2

2.9. Woonkamer

2.9.1. Computer

Beeldschermen geven veel soorten stralingen af.

De kathodestraalbuis geeft een elektronenstraal af die fosforescerende deeltjes op de binnenkant van het scherm aftast en laat oplichten. Deze straal produceert röntgenstraling en de fosforescerende stof zorgt voor zichtbare en UV-straling.

De deflectoren, elektrische onderdelen, leiden de elektronenspoel af maar geven ook microgolf- en radiogolfstraling. Tevens veroorzaken ze een statisch elektrisch veld rond het beeldscherm. Daar komen nog ultrasone trillingen, infrarood en andere bij.

(ill)

Men kan wel normen vastleggen voor al deze afzonderlijke stralingen maar men verwaarloost de belangrijke combinatiewerking. Zo kan bvb. de niet-ioniserende straling het weefsel verhitten en zo de schadelijke werking van de relatief geringe röntgenstraling versterken.

Beeldschermapparatuur met een gereduceerde emissie kan een gemiddeld lager meetresultaat hebben, maar de velden zelf zijn verschillend.

De veldsterkte binnen een bepaalde frequentiewijdte kan echter hoger zijn dan andere monitors.

LCD-monitors, die wel geen afbuigspoelen of deflectoren hebben, kunnen bvb. aanzienlijke hoogfrequente velden genereren, te wijten aan de achtergrondbelichting.

Monitors die geen elektrisch of magnetische velden hebben, bestaan niet.

(ill)

Een niet aangepaste lichaamshouding tijdens het werken aan beeldschermen kan allerlei klachten doen ontstaan, zoals nek- en rugklachten. Verder vermeldt men :

· Huiduitslag in het gelaat

· Jeuken van de ogen

· Een gevoel alsof er iemand met een veer over het gelaat strijkt

· Een lichte roodkleuring van de huid

· Grauwe staar in het achterste deel van het lenskapsel

· Onnatuurlijke warmte of prikkelend gevoel in het gelaat

· Droog gevoel in de mond of keel

· Concentratieproblemen

· Duizeligheid

· Geheugenverlies

· Niet-bacteriële zwelling van de neus-, oor-, keel- of sinusslijmvliezen

· Misselijkheid

· Tand- en kaakpijnen

· Spier- en gewrichtspijnen

· Hartkloppingen

· Gevoel verkouden te zullen worden zonder dat het uitbreekt

Zeer ernstig zijn de significant hogere aantallen vroeggeboorten, misvormingen bij pasgeborenen, miskramen en keizersneden bij zwangere vrouwen die werken aan beeldschermapparatuur.

Door het feit dat er 60% a 65% vocht in het oogweefsel zit, is dit heel gevoelig voor inwerking van straling. De stijging van het aantal oogziekten en bril- of lensdragers is een typisch beschavingsverschijnsel. De overmaat aan optische prikkels, gecombineerd met de EM stralingen, zou wel eens de oorzaak kunnen zijn van de huidige oog- en hoofdpijnproblemen.

Uit onderzoek in het begin van de jaren ’90 blijkt dat 30% van de werknemers die dagelijks met computer werken, klachten hebben. In volgorde van voorkomen zijn dat :

· Vermoeidheid van de ogen 37%

· Spier- en gewrichtsklachten 37%

· Hoofdpijn 20%

In de informaticawereld bestaat er een groeiende aandacht voor deze klachten en het zgn. RSI-fenomeen (Repetitive Strain Injury: klachten door herhaalde overbelasting).

Naast de algemene welzijnswet van 04.08.1996 betreffende het welzin van de werknemers bij de uitvoering van hun werk, is er ook het K.B. van 27.08.1993 betreffende het werken met beeldschermapparatuur.

Elektrotips : hoe kunnen de risico’s van beeldschermapparatuur worden verkleind?

De stralingsintensiteit van laagfrequente velden uit beeldschermapparatuur is erg afhankelijk van het type apparaat. Zoals uit vergelijking met bijvoorbeeld de Zweedse normen en voorschriften blijkt, zijn de Westduitse grenswaarden extreem hoog. Ook als de stralingswaarden ver onder de huidige normen liggen mag men daaruit dus niet afleiden dat er geen gevaar bestaat.

Door achteraf technische maatregelen te treffen ter afscherming van beeldschermapparaten kan de stralingsafgifte dikwijls zo ver worden teruggebracht, dat de Zweedse grenswaarden worden bereikt.

De volgende twee maatregelen kunnen al een belangrijke verbetering opleveren.

Plak tegen de binnenkant van de kast een speciale koperfolie. Opgepast ! De folie moet een isolatielaag bezitten, zodat ze nergens met elektrische onderdelen in aanraking kan komen, en ze moet worden geaard. De ventilatie-openingen mogen niet worden afgedekt.
Bovendien kan men voor de afscherming naar voren filters kopen die in een paar minuten achteraf kunnen worden ingebouwd. Let er goed op dat het filters zijn die niet alleen, zoals meestal het geval is, het elektrische, maar ook het magneetveld aantoonbaar verkleinen. Ga, als het mogelijk is, nooit vlak achter of opzij van beeldschermapparatuur zitten. De straling van veel beeldschermapparaten is naar achteren en aan de zijkanten sterker en dringt verder de kamer in dan aan de voorzijde. In kantoren met verscheidene terminals moet door meting worden vastgesteld hoe hoog de stralingsbelasting op elke werkplek is. Niet alleen het dikwijls grote aantal beeldschermapparaten in kantoren, maar ook andere elektrische apparatuur en leidingen leveren immers elektromagnetische straling op. Pas op grond van een dergelijke exacte inventarisatie van stralingswaarden kunnen efficiënte maatregelen ter verkleining van de elektromagnetische stralingsbelasting worden ontwikkeld. Ter geruststelling van medewerkers die met klachten komen, worden vaak dure, maar relatief weinig of helemaal niet effectieve maatregelen genomen, zonder dat een grondig onderzoek naar de oorzaak van klachten heeft plaatsgevonden.

(Rose, p. 132)

In Knack van 15.10.1997 vinden we ook enkele basisregels die de gebruiker zelf kan uitvoeren in het belang van zijn gezondheid.

(ill)

Ook in de toetsenborden zijn er ontwikkelingen aan de gang, die verbeteringen beloven (EOS maart 1998) :

(ill)

Andere maatregelen zijn een aangepast vloerbekleding die de statische elektriciteit niet vasthoudt, een geaarde beeldschermfilter die men voor het scherm kan monteren, het dragen van handmanchetten met een weerstand van 1 MW om de lichaamslading af te leiden en het gebruiken van de ‘Degauss’-functie op moderne monitors om het scherm regelmatig te demagnetiseren.