1.5.         Ultraviolette stralen

 

  Zonlicht bestaat uit :

 

60% zichtbaar licht

25% infrarood

12,9% UVA

2,1% UVB

 

  Er is ook nog het zeer schadelijke UVC dat de ozonlaag gelukkig tegenhoudt.  Op plaatsen waar de ozonlaag dunner is, zijn de zonnestralen schadelijker.

 

  UVA- stralen hebben de langste golflengte en de minste energie en zijn de minst schadelijke.  UVB- stralen zijn korter, actiever en schadelijker en verantwoordelijk voor huidveroudering, zonnebrand en bepaalde soorten huidkanker.

Zonnebanklicht heeft een andere samenstelling : ongeveer 99% UVA en 1% UVB.

 

  De ozonlaag in de atmosfeer houdt de schadelijkheid van de straling van de zon merendeels tegen zodat die de aarde niet of nauwelijks bereikt.

De schade van UV hangt af van de golflengte :

3000 å – 1850 å : dodelijke werking

3900 å – 3000 å : gunstig in kleine hoeveelheid : aanmaak vit. D in de huid

kortere golflengte : weinig over bekend

 (noot : een angström (å) is 10^-8cm.)

 

(ill)

 

  Men gebruikt UV-stralen in tl-lampen, voor het doden van ziektekiemen in wonden en van bacteriën in ziekenhuizen en voedselopslagplaatsen.

UV-stralen past men ook toe bij het vaststellen van de echtheid van oude schilderijen.

Fluorescerende substanties zoals bvb. het poeder in tl-lampen nemen UV-licht op en zetten de energie om in zichtbaar licht.

 

  Naast het weldadige effect van de zon op het humeur, op sommige ziektes zoals psoriasis, M.S. en depressie, en op de aanmaak van vitamine D, moeten we toch voorzichtig zijn om ons zomaar onbekommerd en onbeperkt in de zon te begeven.

Een paar minuten zon per dag zijn al genoeg voor een voldoende dosis vitamine D.

De risico’s zijn groot : veroudering en uitdroging van de huid, aantasting van het afweersysteem van de huid, melanoom en andere huidkankers, oogstaar, zonneslag, verbranding,…

En dit zeker nu de afbraak van de ozonlaag, die ons beschermt tegen UV-stralen, doorgaat in versneld tempo.

  Bescherming is noodzakelijk : het dragen van een hoofddeksel, goede zonnebril, kleding, zonnecrème; zich niet op de warmste uren van de dag in de zon begeven…

 

Het bruinen is een modeverschijnsel, een uitloper van de huidige bodycultuur.  Ter gelegenheid van de Euro Melanomadag op 5 juni 2000, waarop zo’n 300 huidspecialisten gratis consult gaven ter opsporing van melanomen, besteden we hier even extra aandacht aan :

“Een licht gebruinde huid biedt nog bescherming tegen de zon.  Vanaf een bepaald punt heeft de huid evenwel voldoende melaninepigment aangemaakt.  Alle stralen die ons dan nog bereiken, zijn schadelijk.  Iedere mens beschikt over een zonnekapitaal, dat hem of haar beschermt tegen de schadelijke werking van de zon.  De herstelcapaciteit is beperkt.  Overdadig zonnen gebruikt het kapitaal snel op.” (Dr. Ingrid De Pauw in Dag Allemaal nr.22, 30.05.2000)

Over de gewoonte van het gaan zonnebanken vóór de strandvakantie vertelt ze ons het volgende : “Als dermatologen wijzen we dat af.  De extra UV-stralen van een zonnebank zullen het zonnekapitaal opgebruiken.  Je kunt beter op vakantie vertrekken en je ter plaatse goed beschermen met een T-shirt of een zonnecrème.  Wie van plan is om de eerste vakantiedag meteen onder de zon te duiken met een melkwitte huid, kan misschien beter vooraf onder de zonnebank een beschermende bruine huid kweken.  Maar liever niet dus.  Mensen denken dat ze bij een zonnebank geen échte zonnestralen over zich heen krijgen.  Het zijn nochtans evengoed UVA-stralen met een beetje UVB erbij.  De aangerichte schade is grosso modo dezelfde. 

Neem dan ook voldoende voorzorgsmaatregelen.  Als je per se onder de zonnebank wilt, smeer je dan voldoende in.  En wees uitermate voorzichtig met turbozonnebanken, voorzien van extra krachtige lampen.”  (id., ibid.)

  Als alternatief kunt u zich eventueel insmeren met zelfbruinende crème, die een niet-toxische kleurstof bevat, die evenwel geen bescherming biedt in de zon.

 

  Men moet er vooral aandacht aan besteden dat kinderen, die het gevoeligst zijn voor de zon, geen zonnebrand oplopen, want dit geeft later een groter risico op melanoom of een andere huidkanker.  Meestal ontstaat de ziekte tussen 40 en 50 jaar, maar die leeftijd vervroegt.

  “Een melanoom is een kwaadaardige woekering van de huidcellen die het pigment aanmaken.  Die woekering ontstaat vaak ter hoogte van een moedervlek.  Melanomen kunnen uitzaaien, en vanaf dan zijn de prognoses niet al te best.

De ziekte kan zelfs dodelijk zijn, indien ze niet tijdig wordt opgemerkt en behandeld.  Een melanoom is één van de gevaarlijkste vormen van huidkanker.  De ontwikkeling verschilt van geval tot geval : soms groeit een melanoom snel, soms traag.  Kwaadaardige cellen kunnen in enkele maanden tijd naar de lymfevaten migreren.  Dergelijke snel groeiende huidkankers zijn bijzonder gevaarlijk.” (id., ibid.)

 

  Verdere inlichtingen kan u bekomen bij de infolijn Werk tegen Kanker 0800/15.800 en op www.gezondheid.be/melanoma.

 

 

Tips voor een beschermde huid

 

• Vijftien tot twintig minuten vóór blootstelling aan de zon de huid insmeren met een crème.  O de twee uur, en na idere ewembeurt of zware inspanning een nieuwe laag aanbrengen.  De meeste zonnekloppers kunnen volstaan met een crème van factor 6 tot 12.  Mensen die snel verbranden, kiezen factor 20 of hoger.  Kinderen hebben altijd factor 30 of meer nodig.
• De zon schijnt het felst tussen 12u en 16u.  In die periode moeten buitenactiviteiten worden beperkt.
• Een hoed, een donker gekleurd hemd of T-shirt en een zonnebril bieden enige bescherming tegen de zon.
• Niet alleen tijdens het zonnen of op het strand wordt de huid blootgesteld aan UV-stralen.  Sporten of werken in de open lucht kan evenzeer riskant zijn.
• Hou baby’s uit de zon, en leer kinderen van jongs af hoe ze zich tegen de zon kunne beschermen.
• Let op de weerkaatsing van zonlicht op sneeuw, zand, water en gras.  Een parasol is niet altijd genoeg.
• Een zonnecrème is ook bij bewolkt weer aangewezen.
• Zonnestralen zijn krachtiger op grote hoogte en in de tropen.
• De UVA-stralen van zonnebanken doen de huid verouderen en verhogen het risico op huidkanker.

 

Huid aftasten met spiegel en haardroger

 

Iedereen kan een melanoomazelfonderzoek uitvoeren, liefst drie of vier keer per jaar.  Hoe gaat dat in z’n werk?  Alle lichaamsdelen worden nauwkeurig bekeken : gezicht en oren – met een spiegel -, hoofdhuid – met behulp van een haardroger -, handpalmen en rug van de handen waarbij de nagels niet worden vergeten, ledematen, oksels, hals, borststreek, enzovoort.  Een zelfonderzoek hoeft niet langer dan tien minuten in beslag te nemen.

 

 

(Dag Allemaal p.151 en 153)