SLACKWARE CALDERA OPEN LINUX REDHAT LINUX SİSTEMLERİ KURULUM TABLOLARI LINUX SİSTEMLERİ ONLINE KURULUM KİTABIBu hizmet M. Fatih Öner tarafından sağlanmış olup her hakkı saklıdır. Kullanım amacı ile dağıtılması haricinde kopyalanıp kitap haline getirilmesi yasaktır. Bu sistem Kütahya Linux İnternet Sitesinin bir ürünüdür. http://www.linuxkutahya.cjb.net http://www.kutahyam.net Linux İşletim SistemiLinux, kullanıcılarıyla buluştuğu 1991 yılından beri kendine saygın bir yer edinmiş ve haklı bir kullanım yaygınlığı bulmuştur. Linux, diğer UNIX türevlerine benzer şekilde çok kullanıcılı, çok görevli bir işletim sistemidir. Diğer UNIX'lerin aksine Internet üzerinden ücretsiz dağıtılması, hızla gelişmesini sağlamış, dünya üzerinde milyonlarca (1999 yılı tahminlerine göre 15 milyon) destekçisi olmasına neden olmuştur. Linux, geniş bir donanım desteği ile geliyor ve 16 işlemciye kadar verdiği destekle yüksek oranda ölçeklendirilebilirlik sunuyor. 386 ve üzeri tüm işlemcilerde çalıştığı gibi 1992'den beri sürat rekorunu elinde bulunduran Alpha işlemcilerde de rahatlıkla kurulabiliyor. Linux ücretsiz olarak dağıtılıyor. Bunun anlamı, Internet'ten kaynak kodu da dahil olmak üzere çekirdek kodunu indirebilir ve derleyebilirsiniz. Sadece çekirdeğini değil, GNU lisansı altında verilen onbinlerce yazılım da ücretsiz temin edilebiliyor. Kaynak kodunun, işletim sistemiyle birlikte verilmesinin büyük önemi var. Serbest yazılım felsefesi içindeki özgürlük, size elinizdeki yazılımı yazar isim hakkını gözeterek değiştirme ve yeniden dağıtma hakkı verir. Linux'un gelişmiş grafik arayüzü, görsel uygulamaların çalıştırılması için hızlı bir ortam oluşturuyor. Kolay uygulama geliştirme araçları, ağ üzerinden veri iletişimini, kullanıcıyla etkileşimi, veri tabanı yaratılmasını ve yönetimini, web uygulamalarını çok kolay bir hale getiriyorlar. Linux'u alırken yanında gelen uygulama yazılımları artık tam teşekküllü denilecek kadar geniş ve gelişmiş yapıdadır. Birkaç yıl öncesine kadar sıkıntısı hissedilen uygulama yazılımları, birer birer boy göstermeye başladılar. Linux, aynı disk üzerindeki işletim sistemleriyle uyum içinde çalışabilir. Bilgisayarın açılışı esnasında dilediğiniz sistemden başlayabilirsiniz. Linux'un DOS, FAT16, FAT32 dosya sistemi uyumluluğu yanında DOS programlarını çalıştırmak için DOSEMU, Windows programlarını çalıştırmak için VMware, Wabi ve Wine programları vardır. Aşağıda Linux'un temel parçalarını ve bunların özelliklerini göreceğiz. Çekirdek : Linux'un çekirdeği bir bakıma sistemin beyni sayılabilir. Çekirdeğin adı "Linux"tur, ancak pek çok kişi tarafından tüm dağıtıma verilen ismin "Linux" olduğu zannedilir. Dünya üzerindeki dağıtımlar 1999 itibariyle 40'ın üzerindedir. Ancak hepsi aynı çekirdeği kullanır, değişen tek şey dosya ve dizin yapısı, dağıtıma giren belgeler, paketler, dağıtımın fiyatı ve dağıtımın hedeflediği kullanıcılardır. Birden çok kullanıcı desteklemesi : Linux, dizayn aşamasından bu yana hep birden çok kullanıcıyı desteklemek amacıyla yazılmış ve buna göre programlanmıştır.
Birden çok görevin aynı anda yapılması : Linux, birden çok görevin aynı anda yapılmasına olanak veren bir sistemdir. Kararlılık : Linux, 1.0 sürümünün Internet sitelerine konulduğu 14 Mart 1994 yılından beri beta denemelerini geçmiş ve kararlı bir yapıya bürünmüştür. Çok işlemcili SMP desteği : Linux'ta Intel ve SPARC platformlarında mevcuttur. Sürüm numarası 2.0 ile başlayan SMP çekirdekler açılırken sistemde kaç tane işlemci olduğunu bulur ve buna göre kendisini ayarlar. Linux ve ağ teknolojileri : Linux, doğrudan doğruya Internet'e hazır olarak bağlanabilmesi için TCP/IP desteği ile gelir. Bu sayede TCP/IP konuşan diğer bilgisayarlarla ve işletim sistemleriyle rahatça anlaşabilir. TCP/IP'nin yanında NetBEUI, Samba (Windows makinalarının birbirleriyle konuşmak için kullandıkları protokol), Appletalk (Macintosh) gibi protokoller de desteklenir. Güvenlik mekanizması : Linux, 386 ve üstü işlemcilerda korumalı kipte (protected mode) çalışır. Böylece bu kipin özelliklerinden sonuna kadar faydalanır. Grafik arabirimi : X Window (kısaca X) adı verilen ve MIT'te geliştirilen grafik arayüzü, Linux'ta sadece metin ekranda çalışmak istemeyen kullanıcılar için ilginç sayılabilecek bir yazılımdır. X altında farklı ruhlara hitap eden, değişik görüntüler sunan pek çok pencere denetleyici vardır. Donanım GereksinimleriLinux'un daha önce de belirttiğimiz gibi donanımdan sonuna kadar faydalanması neticesinde son derece düşük donanım maliyeti vardır. Desteklediği kartlar piyasada her an bulunabilir cinstendir. En Düşük Donanım İhtiyacı
Kullanılabilir Donanım İhtiyacı
Desteklenen DonanımlarCPU (MİB - Merkezi İşlem Birimi)386 ve üzeri Intel uyumlu tüm işlemciler (386, 486, Pentium, PentiumII, Pentium Pro, Celeron ve türevleri) ile değişik üreticilerin dağıttığı Intel uyumlu işlemcilerde (AMD, Cyrix) Linux sorunsuz olarak çalışabilir. Amiga'larda kullanılan Motorola işlemcilerde de (68020, 68030, 68040 ve 68060) Linux çalışabiliyor. Bunların yanında daha gelişmiş sayılan DEC Alpha, SPARC, StrongARM, MIPS, HP PA-RISC ve PowerPC (Macintosh'larda kullanılan) işlemcilerde de Linux kurulmuştur. MimariISA, EISA, VESA ve MCA (IBM PS/2'lerde kullanılan Micro Channel Architecture) mimarilerindeki anakartlar desteklenir. Yerel veri yollarından VLB ve PCI da Linux ile sorun çıkartmadan çalışacaklardır. BellekTeorik olarak 4GB'a kadar RAM desteklenmektedir. Sabit DiskEIDE ve IDE diskler ile MFM ve RLL'e sahip 8 ve 16 bitlik sabit disk denetleyicileri Linux tarafından desteklenir. Benzer şekilde SCSI denetleyicisi desteklenen (Advansys, Adaptec AHA 1542, 1522, 1740, 27xx ve 29xx gibi) tüm SCSI sabit disk ve CD-ROM'larla Linux altında çalışabilirsiniz. CD-ROM aygıtlarından Matsushita/Panasonic, Mitsumu, Sony, Soundblaster, Toshiba ve ATAPI gibi türler de desteklenenler arasındadır. EkranMetin ekranlarda SVGA, VGA, EGA, CGA veya Hercules kartlar ile X Window grafik ekranı altında S3, ATI Mach8/32/64, Trident, ET3000/4000, Paradise, Cirrus Logic gibi kartlar desteklenir. Ağ KartlarıOnlarca tip ethernet kartı desteklenir ve halen bu liste gittikçe artmaktadır. 3COM, WaveLAN, Western Digital, D-Link, Intel, DEC, HP, AMD, Zenith firmalarının ürettiği kartların çok büyük bir çoğunluğu tanınabilir. Genellikle en sık kullanılan ethernet kartları NE2000 ve 3COM uyumlulardır. 16450 ve 16550 UART tabanlı seri kartlar ve tüm asenkron modemler Linux altında çalışır. Internal (makinanın içine takılan) veya external (makinanın dışında duran) modemler ile Linux yardımıyla Internet'e bağlanabilirsiniz. Winmodem'leri Linux ile birlikte kullanamazsınız. ISA modemler Linux ile sorunsuzca çalışır. Ses KartlarıLinux, SoundBlaster, ProAudio Spectrum, Gravis Ultrasound, AWE 32/64 gibi ses kartlarını destekler. YazıcılarLinux'un yazıcı desteği nispeten kısıtlıdır. Windows uyumlu olduğu söylenen birtakım yazıcılar Linux altında çalışmazlar. Aslında temel bir kural olarak şunu belirtebiliriz ki paralel veya seri porta takılan her yazıcı ve çizici, sürücüsü olduğu sürece Linux tarafından desteklenir. Hatta bir yerel ağ üzerinden bu yazıcılar birden çok makinaya paylaştırılabilir. FareLinux, Microsoft, Mousesystems ve Logitech serial mouse, ATI XL, Logitech ve Microsoft busmouse ile PS/2 mouse desteklenir. |
KURULUM İŞLEMLERİ |
Slackware Linux kurulumuBu bölümde Slackware Linux dağıtımının kurulumu anlatılacak ve kurulum örnek şekillerle desteklenecektir. Ön hazırlıklarKuruluma başlamadan önce birtakım ön hazırlıklardan geçmeniz gerekiyor. Bunlardan kısaca söz edelim. Genel Bilgisayar Bilgisi
Ağ BilgisiEğer bir ağa bağlı iseniz ağ özelliklerini ve ağa bağlanabilmek için gerekli bilgileri sistem yöneticinizden öğrenin. Slackware kurulumu için bir ağa bağlı olmak zorunda değilsiniz. Aşağıda yazılanlar, bilgisayarınızı Internet'e ethernet kartı yardımıyla bağlamak için gerekli bilgileri içerir. Eğer telefon hattı üzerinden Internet bağlantısı planlıyorsanız aşağıdakilerin hepsi işinize yaramayabilir.
Kurulum YöntemleriSlackware Linux kurmak için birkaç yolunuz vardır. Bunlardan birini tercih etmelisiniz. En kolay yol CD'den kurulumdur. Eğer BIOS'unuzun CD'den açma özelliği de varsa hiç disket oluşturmanıza gerek kalmadan kuruluma başlayabilirsiniz. Deneyebileceğiniz diğer yollar ise sabit diskten kurulum, ağdan kurulum gibi seçeneklerdir.
Açılış Disketi OluşturulmasıEski BIOS'ların CD'den açılış desteği vermemesi de mümkün. Bu durumda iki adet açılış disketine ihtiyacınız var. Dos altında açılış disketi hazırlamak için aşağıdaki yönergeleri takip edin:
D:\dosutils> RAWRITE Enter disk image source file name: ..\BOODSKS.144\BARE.GZ Enter target diskette drive: A: Please insert a formatted diskette into drive A: and press -ENTER- : Yukarıdaki örnekte, SCSI olmayan sistemler için kullanılabilecek BARE.GZ disket görüntüsünü (root disketi) boş bir diskete yazdırdık. Eğer sisteminizde bir SCSI denetleyici var ise BARE.GZ yerine SCSI.S disket görüntüsünü kullanmalısınız. Root disketi oluşturmak için kullanmanız gereken görüntü ise COLOR144.GZ dosyası. Yine RAWRITE.EXE programını kullanarak root disketini de oluşturabilirsiniz. Eğer bir başka Linux sisteminiz varsa, disketin oluşturulması gayet kolaydır. CD'yi bağlayın ve bare.gz dosyasının bulunduğu dizine gelin. Disket sürücüye temiz bir disket yerleştirdikten sonra aşağıdaki komutu verin:
dd if=bare.gz of=/dev/fd0 Root disketi için ise, dd if=color144.gz of=/dev/fd0 komutlarını vermelisiniz. Sabit Diskten Kurulum Yapmak İçinEğer kurulumu sabit diskinizden yapmayı düşünüyorsanız bunun için bir MSDOS disk bölümüne ihtiyacınız var. Ancak bu bölümün DoubleSpace ile sıkıştırılmamış olmasına dikkat ediniz. İlk olarak sözü edilen bölümde bir dizin oluşturun:
mkdir slackwar Oluşan bu dizinin altına her disk serisi için A1, A2, .. dizinlerini oluşturun. CD'deki disk serileri içinde bulunan dosyaları bu dizinler altına kopyalayın. Şu anda sabit diskten kurulum için dizinler hazır demektir. CDROM'dan KurulumEğer CD'den kurulum yapacaksanız sadece boot ve root disketlerine ihtiyacınız olacak. O da BIOS'u CD'den açılışı desteklemeyen kullanıcılar için. Elinizdeki CD otomatik kurulumu destekliyorsa, BIOS'tan gerekli düzenlemeleri yaparak hemen kuruluma geçebilirsiniz. KurulumBu bölümde kurulum işlemleri adım adım anlatılacaktır. BölümlendirmeÖncelikle sabit diskinizde gerekli bölümlendirmeleri yapmalısınız. Eğer diskinizde önceden mevcut başka bir işletim sistemi varsa önce Linux için yer açmalı, ardından gerekli bölümlendirmeleri yapmalısınız. Makineyi açılış disketi veya CD ile açmalısınız. Açılış sırası için gerekli değişiklikleri BIOS ayarları altından yapabilirsiniz. Oluşturduğunuz disk bölümlerini (swap ve native) kurulum sırasında Linux dosya sistemi kopyalanması için formatlamanız gerekecek.
Gerekli Disk BölümleriLinux kurmak için en azından iki disk bölümüne gereksiniminiz olacak. Bunlardan biri asıl sistemin kopyalanacağı "native" bölüm, diğeri ise takas alanı olarak görev yapacak "swap" bölümüdür. Takas alan, belleğin yetmediği durumlarda sanal bir bellek olarak görev yapar. İsteğinize göre native bölüm sayısını artırabilir ve Linux'u birden çok disk bölümüne yerleştirebilirsiniz. Disk bölümlendirmeyi yapabileceğiniz çeşitli programlar mevcuttur. Bunlardan en çok kullanılanı fips ve fdisk'dir. fdisk Kullanarak Bölüm OluşturulmasıLinux sistemini disket ya da CD-ROM yardımıyla açtıktan sonra karşınıza
slackware login: komut satırı gelecektir. Buraya "root" yazarak giriş yapın. Ardından bölümlendirme yapmak için fdisk komutunu verin. Varolan bölümleri görmek için p komutunu kullanın. Diğer komutları ve ne işe yaradıklarını görmek için ? karakterini kullanabilirsiniz. Şimdi Linux için önce bir swap (takas) bölüm oluşturalım. Bunun için önce n komutunu verin. fdisk size birincil (primary) mi yoksa uzatılmış (extented) bölüm mü oluşturacağınızı sorar. Burada dikkat etmeniz gereken nokta, birincil bölümlerin sayısının 4'ü geçemeyeceği. 4'den fazla bölüm için 3 birincil ve daha sonraki bölümleri yerleştirmek için bir de uzatılmış bölüm eklenmelidir. fdisk, p komutunu verdikten sonra sizden bölüm numarası isteyecektir. Hiç bölümümüz olduğunu varsayarak buraya 1 yazıyoruz. 1 dedikten sonra bölümün başlayacağı ilk silindir numarası sorulur. Burada verilen seçenek ne ise onu yazınız (parantez içindeki ilk sayı). Arından son silindir numarası istenecektir. Eğer buraya da parantez içindeki sayıyı kullanırsanız diskin tamamını kullanmış olursunuz. Böyle yapmak istemezseniz +miktarM olarak istediğiniz büyüklüğü verebilirsiniz. "miktar" yerine megabayt cinsinden büyüklüğü yazın (örnek olarak 70 Mb yer ayırmak için +700M). Artık istenilen bölüm oluşmuştur. p ile yeni bölümün oluşup oluşmadığını kontrol edebilirsiniz. Biz önce takas alanı yapmak istemiştik, ancak bölüm tipi olarak öntanımlı native görünecektir. Bunu değiştirmek için t komutu kullanılır. Disk formatlarının bir listesini öğrenmek için ise L komutunu kullanabilirsiniz. t yazınca sizden tipini değiştirmek istediğiniz bölüm numarasını ister. 1 yazın ve yeni kodu 82 olarak girin (82 = takas alanı kodu). Şimdi p ile bölümlere bakarsanız 1 numaralı bölümün swap olduğunu göreceksiniz. Linux kurmak için bir bölüme daha ihtiyacınız var. Bunu da oluşturmak için sırasıyla n,p,2 komutlarını girin. İlk silindir için verilen sayıyı, son silindir için eğer başka bölüm ayırmak istemezseniz verilen rakamı, eğer başka bölümler oluşturmak isterseniz yine +miktarM olarak girin. Biz başka bölüm oluşturmadığınızı varsayarak son silindir için verilen rakamı giriyoruz. fdisk'de yaptığınız bu değişikliklerin aktif hale gelmesi için sırasıyla v ve w komutlarını kullanın. Ancak bu komutlardan sonra geri dönüş yoktur. Yaptığınız bölümlerde önceden bilgi varsa bunlar kaybedeceksiniz. Ne yaptığınızı iyice düşündükten sonra disk bölümlendirme tablosunu değiştirin. Sırada oluşturduğunuz takas alanın aktif hele getirilmesi var. Bu işlemi "setup" menüsünden yapabilirsiniz. Setup Programıfdisk ile bölümleri hazırladıktan sonra setup komutu yardımıyla kurulum işleminin yapılacağı bölüme girelim. Karşınıza help, keymap, addswap, target, source, select, install, configure, exit seçenekleri olan bir menü çıkacaktır. Aşağıda bu menülerin hangi amaçlarla kullanıldıklarını görebilirsiniz.
Not: İşlemleri yukarıda belirtilen sırada yapmadığınız takdirde seçenekler çalışmayacaktır. Örneğin kaynak seçilmeden paket seçimine geçemezsiniz. Ayrıca gereken sırada ilerlediğinizde bu menüdeki seçenekleri kullanmanıza gerek kalmaz. Setup programı otomatik olarak sıradaki menüye geçecektir. Şimdi setup programını kullanmaya başlayalım.
Takas Alanının Aktif Hale Getirilmesiİlk olarak takas alanımızı kullanıma açmak üzere aktif hale getiriyoruz:
addswap seçeneğini seçiniz. Bu seçeneğe girdiğinizde otomatik olarak sabit diskte bulunan takas alanının numarası verilir ve bu bölümü takas olarak kullanmak isteyip istemediğiniz sorulur. "Yes" diyerek devam ediniz.
Native Bölüm SeçimiKuruluma devam için "Continue with Installation" sorusuna "yes" diyerek devam ediniz. Bu soruya "yes" cevabı vermenizin ardından setup programı Linux'un kurulabileceği native bölümleri listeler. Buradan kurmak istediğiniz bölümü işaretleyip "OK" seçeneğini seçin. Setup size bu bölümün formatlanıp formatlanmayacağını, formatlanacaksa format türünü soracaktır. Eğer format esnasında hatalı disk bloklarının (bad blocks) kontrol edilmesini isterseniz buradaki "Check" seçeneğini, kontrol etmek istemezseniz "Format" seçeneğini seçiniz. Kontrol işlemi biraz uzun sürebilir. Bu bölümden sonra setup size native bölüm ile ilgili bilgilerin /etc/fstab dosyasına yazıldığına dair bilgi verecektir. "Exit" diyerek devam ediniz. Linux Altından Diğer İşletim Sistemlerine UlaşılmasıEğer sisteminizde yüklü başka işletim sistemleri varsa Linux altından bunları görebilme imkanınız vardır. Eğer böyle bölümler varsa setup programı kurulumun bu bölümünde farklı dosya sistemine sahip bölümlerin olduğunu bilidirir ve Linux altından bunları görmek isteyip istemediğinizi sorar. "Yes" derseniz karşınıza bu bölümlerin bir listesi çıkar. Görmek istediğiniz bölümü işaretleyerek "OK" tuşuna basınız. Ardından da bu bölümün bağlanacağı (mount) dizini girmelisiniz. Tüm bölümler için işlemleri tamamladıktan sonra kuruluma devam etmek için "Continue" başlığı altındaki soruya "Yes" cevabı verin.
Kurulum KaynağıSırada kurulum kaynaklarının alınacağı yerin belirlenmesi var. Burada karşınıza 5 seçenekli bir menu çıkacaktır. Size uygun olanını seçin. CD'den kurulum için "1 Install from a Slackware Cdrom"u seçin. Bu seçim yapılınca CD-ROM'unuzun tipinin kurulum programına tanıtılması gerekmektedir. Bunun için karşınıza çıkan "auto" veya "manual" seçeneklerini kullanınız. Auto seçeneği, CD sürücüyü otomatik olarak tanıyacaktır.
Kurulum Türü ve Paket KategorileriEğer CD-ROM sürücünüz sorunsuz olarak bağlandıysa kurulum türünü isteyen bir soru karşınıza gelir. En genel olan "Slakware" seçeneği ile devam ediniz. Bundan sonra sırada sisteminize hangi genel kategorideki yazılımların seçileceği var. Buradaki bazı seçenekler önceden seçili durumda olacaktır. Bunlar tavsiye edilen seçeneklerdir. Ancak mutlaka kurulması gereken seri A serisidir. Kurulum ŞekliGenel kategori seçimlerinden sonra kurulumu nasıl yapmak istersiniz şeklinde bir soru sorulacaktır. Buradaki seçenekler ve anlamları şöyledir:
Biz bunlardan "expert" seçeneğini kullanmanızı öneririz. Böylece her bir seri içindeki paketleri ayrı ayrı görebilirsiniz. Kurulum sırasında da bu paketler hakkında bilgi alırsınız. Expert (uzman) yöntemi seçildikten sona karşınıza sırasıyla disket serileri gelecektir. Bu serilerin alt paketlerinden istediklerinizi boşluk tuşu ile işaretleyebilirsiniz. Bir seri içindeki işaretlemeler bittikten sonra "Ok" ile kuruluma geçin. Bir serinin diske kurulması bittikten sonra sıradaki seriye geçilir. Karşınıza gelecek seriler ve içerikleri şöyledir:
Kurulum sırasında ekranda hangi paketin kurulduğu, paket hakkında ayrıntılı bilgi ve paketin boyu da yeralır. Çekirdek SeçimiSeçtiğiniz tüm serilerin yüklenmesi bittiğinde karşınıza "Install Linux Kernel" başlıklı bir menu çıkacaktır. Bu menüden hangi çekirdeği kullanacağınızı seçmelisiniz. Eğer açılış disketinde bulunan çekirdeği kullanacaksanız "bootdisk", CD'den bir çekirdek kullanacaksanız "cdrom", açılışı her zaman disket ile yapacak ve çekirdeği bu diskete koyacaksanız "floppy", öntanımlı /vmlinuz çekirdeğini kullanacaksanız "skip" seçeneğini seçmelisiniz. En genel olarak kullanılan seçenek "skip" seçeneğidir. Bunu kullanmanızı tavsiye ederiz. Bu seçimden sonra ayarların yapılacağına dair bir mesaj ile karşılaşacaksınız. Bu menüyü "Yes" ile geçin ve ayarlara başlayın.
Sistem AyarlarıAçılış DisketiAyarlar bölümündeki ilk menüde açılış disketi isteyip istemediğiniz sorulur. "Make Bootdisk" adlı bu menüdeki seçenekler ve anlamları şunlardır:
Mutlaka açılış disketi yapmanızı öneriyoruz. Sistemin açılmadığı nadir durumlarda ihtiyacınız olabilir. Disket yapmak için "simple" veya "lilo" seçeneklerini kullanın. Ardından disket sürücüye bir disket yerleştirin ve "Yes" seçeneğini işaretleyin.
Modem AyarlarıBundan sonraki adım "Modem Configuration", yani modem ayarları bölümüdür. Eğer modeminiz varsa bağlı olduğu iskeleyi işaretleyip Enter'a basınız.
Eğer modeminiz yoksa "no modem" adlı seçeneği işaretleyip yine Enter'a basarak devam ediniz.
Yazıtipi AyarlarıSırada font ayarları var. "Screen Font Configuration" adlı bu menüden yazıtipi ayarlarında değişiklik yapmak için "Yes" seçeneğini seçiniz.
Karşınıza gelen menüden istediğiniz yazıtipini seçin. Seçimi yaptıktan sonra Enter'a basın. Karşınıza yeni yazıtipiyle yazılmış bir mesaj çıkacaktır. Eğer bu yazıtipini kullanmak isterseniz "Yes", kullanmak istemezsiniz "No" ile devam ediniz.
Lilo AyarlarıBir sonraki bölüm Lilo seçeneğidir. Eğer diskinizde birden fazla işletim sistemi varsa lilo çok kullanışlı bir programdır. Diskinizdeki ilk sektöre yazılan lilo sayesinde ilk açılış sırasında halihazırdaki işletim sistemleri arasında seçim yapmak mümkün olur. Burada karşınıza gelen seçenekler,
seçenekleridir. Eğer sisteminizde sadece linux olacaksa "skip" seçeneğini giriniz. Lilo'yu kurmak için "simple" seçeneğini seçin.
Şimdi Lilo'nun nereye kurulacağı sorulacaktır. Burada 3 seçenek karşınıza çıkar.
En genel kullanılan ilk seçenektir. "MBR - Install to Master Boot Record" seçeneğini seçmeniz önerilir. Karşınıza bir menü çıkacaktır. İlk olarak "Begin" ile kuruluma başlayın. Sizden parametre istenecektir. Çoğu sistemler için buna gerek yoktur, bu soruyu Enter ile geçiniz. Ardından lilo'da olmasını istediğiniz ilk işletim sistemini seçmelisiniz. Örneğin Linux. Sonra karşınıza bu bölümün bulunduğu disk bölümünün adı istenir. Örneğin /dev/hda2. Ardından da bu seçim için bir etiket istenir. Örneğin linux. İkinci işletim sistemimizin Win95 olduğunu farezedelim. Onun için ilk menü karşınıza geldiğinde "dos" seçimini işaretleyip enter'a basınız. Bundan sonra bu bölümün adı ve etiketi istenir. Tüm işlemler bittiğinde lilo'yu kurmak için "Install Lilo" seçeneğini seçiniz.
Ağ AyarlarıBundan sonraki ayarlar ağ ayarlarıdır. "Configure Network" menusune "Yes" diyerek devam ediniz. İlk soru hostname, yani kurulum yapılan makina adıdır. Kullanılacak makina adını yazın ve "OK" ile geçin. Ardından da domainname (alan adı) yazılır. Eğer ethernet kartınız varsa gerçek ağ ayarları, yoksa loopback ayarları yapabilirsiniz. Size loopback kullanıp kullanmacağınız sorulur. Eğer kartınız varsa "No", yoksa ve loopback kullanmak isterseniz "Yes" seçeneğini seçiniz. Bir ethernet kartınızın olduğunu varsayarak ayarları buna göre yapalım. Öncelikle makinanın IP adresini girmelisiniz. Bu IP adresi bilgisini sistem yöneticisinden öğrenebilirsiniz. Ardından netmask (ağ maskesi) numarası ve gateway (geçit) IP numarası girilir. Eğer sistemde dış dünyaya açılan bir geçit yoksa Enter ile bu bölümü geçebilirsiniz. Bundan sonra bir alan adı sunucunuz (Domain Name Service, DNS) olup olmadığı sorulur. Varsa "Yes", yoksa "No" seçeneğine basın ve DNS sunucunun IP numarasını verin. Ağ ayarları böylece tamamlanmış olur. Diğer AyarlarSırada fare, e-posta sunucusu, zaman dilimi gibi ayarların yapılması kaldı. Karşınıza çıkan menüden kullandığınız fareye uyan seçeneği seçin ve "OK" tuşuna basın. Bir fare seçtikten sonra bu farenin bağlı olduğu iskele sorulacaktır. Uygun olanı seçin ve devam edin. PS/2 fareler için ps2, Microsoft uymlu üç tuşlu fareler için ms ve Microsoft uyumlu iki tuşlu fareler için bare seçilebilir Sırada e-posta göndermek için kullanılan "sendmail" ayarları var. Menüdeki ilk seçeneği girin ve Enter'a basın. Sendmail'in ardından "Timezone Configuration" yani zaman dilimi ayarı var. Bu bölüm için Europe/İstanbul seçeneğini kullanabilirsiniz. Bir sonraki menüde, karşınıza root şifresi girilmediğine dair bir uyarı çıkacaktır. Eğer açılış sırasında sisteme root kullanıcısı (en yetkili kullanıcı) ile girmek ve bu kullanıcıya bir şifre atamak istiyorsanız "Yes" seçeneğini seçin ve bir şifre yazın. Şifreyi de verdikten sonra kurulum tamamlanmış olacaktır.
Karşınıza tekrar setup menusu çıkacaktır. "EXIT" ile çıkın ve "reboot" komutu ile bilgisayarınızı tekrar başlatın. Eğer makineniz sorunsuz kuruldu ise Linux açılır (Lilo kurulmuş ise Linux bölüm için belirlenen etiketi yazın). Seçenekler için shift tuşunu kullanabilirsiniz).
makina-adı login: istemcisi karşınıza gelecektir. Buraya root yazın,
password: kısmına da belirlediğiniz şifreyi yazın. X Window ortamına geçmek için startx komutunu kullanabilirsiniz. Ancak daha önce
xf86config programı yardımıyla X Window sunucusunun ayarlarının yapılması gerekiyor.
|
Caldera Open Linux Kurulumu
Cd'den AçılışEğer BIOS'unuzun CD'den açılış özelliği varsa bu yolu deneyin. Yüklemeye başlamak için Open Linux CD'sini cd sürücünüze yerleştirin ve makinenizi tekrar başlatın. Eğer BIOS'un bu özelliği yoksa açılış disketi oluşturmalısınız.
Açılış Disketinin OluşturulmasıAçılış disketini ister DOS, isterseniz Linux altında oluşturabilirsiniz. DOS'ta disket oluşturmak için kullanacağınız program rawrite.exe'dir. Bu programı CD'de OpenLinux/cols/tools dizini altında bulabilirsiniz.
D:\OpenLinux\cols\tools> rawrite Enter disk image source file name: ..\..\boot\catalog Enter target diskette drive: A: Please insert a formatted diskette into drive A: and press enter: Açılış disketiniz oluşmaya başlayacaktır. Linux'ta disket oluşturmak için dd komutu kullanılır.
dd if=catalog of=/dev/fd0 Böylece açılış için gerekli disketi oluşturmuş olduk. Disketi sürücünüze yerleştirin ve makinenizi tekrar başlatın. (BIOS açılış sırasının diskete bakacak şekilde olmasına dikkat ediniz.)
Kuruluma başlamakEğer açılışta herhangi bir problem ile karşılaşmadıysanız karşınıza aşağıdaki ekran gelecektir. Karşınıza gelen bu ekranda size donanımınız ile ilgili bilgiler verlecektir. Buradaki işlem bir kaç dakika sürebilir. Çekirdek yükleme ve donanım ile ilgili çalışmalar bitirilince kurulum programı LIZARD'ın hazırlanmasına başlanır. Bir süre sonra işlemler bittiğinde karşınıza Caldera'nın logosu çıkacaktır. KurulumCaldera logosu kaybolunca kuruluma geçebilirsiniz. Karşınıza ilk gelecek ekranda dil seçimi yapılır. Burada mevcut olan seçenekler İngilizce, Almanca, Fransızca ve İtalyanca. Bunların arasından kullanmak istediğiniz dili seçin. Bir sonraki ekrana ulaşmak için ekranın altındaki Next seçeneğini kullanın. Her ekranda kurulum ile ilgili yardım almak için altta yer alan "help" butonundan, bir önceki bölüme geçmek içinse "back" butonundan yararlanabilirsiniz. Fareniz bir dahaki ekranda ayarlanacağında bu bölümde onu kullanamayabilirsiniz. Böyle bir durumda seçenekler arası geçişi tab ve ok tuşları ile yapabilirsiniz. Seçim yapmak için de enter'ı kullanın. Ancak büyük ihtimalle fareniz ilk ekranda kullanılabilir halde olacaktır.
Fare AyarlarıBir sonraki ekranda fare ayarlanır. Aşağıda bu ayarın yapıldığı sayfanın görüntüsü var. NOT: Fareniz önceki sayfalarda otomatik olarak tanınmış olabilir. Eğer öyle ise bu sayfada farenizle ilgili diğer ayarları yapabiliriniz. Farenizi tanıtmak için
Devam etmek için Next'e basınız. Yükleme YeriBir sonraki ekranda OpenLinux'un nereye yükleneceği ayarlanır. Kurulum programı diskinizi tarayarak bu seçeneklerden birini otomatik olarak seçer. Eğer diskinizde bir linux bölümü bulursa Prepared Partition seçeneği, eğer bulunmazsa Entire Disk seçeneği seçili olur. Buradaki üç seçenek ve anlamları şöyledir:
Eğer burada custom seçeneğini seçerseniz bir sonraki görüntü aşağıdaki gibi olacaktır. Yeni bölümler eklemek için ve varolan disk bölümlerini değiştirmek için bu ekranı kullanabilirsiniz. İstediğiniz bölümü seçin ve özelliklerini değiştirmek için edit seçeneğini kullanın. Silmek için ise Delete seçeneğini kullanınız. Next seçeneğini seçmeden önce elinizde Linux native (linux'un kurulacagi yer) ve Linux swap (takas) bölümleri olması gerekir. Bu bölümleri oluşturmak için var olan bölümlerden yararlanacaksanız istediğiniz bölümü işaretleyip Edit seçeneğini, yeni bölüm yapacaksanız Add Logical seçeneğini kullanınız. Linux native bölümün bağlanacağı yeri (mount) seçmek için ya da diğer dosya sistemleri arasından bağlamak istediğiniz olursa gerekli bölümü seçip Edit seçeneğine tıklayınız. Burada bağlanacak yere istediğiniz dizin adını girin. Eğer entire Disk seçeneğini seçti iseniz karşınıza aşağıdaki ekran gelecektir: Bu ekranda kurulumu yapacağınız sabit diski seçin. Ancak seçimden sonra bu diskte gerekli bölümleri yapmak için "Prepare selected disk for Linux" seçeneğini seçmelisiniz. Bu seçeneğin kullanılmasının ardından otomatik olarak bir native ve bir de swap bölümünüz oluşur. Devam etmek için Next'e basınız.
OpenLinux Dosya Sisteminin TanımlanmasıEğer Prepared Partition seçeneğini seçtiyseniz karşınıza aşağıdakine benzer bir ekran gelecektir. Bu ekranda Open Linux için kullanılacak bölüm seçilir. Seçeneklerden istediğinizi seçin. Seçenekler arasında değişiklik yapmak için root bölüm yapmak istediğiniz bölümün üstüne tıklayın. Seçeneklerden eminseniz Next'e basıp ve devam edin. Sırada Linux Bölümlerinin formatlanması var. Bu bölümde karşınıza yüklemenin yapılacağı bölümlerin listelendiği bir ekran çıkar: Bu ekranda en az iki bölüm göreceksiniz:
Devam etmeden önce Format Chosen Partitions seçeneğini seçmelisiniz. Bölümler eğer Formatting bölümlerinde Yes yazarsa formatlanacaktır. Formatlama bitince Next butonu aktif hale gelecektir. Bu butona basarak devam ediniz.
Yüklenecek Paketlerin SeçimiBu ekranda yüklenecek paketlerin seçimi yapılacaktır. Ekran görüntüsü şu şekildedir: Bu bölümde seçebileceğiniz 4 seçenek mevcut:
Not: Eğer disk bölümünüz bazı seçenekler için yeterli boşluğa sahip değilse o seçenek kullanılamaz durumda olacaktır. Linux'u yükledikden sonra da yeni paket yükleyebilirsiniz. Bunun için Kpackage programını kullanınız. Paketlerin yüklenmesi esnasında sisteminizle ilgili diğer ayarların yapılmasına devam edilecektir. Bu ayarlar grafik ekran ile ilgili ayarlardır. Karşınıza gelecek ekran klavye ayarlarınızın yapılmasını sağlayacaktır. Aynı ekranın alt tarafında yükleme işleminin ne durumda olduğunu da görebilirsiniz.
Klavye ayarlarını yapmak için
Sırada grafik kartınızın seçimi var. Bu bölümün ekran görüntüsü aşağıdadır. Bu bölümde ekran kartınız ayarlanacaktır. Kurulum programı kartınızı otomatik olarak tanıyacaktır. Diğer bilgilerinde doğru şekilde ayarlanması için Probe seçeneğine tıklatınız. Bu esnada biraz beklemeniz gerekecek. Bir süre sonra ayarlar yeni haliyle karşınızda olacaktır. Eğer tanımada bir sorun varsa muhtemelen kartınız OpenLinux tarafından desteklenmiyor olabilir. Güncellemeler için www.calderasystems.com adresine bakınız. Devam etmek için Next'e basınız.
Monitör SeçimiMonitör seçimini aşağıdaki ekranda yapacaksınız: Ekran karşınıza geldiğinde sizin monitörünüze uyan seçenekler seçili olacaktır. Eğer bunları kullanmak istemezseniz ayarlaru şu şekilde yapabilirsiniz. Monitör ayarı yapmak için,
Video Kartı Özelliğinin SeçilmesiAynı ekranda mönitör ve ekran kartınıza bağlı olarak sıradaki ekranda ekran kartı özellikleri seçilir.
Bu ekranda ekran çözünürlülüğünü ve renk derinliğini seçin. Buradaki değerleri yüklemeden sonra XF86Setup programı ile de değiştirebilirsiniz. Ekran kartı ve monitör ayarları için:
Kullanıcı Tanımları ve ŞifrelerBu ekranda Linux'un yetkili kullanıcısı olan root'a şifre atanması var. şifre atamak için:
Kullanıcı EklenmesiBir sonraki ekranda sisteme kullanıcı ekleme imkanı sağlanır. Yeni kullanıcı açmak için:
Ağ AyarlarıŞimdi karşınıza gelecek olan ekranda ağ ayarları yapılır. Burada bir kaç önemli noktadan bahsedelim.
Ağ Ayarlarının Statik Olarak Yapılması:
Kurulumun SonlandırılmasıKarşınıza gelecek bu ekranda içinde bulunduğunuz zaman diliminin seçimini yapın: Zaman aralığını seçmek için:
Bir sonraki ekranda Tetris oyunu sizi karşılar. Kurulum işlemi bitene kadar bu oyunu oynayabilirsiniz. Yükleme bittikden sonra Finish butonu aktif hale gelecektir. Bu butona basarak yükleme biter ve OpenLinux açılır. Eğer sisteminizde Windows da kurulu ise makineniz tekrar açıldığında Windows açılır. Eğer her açılışda Linux-dos seçeneği ile karşılaşmak isterseniz BootMagic programını kullanınız. Aynı işlemi linux altında lilo'yu yükleyerek de yapabilirsiniz. gerekli değişiklikleri lilo.conf dosyasını edit ederek yapabilirsiniz.
|
Red Hat Linux kurulumuBu bölümde Red Hat Linux dağıtımının kurulumu anlatılacak ve kurulum örnek şekillerle desteklenecektir. Kurulumun bazı aşamalarında ekran görüntüleri yer almamaktadır, bu durum kurulum disketleri ile çalışırken ekran görüntülerinin kaydedilememesindendir. Ancak bilgisayar başında geçireceğiniz her kurulum aşamasında kitaptaki bilgiler gayet açıklayıcı ve yol gösterici olacaktır. Ön hazırlıklarKuruluma başlamadan önce birtakım ön hazırlıklardan geçmeniz gerekiyor. Bunlardan kısaca söz edelim. Genel bilgisayar bilgisi
Ağ bilgisiEğer bir ağa bağlı iseniz ağ özelliklerini ve ağa bağlanabilmek için gerekli bilgileri sistem yöneticinizden öğrenin. Red Hat kurulumu için bir ağa bağlı olmak zorunda değilsiniz. Aşağıda yazılanlar, bilgisayarınızı Internet'e ethernet kartı yardımıyla bağlamak için gerekli bilgileri içerir. Eğer telefon hattı üzerinden Internet bağlantısı planlıyorsanız aşağıdakilerin hepsi işinize yaramayabilir.
Disk alanıSabit diskin hangi alanını Linux için ayıracağınıza şimdiden karar verin. En azından iki disk alanını Linux için kullanmanız gerekecektir. Bu disk alanlarından bir tanesi takas alanı (swap space) için ayrılacaktır. Yeni bir diskiniz varsa ya da eski sisteminizden zaten kurtulmayı planlıyorsanız sorun yok, ancak boş ve Linux için ayrılmayı bekleyen bir disk alanınız yok ise bazı DOS yazılımları yardımıyla yeni disk bölümleri yaratmalısınız. Bunun için fips ve defrag ikilisi gayet ideal ve uzun yıllar boyu denenmiş programlardır. Yapılması gerekenler kabaca,
CD-ROM'dan kurulumElinizdeki CD, Red Hat'in ticari olmayan sürümünü içermektedir. Ticari olan sürümünde kitapla verilen CD'ye ek olarak ücretli satılan yazılım paketleri (Red Baron ve Metro-X gibi) vardır. Red Hat Linux'un en kolay kurulum yöntemi CD'dendir. Ancak CD'nin bulunamadığı zamanlarda da Red Hat'i bir FTP adresinden, sabit diskten veya NFS sunucudan kurabilirsiniz. Bu kitapçıkta sadece CD'den kurulum yöntemi anlatılacaktır. Disk bilgileriKurulum yöntemini (bizim metodumuz CD'den olacaktır) ve ne kadar yeri Linux için açmanız gerektiğini şimdiden biliyor olmalısınız. Disk sıkıntınız varsa ve deneme amaçlı kuracaksanız 300Mb, diğer durumlarda en az 600Mb yer ayırmanız tavsiye edilir. Kurulacak Sistemin AçılmasıÖncelikle açılış disketlerini oluşturmalısınız. Bu disketler CDROM altında \images dizini altında bulunurlar. \dosutils dizinindeki rawrite.exe programını çalıştırarak \images\boot.img dosyasını bir diskete yazdırmanız gerekiyor. Temiz bir disketi A: sürücüsüne yerleştirin ve CD'nizi bilgisayara takın. Aşağıdaki işlemleri sırasıyla yapın. D:\dosutils> RAWRITE Enter disk image source file name: ..\IMAGES\BOOT.IMG Enter target diskette drive: A: Please insert a formatted diskette into drive A: and press -ENTER- : Yukarıda sırasıyla hangi disket görüntüsünü (boot.img) ve bunu nereye (A: sürücüsü) yazdıracağımızı belirttik. Eğer bir PCMCIA kartınız varsa, yukarıdaki işlemlerin aynısını supp.img disket görüntüsü için de yapmalısınız. Kurulum aşamasında PCMCIA kartlarınız tanınacak ve ikinci disketi kullanacaksınız. Diskete yazdırma işlemi bittiği zaman disketi yuvasından çıkartın ve bilgisayarı, disketten açılacak şekilde BIOS'tan ayarlayın. Anakartınız ve BIOS destekliyorsa herhangi bir ek diskete gerek kalmadan kurulum yapabilirsiniz. Sadece Red Hat CD'sini yerine takmanız ve BIOS'tan açılış önceliğini CD'ye vermeniz gerekecektir. Bilgisayarınız açılır açılmaz bir açılış ekranı ile karşılaşacaksınız. Bu açılış ekranından itibaren yapabilecekleriniz,
olabilir. Biz kuruluma başlayacağımız için verilen seçenklerin ilkini kullanıyor ve sadece ENTER tuşuna basıyoruz. Linux, kurulum sırasında birden çok sanal ekran destekler. Her bir ekranı görebilmek için ALT tuşu ve bir klavye üzerinden 1-5 arasında bir tuşa basmalısınız. Sistem açıldığı anda 1. ekran (ALT-1) üzerinde olursunuz. Diğer ekranların her birinden (nadiren gerekse de) kurulum ve çekirdek mesajlarını görmek mümkün olur. Şimdi etkileşimli kuruluma başlayabiliriz. İlk olarak bir hoşgeldiniz yazısı sizi karşılar. "Ok" diyerek bu bölümü geçin. Ardından kurulumda kullanılacak dil seçimine geleceksiniz. Bu bölümde istediğiniz bir dili seçin. Klavye tipi seçimiSeçeceğiniz klavye tipi sistem daha sonra ilk defa açıldığı zaman öntanımlı olarak kurulacaktır, ve çalışmanıza bu klavye ile devam edeceksiniz. Dilediğiniz bir tuş takımını seçerek ENTER tuşuna basın. Eğer seçtiğiniz tuş takımını beğenmezseniz sistemi kurduktan sonra /usr/sbin/kbdconfig programı yardımıyla değiştirebilirsiniz. Önerimiz bu bölümde "us" klavye seçmenizdir. Kurulum yöntemiBu kitapçık ile birlikte bir Red Hat Linux CD'si verildiği için yöntemi "Local CD-ROM" olarak seçin ve "Ok" tuşuna basın. Kurulum programı hemen ardından sistemdeki CD sürücüyü tanımaya çalışacak, eğer başarısız olursa ne tür bir CD sürücüye sahip olduğunuzu soracaktır. Sistemde IDE/ATAPI CD varsa "IDE", SCSI CD var ise "SCSI" yanıtını verin. Eğer her iki tipte CD'niz yoksa "Diğer" seçeneğini işaretleyin. CD sürücünüzü tanıttıktan sonra verilen CD'yi CD sürücüye yerleştirin ve "Ok" tuşuna basın. Red Hat, otomatik olarak CD'yi tanıyacaktır. Kurulumun amacıDaha önce kurulu Red Hat sürüm 2.0 ve üzeri sisteminiz var ise bunu güncellemeniz ya da Red Hat'i yeniden kurmanız mümkün. Normal olarak ilk defa kurulum yapılacaksa "Install" seçeneğini işaretleyin. Disk bölümlerinin yaratılmasıRed Hat Linux, kurulum sınıfları ile daha kolay bir kurulum amaçlamıştır. Kurulum sınıflarında, kendi isteğinize göre bir işistasyonu ya da sunucu amaçlı Linux kurabilir, üçüncü seçenekte ise istediğiniz paketleri seçerek Özel bir sistem yaratabilirsiniz. Burada dikkat etmeniz gereken bir durum vardır. Eğer sunucu (Server) seçimi yaparsanız, diskinizde yeralan tüm bölümler silinir ve sistem kendisi disk bölümlendirmesi yapar. Benzer şekilde işistasyonu (Workstation) kurulumu yaparsanız diskteki tüm Linux bölümleri silinir, diğer bölümler kalır. "Custom" kurulum yaparsanız diskteki bölümleri silmek sizin seçiminize kalır. SCSI yapılandırmasıSistemde SCSI sabit diskinizin olup olmadığını sorar. Eğer varsa "Yes"i işaretleyin. Bilgisayarınızdaki SCSI kartlar taranacak ve Linux uyumlu SCSI kartlar bulunarak kullanıcı uyarılacaktır. SCSI denetçiniz yok ise "No" diyerek bu bölümü geçebilirsiniz. Disk ayarlarıKurulum programına Red Hat Linux'u nereye kuracağını belirtmemiz gerekecektir. Linux için ayırmanız gereken bir takas alanı olmalıdır. Daha önce söylediğimiz ölçülerde bir takas alanını diskte ayırmalısınız. Kısacası Linux için en az bir, takas alanı için bir disk alanına ihtiyacımız vardır. Takas alanını tanımlamadan Linux kurulmayacaktır. Red Hat ile birlikte gelen iki tip disk bölümleyici vardır. Bunlardan birincisi tüm Linux dağıtımlarıyla gelen ve neredeyse standartlaşmış fdisk, diğeri de Red Hat firması tarafından geliştirilen ve nispeten daha kolay bir arayüze sahip olduğu söylenen Disk Druid. Eğer kullanım rahatlığı istiyorsanız Disk Druid'i seçebilirsiniz.
Disk Druid çalışması Disk Druid, kullanıcı dostu bir disk bölümleme arayüzüdür. Linux, diskleri tanımlamak için DOS'tan farklı bir yapı kullanır. Örnek olarak,
Bunların yanında, her diskin bölümlerini de tanımlamak gerekir. Örnek olarak,
olarak adlandırılır. Disk Druid ekranının üst kısmında, halihazırda gösterimde olan diskin bölümlerini göreceksiniz (hda1, hda2, hdb3 gibi). Alt kısmında ise, makinanızdaki diskler hakkında bilgiler vardır (hda, hdb gibi) Eğer kurulumdan önce disk alanı ayırmamışsanız, Disk Druid ana penceresinin altındaki tuşlar yardımıyla yeni disk bölümü eklemeniz gerekecektir. Aşağıda bu tuşlar ve kısa tanımları yeralıyor:
Disk Druid'in "Drive Summaries" bölümünde ise makina üzerindeki her diskin özelliklerini ayrı ayrı görebilirsiniz. Birden fazla diskiniz var ise Drive Summaries'e gelip aktif diski değiştirin. En üstteki "Current Disk Partitions" bilgilerinin değiştiğini görebilirsiniz.
Disk BölümlemeRed Hat Linux kurulabilmesi için diskinizde sadece bu iş için ayrılmış en az 150Mb temiz disk alanı bulunmalıdır. Ancak yeterli disk bölümünüz varsa 600Mb ve daha yukarı bir disk alanı tavsiye ediyoruz. Daha önce de belirttiğimiz gibi, diskte bir tanesi sistem için, diğeri de takas alanı için olmak üzere iki ayrı disk bölümü ayırmanız gerekecektir. Bu iki disk bölümü aynı disk üzerinde olmak zorunda değildir. Tablonun üst kısmında hangi disk alanı, kurulacak olan Linux'un hangi bölümüne bağlanacağı, alt kısımda da diskin özellikleri yeralıyor. Biz sırasıyla önce /dev/sda1'i takas alanı olarak ayıracağız, ardından da 1000Mb'lık Linux bölümünü sistemin köküne (/) yerleştireceğiz. Başka disk alanlarına ihtiyaç duymadığımız için geri kalan disk alanını henüz tanımlamadık ve ileride işimize yarayacak şekilde saklıyoruz. Ekranın altındaki "Edit" düğmesine tıklayın. Önce takas alanımızı belirlememiz gerekiyor. Ekrana şöyle bir görüntü gelecektir. "Size" yerine, ne kadar disk bölümünü ayarlayacağınızı yazın. "Type" için Linux Swap verin. "Grow to fill disk?" seçeneğini işaretlemeniz halinde eğer diskte, bölümlendirmeden sonra boş alan kalmış ise bu alanlar takas alanı olarak tekrar kullanılacaktır. Kendi diskiniz üzerinde denemeler yaparken birden fazla takas alanı belirleyebilirsiniz. Ancak her bir takas alanının büyüklüğü 127Mb'tan fazla olamaz. 16'dan fazla takas alanı yaratamazsınız. Takas alanını tanımladıktan sonra ikinci işe geçiyoruz. Linux native bölümünü (/dev/sda2) kök (/) olarak tanımlamamız gerekiyor. Tekrar "Add"i seçin. Yukarıdaki işlemlerin aynısını uygulayın, bu sefer disk tipi için "Linux native", disk büyüklüğü için "1000" girin. Tabi ki 1000 yerine kendi diskinizin büyüklüğüne bağlı olarak istediğiniz bir rakamı vermekte serbestsiniz. "Ok" tuşuna basarak önceki menüye (Şu anki disk bölümleri) dönebilir ve "Ok" diyerek sonraki menüye atlayabilirsiniz. Ek olarak, aşağıda NFS bölümünün eklenmesi ve fdisk ile örnek çalışma yapmak için fdisk komutları yeralıyor. NFS bölümü eklemekF2 tuşuna bastıktan sonra, aşağıdaki bilgileri karşınıza çıkacak menüye sırasıyla girin:
Sabit disk üzerinde birden fazla Linux native disk alanı belirleyip, bunları ayrı ayrı /home, /usr gibi dizinlere yerleştirebilirsiniz. Ancak en kolay ve geçerli çözüm, bir Linux native, bir de Linux swap (takas) disk alanı tanımlamak ve Linux'u kurmaktır. Etkin Takas AlanıBu menüde takas alanının aktifleştirilmesi gerekiyor. Daha önce bir takas alanı tanımladık, şimdi de alanının uygun bir şekilde formatlanması gereklidir. "Ok" tuşuna bastığınız zaman disk üzerindeki takas alanı biçimlendirilecektir (format). Yukarıdaki menüde yeralan son seçenek ile dilerseniz diskinizde bulunması muhtemel hatalar önceden farkedilir. Bu kısımlar Linux kurulurken "bozuk" olarak işaretlenir ve üzerine bilgi yazılmaz. Takas alanını biçimlendirdikten sonra sırada Linux'un kök bölümü için kullanılacak olan disk alanı var. Ekranda biçimlendirilecek bölümlerin bir listesini görmektesiniz.Eğer yeni bir bölüm yaratmışsanız, bu kısmın Linux'a ayrılabilmesi ve üzerine sistemin kurulabilmesi için biçimlendirilmesi gerekiyor. Ancak daha önce diskte bir Linux varsa ve bu kısmı biçimlendiriyorsanız önceden uyarıyoruz: Biçimlendirilen bölümlerde varolan tüm eski verileriniz yokolacaktır. Kurulacak bileşenlerSırada Red Hat ile kurulmasını istediğiniz paketleri seçmeye geldik. Buradaki paketlerin sayısının fazlalığı kafanızı karıştırabilir. Aşağıdakine benzer bir görüntü sizi karşılayacaktır. Yukarıdaki örnekte kendi bilgisayarınıza koyacağınız bileşenleri boşluk tuşu yardımıyla seçmeniz gerekmektedir. Yanında * karakteri olan bileşenleri yaratan paketler hakkında daha ileride detaylı sorular sorulacak ve siz de her paketin kurulup kurulmayacağına karar vereceksiniz. Menüde yeralan sistem bileşenlerine ait bilgiye aşağıdan ulaşabilirsiniz. Tüm paketleri seçmek isterseniz diskinizde en az 1200Mb'lık bir alan bulunmalıdır. "Select individual packages" tuşuna bastığınız zaman, Red Hat her bir bileşenin içindeki paketlerin kurulumuna kendisi karar vemeyecek ve seçimi size bırakacaktır.
Bazı paketlerin (örneğin çekirdek ve belli başlı kütüphaneler) mutlaka kurulması gereklidir. Kurulum disketi, bu paketleri çıkartmak istediğiniz zaman izin vermez. Grup seçimiRed Hat ile birlikte kurulacak programlar burada seçilir. Yukarıdaki menüde programları oluşturan bileşenleri seçtik. Şimdi de her programı kurup kurmayacağımıza karar verebiliriz. ENTER yardımıyla paketlerin seçimi yapılabilir. Seçili paketin toplam boyu ve paket hakkındaki ayrıntılı bilgi F1 tuşu yardımıyla görülebilir. Böylece gerekli gereksiz tüm paketlerin sisteme kopyalanması ve disk alanını meşgul etmeleri önlenmiş olur. Kurulacak tüm paketleri seçtikten sonra diğer menüye geçin. Eğer bir paketin kurulumu diğeri için gerekli ise RPM (Red Hat Package Manager) olayın farkına varır ve sizi uyarır. [*] Choose packages to satisfy dependencies seçeneğinin işaretlenmesi halinde her paketin bağımlı olduğu, ancak kullanıcı tarafından seçilmeyen paketler de sisteme yerleştirilecektir. Örnek olarak gnome paketini seçtiniz, ancak gnome pencere denetleyicisinin çalışması için gerekli olan gtk kütüphanesini yüklemediniz. RPM tüm bağımlılıkları ekrana listeler ve sizi gereklilikleri gözönüne almanız için uyarır. "Ok" derseniz ekranda yeralan tüm paketler kurulacaktır. Kurulum kaydı sistem kurulduktan ve açıldıktan sonra /tmp/install.log dosyasından ayrıntılı olarak izlenebilir. CD sürücünüzün hızına göre 10 ile 20 dakika arasında sürecek kurulum sırasında, ekranda hangi paketlerin kurulduğu, paketler hakkında kısa bilgi ve ne kadar yer kaplayacağı yazılır. Ayrıca kalan ve kurulacak paket sayısı ile tahmin edilen kurulum süresi belirtilir. Fare Tipinin BelirlenmesiRed Hat Linux, bilgisayara bağlı olan fareyi tanıyacak ve sistem açılırken bu farenin çalışabilmesi için gerekli yazılımları yükleyecektir. Eğer iki tuşlu bir fareniz var ise, 3 tuş öykünümü seçeneğini kullanmak isteyebilirsiniz. Bu seçenek ile eğer farenin iki tuşuna basarsanız fare ortadaki tuşa basılmış davranacaktır. Özellikle X Window altında geçerli ve sıkça kullanılan bir seçenektir. Fare otomatik olarak tanınamazsa farenin tipini ve hangi seri porta bağlı olduğunu soran bir ekran sizi karşılayacaktır. Buraya gerekli bilgileri yazın ve ENTER tuşuna basın. Red Hat kurduktan sonra fare tipini tekrar değiştirmek isterseniz /usr/sbin/mouseconfig programını çalıştırmalısınız. Ağ ayarlarının yapılmasıEğer bir ethernet kartınız varsa, ağ ayarlarınızı yapabilirsiniz. Aksi takdirde bu kısmı geçin. Eğer yerel bir ağ üzerinde çalışıyorsanız (örneğin ethernet ağı) buradaki ayarlamalara ihtiyaç duyacaksınız. Ancak İnternet servis sağlayıcısına bir telefon hattı üzerinden bağlanmayı düşünmeniz halinde bu bölümü geçebilirsiniz. Modem ile bağlanacağınız zaman servis sağlayıcıdan gerekli bilgileri alabilirsiniz. Red Hat kurulum disketi sistemde bulunan ethernet kartını tanıyarak tipini belirtecektir. Bazı NE2000 uyumlu kartlarla sorunlar yaşayabilirsiniz ve sistem bunları tanımayabilir. Eğer kartınız PCI ise fazla sorun yaşamadan kartınız tanınacaktır.Eğer ağ kartınız tanınamazsa ekrandaki ağ kartları listesinden size uygun olanı seçin. Bu durumda ağ kartınızın I/O adresini bilmeniz gerekecektir. Ağ kartınızın ayarlarını belirtmek için I/O adresi yerine kartın I/O numarasını girin ve "Ok" tuşuna basın. Kartınız tanınacak ve bir sonraki menüye geçeceksiniz. Açılış sırasında makinanın belirli bir IP'si var ise "Static IP Address" seçeneğini girin. Eğer ağda BOOTP ya da DHCP kullanılıyorsa, gerekli parametrelerin girilebilmesi için sistem yöneticisine başvurun. TCP/IP ayarları menüsünde sistem yöneticisinden alacağınız IP adresi, ağ maskesi, yönlendirici IP numarası ve alan adı sunucusunu girmelisiniz. "Ok" tuşuna basarak "Configure Network" menüsüne gelin. Eğer tüm IP numaralarını düzgün bir şekilde girmişseniz, makinanızın adı ve alan adı doğru olarak ekrana gelecektir. Menüde ayrıca ikinci (Secondary nameserver) ve üçüncü DNS (Tertiary nameserver) numaralarını da girebilirsiniz. Birinci DNS'in çalışmadığı zamanlarda sırayla ikinci ve üçüncü DNS adreslerine bakılır. Bu adresler sistem yöneticisinden öğrenilebilir.
Zaman dilimi (Configure Timezones)Türkiye'nin bulunduğu zaman dilimi için "Turkey" seçin. Daha sonra herhangi bir nedenle bulunduğunuz zaman dilimini değiştirmek isterseniz /usr/sbin/timeconfig komutunu çalıştırabilirsiniz. Açılışta çalıştırılan servislerSistem açıldığı zaman hangi servislerin (httpd, named, innd gibi) çalıştırılacağı buradan seçilir. Listeyi aşağıdan yukarıya doğru sürükleyip her servise ayrı ayrı bakın. Eğer bunlar hakkında yeterli bilginiz yoksa F1 tuşu emrinize amade. Daha sonra sistemin açılışında çalıştırılan servisleri değiştirmek ve yeni servisler eklemek için /usr/sbin/ntsysv komutunu çalıştırmalısınız. Yazıcı ayarlarının yapılması (Configure Printer)Sisteminize uygun yerel yazıcı seçiminizi yapın. İster yerel ağ üzerinden, isterseniz Red Hat üzerinden yazıcı kullanabilirsiniz. Dört tür yazıcı tanımlayabilirsiniz:
Burada sadece yerel yazıcınız olduğunu farzederek işlemleri sürdüreceğiz. Standart yazıcı seçeneklerini ekrandaki menüde görebilirsiniz. Bu bölümde herhangi bir değişikliğe gerek yok, "Ok" ile bir sonraki menüye geçin. Yazıcı tipi seçiminden sonra, sizden şu bilgilerin girilmesi istenecektir:
Bir sonraki menüde Linux tarafından otomatik olarak tanınan yazıcılar ekranda belirtilecektir. İstediğiniz yazıcı modelini seçip sorulara uygun yanıtlar verdikten ve seçimleri onayladıktan sonra bu menüden çıkın. Bir sonraki ekranlarda sırasıyla yazıcının tipini, kağıt büyüklüğünü (ebatlarını) ve yazıcı çözünürlüğünü listeden seçin. "Fix stair-stepping of text" seçeneği seçili olarak kalsın. Kağıt boyutu ise, eğer bilindik dosya kağıdı kullanılacaksa a4 olmalıdır. Renk derinliğini belirlerken (Configure Color Depth menüsünde) renk kalitesi ekranda sıra ile yazılıdır. 3, en düşük renk kalitesi ile yazmanızı sağlarken 32 yardımıyla en kaliteli, ancak en yavaş çıktı alabilirsiniz. Bu bölüm de biterken, karşınıza gelen son menüde yapılan ayarları kontrol edin ve "Ok" tuşuna basın. Root şifresinin tanımlanması (Root Password)Bilgisayarda yetkili kullanıcı olarak görev yapacak kişinin (root) şifresinin verilmesi işlemi burada yapılır. Bu şifreyi unutmamak için geçici olarak güvenli bir yere yazabilirsiniz. Geçici root şifresini sistem açıldıktan sonra değiştirmek için passwd komutu kullanılmalıdır. root kullanıcı şifresini girerken ekrana yazılmayacaktır. Erişim yapılandırılması (Authentication Configuration)root kullanıcısının şifresinin belirtilmesinin ardından, farklı kimlik denetim yöntemlerinden bir tanesini sisteminiz için belirlemelisiniz.
Bu bölümde, eğer sistemde NIS kullanmıyorsanız herhangi bir değişiklik yapmanıza gerek yoktur. Açılış disketinin yaratılmasıLinux'un bir disketten açılmasını da sağlamak istiyorsanız açılış disketi yaratmalısınız. Özellikle sabit diskin MBR kısmına LILO'yu (Linux yükleyici) yerleştirmeyecekseniz bu bölümü es geçmeyin. Sabit disk üzerinde bir sorun olduğu ve Linux'un açılmadığı zamanlarda da açılış disketi yardımıyla sistemi açıp sorunu giderebilirsiniz. Temiz bir disketi disket sürücüye yerleştirin ve "Ok" tuşuna basın. Sistem, bir açılış disketi yaratacaktır. LILO kurulumuLILO, bir sistem önyükleyicidir. Sabit diskin başına yazılır ve makina her açıldığı zaman hangi işletim sisteminin başlatılması gerektiğine karar verir. Bu bölümde LILO'yu MBR'ye kurmak için gerekli adımları atacağız. "Where do you want to install bootloader?" sorusuna /dev/hda olarak yanıt verin (eğer birinci sabit diske kurulum yapıyorsanız). Bazı sistemlerde açılış sırasında çekirdeğe özel parametreler yollanması gerekir. Sizin sisteminizde de gerekiyorsa bu parametreleri bir sonraki menüde belirtmeniz gerekmektedir. Genellikle herhangi bir parametre girmenize gerek kalmayacaktır. Bu bölümü "Ok" diyerek geçebilirsiniz. X Window kurulumuX Window, Linux'ta grafik arayüzüne verilen isimdir. Kurulum programı bu menüde ekran kartınızı otomatik olarak tanıyacak ve gerekli yazılımı yükleyecektir. Eğer ekran kartı tanınamaz ise karşınıza bir liste gelir. Bu listeden ekran kartınızı seçin. Eğer kart listede yine yoksa çok büyük ihtimalle XFree86 tarafından desteklenmiyordur. Monitör seçimiListedeki monitörlerden, size en uygun olanını işaretlemeniz gerekiyor. Eğer monitör listede yok ise "Custom" seçeneğini işaretleyin. Yatay tazeleme sıklığı 14 ve 15 inç monitörler için Non-Interlaced SVGA, 1024x768 @ 60 Hz, 800x600 @ 72 Hz ve 17 inç monitörler için Monitor that can do 1280x1024 @ 70 Hz Monitor that can do 1280x1024 @ 72 Hz seçilebilir. Düşey tazeleme ise 50-90 ya da 50-100 arasında olur. "Video Clockchip Setting" yazılı menü karşınıza çıkar ise bu kısmı "No Clockchip Setting" ile geçin. Sonraki menüde ekranın hangi çözünürlükle açılacağı sorulur. Uygun olan çözünürlükleri işaretleyip bu bölümden de ayrılın. Sırada X Window'un ilk deneme işlemi var. Grafik ekranın açıldığını görürseniz fare yardımıyla "Yes" tuşuna basın. Hemen ardından X Window'un açılışta otomatik olarak çalıştırılıp çalıştırılmayacağı sorulacaktır. Açılışta X Window'un gelmesini istiyorsanız bu bölüme "Yes" cevabı verin. Sistem kurulumu tamamlanmıştır. Açılışta karşınıza LILO: yazısı çıkar. TAB tuşuna basarsanız çalıştırılabilecek işletim sistemlerinin bir listesini görebilirsiniz. ENTER tuşuna basarak öntanımlı sistemi açın. Bir süre geçtikten sonra, kurulum sırasında yaptığınız seçime göre metin tabanlı ya da X Window tabanlı bir giriş sizi karşılar. Her iki durumda da yapacağınız işlem aynıdır. "login" yazan bölüme "root", yani yetkili kullanıcı adını, "Password" yazan bölüme de kurulum sırasında belirttiğiniz şifrenizi girmelisiniz. Sisteme giriş yaptıktan sonra bazı komutları deneyebilir ya da X Window'a geçiş yapabilirsiniz. Metin ekranda iken X Window'a geçmek için aşağıdaki komutu yazın: startx Sisteminizden daha fazla faydalanabilmeniz amacıyla Gelecek A.Ş'de Linux hakkında Türkçe ve İngilizce kaynak kitaplar bulunmaktadır. Kurulumda karşılaşabileceğiniz sorunlarAşağıda, kurulumla ilgili belli başlı sorunlar, soru-cevap şeklinde sıralanmıştır. Kurulum, SIGSEGV(11) ya da SIGSEGV(7) sinyali vererek kesiliyor.Bu durum, donanım uyumsuzluğuna işarettir. Nadiren de olsa, sıcaklığın da etkisi olabilir. Yapılabilecekler arasında, makinada kurulumu etkilemeyecek tüm cihazları (TV kartı, ses kartı gibi) çıkartmak, RAM'ların yerini değiştirmek, cep (cache) belleği etkisiz hale getirmek var. Yazıcımı ayarlayamıyorum.Bu sorun, kurulumu hiç bir şekilde etkilemeyecektir. Sistemi düzgün bir şekilde kurabilir, daha sonra X Window altından kolayca ayarları tekrar yapabilirsiniz. Kurulum sırasında (herhangi bir yerde) makina kilitleniyor ve devam etmiyor.Bu sorun, nadiren de olsa bozuk CD'lerde görülebiliyor. Satıcınızla görüşün. Açılış disketi oluşturamıyorum.Eğer disketiniz bozuk ise, açılış disketi yaratılamayacak ve sistem hata verecektir. Hem açılış disketini, hem de kurulum sırasında kullanacağınız kurulum disketini oluştururken mutlaka bu disketlerin temiz ve hatadan arındırılmış olmasına dikkat edin. Disketlerin formatlanmış olmasına gerek yoktur. Ekran kartımı tanımıyor.Linux, tüm ekran kartlarıyla uyumlu bir işletim sistemi değildir. Sürekli olarak daha fazla sayıda ekran kartına destek veriyor olmasına rağmen, nadiren de olsa ekran kartınızın tanıtılamadığı durumlar ortaya çıkabilir. Bu sorun, kurulumu etkilemeyecektir. Linux'u metin ekrandan da kolayca çalıştırabilirsiniz.
|