Vitamine D

Speelt een rol bij:

Samen met het parathyroid hormoon en calcitonine regulator van de calciumstofwisseling en de fosfaatstofwisseling, en aldus van het beenweefsel en kraakbeenweefsel. Cofactoren voor een goede opname van calcium in de darm en inbouw in het bot en voor het bot: vitamine C, D, K, vitamine B’s, magnesium, zink, mangaan, koper, boor, fosfor, silicium, inositol, L-lysine, zwavel, selenium, fluor, jodium, essentiele vetzuren
Immuniteit
Preventie en behandeling van osteoporose en osteomalacie en rachitis
Preventie en behandeling van breuken
Normalisering van hoge bloeddruk
Als krachtige ontstekingsremmer
Diabetes: gunstig effect op de bloedsuiker- en insulinespiegel
Preventie en behandeling van auto-immuunziekten zoals Multiple Sclerose en reumathoïde artritis
Dit geldt ook voor diverse vormen van kanker o.a. borst-, colon-, en prostaatkanker mede door zijn ontstekingsremmend karakter
Preventie en behandeling van hart- en vaataandoeningen mede door zijn onststekingsremmend effect, bloeddruknormaliserend effect, gunstig effect op de insulinespiegel en de calciumspiegel
Preventie en behandeling van huidaandoeningen zoals psoriasis
Idem voor endometriose, bijschildklierdisfunctie, diastolische hypotensie
Vergroot de hoeveelheid citroenzuur in het bloed en de beenderen
Vergroot de tubulaire reabsorptie van aminozuren
Stimuleert de opname van fosfor in de darmen
De groei
Tonus van de spieren
Gezonde tanden

Risicogroepen voor een tekort:

Mensen met een sedentair leven die veel binnen zitten of werken
Bejaarden die weinig buiten komen, minder mobiel zijn en omdat hun huid minder vitamine D produceert
Bedlegerigen
Mensen met een donkere huid
Zwangere vrouwen
Vrouwen die gesluierd zijn
Kinderen jonger dan 4 jaar
Postmenopauzale vrouwen

Bronnen:

Blootstelling van de huid aan zonlicht
Paddenstoelen, melkproducten, brandnetelblad, eidooier, vis, oesters, lever, room, boter

Vitamine D en zonlicht

Zonlicht op de huid activeert de aanmaak van vitamine D. Hiervoor volstaat een half uur blootstelling aan de zon per dag tijdens de warme maanden, hoewel dit niet over het volledige oppervlak van het lichaam nodig is. Ongeveer 70% van onze vitamine D-behoefte kan door de huid geproduceerd worden, waarin een precursor zit die onder invloed van de zon wordt omgezet in vitamine D.

Volgens sommige bronnen wordt via de voeding zelden voldoende vitamine D aangebracht, hoewel het wel een stabiele vitamine is, die bestand is tegen hitte en zuurstof.

Vitamine D wordt vnl. opgeslagen in de lever, en in kleinere mate ook in beenderen, bloed, darmwand en nieren. De lever kan uit vitamine D calcidiol maken, dat door hydroxylering wordt omgezet in calcitriol in de nieren, maar ook in osteoblasten, bijnier-, pancreas-, haarfollikel-, vaatwandendotheel- en synoviale cellen, colonocyten, keratinocyten en macrofagen. In vrijwel alle weefsels vindt men cellen met receptoren voor calcitriol. Dit is een aanwijzing dat vitamine D ook een rol speelt voor heel wat andere weefsels dan alleen maar spieren en skelet.

Beïnvloedende factoren:

Onvolwaardige voeding
Stress
Veel binnenshuis zijn, uren voor TV, PC, Playstation zitten, sporten in fitnesscentra enz. dragen bij tot een dreigend vitamine D-tekort. Bij kunstlicht en achter glas treedt er in de huid geen aanmaak op van vitamine D3.
Het grootste deel van het jaar is het in dit koude klimaat ongeschikt om met T-shirt en korte broek buiten te lopen.
Korte dagen (herst, winter)
Mist en smog verhinderen de UV-straling
Ter preventie van huidkanker worden we aangeraden niet te veel in de zon te zijn en zonnecrèmes op onze huid te smeren.
Vaak wassen, douchen of baden spoelt precursors van vitamine D van de huid weg.

Dosis:

Ongeveer 25mcg per dag (1000 i.e.) is nodig om een goede calcidiolspiegel te behouden van meer dan 75 nmol/l (30ng/ml). De vastgestelde veilige grens van vitamine D ligt nu op 50 mcg. per dag.

Er worden immers al hypervitaminosesymptomen gesignaleerd vanaf 625 mcg per dag of 25.000 i.e., die ononmkeerbaar zijn. De nodige voorzichtigheid is geboden! Hypervitaminose kan bvb leiden tot verkalking van bloedvaten, hart, longen, nieren en bindweefsels. Een overdosis leidt tot anorexie, misselijkheid, braken, overdreven dorstgevoel, polyurie, zwakte, nervositeit, jeuk, constipatie, te sterke calcificatie van beenderen, hartritmestoornissen e.a.

In internationale eenheden wordt 400 i.e. (10mcg) aangeraden per dag voor kinderen en jongeren, om te zakken tot 200 i.e. (5 mcg) voor volwassenenen. Bij zwangerschap en borstvoeding wordt 400 i.e. per dag aanbevolen.

Vitamine D-supplementen niet innemen samen met granen die gluten bevatten: spelt, tarwe, rogge, haver, gerst, kamut.

Volgens diëtiste Andrea van Vuuren ligt de hoeveelheid vitamine D voor een optimale gezondheid vermoedelijk vele malen hoger dan men vroeger dacht en wordt in Amerika vitamine D-tekort gezien als een epidemie. Experts van de Council for Responsible Nutrition stellen dat de veilige dagdosis kan verhoogd worden van 50 mcg naar 250 mcg per dag.

De vitamine D-status kan bepaald worden door de serumspiegel van calcidiol. Recentelijk wordt de gewenste status tussen 70-80 nmol/l gesteld.

Enkele voedingsaanvullingen:

Op advies van arts, apotheker of deskundige:

· Organische vitamine D-tabletten (Soria)

· Brandnetelbladpoeder te verkrijgen bij www.groenedag.org

· Bio-D-mulsion (Energetica Natura), geëmulgeerd en optimaal opneembaar

· VitaMist® Vitamine D-spray oraal

· Enkele typische osteoporosesupplementen: Osteo Global (Vitafytea), Osteo-B-Plus (Energetica Natura), Bone Protect (Orthica); Living Calcium met de noodzakelijke cofactoren voor een goede opname van calcium uit de darm, vlotte inbouw van calcium in de botten en een verdere optimalisatie van de botmineralisatie (Nutrisan)

· Vitamine K (vb Bio-K-Mulsion (Energetica Natura), niet bij gebruik van bloedverdunners.

· Een combinatie van vit D en K vindt men in NutriMK7 (Nutrisan).

· Levertraan

Geraadpleegde literatuur:

De Wever, S., Vitaminen & voeding, Groene Dag/Infonat, Ninove, 1994

Elmadfa, I., De meest complete voedingsmiddelentabel, Arinus, Genk, 1994

Reader’s Digest, Gezonde voeding, The Reader’s Digest uitgeversmaatschappij, Amsterdam/Brussel, 1999

Schuitemaker, G., Nieuw licht op vitamine D en chronische ziekten

Servan-Schreiber, D., Antikanker, een nieuwe levenswijze, 2008

van Vuuren, A., Vitamine D onderbelicht, in: Folia Orthica, 2007 n°1, pp.18-20

Voorlichtingsbureau voor de voeding, Nederlandse voedingsmiddelentabel, ’s Gravenhage, 1987

www.geocities.com/lucasvo

Dit artikel werd met de meeste zorg samengesteld. Niettemin is het nooit geheel uitgesloten dat informatie door tijdsverloop, recent wetenschappelijk onderzoek of andere oorzaken onjuist, onvolledig of achterhaald is. De auteur kan niet aansprakelijk gesteld worden voor enige directe of indirecte gevolgen voortvloeiend uit de gegevens. Dit artikel is niet bedoeld als vervanging voor een medische diagnose en medische zorg door een arts. De lezer wordt uitdrukkelijk geadviseerd zijn arts te raadplegen bij enigerlei klachten of symptomen.

Suggesties, commentaar en reacties zijn steeds welkom op het vermelde e-mailadres.