กรรณิการ์
Night Jasmine
Nyctanthes arbor-tristis Linn.
VERBENACEAE

ชื่ออื่น กณิการ์ กรณิการ์

รูปลักษณะ
ไม้พุ่ม สูง 2-5 เมตร
ใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม รูปไข่ หรือรูปใบหอก กว้าง 2.5-5 ซม. ยาว 5 -10 ซม. ค่อนข้างหยาบสาก
ดอกช่อ ออกเป็นกระจุกที่ซอกใบและปลายกิ่ง กลีบดอกสีขาว โคนกลีบดอกเป็นหลอดสีส้มแดง
ผลแห้ง แตกได้ แบน รูปไข่กลับ

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
ใบ-ใช้ใบเป็นยาขมเจริญอาหาร บำรุงน้ำดี
ต้น-แก้ปวดศีรษะ
ดอก-แก้ไข้และลมวิงเวียน
ราก-บำรุงธาตุ บำรุงกำลัง แก้ท้องผูก
โคนกลีบ-ใช้โคนกลีบส่วนหลอดสีส้มแดงโขลกหยาบๆ เติมน้ำคั้น ส่วนน้ำกรองจะได้น้ำสีเหลืองใส ใช้เป็นสีผสมอาหาร และย้อมผ้า เติมน้ำมะนาว หรือสารส้มลงไปเล็กน้อยขณะย้อมผ้า จะทำให้สีคงทน

ขิง
Ginger
Zingiber officinale Rosc.
ZINGIBERACEAE

ชื่ออื่น ขิงแกลง ขิงแดง ขิงเผือก

รูปลักษณะ
ไม้ล้มลุก สูง 0.3-1 เมตร มีเหง้าใต้ดิน เปลือกนอกสีน้ำตาลแกมเหลือง เนื้อในสีนวลมีกลิ่นเฉพาะ แทงหน่อ หรือลำต้นเทียมขึ้นมาจากดิน
ใบเดี่ยว เรียงสลับ รูปขอบขนาน แกมใบหอก กว้าง 1.5-2 ซม. ยาว 15-20 ซม.
ดอกช่อ แทงออกจากเหง้า กลีบดอกสีเหลืองแกมเขียว ใบประดับสีเขียวอ่อน
ผลแห้ง มี 3 พู

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เหง้าแก่ทั้งสดและแห้ง-ตำรายาไทยใช้เป็นยาขับลม ช่วยให้เจริญอาหาร แก้อาเจียน แก้ไอ ขับเสมหะและขับเหงื่อ โดยใช้เหง้าสดขนาดนิ้วหัวแม่มือต้มกับน้ำ
ผงขิงแห้ง-ชงน้ำดื่ม จากการทดลองกับอาสาสมัคร 36 คน พบว่าผงขิง ป้องกันการเมารถ เมาเรือ ได้ดีกว่ายาแผนปัจจุบัน (dimenhydrinate) ในเหง้ามีน้ำมันหอมระเหย ประกอบด้วย menthol, borneol, fenchone, 6-shogaol และ 6-gingerol menthol มีฤทธิ์ขับลม borneol, fenchone และ 6-gingerol มีฤทธิ์ขับน้ำดี ช่วยย่อยไขมัน นอกจากนี้พบว่า สารที่มีรสเผ็ด ได้แก่ 6-shogaol และ 6-gingrol ลดการบีบตัวของลำไส้ จึงช่วยบรรเทาอาการปวดท้องเกร็ง

ไข่เน่า
Vitex glabrata R. Br.
VERBENACEAE

ชื่ออื่น ขี้เห็น คมขวาน ฝรั่ง

รูปลักษณะ
ไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 10-25 เมตร
ใบประกอบแบบนิ้วมือ เรียงตรงข้าม ใบย่อย 3-5 ใบ รูปไข่กลับแกมวงรี หรือรูปใบหอกกลับ กว้าง 4-6 ซม. ยาว 10-13 ซม.
ดอกช่อ ออกที่ซอกใบ กลีบดอกสีม่วงอ่อน เชื่อมติดกันเป็นหลอดกว้าง มีขนละเอียด
ผลเป็นผลสด รูปไข่หรือรูปไข่กลับ เมื่อสุกสีม่วงดำ

สรรพคุณและส่วนที่นำมาใช้เป็นยา
เปลือกต้น, รากเป็นยาเจริญอาหาร แก้เด็กถ่ายเป็นฟอง แก้บิด แก้ไข้ แก้ตานขโมย แก้ท้องเสีย