door je cavia nooit op de tocht te zetten, niet in vochtige en/ of koude kamers te plaatsen, oppassen als je het dier hebt gewassen etc. De cavia begint te niezen en krijgt een natte neus.
Verlamming
Cavia's kunnen gedeeltelijk of geheel verlamt raken. Bij verlamming als virusziekte is de incubatietijd is 10-30 dagen. De dieren zijn lusteloos, de vacht wordt ruw, ze hijgen en rillen, ze vermageren en ten slotte verlammen de achterpoten. Ze sterven door krampen en de genezingskans is klein.
Verstopping
Als de uitwerpselen te hard worden kan dat een gevolg zijn van onvoldoende vochtopname. De eerste symptomen van verstopping kunnen veelal verholpen worden door de cavia meer vocht te geven. Als dit geen resultaat geeft moet een dierenarts worden geraadpleegd.
Vitaminegebrek
Zie gebrekziekten.
Vlooien
Vlooien kan je goed bestrijden met bestrijdingsmiddel dat voor kleine huisdieren geschikt is. Te koop bij de dierenarts.
Wormen
Wormen zijn zeldzaam. Als het toch voorkomt moet je altijd de dierenarts raadplegen.