| Pascal gaf in ��n van zijn sombere pens�es als zijn mening dat al onze ellende voortkwam uit een enkele oorzaak: ons onvermogen om rustig in een kamer te blijven zitten. Waarom, vroeg hij zich af, voelt een mens die voldoende heeft om van te leven de drang om afleiding te zoeken in lange zeereizen? Om zich op te houden in een andere stad? Op zoek te gaan naar een peperkorrel? Of tenstrijde te trekken en schedels te splijten? Later, toen hij na verdere bespiegelingen de oorzaak van onze tegenspoed had gevonden, wilde hij de reden ervan begrijpen en hij vond een uitstekende reden: namelijk het natuurlijke ongeluk van onze zwakke sterfelijke staat; zo'n groot ongeluk dat we ontroostbaar zouden zijn als we al onze aandacht erop richtten. Het enige dat onze wanhoop kon verlichten was 'afleiding'; maar dat was juist ons grootste ongeluk, want door afleiding kwamen we niet toe aan nadenken over onszelf en gingen we langzaam maar zeker ten gronde. Zou het kunnen zijn, vroeg ik me af, dat onze behoefte aan afleiding, onze zucht naar het nieuwe, in wezen een instinctieve migratiedrang was, net als bij vogels in de herfst? Alle Grote Leraren hebben gepredikt dat de Mens oorspronkelijk een 'zwerver in de gloeiende en dorre wildernis van deze wereld' was - de woorden zijn van Dostojewski's Grootinquisiteur - en dat hij om zijn menselijkheid te hervinden alles waaraan hij gehecht is moet achterlaten en op pad moet gaan. Mijn twee meest recente notitieboekjes stonden vol met aantekeningen die ik had gemaakt in Zuid-Afrika, waar ik met eigen ogen bepaalde vondsten had gezien in verband met de oorsprong van onze soort. Wat ik daar te weten kwam - samen met wat ik nu wist over se Zangsporen - wettigde het vermoeden dat ik al zolang had gekoesterd : dat de Natuurlijke Selectie ons heeft geschapen - van de struktuur van onze hersencellen tot de struktuur van onze grote teen - voor een leven van periodieke reizen te voet door een verzengend land van doornstruiken of woestijn. Als dat zo was: als de woestijn 'thuis' was; als onze instincten waren gesmeed in de woestijn om de ontberingen van de woestijn te overleven - dan is het gemakkelijker te begrijpen waarom grazige weiden ons gaan vervelen; waarom bezittingen ons uitputten en waarom Pascals denkbeeldige mens zijn gerieflijke onderkomen een gevangenis vond. uit DE GEZONGEN AARDE van BRUCE CHATWIN |
 |