BUIJSEN(H.),
De Tijdstroom, Utrecht, 1995, 111 pp.

Brochure:
Buijsen (H.), De klop te boven: zelfhulp en opvang traumatische gebeurtenissen - handreiking voor verpleegkundigen en verzorgenden, 1995, De Tijdstroom, Utrecht, 23pp.

Verpleegkundigen en verzorgenden worden in hun dagelijks werk regelmatig geconfronteerd met emotioneel ingrijpende ervaringen. Sommige gebeurtenissen raken hen echter zo erg dat ze er psychisch door ontredderd raken. Voorbeelden hiervan zijn terug te vinden in deel I dat bestaat uit een reeks aangrijpende ervaringsverhalen. Deze praktijkvoorbeelden tonen duidelijk aan dat het probleem zich lang niet altijd beperkt tot situaties waarin men geconfronteerd wordt met ernstig menselijk leed. Tevens blijkt dat het krijgen van goede hulp na een traumatische ervaring niet zo vanzelfsprekend is.

Deel 2 bevat een handreiking voor zelfhulp en opvang van psychotrauma's in de verpleegkunde. In een eerste hoofdstuk wordt stilgestaan bij mogelijke oorzaken van psychotrauma's, kenmerken van respectievelijk de normale psychische reacties na een schokkende gebeurtenis en het posttraumatisch stresssyndroom, kwetsbaarmakende en beschermende factoren, de negatieve invloed van secundaire victimisatie en het ontbreken van sociale steun. Hoofdstuk 2 beschrijft wat momenteel vanuit de psychologie bekend is over de verwerking van psychotrauma's en bevat een checklist met tips voor zelfhulp, een indicatielijst van gevallen waarbij professionele hulp moet ingeroepen worden en enkele suggesties hoe de naaste omgeving van een getraumatiseerde verpleegkundige het best hulp kan bieden. Laatst vernoemde lijsten zijn een bewerking van een brochure die de Bradford City Council samenstelde voor de slachtoffers en nabestaanden van de ramp met de Herald of Free Enterprise. In hoofdstuk 3 tenslotte wordt beschreven welke initiatieven een (gezondheidszorg)instelling kan of moet nemen m.b.t. de opvang van psychotraumareacties van personeelsleden.

Voorlichting over psychotraumareacties en de verwerking ervan is de eerste en belangrijkste stap in de opvang. Toch kunnen we ons afvragen in hoeverre zoiets reeds gebeurt buiten de setting van dringende eerste hulpverlening en psychiatrie. Zeker de verpleegkundige opleidingsinstituten hebben hier m.i. een opdracht. Immers de enthousiaste, meelevende en gedreven student-verpleegkundige, op een leeftijd van nog geen twintig jaar, is een prima kandidaat voor psychotrauma's. Wie een (heel summiere) samenvatting wil van de meest essentiële punten kan zich beperken tot de brochure "De klap te boven - zelfhulp & opvang bij traumatische gebeurtenissen" van dezelfde auteur. Voor de opleidingsinstituten bevelen we echter het boek aan.

Guido Demaiter

Ligament 1 maart 1998 29^ste jaargang