2.4.     Hoogspanningslijnen

 

  Hoogspanningslijnen, een hoogoplopende discussie…

  Hoe wordt elektriciteit opgewekt en vervoerd ?

  In een krachtcentrale wordt water tot stoom verhit door de verbranding van fossiele brandstoffen zoals steenkool, stookolie of aardgas.  Dit zijn de thermische centrales.

In kerncentrales gebruikt men kernbrandstof om het water te verhitten.

De stoomturbine drijft een  alternator aan die dan weer elektrische energie levert.

Men kan echter ook gebruik maken van alternatieve vormen zoals waterkracht, windmolens, warmtekrachtkoppelingscentrales en steg-centrales.  Steg staat voor stoom- en gascyclus.

  Vanaf de centrale vertrekken er hoogspanningslijnen van 70, 150 of 380 kV.  Er bestaan verbindingen tussen de hoogspanningslijnen van Europese energieproducenten om aldus de elektriciteitsbevoorrading veilig te stellen.  Dit zijn de zgn. interconnectienetten.

Tussen de hoogspannings- en middenspanningslijnen (10 tot 15kV) bevinden zich transformatoren.  Distributieposten vormen de overgang tussen het middenspanningsnet en het laagspanningsnet en bevatten ook een transformator.

De elektriciteitsverdeling bij laagspanning gebeurt via laagspanningsschakelkasten, die daar opgesteld zijn waar meerdere leidingen samenkomen.  Op het platteland zijn de laagspanningsdistributielijnen vaak nog bovengronds, in de stad in principe ondergronds.

 

  De sterkte van het elektrisch veld rond bovengrondse hoogspanningsleidingen hangt af van de aangelegde spanning en de sterkte van het magnetisch veld hangt af van de stroomsterkte.

  In de omgeving van hoogspanningsmasten lopen er ook secundaire stromen, omdat volledige isolatie onmogelijk is.

Deze velden trillen met een basisfrequentie van 50Hz.  Er gaan echter ook signalen door deze leidingen met een hoger frequentiespectrum, dat onafhankelijk is van de wisselstroom; deze worden veroorzaakt door coronaontladingen.

  Alle EM velden ondergaan een extra amplitudemodulatie als de wind de kabels beweegt.  Bij korte inbreuken of pieken in de spanning of stroom, veroorzaken de hoogspanninglijnen gesuperponeerde velden als gevolg van deze impulsen.

  In de buurt van deze lijnen is het natuurlijk EM klimaat sterk veranderd : statische velden, velden met een frequentie tot 1000Hz, ernstig gestoorde ionisatie van de lucht…  Door de geleiding van de geaarde metalen masten en draden wordt het elektrisch veld drastisch veranderd.

 

  Deze pareltjes van landschapssierkunst kunnen bij mensen die zich in de buurt ervan bevinden of er wonen aanleiding geven tot :

·        Hoofdpijn

·        Duizeligheid

·        Slapeloosheid

·        Krachteloosheid

·        Braakneigingen

·        Potentiestoornissen

·        Gedaald arbeidsvermogen

·        Veranderingen van de witte en rode bloedlichaampjes, van de bloeddruk, van de hartslagfrequentie

·        Groeistoornissen

·        Verhoogde gevoeligheid voor alle soorten kanker o.a. leukemie

·        Een abnormaal hoge triglyceridespiegel in het bloed

·        Concentratiestoornissen

·        Chemische veranderingen in de hersenen, in het ruggenmerg en in de schakelpunten van de zenuwen naar de spieren

·        Gedragsstoornissen

·        Depressie

·        Afwijkingen bij de vorming van het zenuwstelsel

 

In een overzichtsstudie vermeldt Luc Verschaeve :

(noot : ELF = Extreemlage frequenties

            RF = radiofrequenties incl. microgolven)

 

(ill)

 

  In zijn besluit stelt hij :

  “Vandaar dat niet-ioniserende stralen ondanks het ogenschijnlijk geringe risico vandaag de dag wel ernstig genomen en bestudeerd worden en vermoedelijk ook nog enkele jaren in het middelpunt van de belangstelling zullen staan.  Wat dat betreft, kan gewezen worden op de huidige initiatieven van onder andere de wereldgezondheidsorganisatie (EMF-project), de Europese Gemeenschap (COST 244bis actie) en andere organisaties en instellingen.

Onlangs heeft het Europees Parlement een voorstel van aanbeveling van de Europese Raad over de beperking van blootstelling van de bevolking aan EM velden aangescherpt.  In grote lijnen komt her hierop neer dat het Parlement van oordeel is dat het ‘voorzorgsprincipe’ moet worden toegepast.  Deze aangescherpte tekst heeft wel slechts een aanbevelende waarde.” (Verschaeve, p.54)

 

  Als u na het lezen van het volgend verhaal nog steeds denkt “Ach, het is allemaal inbeelding”, gaat u dan zeker in de buurt van een hoogspanningsmast wonen, maar dan wel met volle overtuiging en volle overgave.

 

(ill)

 

  Wat kun je doen als je op zo’n ongunstige plaats woont ?

Hieronder vindt u enkele adviezen :

 

Elektrotips : hoe je je tegen de hoogspanning kunt beschermen

 

• Ga na, indien je in de buurt van een hoogspanningsleiding woont of werkt, of de in dit hoofdstuk beschreven typische klachten bij jou voorkwamen of zijn verergerd.  Wanneer dit zo is, laat dan door een specialist de mogelijke samenhang uitzoeken.  Laat ook de sterkte van de elektromagnetische stralingsbelasting in de woon- en slaapkamers en eventueel ook buitenshuis, door metingen vaststellen.  Overal waar men gedurende langere tijd verblijft, maar vooral in slaapkamers, mag de elektrische veldsterkte niet meer dan 10 V/m en het magnetisch veld niet meer dan 10 nT bedragen.
• Als je klachten in verband kunnen worden gebracht met de straling van een hoogspanningsleiding, dien dan een aanklacht in tegen het desbetreffende energiebedrijf.
• Mensen die onder de beschreven belasting lijden, moeten niet aarzelen te verhuizen.  Gewenning is niet te verwachten, wel een toenemende gevoeligheid.

 

Vooral die personen staan aan gevaar bloot :

• Die metaaldelen in het lichaam dragen, bijvoorbeeld gewrichtsprothesen;
• Die aan storingen van het hartritme lijden.  Wie een ‘pacemaker’ draagt moet extra voorzichtig zijn;
• Die aanleg hebben voor hoge bloeddruk; het risico van een beroerte of een hartinfarct neemt toe;
• Die aanleg hebben voor bloedstollingsstoornissen, dus mensen met trombose- of embolierisico en bloeders;
• Die een ernstige zenuwaandoening hebben, zoals multiple sclerose, trigeminusneuralgie of verlammingen;
• Die in het algemeen aanleg tot zenuwzwakte of weergevoeligheid vertonen.

 

Elektrotips : hoe je je huis kunt beveiligen :

 

• Als alleen gedeelten van een his aan de elektromagnetische velden van een hoogspanningsleiding blootstaan, kan een afscherming zinvol zijn.  Zowel elektrische als magnetische veldne kunnen door bepaalde materialen en door de plaatsing ervan worden afgeschermd of aanmerkelijk afgezwakt : bijvoorbeeld door gewapend beton, door een zinken dak, door grote raamoppervlakken.
• Verschillende materialen hebben eenv erschillende afschermende werking :

 

Materiaal                                                                              doorlaatbaar in procenten :

                                                                                              Elektrische velden                  Magnetische velden

 

1 mm gaas

- maaswijdte 30 mm                                                               0.5                                          65

- maaswijdte 3 mm                                                                 0.1                                          10

plaatijzer (blik)                                                                        0.1                                          50

koperfolie                                                                               0.1                                          90

gewapend beton, muurdikte 60 cm                                          0.1                                          0.1

 

(Rose, p. 76-77)

 

 Transformatorstations tussen de elektriciteitscentrale en de hoog-, midden- en laagspanningslijnen zijn ook geen lieverdjes :

 

Opgepast : transformatorstation

 

Transformatorstations veroorzaken dikwijls krachtige stoorvelden in hun omgeving, die ook nabijgelegen woningen binnendringen.  Slaapproblemen, nervositeit, verkramping van de nekspieren, hartritmestoringen en verlies van vitaliteit zijn de meest genoemde klachten bij mensen die dichter dan tien meter bij een transformatorstation wonen.  Dit bleek bij de evaluatie van meer dan driehonderd metingen van de elektromagnetische stralingsbelasting die door het Institut für Baubiologie in Rosenheim werden uitgevoerd.

 

(Rose, p.82)