Zelfvertrouwen

Zelfvertrouwen

Wat is zelfvertrouwen? Welke factoren en kenmerken spelen een rol?

· Vertrouwen hebben in eigen mogelijkheden

· Gevoel dat de dingen die je doet zin hebben

· De innerlijke overtuigingen, zekerheid dat men in staat zal zijn die dingen te doen die men graag wil doen of die anderen verwachten

· Positief blijven als verwachtingen niet worden ingevuld, bij tegenslag, mislukking

· Uitdagingen zien als kansen om te leren en te groeien

· Tegenslagen zien als kansen om te leren en te verbeteren

· Doorzetten

· Zich op gemak voelen in gezelschap

· Waardering en erkenning van anderen

· Zelfwaardering

· Voldoening

· Initiatief nemen

· Sneller tot een beslissing komen

· Doel- en oplossingsgericht denken en handelen

· Verantwoordelijkheid nemen

· Intrinsieke motivatie

· Assertiviteit

Voordelen:

· Je krijgt meer kansen, er worden je meer nieuwe taken en uitdagingen toevertrouwd

· Je voelt je beter in het leven

· Grotere motivatie en grondigheid

· Uitstraling van enthoesiasme

· Gemakkelijker mensen vinden om mee samen te werken

· Grotere overtuigingskracht op anderen

· Makkelijker om afwijzing te aanvaarden als een eenmalige gebeurtenis ipv ondermijning van je zelfbeeld; falen is eenmalig, geen teken van permanente onbekwaamheid

· Uitstraling van bekwaamheid of deskundigheid

· Beter gewapend om tegenslagen, crisissen, moeilijke omstandigheden aan te pakken en te verwerken

· Gevoel het leven onder controle te hebben

· Zelfstandigheid

· Kunnen toegeven zwakke kanten te hebben, dat je niet alles weet en nog veel kunt bijleren

· Geen defensief gedrag om onzekerheid te verbergen

· Minder last van verlegenheid

· Weinig bekommerd zijn om wat anderen van jou denken

· Minder gevoelig voor stress

· Beter omgaan met kritiek

· Positief denken

· Goed humeur

· Betere immuniteit

Nadelen van een gebrek aan zelfvertrouwen:

· Neiging risico’s en uitdagingen te vermijden

· Missen van kansen; niet vooruitgeraken in het leven

· Zich gedragen als slachtoffer; slachtofferdenken: oorzaken van falen, ongeluk of verkeerde keuzes toeschrijven aan anderen of omstandigheden

· Vlugger opgeven

· Grotere gevoeligheid voor stress

· Passief

· Controle aan anderen overlaten

· Jaloers zijn op zelfverzekerde vrienden en collega’s

· Relaties zijn meer gespannen

· Ontgoocheling

· Laisser-faire houding, apathie, lusteloosheid, zich laten doen

· Laag gevoel van eigenwaarde, lage eigendunk, minderwaardigheidsgevoelens

· Bang zijn voor verandering

· Self-fulfilling prophecy

· Te grote gerichtheid op je zwakke kanten

· Meer last van onverantwoorde veralgemeningen bij tegenslag

· Grotere afhankelijkheid van anderen

· Kritiek wordt beschouwd als een vernedering

· Negatief denken, pessimisme

· Gebrek aan assertiviteit

Men krijgt geen zelfvertrouwen door in de zetel te zitten. De enige manier om zelfvertrouwen te krijgen, is door iets te doen.

Niets garandeert dat als je iets doet, het ook gaat lukken. Een positieve ingesteldheid is hier noodzakelijk: de bereidheid om te leren uit fouten, mislukkingen en tegenslagen. Bedenk ook dat iedereen het recht heeft om fouten te maken. Omdat de mens immers niet perfect is, kan hij niet anders dan regelmatig fouten maken. In plaats van faalangst te hebben, zou je moeten leren om te falen.

Omdat je pas zelfvertrouwen krijgt door iets te doen, betekent dit ook, dat als je voor de eerste keer aan iets begint, dit soms zonder zelfvertrouwen gebeurt...

Tracht in elk geval veel aandacht te besteden aan een goede voorbereiding. En besef dat, ondanks goede voorbereiding, er toch allerlei zaken anders kunnen uitpakken dan je verwacht had. Tracht vooral je doelstellingen en verwachtingen niet te hoog te leggen, want dit is een veel voorkomende fout bij HG. Veeleisenheid of de lat te hoog leggen voor jezelf of voor anderen kan je leven vergallen. Met onrealistische verwachtingen kweekt men geen zelfvertrouwen.

Als er iets misloopt, tracht dan goed te analyseren wàt er juist foutging en wat de exacte oorzaak was, zodat je die de volgende keer kan vermijden. Misschien heb je de neiging altijd de schuld op jezelf te steken. Een objectieve analyse of bespreking met anderen kan uitwijzen dat de oorzaken helemaal anders liggen.

Of misschien heb je de neiging de schuld altijd bij een ander of bij externe omstandigheden te leggen, zonder je eigen aandeel te durven bekijken en het op termijn dan maar op te geven, omdat de omstandigheden altijd tegenwerken. Dan kan het pijnlijk zijn als iemand je erop wijst dat je zelf inschattingsfouten hebt gemaakt, dat je ongeduldig was, niet realistisch genoeg, onvoldoende kennis hebt van de materie, enz.

Wees bereid om te begrijpen dat je fouten kunt maken, meer nog: wees bereid om fouten te maken (!), en verwacht nooit dat iets perfect zal zijn, want dat zal het nooit zijn. Al doende leert men vaak nog het meest. En tracht altijd je gevoel voor humor te behouden bij het maken van fouten.

Voor een HG gaan nieuwe dingen nooit vanzelf. Ze gaan gepaard met allerlei beslomme-ringen zoals angstjes, verlegenheid, onprettige herinneringen, onrealistische verwachtingen, overprikkeling, enz. Het kan een goed idee zijn om bij nieuwe dingen een stap-voor-stap strategie te ontwikkelen. Als je een berg moet beklimmen, doe je dat niet in één keer, je doet het in verschillende stukken waarbij je jezelf telkens wat rust gunt en jezelf tevreden stelt met wat je al hebt bereikt. Als je bekomen bent, begin je aan het volgende stuk. Op deze manier is het makkelijker hoop en vertrouwen op te bouwen dan te proberen in één keer een hoge berg te beklimmen en nog niet halverwege ineen te zakken als een hoopje ellende, volledig ontmoedigd…

Bedenk bovendien dat je niet alleen van het resultaat moet genieten, maar vooral van het proces, het ermee bezig zijn; dit duurt immers ook veel langer dan het moment van het bereiken van het resultaat...j

Ook uitstellen is een vorm van stap-voor-stap strategie. Als je 18 bent en je voelt je nog niet klaar om te gaan werken en alle volwassenen verantwoordelijkheden op je te nemen, stel het dan wat uit en ga wat studeren of op reis. Heb je angst om alleen te gaan wonen, blijf dan thuis hangen of woon samen met iemand tot je klaar bent voor een eigen dak boven je hoofd. Onderzoek onder HG wijst uit dat ze naar verhouding een aantal jaren later beginnen aan een loopbaan, een huwelijk, een gezin. Zolang uitstel geen afstel wordt, natuurlijk...

Vrouwen zullen makkelijker waardering krijgen van mannen, maar mannen krijgen zelden waardering van vrouwen. Dit maakt dat het voor mannen moeilijker is om een positief zelfbeeld op te bouwen. Bovendien moeten zij traditioneel, op het vlak van partnervorming, het initiatief nemen en lopen dus meer kans om het deksel op de neus te krijgen of afgewezen te worden met alle gevolgen voor het zelfbeeld vandien. Hooggevoelige mannen kunnen het dus in bepaalde opzichten moeilijker hebben ophet vlak van het verwerven van zelfvertrouwen.

Een uitweg uit het aspect waardering krijgen van een ander en de mogelijke afhankelijkheid hiervan, is zelfwaardering. Besef dat jezelf waarderen veel belangrijker is dan de waardering van een ander, hoewel dit laatste meegenomen is en wel voor enige duidelijkheid kan zorgen hoe je gedachten, handelingen en prestaties bij de ander overkomen.

Bedenk vooral dat je eigenwaarde niet mag afhangen van wat je doet of van wat je bezit. Je bent het waard om hier te zijn, anders was je hier niet. Punt ander lijn.

In de Rationeel-Emotieve Therapie wordt hier erg veel aandacht aan besteed, want waardering van jezelf en anderen op basis van prestaties en uiterlijkheden is één van de grootste denkfouten waarmee de maatschappij ons heeft geprogrammeerd in functie van de economie. Zie hierover meer in de tekst over eigenwaarde.

Als je angst hebt voor iets concreet en erover piekert, bestaat een tactiek erin om je het allerergste voor te stellen dat er kan gebeuren en hierbij alle gevolgen op een rijtje te zetten. Bekijk het daarna nuchter en vraag je af of dat wel kan gebeuren, en zo ja, goed, dan weet je alvast hoe het eruit gaat zien.

Vermits zelfvertrouwen zich ontwikkelt door iets te doen, kun je natuurlijk voortbouwen op dingen die je al gerealiseerd hebt. Hieruit kun je vertrouwen vinden om iets nieuws en onbekend aan te pakken, om nieuwe initiatieven te nemen. Veel mensen vinden de dingen die ze goed doen normaal omdat ze er aan gewend zijn. Denk dus terug aan die zaken die je kent, hebt, kunt en waarvoor je toen ook een inspanning hebt moeten leveren

In het algemeen is het raadzaam om jezelf niet te vergelijken met anderen. Als je die neiging hebt, zul je altijd iets vinden waarin de ander beter is.

Zo kun je als kind erg ontmoedigd raken door allerlei zaken niet te durven die je vriendjes wel durven. Als volwassene kun je dit ook hebben als je ziet hoe andere mensen blijkbaar zonder veel moeilijkheden hun opleiding afmaken, werk vinden, een partner vinden, een auto kopen, een huis kopen, mooie vakanties boeken, en dat allemaal voor hun dertigste.

Bedenk misschien ook dat veel materieel bezit nog niets wil zeggen over de kwaliteit van iemands leven; de vorm lijkt misschien wel indrukwekkend, maar hoe ziet het met de inhoud? Achter heel wat mooie gevels spelen zich treurige verhalen af… Bedenk dat bij jou de zaken misschien trager vooruitgaan, maar dat het goed mogelijk is dat er bij jou meer diepgang is, of dat jij misschien langer leeft dan hen zodat je toch nog evenveel zou kunnen bereiken als hen.

Misschien ben je jaloers op die knappe vrouwen op TV of in je omgeving…? Bedenk dat vorm nog niets zegt over inhoud. Heel wat knappe vrouwen zijn verwaand of zijn lege dozen, waar je geen land mee kunt bezeilen.

Of misschien kan een beetje jaloezie jou ertoe aanzetten om toch wat meer in gang te schieten als je nog iets wil bereiken wat je graag zou willen.

Misschien kun je je ook troosten met de gedachte dat iedereen doet wat hij kan naar best vermogen en naargelang de talenten die iemand heeft meegekregen. In een bedrijf zijn niet alleen de duurbetaalde directeurs en hoger kaderpersoneel nodig, ook de poetsvrouw, de afvalsorteerder en de parkeerwachter. Zij worden minder betaald, maar ook zij zijn nodig, want zonder hen is het bedrijf niet leefbaar en wordt het een chaos. Wees blij en dankbaar dat de directeur zoveel talent heeft meegekregen dat hij directeur kan zijn; ook hij moet er hard voor werken… Gun hem zijn chique woning en zijn luxueuze wagen en wees hem dankbaar want het is dankzij hem dat je je job hebt en je eigen talent kan ontplooien.

Ivm zelfvertrouwen is het vinden van het juiste schooltype voor het HG of verlegen kind erg belangrijk. Hoe mooi is het niet om een schuchter kind te zien openbloeien dankzij het juiste schooltype en de kansen die het krijgt om zijn gaven te ontwikkelen?

Een kind heeft geen flauw benul over de verschillende onderwijssystemen of –types. Daarom is het de grote verantwoordelijkheid van ouders om zich uitvoerig te informeren over alle mogelijke schooltypes incl de zgn alternatieve zoals ervaringsgericht, Freinet, Steiner, Montessori, Jenaplan, leefschool, sportschool). Als het kind of de jongere zich goed voelt binnen de voor hem geschikte structurele onderwijscontext, dan maakt dit een heel groot verschil voor de ontwikkeling van zijn zelfvertrouwen. Kunnen er bepaalde talenten niet of onvoldoende aan bod komen binnen de school, stuur hem dan naar bvb de tekenschool, muziekschool, toneelles, tennisles enz.

Het is moeilijk zelfvertrouwen te krijgen als je teveel bezig bent met je tekortkomingen, beperkingen, negatieve eigenschappen, problemen. Maak een lijst met je positieve eigenschappen en verwezenlijkingen, en gebruik hierbij ev een bestaande lijst van eigenschappen. Dit helpt de zaken wat in perspectief te zien.

Een andere tactiek zou erin kunnen bestaan om datgene te doen wat men in acteerscholen doet. Als men niet het gevoel kan oproepen dat in een acteersituatie nodig is, kan men wel proberen om alle lichamelijk gedrag en mimiek die bij dat gevoel hoort, te spelen. Men gaat ervan uit dat het dan soms gebeurt dat ook spontaan het gevoel dat erbij hoort, naar boven komt.

Tekenen van zelfvertrouwen:

· rug recht

· borst vooruit

· krachtige stem, duidelijk articuleren

· krachtige blik, mensen recht aankijken,

· jezelf durven laten zien ipv wegkruipen

· gebaren handen gebruiken om je woorden kracht bij te zetten

· recht op een stoel zitten

· buig wat naar voren als iemand tegen u praat om uw interesse te betonen

· iemand stevig de hand drukken

· glimlach

· opgeruimd bureau en kantoor

· goed georganiseerd

· assertief

Onzekerheid uitstralend:

· met bic, haar of das zitten friemelen

· in een stoel hangen

· onverzorgd uiterlijk

· een gespannen gelaat

· zenuwachtigheid

· struikelen over je woorden, stotteren, te zachte stem

· armen voor het lichaam kruisen

· met een hand aan kin of neus wrijven

· gekromde schouders

· handen tussen benen verstoppen

· op de rand van de stoel zitten

· schichtig kijken

· je afwenden van je gesprekspartner

· slordig bureau

· verstrooidheid

Uit onderzoek blijkt dat onze indruk van iemand in de eerste vier minuten voor 55% gebaseerd is op wat we zien, voor 38% op wat we horen en voor slechts 7% op wat hij zegt.

Voldoende oogcontact houden betekent dat je zo’n 60 à 70% van de tijd je gesprekspartner aankijkt. Meer kan hem in verlegenheid brengen en minder geeft de indruk dat jezelf verlegen bent.

Zelfverzekerde mensen zijn niet bezig met zichzelf, maken zich geen zorgen over zichzelf of over de indruk die ze bij anderen wekken, ze doen gewoon hun ding en richten hun volle aandacht naar buiten. Mensen die onzeker zijn, zijn in hun hoofd bezig met hoe ze eruit zien, hoe anderen over hen denken of zouden kunnen denken, worden belast met allerlei negatieve inwendige boodschappen, kortom: hun aandacht is teveel naar binnen gericht.

Als je voelt dat het weer zover is, tracht dan je aandacht ten volle naar buiten te richten, naar de ruimte waarin je bent, naar de mensen, naar je gesprekspartner en vergeet jezelf!

Als je onzeker bent over hoe je op anderen overkomt, kan het goed zijn om aan enkele intieme vrienden, waarvan je eerlijkheid en respect mag verwachten, te vragen welke indruk je geeft, of je voldoende verzorgd en goed gekleed bent, of je duidelijk spreekt enz. Vraag hen of ze bepaalde tips hebben om hier of daar iets te verbeteren. Goede vrienden, die je aanmoedigen en steunen, kunnen een waardevolle hulp zijn bij het ontwikkelen van je zelfvertrouwen. Zorg er bovendien voor dat je voldoende dergelijke goede vrienden hebt en vermijd negatief ingestelde mensen die je zelfvertrouwen ondermijnen of die je energie wegvreten.

Als je onzekerheid te maken heeft met je figuur, tracht er dan zo mogelijk iets aan te doen door bvb af te slanken, aan fitness te doen, spiertraining, je voedingspatroon te verbeteren, huidverzorgingsproducten te gebruiken, je kapsel te veranderen enz.

Gevechtssporten zoals judo, karate, taekwondo zijn erg dankbaar om zelfvertrouwen te krijgen en te leren zijn mannetje te staan.

Als HG is het een pak moeilijker om zelfvertrouwen te ontwikkelen. Als je behoort tot het type HG dat makkelijk fysiek overal last van heeft, creëert dit weinig fysieke veiligheid en zekerheid. Angst en veiligheid gaan moeilijk samen. Het is belangrijk om te leren met de mogelijkheden en beperkingen van je eigen lichaam om te gaan, te leren wat je lichaam goed verdraagt, hoe je jezelf kunt verwennen, waar je lichaam zich beter van voelt en waarvan niet, een goede huisarts te vinden, tandarts, psychotherapeut, gezondheidstherapeut enz.

Verzorg je uiterlijk:

kom goedgeschoren, gewassen, goed gekleed, enz. voor de dag. We leven in een cultuur waarin niet alleen veel aandacht wordt besteed aan het uiterlijk, maar waarin men ook een oordeel en eerste indruk vormt op basis van iemands uiterlijk. Dit is ook begrijpelijk, vermits men immers, vooral in het begin, niets anders heeft om zijn oordeel of indruk op te baseren.

Ongeschoren, bezweet, ongekamd, een slecht ruikende adem, slordig gekleed, ruikend naar tabak; dat geeft inderdaad geen goede indruk... Of, zoals het spreekwoord zegt: “als je haar maar goed zit”...

Overdrijf echter niet: als je “chique” kleding draagt waarin je je niet gemakkelijk voelt (kostuum, das, lakschoenen, laarzen, hoge hakken...), dan merken anderen dit ook op...

Als je regelmatig moet spreken voor een publiek, of veel telefonische contacten hebt, kan het nuttig zijn om stemoefeningen te doen, bvb door dictielessen te volgen of logopedie of thuis een CD met articulatie- en intonatieoefeningen op te zetten.

Een andere tip is het observeren van rolmodellen. Kijk eens in je omgeving wie er zelfvertrouwen uitstraalt, kijk en luister ernaar in stilte, neem het op, analyseer het, en laat hem of haar een bron van inspiratie zijn voor jou.

Als er iets voor de deur staat wat je moet doen en je angst of onzekerheid inboezemt, vraag je dan eens af je onbewust altijd een rampscenario verwacht en of je voor ogen hebt dat het misloopt en hoe het misloopt. Dit is een lelijk addertje onder het gras, want dan moet je tegen jezelf vechten. Stel je in je verbeelding voor hoe het wél goed gaat, hoe je toekomstige gesprekspartner positief reageert en concentreer je daarop.

Als je voor een moeilijke opdracht staat zoals een examen, een sollicitatiegesprek, een project, besteed dan in je voorbereiding aandacht aan een beloning. Als het goed afloopt, hoe ga je jezelf dan belonen? Een dagje aan zee, naar de sauna, een dagje poetsen, wat bloemen kopen voor in de bloembakken op je balkon, naar de film gaan,...