The paper you are about to read was written as a primer about Sexually
Transmitted Diseases. It's a rather general composition so in case you
need more specific information about such infections, visit your local
doctor or hospital.
Ano ang STD?
Ang STD o Sexually Transmitted Disease ang tawag sa mga sakit na nakakahawa, pangunahin sa pamamagitan ng pakikipagtalik sa taong nagtataglay nito. Ibat' ibang bacteria, viruses at mga mikrobyo ang nagsasanhi ng STD. Ito rin ay kilala sa tawag na venereal diseases. Ang STD ay isang malaking problemang pangkalusugan sa buong mundo.
Paano ako mahahawa?
Halos lahat ng naitatalang mga kaso na nakaugnay sa STD ay nahawa sa pamamagitan ng pakikipagtalik sa taong meron nito. Bihirang-bihira ang mga kaso na merong nahawa sa paggamit ng mga contaminadong bagay tulad ng kubyertos, tuwalya, inidoro o damit. Bihira din ang mga nahahawa sa pamamagitan ng pagbahing, pagubo o pagligo sa swimming pool na meron taong may STD. Ang AIDS at ilang mga STD na naipapasa sa pamamagitan ng pagsalin ng dugo ay malaki ang posibilidad na mahawa ang taong napagsalinan.
Lahat ng mga pangkaraniwang STD ay naipapasa ng isang nanay na merong STD sa sanggol na kanyang dinadala. Maaaring mahawa ang bata habang fetus pa lang ito o sa pagluwal nito sa panganganak.
Bakit dumadami ang mga taong may STD?
Kadalasan, ang mga taong nagiging aktibo sa pakikipagtalik sa murang edad, ang may higit pa sa isang sexual partner, o ang mga nakikipagtalik sa mga high-risk na indibidwal (tulad ng mga bayaring babae/lalaki), ay malaki ang posibilidad na mahawa ng STD. Isinasaalang-alang din kung gaano katagal at kadalas nakikipagtalik ang isang indibidwal sa may STD upang malaman kung gaano kalaki ang posibilidad na magkaroon sya ng sakit na ito.
Ang pagdami ng mga nakikipagtalik bago ikasal, ang pagsubok ng mga kabataan sa kanilang murang edad sa pakikipagtalik, ang pagtanggap sa kaisipan na ayos lang ang magkaroon ng higit sa isang kinakasama, at ang pagdami ng mga naghihiwalay na mag-asawa ay ilan din sa mga dahilan kung bakit dumadami ang nagkakaroon ng STD.
Ang isa pang sanhi ng pakalat ng STD ay ang pagwawalang-bahala ng mga taong nagtataglay nito. Hindi sila agad kumukunsulta sa mga doktor para malaman ang lagay ng kanilang kalusugan kahit na may nararamdaman na silang kakaiba sa kanilang katawan. Ito ay marahil sa kahirapan at kakulangan sa impormasyon tungkol sa STD o sa iba pang sakit.
Paano ako makakaiwas sa STD?
Sa pamamagitan ng pag-iwas sa pakikipagtalik sa mga high risk na indibidwal, ang pag-limita ng sarili sa isang sex partner na siya rin ay ikaw lang ang kanyang katalik, at ang paggamit ng condom at iba pang gamit upang hindi mahawa sa pakikipagtalik.
Kung sakaling may mga di pangkaraniwang pagbabago sa katawan ng tao lalo na kung sa bahagi ng ari, agad pumunta sa ospital o health clinics sa inyong lugar upang magpatingin sa doktor. Dapat din na itigil ang ano mang sexual activity hanggat hindi sinasabi ng doktor na ligtas ka at ang iyong katalik sa STD.
This second article is an instructional material for all you car owners.
TSSSSSSSSSSS! TOG TOG TOG TOG!
"What the �," you say to yourself or whoever is with you while driving. Getting off, you quickly inspect what made your smooth ride turn into a bumpy route. Fearing for the worst, you see what caused the problem.
A flat tire.
Most people would go bonkers with this dilemma. Drivers (or the passengers) start swearing ("worthless, stupid tire!"), wincing, slamming their fists, or even kicking the deflated rubber. They see the situation as though it would take them hours, even thinking of the expense of such a mishap.
Actually, it doesn't. As long as you have your spare tire with you (a working one), a tire wrench that fits the nuts, and a jack, there's no need to worry. Here are a few and simple tips on how to change a flat tire:
1. Be sure that your vehicle is parked on leveled ground.
2. Turn on your hazard lights or place an early warning device behind your vehicle to avoid further accidents.
3. Remove the spare tire from its place (be sure that it's not flat or you'll have more problems) and roll it near the flat one.
4. Using stones or a block of wood, put them on the other tires to prevent your vehicle from moving. Do not use the hand break. This will only jam the tire you wish to replace.
5. Loosen the nuts that hold the tire with the wrench. Do not remove them. Just loosen it. Use an iron pipe if the nuts seem too tight.
6. Position your jack under the vehicle. Be sure that the supporting end of the jack raises a solid part of the under chassis. Start working the jack until the tire is about 2-3 inches above the ground.
7. Remove all the nuts that hold the flat tire.
8. Take the tire off. If it won't budge, give it a kick.
9. Replace the flat tire with the spare you have.
10. Put all the nuts back in place and start tightening them.
11. Lower the vehicle by releasing the jack.
12. Check all nuts to make sure they are tight enough.
13. Remove all the stones or wood you used to block the other tires. As well as the early warning device you used.
Simple as that! You don't need to blow your head off the next time you get into the same situation. Learning to drive your vehicle is not the only thing you need to know when you own one. You also have the responsibility of caring for it, making sure that it runs well and in top condition.
Changing tires is one of them. Just make sure that you have the proper tools that work and the spare parts that are needed. It won't take you months, even weeks to learn how to replace a flat tire. Take time to study how it is done. It's a skill worth gaining!
back to home
Copyright � 2002.
Alether Borromeo
UP Diliman. All rights reserved.