กระทงลาย
Celastrus paniculatus Willd.
CELASTRACEAE

ชื่ออื่น กระทุงลาย โชด นางแตก มะแตก มะแตกเครือ มักแตก

รูปลักษณะ
ไม้เถารอเลื้อย เนื้อแข็ง
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปวงรีหรือรูปวงรีแกมขอบขนาน กว้าง 2.5-4 ซม. ยาว 6-8 ซม.
ดอกช่อ ออกที่ปลายกิ่งและซอกใบ กลีบดอกสีเขียว
ผลแห้ง แตกได้ รูปทรงกลม หรือรูปไข่ เมล็ดมีเยื่อสีน้ำตาลแดง

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ราก-ใช้เป็นยาแก้ไข้ แก้ไข้มาลาเรีย
ใบ-รักษาโรคบิด
แก่น-รักษาวัณโรค
ผล-แก้ลมจุกเสียด บำรุงโลหิต
เมล็ด-พอก หรือรับประทานรักษาโรคปวดตามข้อ กล้ามเนื้อและอัมพาต
น้ำมันในเมล็ด-รักษาโรคเหน็บชา และเป็นยาขับเหงื่อ

กระชาย
Boesenbergia rotunda (Linn.) Mansf.
ZINGIBERACEAE

ชื่ออื่น กะแอน ระแอน ว่านพระอาทิตย์

รูปลักษณะ
ไม้ล้มลุก ไม่มีลำต้นบนดิน มีเหง้าใต้ดิน ซึ่งแตกรากออกไป เป็นกระจุกจำนวนมาก อวบน้ำ ตรงกลางพองกว้างกว่าส่วนหัวและท้าย
ใบเดี่ยว เรียงสลับในระนาบเดียวกัน รูปขอบขนานแกมรูปไข่ กว้าง 4.5-10 ซม. ยาว 15-30 ซม. ตรงกลางด้านในของก้านใบมีรองลึก
ดอกช่อ ออกแทรกอยู่ระหว่างกาบใบที่โคนต้น กลีบดอกสีขาวหรือชมพูอ่อน ใบประดับรูปใบหอก สีม่วงแดง ดอกย่อยบานครั้งละ 1 ดอก

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เหง้า-ใช้แก้โรคในปาก ขับปัสสาวะ รักษาโรคบิด แก้ปวดมวนท้อง ขับระดูขาว

กระท้อน
Sandoricum koetjape (Burm. f.) Merr.
MELIACEAE

ชื่ออื่น เตียน เลื่ยน สะท้อน มะต้อง มะตึ๋น

รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้น มียางขาว สูง 15-30 เมตร
ใบประกอบ มีใบย่อย 3 ใบ เรียงสลับ ใบย่อยรูปไข่แกมวงรี แกมขอบขนาน กว้าง 6-15 ซม. ยาว 8-20 ซม. เมื่อแห้งจะเปลี่ยนเป็นสีส้มแดง
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ ดอกย่อยจำนวนมาก กลีบดอกสีเหลืองหม่น
ผลเป็นผลสด รูปกลมแป้น สีเหลือง ผิวมีขนแบบกำมะหยี่

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เปลือก-ใช้เปลือกต้นต้มน้ำดื่มแก้ท้องเสีย