De bedenkelijke waarde van examens
Sinds er studies zijn verschenen, vermeld in het boek Emotionele Intelligentie van Daniel Goleman, waarin wordt aangetoond dat er geen verband tussen hoge scores behaald op examens en latere tewerkstellingskansen, inkomen, bekwaamheid voor het vak, kan men wellicht het klassieke examensysteem in vraag stellen.
Wat weet men enkele dagen of weken na een examen nog over de leerstof? Er zou eens een experiment moeten komen, waarin studenten enkele weken of maanden na het afleggen van een examen, dezelfde vragen opnieuw zouden moeten beantwoorden zonder voorbereiding.
Men zou wellicht treuren over de resultaten.
Bij het klassieke systeem van stapelexamens bvb. aan de universiteit, kan men zich afvragen wat de resultaten eigenlijk meten? Kennis, inzicht, vaardigheden of ook uithoudingsvermo-gen en stressbestendigheid? Didactisch zouden examenresultaten de laatste twee eigenschap-pen niet mogen vertegenwoordigen, omdat dit een vals beeld kan geven.
Iemand die best geschikt zou zijn voor een bepaald vak, maar geen sterke constitutie heeft, zou door vermoeidheid een slecht resultaat kunnen behalen. Dit wekt de indruk dat hij zijn leerstof niet beheerst, terwijl hij in gunstigere omstandigheden dit wel zou kunnen.
Laten we niet vergeten dat ook de docent te kampen kan hebben met vermoeidheid, verstrooidheid, voor- of afkeur voor bepaalde studenten e.d., wat ook de objectiviteit en correctheid van uitslagen in vraag kan stellen.
Op een klassiek schriftelijk examen test men de theoretische intelligentie. Er zijn mensen die een goed ontwikkelde linkerhersenhelft hebben en daardoor goede examens kunnen afleggen, terwijl hun rechterhersenhelft, hun creativiteit, hun intuļtie, hun empathie, enz. onderontwikkeld zijn. Zo zou men dus voor een bepaalde baan iemand kunnen tewerkstellen die een grote onderscheiding heeft behaald, maar niet kan samenwerken met collegas, verkeerde beslissingen neemt omdat hij zijn intuļtie verwaarloost, gevoelsmatig geblokkeerd zit, onhandig is, enz.
Er mag niet veel mislopen bij die stapelexamens. Als men ziek wordt, iemand overlijdt in de familie of vriendenkring, is men al de pineut.
Dit systeem geeft natuurlijk aanleiding tot allerlei creatieve vormen van fraude: op armen schrijven, boek openleggen op de schoot, GSM, spiekbriefjes, afkijken van de buurman, het circuleren van lijsten met examenvragen van de vorige jaren, enz.
Er zijn ook andere survivaltechnieken zoals het spreiden van examens over twee zittijden, het leren tevreden zijn met minder punten als er teveel examens op een rij zijn, iemand anders voor jou examen laten doen, enz.
Gelukkig zijn er betere vormen van evaluatie: stage, eindwerk, opdrachten. Hier krijgt de docent ook een idee over de vaardigheden en attitudes van de student, in welke mate deze de kennis weet toe te passen en te integreren.
Als student hoeft men dus niet zo zwaar te tillen aan punten, de echte waarde van iemands eigenschappen en talenten zal toch pas blijken in het werk dat men uitoefent. Er zijn beroemde mensen die schrijver, zanger, schilder, zakenman en/of miljonair zijn en nooit goede schoolresultaten hebben gehad.