Likenlerin Önemi


1. Biyolojik İndikatörler

Likenler wpe12.jpg (877 bytes) hava kirliliğine olan duyarlılıkları nedeniyle yaşadıkları bölgenin kirlilik derecesini gösteren indikatör görevi görürler. Likenler yüksek bitkiler gibi kök, gövde, yaprak gibi organlara sahip olmadıkları için kirleticileri de nem ve yağmur suları ile birlikte tallus yüzeyleriyle emerler. Hava kirliliği (wpe12.jpg (877 bytes) konsantrasyonu ) yüksek olan bölgelerde bazı türler (özellikle dalsılar ve bazı yapraksılar) hemen ortadan kalkar ve onların yerini daha dayanıklı kabuksu türler alır. Liken türlerinin dağılımıyla bir bölgenin hava kirliliği derecesini ölçmek mümkün olabilmektedir.

 

2. Liken Kimyası ve Önemli Kullanım Alanları

Likenler alg ve mantar partnerlerinin ayrı iken üretemedikleri yalnızca liken oluşturduklarında fizyolojik birliktelikleri sonucu ürettikleri ve çoğu asit özellikte olduğundan "liken asitleri" de denilen 6oo kadar sekonder bileşiğe sahiptir. Bu maddelerden parfümeri,boya ve kimyasal endüstrilerde olduğu kadar tıp ve eczacılıkta da yararlanılmaktadır. Örneğin Roccella türlerinden kimyada kullanılan turnusol boyası ve orsey isimli kırmızı ve mor boya maddeleri elde edilir. Cladonia rangiformis den etil alkol elde edilmektedir. Usnea türlerinin antibakterial etkileri saptanmıştır ve usnik asitten antiseptik kremler yapılmaktadır. Ayrıca antifungal, antikansorojen ve antiviral etkileri de tespit edilmiştir. Kuzey Avrupa ülkelerinde ren geyiğinin besinini oluşturan Cetraria islandica'nın çayının eskiden beri öksürüğe iyi geldiği bilinmektedir. Fransa ve Yugoslavya'da yılda tonlarca toplanan Evemia prunastri ve Pseudevernia furfuracea'den makyaj pudrası yapımında yararlanılmaktadır. Mannit bakımından zengin olan "Lecanora esculenta" Asya ülkeleri ve Arabistan'da ekmek unu ve develerin besini olarak kullanılmaktadır.

 

3. Likenlerin Halk Arasındaki Kullanımları

Çok eskiden beri likenlerin batıl inançlara dayalı olarak tedavide kullanıldığı bilinmektedir. Örneğin, tallusu sarı renkli olan "Xanthoria parietina" sarılık tedavisinde, "Lobaria pulmonaria" ise alveollü tallus yüzeyinden dolayı akciğer hastalıkları tedavisinde kullanılmıştır.

 

4. Likenler Öncü Bitkiler

Likenler ekolojik süksesyonda öncü bitkilerdir. Tutundukları kayaları salgıladıkları maddelerle yavaş yavaş parçalayarak kaya üzerinde ince bir toprak tabakası oluştururlar. Daha sonra liken parçaları ve orada gelişen karayosunlarının da katılmasıyla organik maddenin sürekli artması sonucu daha yüksek bitkilerin gelişmesine olanak sağlarlar.

 


anasayfaya dönüş

 

Hosted by www.Geocities.ws

1