|
Náttúruleg efni. Þau efni sem notuð eru í garn og kaðla í veiðarfæri og um borð í fiskiskipum eru yfirleitt úr gerviefnum, en áður en þau komu til sögunnar voru notuð náttúruleg efni en þau helstu voru: Baðmull, Manila, Sísal, Kókos og Hampur. Þessi efni höfðu þann eiginleika að þau rotnuðu eða fúnuðu og hlupu mikið þegar þau blotnuðu. Líftími þeirra er stuttur samanborið við gerviefnin.
Gerviefni. Nafnið bendir til þess að efnin eru ekki til í náttúrunni, heldur eru þau búin til á efnafræðilegan hátt. Grundvallarmunur á gerviefnum og þeim náttúrulegu er sá að gerviefnin rotna ekki. Endingin verður því oft margföld á við náttúrulegu efnin, en þó eru gerviefnin ekki eilíf, því útfjólubláir geislar sólar, mikill hiti og ýmis sterk efnasambönd geta brotið þau niður, þá getur núningur smásaman eyðilagt þau. Þegar gerviefnin komu á markað á árabilinu 1937 - 1954 varð bylting í veiðarfæragerð sem og á öðrum sviðum þar sem gerviefnin komu við sögu. Hér verður minnst á þau helstu gerviefni sem notuð eru í veiðarfæri og á sjó nú á tímum.
1. Polyamíð ( PA ) er daglega kallað nælon, algeng notkun á því er í nætur, flotvörpur að hluta, lagnet og reknet, einnig er það notað í garn og kaðla. Efnið er sterkt og teygjanlegt og hefur frekar mikla eðlisþyngd, sekkur því í sjó.
2. Polyester ( PES) er aðalega notað í fiskilínur og kaðla, það er sterkt og hefur gott núningsþol, teygist ekki mikið og hefur mikla eðlisþyngd, sekkur því í sjó.
3. Polyethylen ( PE ) er oft kallað marlin, en úr því eru framleidd trollnet, garn og kaðlar, t.d. er færaefni oftast úr marlin. Efnið hefur litla teygju, er sterkt og núningsþolið, hefur litla eðlisþyngd, flýtur því í sjó.
4. Polypropylen ( PP ) er aðallega notað í kaðla, filmutóg og krafttóg svo eitthvað sé nefnt. Efnið hefur gott núningsþol og litla teygju, hefur litla eðlisþyngd, flýtur því í sjó.
5. Polyvinylalkóhól ( PVA ) er efni sem oft er notað með öðrum efnum til þess að bæta eiginleika garns og tógs. Þekktasta vöruheitið er kuralon frá Japan. Það er notað í blönduð efni. Efnið hefur mikla eðlisþyngd, flýtur því í sjó. 6. Dyneema ( DSM ) er ofurefni sem er framleitt í Hollandi og Japan, það er einnig framleitt í Bandaríkjunum og er framleiðsluheitið þar Spectra. Dyneema er sterkara en stál og hefur litla teygju og litla eðlisþyngd eða nánast þá sömu og PE enda er efnið unnið úr sama hráefni. Notkunarsvið Dyneema er net í flot og botnvörpur, hliðar og höfuðlínur varpna og einnig til að nota í botnvörpur og dragnætur, flot og blýjateina í hringnætur, fiskilínur, gilsa í fiskiskipum, í stög á seglskútur, því ef það kemur í staðin fyrir víra eykst stöðugleiki þeirra. |
|