|
การดูนกกลางคืน
สงสัยไหมว่าทำไมต้องดูนกกลางคืน
ตอนกลางวันมีเวลาดูนกไม่พอหรืออย่างไร
จึงต้องมาดูต่อในเวลากลางคืน
แม้จริงแล้วการดูนกกลางคืน
หมายถึง
การดูนกที่ออกหากินในเวลากลางคืน
หรือเรียกสั้นๆ ว่า
"นกกลางคืน"
นั่นเอง
ท่านที่เคยดูกมาบ้างหรือเพิ่งเริ่มดูนก
อาจเคยเปิดหนังสือคู่มือดูนก
เล่มที่ใช้กัน
อยู่ในปัจจุบัน
และอาจนึกถึงนกฮูก นกเค้า
นกปากกบสีสันไม่สดสวยแต่อย่างใดเลย
นักดูนกที่เคยดูนกมากว่าสิบปี
อาจไม่เคยเห็นนกปากกบเลยก็มี
นกกลางคืนที่ผมพูดถึงเท่าที่พบในประเทศไทย
ในขณะนี้มี 29 ชนิด นกกลางคืนทั้ง 29
ชนิดมีปรากฏอยู่ในเพลนที่
60, 61, 62 และ 63 ในหนังสือ
คู่มือดูนกในประเทศไทย
เป็นนกปากกบ 4 ชนิด นกตบยุง 2
ชนิด ส่วนเพลทที่ 63
เป็นนกตบยุง 4 ชนิด นักดูนก
หลายท่านเคยพูดว่า
"เห็นนกตัวนี้แล้ว
ปิดเพลทได้เลย"
ซึ่งก็แปลว่า
ท่านเหล่านั้นได้เห็นนกทุกชนิดที่แสดงไว้ใน
เพลทนั้นแล้ว
แต่ผู้เขียนเชื่อว่า
เพลทที่ 61 และ 62
อาจจะยังไม่มีนักดูนกท่านใด ในประเทศไทย "ปิดเพลท"
ทั้งสองลงได้
แล้วเราจะหาดูนกกลางคืนทั้ง
29 ชนิดนั้นได้จากไหน?
คำตอบแบบกำปั้นทุบดินก็คือ
ในถิ่นที่มันอาศัยอยู่
ส่วนใหญ่นกกลางคืน
จะอาศัยอยู่ในป่า
ตั้งแต่ป่าหญ้ารกๆ
ป่าในที่ราบต่ำ ไปจนถึงป่ายอดเขาสูงๆ
แต่ละชนิดก็ชอบถิ่นที่อยู่อาศัยต่างกันบางชนิด
เช่น นกแสก
ก็ชอบอาศัยอยู่ใกล้บ้านคน
หรือตามซอก หลังคาโบสถ์
ด้วยว่าปลอดภัย และมีหนูให้จับกินเป็นอาหารได้ง่าย
หากเราต้องการเห็นนก
กลางคืน
เราก็ต้องออกไปดูนกในเวลากลางคืน
แม้เวลากลางวันอาจเห็นนกที่หากิน ในเวลา
กลางคืนได้ก็จริง
แต่โอกาสที่เราจะได้พบนกที่ออกหากินในเวลากลางคืน
นอนพักผ่อนในที่
โล่งแจ้งในเวลากลางวันนั้นมีน้อย
สู้ออกไปดูในเวลากลางคืนไม่ได้
เราจะดูนกกลางคืนได้อย่างไร
การดูนกในเวลากลางคืน
ก็คล้ายกับการดูนก
ในเวลากลางวัน แต่ตอนกลางคืนไม่มีดวงอาทิตย์
มีแต่ดวงจันทร์
เราจึงต้องใช้ไฟฉาย
ช่วยส่องหานกในตอนกลางคืน
อุปกรณ์ดูนกในเวลากลางคืน
ประกอบด้วย
กล้องส่องทางไกล 2 ตา (Binoculars)
และหรือกล้องเทเลสโคป (Telescope)
เผื่อพบนก จะได้เห็น
รายละเอียดได้อย่างชัดเจน
ไฟฉายชนาดที่ใช้ถ่าน size D
ประมาณ 3 ก้อน
และถ้ามีชนิดที่สามารถปรับรวมลำแสงได้
ก็จะดีมาก
ไม่ควรใช้ไฟฉายขนาดใหญ่ที่มีความสว่างเกิน 1
ล้านแรงเทียน
ส่องดูนกกลางคืน
เนื่องจาก
เป็นการรบกวนนกมากเกินไป
และอาจทำให้ขนนกไหม้ได้
การใช้ไฟที่มีความสว่างสูงอาจทำให้นก
ตกใจและบินหนีไปในเวลาอันรวดเร็ว
เทคนิคอย่างหนึ่งที่มีผู้นิยมใช้กันเพื่อเป็นการลดการรบกวนนกให้น้อยลงก็คือ
การใช้ กระดาษแก้วสีแดงคลุมไฟฉาย
เพื่อใช้ส่องดูนกหรือส่องดูสัตว์ในเวลากลางคืนจะทำให้ นกไม่ตกใจง่าย
และทำให้เรามีเวลาดูนกได้นานๆ
อุปกรณ์อีกชิ้นหนึ่งที่ไม่ควรลืมก็คือ นกหวีด
เอาไว้เป่าเวลาหลงป่า
เสียงนกหวีดในยามค่ำคืน
จะทำให้หากันพบง่ายขึ้น
การแต่งกายสำหรับดูนกในเวลากลางคืนก็คล้ายกับการดูนกในเวลากลางวัน
คือ ไม่ควรใส่สีฉูดฉาด
หรือสีขาว
ซึ่งจะเป็นจุเด่นได้ง่าย
ควรใส่รองเท้าหุ้มข้อเพื่อป้องกันงูพิษ
และสัตว์มีพิษขบกัด
และต้องระวังยุงไว้ด้วยโดยเฉพาะยุงก้นปล่อง
ที่สามารถนำเชื้อมาเลเรีย
ได้
นอกจากนี้ยังมียุง ที่นำ
เชื้อโรคเท้าช้าง
ซึ่งยังมีแพร่กระจายอยู่ในบ้านเราด้วย
ฉะนั้น เราจึงควรป้องกัน
ด้วยการใส่เสื้อผ้าหนาๆ
บริเวณที่ไม่มีเสื้อผ้าปกคลุม
ควรใช้ยากันยุงหรือยากันแมลงทาไว้ให้ดี
ยุงที่นำเชื้อมาเลเรียมักจะออกล่าหากินในเวลาใกล้ พลบค่ำก็ตอนที่
นักดูนกกลับที่พัก
กำลังอาบน้ำในลำห้วย
หรือกำลังรับประทาน
อาหารมื้อเย็น
โดยทั่วไปแล้วคนที่ได้รับเชื้อมาเลเรียมักจะถูกยุงกัด ตอนเย็นอีกช่วงหนึ่งคือ
ตอนเช้าตรู่ก็สำคัญเช่นกัน
ต้องระวังตัวไว้เสมอ
การกินยาป้องกันมาเลเรีย
อาจไม่เกิดผลดีแก่ร่างกาย
และไม่สามารถ
ป้องกันโรคนี้
ได้อย่างแท้จริง
วิธีป้องกันที่ดีที่สุดก็คือ
การระวังไม่ให้ยุงกัดเราได้
สำหรับคนที่เป็นหวัดง่ายก็ควรใส่หมวดไปด้วย
เราจะพบนกกลางคืนได้ที่ไหน
การที่จะดูนกกลางคืน
เราสามารถพบนกได้โดยมีปัจจัยต่อไปนี้
1.แหล่งอาหารของนก เช่น
ใกล้ๆ กองขยะ หลังคาโบสถ์
ทุ่งโล่ง ชายป่า หรือริมลำธาร
นกกลางคืนส่วนใหญ่เป็น
นกล่าเหยื่อ
หรือเป็นนกที่กินสัตว์เป็นอาหาร
เช่นนกด้วยกัน หนู กบ เขียด
และแมลงขนาดต่างๆ กันไป
2.เวลาที่เหมาะสม เช่น
ก่อนลำแสงสุดท้ายจะหมดไป
ตอนพลบค่ำ ตอนดึกหรือ
ตอนเช้ามืด
คืนเดือนมืดหรือคืน
เดือนหงาย
ล้วนแต่มีผลในการเห็นนกกลางคืน ส่วนมากคืนเดือนมืดจะเห็นนกกลางคืนได้ดีกว่าคืนเดือนสว่าง
3.ในอาณาเขตครอบครอง(Territory)
นกกลางคืนจะส่งเสียงร้องประกาศ
อาณาเขต โดยเฉพาะในช่วงฤดูผสมพันธุ์
นกแต่ละชนิดจะมีเสียงร้องที่แตกต่างกัน
การรู้จักเสียงร้องของนกกลางคืน
จะช่วยให้เราพบนกได้ง่ายยิ่งขึ้น
แม้มิใช่ในฤดูผสมพันธุ์
4.จุดที่คิดว่านกน่าจะมาเกาะพัก
เช่น
ตามยอดไม้แห้งที่เด่นๆ
ตอไม้ ในทุ่งหญ้า
เถาวัลย์ที่ห้อยย้อยลงมาเหนือทาง
เดินเท้า
เป็นต้น
5.การเดินตามทางเดินเท้า(Trail)
ในเวลากลางคืนพร้อมๆ
กับการใช้ไฟฉายส่องไปตามต้นไม้ข้างทาง
ก็มีโอกาสพบนกกลางคืนได้เช่นกัน
เมื่อพบส่องพบนกแล้วควรทำอย่างไร
1.ในการส่องไฟฉาย
ไม่ควรส่องไฟฉายกำลังแรงเข้าหน้านกตรงๆ
2.ขณะที่ดูนก
ไม่ควรส่ายไฟฉายไปมา
จะทำให้นกบินหนีไปได้
3.ควรเงียบและเคลื่อนไหวอย่างช้าๆ
4.หากนกไม่หันหน้ามาให้เห็น
ไม่ควรใช้สิ่งของขว้างปา
อาจผิวปาก หรือทำเสียง
เรียกร้องความสนใจ
นกมักจะหันหน้ามาให้เราดูได้
5.อย่าส่องไฟดูนกนานเกินไป
จะเป็นการรบกวนนก
6.หากจะถ่ายภาพควรเตรียมอุปกรณ์ไว้ให้พร้อมและถ่ายภาพ เมื่อทุกคนเห็นนกได้อย่างพอใจแล้ว
การดูนกกลางคืนไม่ยากแต่อย่างใด
แต่ต้องอาศัยโชคและมีความเพียรคือ
ออกไปดูบ่อยๆ
นั่นเอง ทั้งนี้เราสามารถ
ดูนกกลางคืนได้ทุกแห่ง
แหล่งที่น่าสนใจและมีนกกลางคืนหลายชนิด
เช่น
อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
เขตรักษาพันธุ์
สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง
เขาสอยดาว เขาประ-บางคราม
ฮาลา-บาลา ฯลฯ กล่าวได้ว่า
ที่ใดมีนกกลางวันให้ดูมาก
ที่นั่นย่อมีนกกลางคืนให้ดูมากเช่นกัน
นอกจากพวกนกฮูก นกปากกบ
และนกตบยุงแล้ว
การดูนกกลางคืนยังช่วยให้เรา
ได้พบกับนกที่หาอาหารกิน
ใกล้เวลาพลบค่ำและตอนเช้าตรู่
ซึ่งหาดูในตอนกลางวันได้ยาก
เช่น พวกนกอัญชัน
นกกระแตผีเล็ก นกปากซ่อมดง
นกโป่งวิด
รวมทั้งนกกลางวันที่นอน
พักผ่อนในตอนกลางคืน
ซึ่งก็แล้วแต่ใครจะโชคดีพบนกชนิดใด
เคล็ดลับ
ของการดูนกนกกลางคืนก็คือ
"ลูกตื้อ"
การออกไปดูนกกลางคืนมากเท่าใด
ก็มีโอกาสเห็นนกกลางคืน
มากขึ้นเท่านั้น
และการรู้จักเสียงนกกลางคืน
ก็จะช่วยให้ท่านประสบความสำเร็จเร็วยิ่งขึ้น
| 