Op 15 oktober 2002 vond de de laatste koninklijke begrafenis in Delft plaats. Prins Claus werd op deze dag bijgezet in de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk van Delft. Deze traditie begon na het overlijden van Willem van Oranje in 1584 (vermoord door Balthasar Gerards) in het Prinsenhof. Na zijn dood werd besloten zijn lichaam in de Nieuwe Kerk een laatste rustplaats te geven. Eigenlijk was het de bedoeling dat hij in de Grote of Onze Lieve Vrouwekerk in Breda zou worden bijgezet (daar werden de leden van het geslacht Nassau begraven), maar het feit dat die stad In Spaanse handen was, verhinderde dat. Zo viel de keuze op Delft. De prins kreeg een sober grafmonument, dat dertig jaar na zijn dood werd vervangen door een nieuw grafmonument van architect en beeldhouwer Hendrick de Keyser. Na Willem van Oranje en zijn laatste vrouw, Louise de Coligny, volgden Maurits (begraven in 1625: Breda was op dat moment weer in Spaanse handen) en in 1647 zijn halfbroer Frederik Hendrik. De keuze van hem voor de Nieuwe Kerk als laatste rustplaats was een vrijwillige. De traditie van Oranjebegrafenissen in Delft was een feit. Na Frederik Hendrik werden bijna alle Oranjes in de Nieuwe Kerk begraven. Na verloop van tijd was de grafkelder onder het praalgraf van Willem van Oranje bijna vol. In 1757 werd een begin gemaakt met de uitbreiding van de koninklijke grafkelder. In 1821 was deze nieuwe grafkelder in het koor van de kerk voltooid en en werd de nieuwe kelder met de oude door een nauwe gang verbonden. Bij de restauratie van de Nieuwe Kerk in de jaren twintig van de twintigste eeuw werd besloten tot de aanleg van een nieuwe toegang naar de koninklijke grafkelders. De ingang naast het praalgraf uit 1821 werd te bescheiden gevonden. Men koos voor de aanleg van een centrale toegang in het koor. Onder een grote hardstenen plaat werd het wapen van de Oranjes gebeiteld. Deze geeft toegang tot een trap naar een ruime hal, die verbonden is met de twee grafkamers. Zowel koningin Emma (moeder van Wilhelmina) als prins Hendrik en koningin Wilhelmina werden bijgezet in de koninklijke grafkelder onder het koor. De uitvaarten van prins Hendrik in 1934 en koningin Wilhelmina in 1962 waren geheel in het wit. De uitvaart van Prins Claus was in het paars.2002 Prinses Juliana was in het paars met wit accent.2004 Prins Bernhard werd met veel militair vertoon bijgezet.2004 De feiten op een rij: Route van de begrafenisstoet? Via de Trambrug de stad in, over het Noordeinde, langs de Oude Delft (Prinsenhof en Oude Kerk), door de Nieuwstraat, achter het Stadhuis (ook van Hendrik de Keyser), naar de zuidzijde van de Markt. Hoeveel Oranjes liggen er in de Nieuwe Kerk? 46 De eerste Oranje? Willem van Oranje, stierf in 1584. De laatste? Prins Bernhard 1-12-2004 De voorlaatste? Prinses Juliana 20-03-2004 In het wit? Prins Hendrik, echtgenoot van Wilhelmina (overleed in 1934, kort na zijn schoonmoeder Emma). Prinses Wilhelmina (overleden op 28 november, bijgezet op 8 december 1962): koets en paarden wit, witte hyacinthen en anjers, Juliana en prinsessen in wit. In het paars? Koningin-moeder Emma, 1934. Prins Claus ( overleden op 6 oktober, bijgezet op 15 oktober 2002) koets en paarden paars, Koningin Beartix en de prinsen in het zwart. Alle Oranjes in de Nieuwe Kerk? Alle koningen en koninginnen. Niet alle stadhouders (Willem III en Mary Stuart, in 1688 koning en koningin van Engeland, hij overleed 1702 en werd begraven in Westminster Abbey, onder een stoeptegel). Lang niet alle kinderen werden er bijgezet (Philips Willem, oudste zoon van Willem van Oranje in Diest). Sommige kinderen werden later bijgezet in de Nieuwe Kerk (Willem George Frederik, zoon van Willem van Oranje, overleden in Padua 1794, bijgezet op last van Emma in 1896). Ook Willem V: overleden in 1806, bijgezet in 1958. Allemaal bekend? Drie zijn er onzeker: twee waarschijnlijk kinderen van Frederik Hendrik: Henri�tte Amalia (overleden 1628) en Hendrik Lodewijk (overleden 1639); ��n waarschijnlijk: Louis (overleden 1624), kind van Frederik van Bohemen (de Winterkoning), zoon van Willem van Oranje en Charlotte de Bourbon. Hoe ontstond de traditie? Toen Willem van Oranje in 1584 werd vermoord was Breda bezet door Spanje, dus Delft noodzaak. Maurits (zoon uit tweede huwelijk met Anna van Saksen) woonde in Den Haag (maitresse in Rijswijk), overleden in 1625 (Breda was opnieuw bezet, dus hier noodzaak). Frederik Hendrik (zoon uit vierde huwelijk met Louise de Coligny) woonde in Huis ter Nieuwburg in Rijswijk, met zicht op de Nieuwe Kerk, overleed in 1647 en werd daar begraven (vrijwillige keus). Grafmonument Willem van Oranje? Aanvankelijk een zeer sober gedenkteken (een Engelse bezoeker merkte in 1592 op: �het armzaligste graf dat ik ooit ter ere van een dergelijke figuur gezien heb�). Tijdens Twaalfjarig Bestand (1609-1621) werd een opdracht voor een nieuw grafmonument gegeven aan Hendrik de Keyser; hij werkte eraan van 1614 tot zijn dood in 1621. Zijn zoon Pieter voltooide het in 1623. Het praalgraf bestaat uit zuilen met een overkapping, in het midden een marmeren beeld van de prins liggend op een biezen mat, met hond (symbool voor trouw aan vaderland), aan het hoofdeinde een bronzen beeld van de prins in wapenrusting met veldheersstaf, aan het voeteneinde een bronzen vrouwenfiguur (�Faam�) die de roem van de overleden persoon uitbazuint. Op de hoeken vier vrouwenfiguren die Vrijheid, Rechtvaardigheid, Godsdienst, Kracht uitbeelden. Het monument werd grondig gerestaureerd in de jaren 1997-2001. Liggen er ook niet-Oranjes? De Nieuwe Kerk is ook de rustplaats voor de beroemde rechtsgeleerde Hugo de Groot, overleden in 1645 in Rostock, maar hier bijgezet. Is de kerk geopend voor publiek? U kunt de Nieuwe Kerk bezoeken op ma t/m vr 11-16 uur, za 11-17uur van november t/m maart en van april t/m oktober op ma t/m za 9-18 uur. |
| NIEUWE KERK IN DELFT |