 HET COMUNISME IN VLAANDERENJAN DEBROUWERE� Stipmomenten � door Jan Debrouwere, uitgeverij Acco, Leuven, vers van de pers. Toen ik redacteur was bij De Rode Vaan, weekblad van de Communistische Partij van Belgi� (KPB), begin jaren 70, was Jan daar persdirecteur en hij was ook internationaal partijsecretaris. Reisde dus veel, veel oostwaarts � verbleef zelfs enkele jaren in de DDR - ontmoette bekende figuren uit de wereldpolitiek, praatte ermee, soms bij een borrel en weet er veel over te vertellen. Praatte tijdens zijn reizen ook met de gewone mens in de straat, met collega�s journalisten en zo meer. Een van de dingen, die me toen op het idee brachten bij Rode Vaan te solliciteren, was precies een artikel van Jan in de RV over de inval van het Sovjetleger in Praag : � Het communisme dat wij willen �. En bij de RV oordeelden ze dat er wel een rooie met anarchistische afwijkingen bij kon. Het werden drie van de tofste jaren uit mijn loopbaan. Waarna nog zo�n 24 heerlijke jaren bij Knack volgden � ook ik heb de wereld niet kunnen redden, maar het was wel prettig werken. In beide gevallen ging het immers om pionierswerk. Knack werd op de markt gebracht in een tijd dat elke uitgever, die zijn sommetjes kon maken, � wist � dat Vlaanderen te klein was voor een magazine als dit. En de Rode Vaan was een communistisch blad. Het communisme vloeit, naar mijn mening, voort uit het kapitalisme en is als dusdanig het kleinkind van de Industri�le Revolutie. Was de 19de eeuw, de eeuw van het kapitalisme en de 20ste eeuw een maat voor niets, de 21ste eeuw wordt de eeuw van het communisme. Ik ga dit pogen aan te tonen met een webpagina waar ik nog aan werk � geef me even de tijd. Voorts had ik al sentimentele banden met De Rode Vaan, die ik onder de nazi-dictatuur als achtjarig knaapje heb gelezen. Dat was toen nog een sluikblaadje - verboden lectuur en van kindsbeen af werd ik aangetrokken door verboden lectuur. Na de Bevrijding in 1944 kon ik De Rode Vaan dagelijks lezen omdat mijn ouders er op geabonneerd waren. Het was een krant waar ik echt naar opkeek en ik kon toen in de verste verte nog niet vermoeden dat ik ooit eens als redacteur zou schrijven in die krant, want toen ik tien was had ik nog andere toekomstplannen : ik zou piloot worden. Doch eerst nu over Jan Debrouweres boek � Stipmomenten �. Stipmomenten is geen marxistisch propagandaboek, het is geen saai politiek betoog. Het gaat trouwens niet enkel over ervaringen in de communistische politiek, het is vooral een levensverhaal, waarin uiteraard de geschiedenis van het communisme ook een rol speelt, maar het is vooral de geschiedenis van een mens, geboren en opgegroeid rond de steenbakkerijen aan de Ruppel, die als tiener de nazi-bezetting meemaakte, na de bevrijding al net oud genoeg om als vrijwilliger nog gauw de Tweede Wereldoorlog te helpen be�indigen. Zo iemand ontmoet in z!ijn leven ook een paar vrouwen, zoals Ierse Jill, bijvoorbeeld, en daar maken we dan ook kennis mee � mind you, het is geen Casanova-dagboek, maar zowat een levensverhaal. Met de beschrijving van de ravages aangericht door een V2-bom die op Antwerpen en de Antwerpenaars viel (een van de vele). Met ontroerend menselijke passages. Het is een verhaal vol afwisseling en er komen ook geestige momenten in voor, zoals dat fait divers in Polen : de Poolse overheid had affiches laten plakken met de tekst � Eeuwige vriendschap met de Sovjetunie �. En over heel het land hadden Poolse Uilenspiegels daar bij gekrast : � Maar dan ook geen dag langer �. Andere Poolse anecdote : regeringsleider Gomoelka had aan zijn vroeger verblijf als gastarbeider in Belgi� enige kennis van de Nederlandse taal overgehouden plus een culinaire voorliefde voor frieten. Telkens hij als politicus ons land bezocht, wou hij frieten en niets anders. En het moesten echte frieten uit een tipzakje zijn. Dan stuurde hij �s middags iemand van de ambassade op pad om hem een zakje friet te brengen. Een van de vele rake opmerkingen van Jan, is die in verband met de teloorgang van de Duitse taal als een van de grote wereldtalen. Na de val van het nazirijk was het ook met het Duits als internationale voertaal afgelopen. Niet alleen doordat Duitsland plat lag. De nazi�s, met de mond vol over Duitse cultuur, hadden immers hun best gedaan om de grote verspreiders van de Duitse taal en cultuur uit te roeien. Want alle Joden overal ter wereld spraken Duits, niet alleen in zijn Jiddische versie maar ook het Hoog-Duits was de taal van de Joodse intellectuelen. Tussen haakjes, persoonlijk hoop ik dat de Duitse taal opnieuw aan invloed mag winnen, net zoals Duitsland zich na de tragedie van de jaren veertig heeft heropgericht tot een welvarend land �n een van de meest democratische landen in Europa � d��r halen de fascisten nog niet vijftien procent van de stemmen. Zo, daar ga ik weer : telkens ik een boek probeer te bespreken, begin ik er zelf nog ��n naast te schrijven. Zeg maar dat ik er geen verstand van heb. Laat dit je niet weerhouden om Jans boek te kopen en te lezen. Lode Willems, 28 april 2002 Uitgeverij Acco, Brusselsestraat 153, B-3000 Leuven 2001 |