กาแฟ
Robusta Coffee
Coffea canephora Pierre ex Froehner
RUBIACEAE

ชื่ออื่น กาแฟใบใหญ่

รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 2-4 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปขอบขนาน กว้าง 8-12 ซม. ยาว 15-20 ซม. หูใบอยู่ระหว่างก้านใบ
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีขาว ติดกันเป็นหลอด มีกลิ่นหอม
ผลเป็นผลสด รูปไข่แกมทรงกลม เมื่อสุกสีแดง

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เมล็ด-เมล็ดมีคาเฟอีนเป็นยากระตุ้นหัวใจ ยากระตุ้นประสาทส่วนกลาง ทำให้นอนไม่หลับ พบสาร theophylline มีฤทธิ์ขับปัสสาวะ จากการทดลองพบว่า การดื่มกาแฟทำให้หัวใจเต้นเร็ว ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น เพราะมีสาร theobromine อาจทำให้มีอาการปวดแสบที่ลิ้นปี่ นอกจากนี้กาแฟ ยังลดการดูดซึมธาติเหล็กอีกด้วย จึงควรระวังในการดื่มกาแฟ โดยเฉพาะขณะท้องว่าง

ขลู่
Pluchea indica (Linn.) Less.
ASTERACEAE

ชื่ออื่น ขลู่ หนวดงั่ว หนวดงิ้ว หนาดงัว หนาดวัว

รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 1-2.5 เมตร ชอบขึ้นในที่ชื้นแฉะ
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปไข่กลับ กว้าง 1-5 ซม. ยาว 2.5-10 ซม. ขอบใบหยักซี่ฟันห่างๆ
ดอกช่อ ออกที่ยอดและซอกใบ กลีบดอกสีม่วง
ผลแห้ง ไม่แตก

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น-ใช้ทั้งต้นต้มกินเป็นยาขับปัสสาวะ แก้เบาหวาน การทดลองในสัตว์และคนปกติ พบว่ายาขับปัสสาวะแผนปัจจุบัน (hydrochlorothiazide) และมีข้อดีคือ สูญเสียเกลือแร่น้อยกว่า นอกจากนี้ยังใช้ต้มน้ำอาบแก้ผื่นคัน
ใบ-น้ำคั้นใบสดรักษาริดสีดวงทวารด้วย

ไคร้หางนาค
Phyllanthus taxodiifolius Beille
EUPHORBIACEAE

ชื่ออื่น เสียวน้ำ ตะไคร้หางสิงห์ เสียวเล็ก เสียวน้อย

รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 1-3 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน กว้าง 2-4 ซม. ยาว 1-1.5 ซม.
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ ซอกใบ ดอกย่อยแยกเพศอยู่บนต้นเดียวกัน กลีบรวมสีขาวนวล
ผลเป็นผลสด รูปทรงกลม

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ต้น-ใช้ทั้งต้นมีรสจืด เป็นยาขับปัสสาวะ