| Inleiding Toen ik zelf voor het eerst in aanraking kwam met de rolstoelmarkt besefte ik het ontransparante karakter ervan nog niet voldoende. Ik was nog in volle revalidatie, leerde na een val leven met een dwarslaesie waardoor ik verlamd was aan beide onderste ledematen, en was maar al te blij met de voorgestelde hulpmiddelen. Ik ben nog steeds tevreden met mijn eigen rolstoel maar toen ik meer hoorde over andere merken en verkopers besefte ik dat ik niet de hele waaier aan keuzemogelijkheden had gekregen. De rolstoelmarkt in Vlaanderen is een kleine, complexe markt. Er spelen verschillende partijen, elk met hun eigen karakteristieken. Aan de ene kant vinden we de producenten, die aan hoge producteisen moeten voldoen. Aan de andere kant staan de vragers, veelal door verstrekkers als �pati�nten� bestempeld omdat niemand letterlijk om een rolstoel vraagt maar zo�n stoel toch een noodzakelijke oplossing kan bieden. De erkende verstrekkers zijn de enigen die rolstoelen mogen verkopen binnen het terugbetalingscircuit en bemiddelen tussen vraag en aanbod. En tenslotte speelt ook de overheid een belangrijke rol. Zij verschaft financi�le tussenkomsten en reguleert andere functies op de markt, waaronder reclame en distributie. In dit werk wordt gezocht naar de oorzaak van die complexiteit. Hoe wordt deze be�nvloed door de verschillende partijen op de markt? Welke marketingcommunicatie wordt er gevoerd en leidt deze tot meer transparantie? Wat is de rol van de overheid, en die van de verstrekkers? Wat zijn de grootste kritiekpunten en hoe kan daar wat aan gedaan worden? Ik wil de huidige rolstoelmarkt in Vlaanderen analyseren, en dan enkel die rolstoelen die voor terugbetaling in aanmerking komen. Het marktonderzoek dat ik voerde bij Vlaamse rolstoelgebruikers en de interviews die ik had met enkele Vlaamse verstrekkers liggen aan de basis voor de geografische afbakening. Toch wordt regelmatig verwezen naar de federale wetgeving en naar het beleid van het RIZIV. Dit is onvermijdelijk omdat de materie niet volledig geregionaliseerd is en het beleid van het RIZV de blauwdruk vormt voor de werkwijze van de meeste andere instanties die tussenkomen op de rolstoelmarkt. Het kleine marktaandeel en het grote gebrek aan informatie rond rolstoelen verkocht buiten dit circuit verklaren en rechtvaardigt de uitsluiting ervan. Als ik spreek over de huidige markt bedoel ik dat ik enkel de markt van de afgelopen jaren bestudeer, voor de bepaling van de omvang van de markt gebruik ik de cijfers van 1995 tot 2000. Alle evoluties die deze recente situatie voorafgaan vallen dus buiten het bestek van deze thesis. Na deze korte inleiding wordt in een eerste hoofdstuk de markt geschetst en gesitueerd. De rolstoelmarkt vindt haar oorsprong in de behoefte aan mobiliteit en gezondheid, zij is een onderdeel van de gezondheidseconomie die op haar beurt integraal deel uitmaakt van de economie. Aan de hand van het aantal terugbetalingen van de federale overheid wordt de omvang van de markt geschetst maar eerst worden de voorwaarden voor die financi�le tussenkomst bondig besproken. Prijs blijft een erg belangrijk instrument en elke terugbetaling hertekent dus het marketingcommunicatie-beleid van de verschillende marktpartijen. De wetgeving verschilt sterk per land, ook in Belgi� zijn er intracommunautaire verschillen. Ik zal, conform de geografische afbakening van mijn werkterrein, het beleid van het Vlaams Fonds naast dat van het RIZIV aankaarten. In hoofdstuk 2 bespreek ik een aantal marketingcommunicatie-instrumenten die relevant zijn voor de rolstoelmarkt. De aanbodzijde staat centraal in dit hoofdstuk, met zowel de rolstoelproducenten als de �verstrekkers. Ik baseer deze bespreking op een marktonderzoek gevoerd bij erkende verstrekkers en op enkele interviews. Voor bepaalde instrumenten wordt tevens een vergelijking gemaakt tussen de rolstoel- en de farmaceutische markt. Beide markten draaien rond levensnoodzakelijke maar ongewenste producten met grote impact op de gezondheidstoestand van de consument. Hierna volgt een bespreking van de integrale benadering van de totale marketing-commmunicatie-mix. De eventuele beperkingen en stimuli die opgelegd worden door de wetgeving, het noodzakelijke karakter van rolstoelen en de business-to-business focus van de markt hebben hier een sterke invloed op en worden dan ook besproken. De mix moet integraal afgestemd worden op de karakteristieken van de rolstoelmarkt en het te bereiken doel, om zo door synergie het resultaat te optimaliseren. In een derde hoofdstuk wordt ingezoomd op de vraagzijde. Er wordt nagegaan in hoeverre de gevoerde marketingcommunicatie beantwoordt aan de specifieke noden en behoeften van de consumenten. In welke mate kennen de consumenten de verschillende merken en verstrekkers? Welke informatie wil de consument en welke ontvangt hij daadwerkelijk? Dit hoofdstuk zal volledig gebaseerd zijn op een marktonderzoek dat ik voerde bij rolstoelgebruikers via het KVG en de VFG. Een afsluitend hoofdstuk zal de werkelijke situatie op de Vlaamse rolstoelmarkt onder de loep nemen. De twee grootste kritiekpunten worden beide besproken. De knelpunten op de Vlaamse rolstoelmarkt hebben implicaties voor de consumenten, de verstrekkers en de producenten. Ook de rol van bepaalde contactbronnen tussen vraag en aanbod wordt in vraag gesteld omwille van de creatie van haast monopolistische situaties. De rol van de overheid als informatieverstrekker wordt eerst grondig geargumenteerd. Daarna wordt nagegaan in hoeverre de overheid die rol vervult. Om af te sluiten worden enkele concrete beleidssuggesties gegeven en wordt het verwachte resultaat verduidelijkt. |