vietnam

SEM�NERLER
V�ETNAM SAVA�I

I. B�L�M

KONU �LE �LG�L� �N B�LG�LER

HO CH� M�NH:

Vietnam devletinin efsanevi lideri.Frans�z Kom�nist partisinin ve Viet-Minh gerilla �rg�t�n�n kurucusudur. Vietnam ulusal hareketine yakla��k 30 y�l boyunca �nderlik eden Ho, Asya'da II. D�nya sava�� sonras�nda s�m�rgecili�e kar�� hareketin ba��n� �ekenlerden ve XX. Y�zy�l�n en etkili kom�nist �nderlerinden biridir.Ho Chi Minh 1969 y�l�nda Kuzey Vietnam'�n ba�kenti olan Hanoi'de �lm��t�r.

V�ET-M�NH

Ho Chi Minh'in giri�imiyle May�s 1941'de kurulmu�tur. Vietnam'�n s�m�rge alt�ndan kurtar�lmas� i�in �al��an gerilla �rg�t�d�r.Viet-Minh gerillalar� I.�inhindi sava��nda Frans�zlara kar�� ba�ar�l� sava�lar vermi�lerdir. 1946'da ba�layan sava�ta Viet-Minh gerillalar�, 1952'de Fransa �zerinde �st�nl�k kurmay� ba�arm��lard�r. 1953 sonlar�na do�ru �lkenin bir b�l�m� Viet-Minh kuvvetlerinin denetimine girmi�tir. Viet-Minh kuvvetleri 1954 y�l�nda Dien Bie Phu �ehrinde Fransa kuvvetlerini yenilgiye u�ratm��lard�r. Bu sava� sonras�nda 1954 y�l�nda Cenevre anla�malar� yap�lm��t�r.

V�ETNAM ULUSAL KURTULU� CEPHES�(UKC):

20 Aral�k 1960'ta G�ney Vietnam y�netiminin ��kertilmesi, Kuzey ve G�ney Vietnam'�n yeniden birle�tirilmesi amac�yla olu�turulan siyasal �rg�tt�r. Cephe 1962'de siyasal kolu niteli�indeki Kom�nist Halk�n Devrimci Partisi'ni olu�turdu. Gene de , hem siyasal �rg�t�nde hem de askeri kanad� olan Vietkong'da Kom�nist olmayan pek �ok ki�i yer al�yordu.Cephe b�t�n sosyalist �lkelerde, ayr�ca �e�itli tarafs�z �lkelerde diplomatik temsilcilikler kurdu.Haziran 1969'da da G�ney Vietnam Ge�ici Devrimci H�k�meti ad�yla ge�ici bir h�k�met olu�turdu�unu a��klad�. 1976'da Vietnam yeniden birle�ince, �inhindi Kom�nist Partisi ve ba�ka siyasal �rg�tlerle birlikte Ulusal Birle�ik Cephe'yi olu�turdu.

II. B�L�M

V�ETNAM'IN CO�RAF� �ZELL�KLER�

Vietnam G�neydo�u Asya'da bulunan bir k�y� �lkesidir. �inhindi yar�madas�n�n do�u kesiminde 329. 566 km2'lik bir alan� kapsar. Kuzeyinde �in Halk Cumhuriyeti, bat�s�nda Laos, Kambo�ya ve Tayland k�rfezi, g�ney ve do�uda G�ney �in Denizi ve Tonkin k�rfezi ile �evriliridir. �u anki ba�kenti Hanoi'dir. Vietnam'�n n�fusu 1992 say�m�na g�re 69 milyondur.

Vietnam 1861 y�l�nda Fransa'n�n Hindi�ini yar�madas�na gelmesi ile beraber Fransa'n�n bir s�m�rgesi haline gelmi�ti. Bu durum 1940 y�l�nda Japonya'n�n Vietnam'a girmesiyle k�sa bir de�i�ikli�e u�rad�.Japonya buray� G�neydo�u Asya'daki harekatlar i�in bir �s olarak kulland�. Fakat bu durum fazla uzun s�rmedi. Frans�z s�m�rgesi Vietnam'� i�gal alt�nda tutan Japonlar�n 1945'te m�ttefiklere teslim olmas�ndan yakla��k bir ay sonra, Vietnam'�n efsanevi lideri Ho Chi Minh 2 Eyl�l 1945'te Hanoi'de Vietnam Demokratik Cumhuriyeti'nin ba��ms�zl�k bildirgesini okudu. ABD �nceleri Fransa'y� s�m�rge y�netimine son vererek Ho Chi Minh'i ba��ms�z bir devletin ba�kan� olarak kabul etmeye zorlad�. �inhindi'nde denetimi yeniden sa�lamay� ama�layan Fransa ise Vietnam'� ancak Frans�z birli�i i�inde �zerk bir devlet olarak tan�yaca��n� bildirdi.

Bar�� bir ��z�m bulma giri�imlerinin sonu�suz kalmas�ndan sonra 1946'da I. �inhindi sava�� ba�lad�.

III. B�L�M

I. ��NH�ND� SAVA�I

Ho Chi Minh �nderli�indeki Vietnaml� kom�nistler 1941'de ba��ms�zl��n� sa�lamak amac�yla �in'de Viet Minh ad�yla geni� bir cephe �rg�t� kurmu�tu. �in s�n�r�n� a�arak gerilla eylemlerine giri�en �rg�t �zellikle kuzeyde g��l� bir konum elde etti.

1946'da Vietnaml�larla Fransa aras�nda ba�layan I. �inhindi sava�� Frans�zlar�n a��r yenilgiye u�rad�� 1954'e de�in s�rd�. 1954'te Cenevre'de toplanan uluslararas� konferansta Fransa ve Viet Minh aras�nda g�r��meler yap�ld�. Sava�an g��leri ay�rmak i�in Frans�zlar�n ve saflar�nda yer alan Vietnam'l�lar�n silahtan ar�nd�r�lm�� bir ku�akla �evrili askeri bir s�n�r olarak belirlenen 17. paralelin g�neyine, Viet Minh'inde bu hatt�n kuzeyine �ekilmesine karar verildi. Yani Vietnam bu anla�ma ile G�ney ve Kuzey Vietnam olmak �zere ikiye ayr�l�yordu.Bunun �zerine binlerce insan topra��ndan ve evinden koparak kuzeye ya da g�neye g�� etti. Frans�zlar da Vietnam'� terk etmeye ba�lad�lar. B�ylelikle Vietnam 1861'den beri i�gali alt�nda bulundu�u Fransa'y� �lkesinden atm�� ve ba��ms�z bir devlet olma yolunda ilerlemeye ba�lam��t�.Sava� sonunda taraflar Cenevre'de bir araya geldiler ve Cenevre anla�malar� imzaland�.

CENEVRE ANLA�MALARI

1954 Nisan-Temmuz aylar� aras�nda Cenevre'de yap�lan, �in Halk Cumhuriyeti, �ngiltere, Fransa, S.S.C.B., A.B.D., Kambo�ya, Laos, Kuzey ve G�ney Vietnam'�n kat�ld�� ve Vietnam'�n son durumunun g�r��ld�� bu anla�mada, on belge bulunmaktayd�. �mzalanan bu on belgeden, �� askeri anla�ma, alt�s� tek tarafl� bildiri ve sonuncusu da Sonu� Bildirgesiydi. Fransa, Kuzey-G�ney Vietnam, Laos ve Kambo�ya aras�nda ba�layan g�r��meler 21 Temmuz'da bu �lkeler aras�nda imzalanan anla�malar ile sonu�land�.

Buna g�re:

� Vietnam'� ikiye b�len 17. enlem boyunca ate�kes ilan ediliyor, kar��l�kl� olarak askeri birliklerin �ekilmesi i�in taraflara 300 g�n tan�n�yordu.

� Ayr�ca kom�nist gerillalar�n Kambo�ya ve Laos'tan �ekilerek bu �lkelerde serbest se�imlerin yap�lmas� ve bu �lkelerin r�zas� do�rultusunda Frans�z birliklerinin bu �lkelere yerle�tirilmesi �ng�r�l�yordu.

� Anla�malar ile b�l�nme �izgisi olarak ileri s�r�len s�n�rlar da ortadan kald�r�l�yordu.

Anla�malar�n uygulanmas�, Polonya, Hindistan ve Kanadal� temsilcilerden olu�acak bir kurul taraf�ndan denetlenecekti. Konferans�n Sonu� Bildirgesinde ise Vietnam'�n yeniden birle�tirmesi ve 1956 Temmuz'unda bu �lkede se�imlerin yap�lmas� �a�r�s�nda bulunuldu. Konferansa kat�lan �lkeler anla�ma h�k�mlerine uymay� taahh�t ettiler, ama A.B.D. anla�malar�n kendisini ba�lamad��n� ileri s�rd�. G�ney Vietnam'da anla�may� imzalamay� geciktirince Sonu� Bildirgesi imzalanamad�.

IV. B�L�M

I. ��NH�ND� SAVA�ININ SONU�LARI VE CENEVRE ANLA�MALARI

Konferansta kabul edilen Cenevre Anla�malar� ayn� zamanda uluslararas� bir kurulun g�zetiminde 1956'da serbest se�imler yap�lmas�n� �ng�r�yordu. �mparatorun Ngo Dinh Diem'i ba�bakanl��a atad�� G�ney Vietnam'da bir s�re sonra halkoylamas�yla monar�iye son verilerek 26 Ekim 1955'te Cumhuriyet ilan edildi. Devlet ba�kanl��n� �stlenen Diem, Kom�nizmin Asya'da yay�lmas�ndan �ekinen ABD'nin ekonomik ve askeri yard�m�na dayanarak otoriter bir d�zen kurmaya y�neldi ve �lkeyi birle�tirmenin ilk ad�m� olarak �ng�r�len se�imlerin yap�lmas�n� engelledi. Bask�c� y�netimiyle halk deste�ini daha da yitirince, geleneksel k�yl� meclislerinin yerine Saygon'dan atanan y�neticileri ge�irdi. �o�u kuzeyden ka�m�� olan Katolikleri y�ksek makamlara atayarak Budac�lar�'da kar��s�na ald�.

Bu ortamda Kuzey Vietnam'�n e�iterek silahland�rd�� Vietkong adl� gerilla birliklerinin G�ney Vietnam'da y�r�tt�� eylemler h�zla yay�ld�. Diem rejimi silahl� kuvvetlerini ve polis �rg�t�n� donatmak i�in ABD'den daha �ok askeri dan��man ve gere� ald�ysa da gerilla m�cadelesini durduramad�. Aral�k 1960'ta Vietnam Ulusal Kurtulu� Cephesi'nin kurulmas�ndan sonra ABD ba�kan� John F. Kennedy b�lgeye daha �ok askeri personel g�nderme karar�n� ald�. 1962'nin sonuna gelindi�inde G�ney Vietnam'daki ABD'li askeri dan��man say�s�n� 900'den 11.000'e y�kselmi� bulunuyordu. Bu arada Kennedy, dan��manlara e�ittikleri birliklerin yan�nda sava�ma emri verdi.

G�ney Vietnam devlet ba�kan� Diem'e kar�� kendi ordusu i�inde de ba�kald�r� giderek artt�. Budac�lar�n y�netime kar�� ba�latt�klar� ayaklanman�n ard�ndan 1 Kas�m 1963'te d�zenlenen askeri darbe s�ras�nda Diem �ld�r�ld�. Darbeyi CIA'nin perde arkas�ndan y�nlendirdi�ine dair yayg�n g�r�� daha sonralar� kan�tlarla da do�ruland�2. Darbe sonras�nda i� kar��kl�klar ve Vietkong etkinlikleri s�rd�.

Ulusal Kurtulu� Cephesi'nin ate�kes g�r��mesi �nerisini ve Birle�mi� Milletler genel sekreteri U Thant'�n Cenevre konferans�n� yeniden toplama �a�r�s�n� geri �eviren ABD ba�kan� Lyondon B. Johnson A�ustos 1964'te Kuzey Vietnam devriye botlar�n�n, Tonkin K�rfezi'nde seyreden ABD destroyeri "Maddox"a ate� a�t�� iddias�yla ABD deniz kuvvetleri u�aklar�na Kuzey Vietnam'� bombalama emrini verdi.3

1965'ten sonra sava� h�zla t�rmand�. Vietkong gerillalar� 7 �ubat gecesi Pleiku'daki Amerikan �ss�ne sald�rarak 8 askeri �ld�rd�. 126'dan fazlas�n� yaralad�. Johnson bunun �zerine gene misillemede bulunma emrini verdi. ABD ve G�ney Vietnam u�aklar�, Sovyet ba�bakan� Aleksey N. Kosigin'in Hanoi'de bar��n nas�l sa�lanaca�� tart��malar�n� yapt�� bir s�rada Hanoi'yi bombalamaya ba�lad�lar. �� g�n sonra Vietkong gerillalar� Qui Nhon'daki bir ba�ka askeri �sse bask�n d�zenleyince,Johnson Hanoi'ye ve Ulusal Kurtulu� Cephesi'nin denetimindeki b�lgelere kar�� daha yo�un hava sald�r�lar�na giri�me emrini verdi. �ki ABD deniz piyade birli�i 6 Mart'ta ku�atma alt�ndaki Da Nang kenti yak�n�ndaki k�y�lara ��karma yapt�. G�ney Vietnam ordusunun yan�nda sava�mak �zere �lkeye g�nderilen ABD askerlerinin say�s� haziranda 50 bine ��kt�. Bu arada Kuzey Vietnam ordusuna ba�l� k��k birliklerde Kambo�ya s�n�r�n�n bat�s�nda, Ho Chi Minh yolu �zerinden ge�erek Vietkong gerillalar�n�n yan�nda sava�maya ba�lad�.

Her iki taraf askeri etkinliklerini propaganda �al��malar�n�da yo�unla�t�rd�.Ulusal Kurtulu� Cephesi kuvvetleri b�t�n k�rsal alanlar�n denetimini ele ge�irmi�ti. Kom�nistlerin zafere ula�mas� �ok yak�n g�r�n�yordu. Bu ortamda Johnson, G�ney Vietnam'a g�nderdi�i yard�mc�lar�n�n raporlar�na dayanarak G�ney Vietnam'�n savunulmas� i�in daha �ok birlik g�ndererek ve Hanoi-Haiphong b�lgelerine daha fazla hava sald�r�s� d�zenleyerek ABD'nin "n�fuz ve �erefi"ni koruma yoluna gitti. Y�l sonuna gelindi�inde G�ney Vietnam'da General William C. Westmoreland komutas�nda 180 bin Amerikan askeri sava��yordu.

ABD ve G�ney Vietnam 1966 ortalar�ndan sonra bir dizi yeni takti�e ba�vurdu. "Pasifikasyon" kampanyalar�nda yerel gerillalara kar�� koruma gerek�esiyle k�y ve mezralar� fiziksel bak�mdan tecrit edecek �nlemler al�nd�.4 "�zleme ve imha " sald�r�lar�yla gerillalar� a��k sava�a zorlayarak ortadan kald�rma yolu denendi. "Serbest ate� b�lgeleri"ndeki halk topraklar�n� terke zorland�. Vietkong gerillalar�n�n saklanmas�n� kolayla�t�ran geni� a�a�l�k b�lgeler kimyasal ila�larla tahrip edildi. Ama Vietkong gerillalar�n� k�rsal alanlardan koparma ve halktan ay�rma �abalar� ba�ar�l� olamad�.

�te yandan ABD Kambo�yada'ki gerilla s��naklar� ve gizli ikmal depolar�na s�rekli sald�r�lar d�zenledi. Kuzeydeki askeri ve sivil hedefler de d�zenli olarak bombaland�.Bu bombalar genellikle napalm5 ve beyaz fosfor gibi kimyasal bombalard�6.Hanoi h�k�metini g�r��me masas�na oturtmak i�in zaman zaman �iddetli bombard�manlara ara verildi. ABD askerlerinin say�s� 1967'de 389 bine ula�t�.Ama modern silah ve donan�ma kar�� Amerikal�lar kararl� d��manlar�n� yerlerinden s�kemediler. Ulusal Kurtulu� Cephesi'yle g�r��meden yana olan adaylar�n�n kat�lmas�n�n yasakland�� Eyl�l 1967'deki ba�kanl�k se�iminde General Nyugen Van Thieu ba�kan, General Cao Ky ba�kan yard�mc�s� oldu.

Kuzey Vietnam ve Vietkong birlikleri ay takvimine g�re yeni y�l�n ba��na rastlayan 30 Ocak 1968'de 36 il merkezine kar�� Tet sald�r�s�n� ba�latt�7. Sava� �zellikle Hue ve Saygon �ehirlerinde �iddetli ge�ti. Ulusal Kurtulu� Cephesi 24 �ubat'ta kademeli olarak �ekilmek zorunda kald� ve b�y�k kay�plar verdi. Ayn� d�nemde ABD kamuoyunun ilan edilmeden s�rd�r�len sava�a kar�� tepkisi de y�kselmeye ba�lad�. ABD'nin bir i� sava�a kar��mas�n� protesto eden bar�� y�r�y��leri, g�steriler ve toplant�lar b�t�n �lkeyi sard�. Ayd�nlar, Kilise �evreleri, �� adamlar�, gen�ler ve yeti�kinler her f�rsatta �e�itli toplumsal eylemlere kat�larak bu sava�� onaylamad�klar�n� �ekinmeden ortaya koydular. Kongrede ve hatta Pentagon ile y�netim �evrelerinde ABD'nin G�ney Asya'daki etkinliklerinin me�rulu�u ve gereklili�i sorgulanmaya ba�lad�. "Pentagon Belgeleri"nin yay�mlanmas�,Daniel Ellsberg'in yarg�lanmas� ve ABD birliklerinin My Lai k�y�nde Vietnaml� sivilleri toptan katletmesinin haberleri kamuoyunu sarst�, yeniden g�steri ve protestolar�n yay�lmas�na neden oldu.

General Westmoreland Tet sald�r�s�ndan sonra sava�� geni�letmek i�in daha �ok birlik gelmesini istedi. Ama kamuoyu "sava��n ini�e ge�mesi"nden yanayd�. Johnson 31 Mart 1968'de 20. paralelin kuzeyinin bombalanmas�n�n durdurulaca��n� ve ba�kanl�k se�imlerine kat�lmayaca��n� bir televizyon konu�mas�nda a��klayarak b�t�n d�nyay� �a��rtt�. Hanoi'de askeri t�rmanmay� durdururarak yumu�ama e�ilimini ortaya koydu. Ekimde Johnson genel bombard�man� durdurma emrini verdi. ABD ve Hanoi ilk bar�� g�r��melerini Paris'te ba�latmak �zere anla�t�lar ve ABD'nin G�ney Vietnam'daki kuvvetlerinin komutanl��na General Creighton Abrams atand�.

G�ney Vietnam'daki askeri �at��malar 1969'da azald�; Kuzey Vietnam'l�lar�n g�neye s�zma hareketide sonbahar sonuna de�in belirgin bi�imde yava�lad�.Haziranda Midway adas�nda M. Nixon ve Ba�kan Thieu, 25 bin ki�ilik bir ABD birli�inin geri �ekilece�ini a��klad�lar. O s�rada Vietnam'da 500 binin �zerinde Amerikan askeri personeli bulunuyordu. Sava�� "Vietnamla�t�rma"8 politikas�n� benimseyen ABD y�netimi, G�ney Vietnam ordusunun kendi ba��na sava�� s�rd�rmesini sa�layacak �nlemler almaya a��rl�k verdi. Sava�an ABD'li komutanlara askeri kay�plar� "en asgari d�zeye" indirme talimat� verildi.

ABD ve g�ney Vietnam birliklerinin Kuzey Vietnam s��naklar�n� ve askeri �slerini yok etmek amac�yla 1970 ilkbahar�nda Kambo�ya'ya sald�rmalar�yla sava� b�t�n G�neydo�u Asya'ya s��rad�.
B-52 bombard�man u�aklar�n�n de�i�mez hedefi Ho Chi Minh yoluydu.Bu yeni harekatlar b�t�n d�nyada, �zellikle �niversitelerde yeni bir sava� kar��t� g�steriler dalgas�n�n yay�lmas�na yol a�t�.

Bar�� g�r��melerinin sava� tutsaklar�n�n de�i�imi noktas�nda kilitlenmesine kar��n, ABD birliklerinin Vietnam'dan �ekilmesi ilan edildi�i gibi s�rd�. 1971'in sonuna gelindi�inde,"Vietnamla�t�rma" politikas�n�n bir sonucu olarak G�ney Vietnam birlikleri Amerikan hava deste�ine hala ba��ml� olmakla birlikte kara �arp��malar�n� art�k tek ba��na y�r�t�yordu. ABD bombard�man u�aklar�n�n askerden ar�nd�r�lm�� b�lge ile Kambo�ya ve Laos'taki Kuzey Vietnam askeri hedeflerine "koruyucu tepki" sald�r�s� da ayn� yo�unlukta devam ediyordu.

Kuzey Vietnam birlikleri Mart 1972'de askerden ar�nd�r�lm�� b�lgeye sald�rarak Quang Tri ilini ele ge�irdiler. Buna kar�� Nixon, Haiphong ve �b�r Kuzey Vietnam limanlar�n�n may�nlanmas� emrini verdi. Bombard�man u�aklar� kuzeydeki f�ze,top�u,sanayi merkezlerine kar�� sald�r�lar� daha da artt�rd�. Bar�� g�r��meleri temmuzda yeniden ba�lad�. ABD ba�kanl�k se�imlerinden k�sa bir s�re �nce, ABD d�� i�leri bakan� ve arabulucu Henry Kissinger 26 Ekim'de "bar��n yak�n oldu�unu " a��klad�. Ama taraflar�n birbirlerini kar��l�kl� olarak k�t� niyetle su�lamas� nedeniyle g�r��meler Aral�k ortalar�nda kesildi. Hanoi ve �b�r Kuzey Vietnam kentleri 11 g�nl�k yo�un "Noel Bombard�man�"na hedef oldu.

Paris'te bir kez daha ba�layan g�r��meler 27 ocak 1973'te Ge�ici Devrim H�k�meti, Kuzey Vietnam, G�ney Vietnam ve ABD aras�nda bir anla�mayla sonu�land�.

PAR�S ANLA�MASI ( 23 Ocak 1973)

Bu noktadan sonra,1973 y�l�na kadar, bir yandan Kuzey Vietnam'�n bombalanmas�,�te yandan bar�� g�r��meleri s�rd� gitti.Sava� 23 Ocak 1973 tarihinde, ba�lamas�ndan 30 y�l sonra, bir ate�kes ile bitti. �mzalanan Paris anla�mas�na9 g�re:
� Kuzey ve G�ney Vietnam'da ate�kes y�r�rl��e girecek,

� T�m amerikan asker ve dan��manlar� Vietnam'dan �ekilecek,

� Tutsaklar geri verilecek,

� �sler s�k�lecek,

� B�lge bar�� uluslararas� bir kuvvet�e korunacak,

� Genel se�imler konusunda G�ney ve Kuzey Vietnam aras�nda dan��manlarda bulunacak,

� Laos ile Kambo�ya'dan t�m yabanc� g��ler geri �ekilecekti.

� G�ney Vietnam'�n kendi kaderini tayin hakk� tan�nacak ve takviye edilmemeleri ko�uluyla Kuzey Vietnam birlikleri G�ney Vietnam'da kalabilecekti.

� Ayr�ca Vietnam'�n bar�� yollardan yeniden birle�mesine de�in 17. paralel b�l�nme hatt� i�levini s�rd�recekti.

� Bu anla�maya Haziranda 14 maddelik ikinci bir anla�ma eklendi. A�ustosta ABD'nin �inhindi'nde yeni askeri etkinliklere giri�mesini yasaklad�.

Ate�kes anla�malar�na kar��n �arp��malar kesilmedi. Taraflar kar��l�kl� olarak ate�kesi �b�r taraf�n ihlal etti�ini a��kl�yordu. Askeri ve sivil kay�plar her zamanki kadar y�ksekti. G�ney Vietnam 1974'te art�k savunamad�� uzak askeri mevzileri terk etmeye ba�lad�.Vietkong gerillalar� �e�itli il merkezlerini ele ge�irirken Thieu'nun bask�c� y�netimine kar�� muhalefet daha da artt�. Kuzey Vietnam'�n beklenen sald�r�s� Ocak 1975'te ba�lad�. Phuoc Long ilini ele ge�iren Kuzey Vietnam birliklerinin hareket alan� �ok ge�meden �lkenin orta kesimine ula�t�. G�ney Vietnam ordusu a��r ate� alt�nda geri �ekildi. G�ney Vietnam devlet ba�kan� Thieu'nun Quang Tri ve Hue kentlerini bo�altma karar� vermesiyle panik ba�lad�. K�y� kentleri birbiri ard� s�ra terk edildi; g�neye g��le birlikte ordu ��z�ld�. �lkedeki Amerikal�lar Vietnaml� dostlar� ve i�birlik�ileriyle bir an �nce havadan ve denizden ka�ma �abas�na girdiler. Thieu'da 21 Nisan'da istifa ederek Tayvan'a s��nd�. G�ney Vietnam h�k�metinden geriye kalanlar 30 Nisan'da kay�ts�z �arts�z teslim olurken Kuzey Vietnam birlikleri hi� bir direni�le kar��la�madan Saygon'a girdi. Sava��n bitiminde daha �nce ileri s�r�ld�� gibi kanl� bir misilleme kampanyas� ya�anmad�. Ge�ici bir askeri y�netimin kurulmas�ndan sonra, 2 Temmuz 1976'da �lke resmen Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti ad�yla yeniden birle�ti ve Hanoi ba�kent oldu. Saygon'un ad� da Ho Chi Minh olarak de�i�tirildi.

V. B�L�M

SAVA�IN SONU�LARI

� 30 Nisan 1975'te ba�kent G�ney Vietnam'�n ba�kenti kom�nistlerin eline ge�iyor ve b�t�n Vietnam 30 y�ll�k sava��n ard�ndan kom�nistlerin kontrol� alt�na girmi� bulunuyordu.

� 2 Temmuz 1976'da �lke resmen Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti ad�yla birle�ti ve Hanoi ba�kent oldu.Saygon'un ad�da Ho Chi Minh olarak de�i�tirildi.

� Uzun s�ren sava��n bedeli taraflar i�in tam bir felaketti.Vietnam'�n iki kesiminde de �len,yaralanan ya da evsiz kalan ki�ilerin say�s� on binleri buluyordu.

� �lkenin k�rsal alanlar� zehirlenmi�,tarlalar kimyasal silahlarla tahrip edilmi�,ormanlar bombalar�n a�t�� b�y�k �ukurlar ve patlamam�� may�nlarla tam bir y�k�nt� g�r�n�m�n� ta��yordu.Sulama sistemleri ve kentler y�k�lm��t�.Tar�m,ticaret ve sanayi i�lemez durumdayd�.

� A.B.D.'de ise benimsenmeyen bir sava��n askeri ve ekonomik y�kleri ile darmada��n olmu�tu.Se�tikleri �nderlerin olu�turdu�u g�ven bunal�m� ile sars�lan A.B.D. yurtta�lar�,Vietnam ser�veninin hi� ile noktalanmas�ndan do�an b�y�k bir �fke ile doluydu.�zellikle terhis olan askerlerin durumu i�ler ac�s�yd�.

� Sava��n yakla��k 200 milyar A.B.D. dolar� olarak tahmin edilen maliyeti y�ksek enflasyonu,ekonomik durgunlu�u ve i�sizli�i k�r�kledi.

� G�ney Vietnam'�n ard�ndan Kambo�ya ve Laos'un da kom�nistlerin y�netimine girmesi G�neydo�u Asya'da ki g�� dengesini b�y�k �l��de de�i�tirdi.Birle�ik Vietnam b�lgenin etkili bir g�c� haline geldi.

VI. B�L�M

B�L�NMEYEN Y�NLER�YLE V�ETNAM SAVA�I

Bertrand Russel'in kitab�nda ve �nternet'te yer alan bir haber sitesinde10 sava��n; ABD'nin G�neydo�u Asyada'ki uyu�turucu pazar�n� korumak i�in yap�ld�� belirtilmektedir. Bertrand Russel kitab�nda bu olay� ��yle anlatmaktad�r.

"Amerika Birle�ik devletleri nakliye �irketi olan Air America, sava��n Laos, Kambo�ya ve Kuzey Vietnam'a geni�letilmesi i�in ba�l�ca alettir. Bu �irket 200 kadar hava ta��t u�a��na sahiptir. Bu �irket G�ney Vietnam �zel birliklerini de�i�ik yerlere hava yoluyla ta��makta ve d�n��te b�y�k bir boeing u�a��yla Amerika Birle�ik Devlerindeki pazarlara g�nderilmek �zere afyon y�k� getirmektedir. Bu u�aklar A.B.D ordusu generali Paul D. Harkins'in emri alt�ndad�r. U�aklar�n pilotlar� Amerika Birle�ik Devletleri eski pilotlar�d�r"11

ABD Vietnam sava��nda Kuzey Vietnam'� bar�� masas�na oturtabilmek i�in devaml� b�lgeyi havadan bombard�man alt�nda tutmu�tur. Bu bombalar�n �o�unlu�unu kimyasal silahlar olu�turmaktad�r. Fakat ABD kimyasal silah kullanmad��n� s�yledi. Daha sonra kimyasal maddelerin A.B.D y�netimi alt�nda kullan�ld�� kabul edildi.Fakat bu kimyasal maddelerin insanlara tehlike getirmedi�i, sadece bitkileri ve yapraklar� aralay�p temizlemek amac�yla kullan�ld�klar� s�ylendi12.

ABD Hindi�ini �zerine 7 milyon ton bomba att�. Bu �kinci D�nya Sava��'nda �ngiltere �zerine at�lan bombalar�n 80 kat�d�r ve 1945'te Japonya �zerine b�rak�lan atom bombas�n�n 300 tanesine e�ittir. Bombalar 20 milyon krater izi b�rakt� ve Vietnam ku�aklar boyu �zerinde hi� bir �ey bitmeyecek olan bir y�zey haline geldi.13

Kuzeyin �ok �abuk �rg�tlenen pasif korumas�n�n etkinli�ine ra�men bombard�manlar�n neden maddi ve sivil halk kay�plar� �ok y�ksek oldu. �arp��malar, her t�r ter�rizm ve kar��l�kl� k�sa hesapla�malar dolas�yla, g�neyin sivil insan kay�plar�n�nsa kuzeyden de daha fazla oldu�u san�lmaktad�r. Yaln�zca 1964-1973 y�llar� i�in �ne s�r�len 500.000 �l� say�s�n�n ger�e�in �ok alt�nda oldu�u s�ylenebilir. Askeri kay�plara gelince, yaln�zca Amerikal�lar�n verileri ile yetinmek gerekiyor: buna g�re sava�ta, 55.000 Amerika askeri, 200.000 G�ney Vietnaml� �ld�; Vietkong ile Kuzey Vietnaml�lar ise bir arada olmak �zere 725.000 �l� verdiler.

Amerika birle�ik devletleri sava�a g�nde 1 milyon dolar harcam��t�r.Merkez istihbarat Ajans� (yani CIA) �zel ordular� casusluk ve entrikalar i�in ayda 250.000 dolar harcam��t�r. Toplam olarak Vietnam sava�� ABD'ye 200 milyar dolara mal olmu�tur.

SONU�:

Bu sava� ger�ekte ekonomik sistemlerin yani Kapitalizm ve Kom�nizmin sava��d�r. ABD taraf�ndan desteklenen G�ney Vietnam, buna kar�� SSCB ve �in14 taraf�ndan desteklenen Kuzey Vietnam kar�� kar��ya gelmi�lerdi. I. �inhindi sava��nda Vietnam kendisini, Frans�z s�m�rgecili�inden kurtarm��t�r. II. �inhindi sava��ndan sonra da ba��ms�zl��n� tescil ettirmi� ve Cenevre anla�malar�yla ikiye b�l�nm�� olan Vietnam'� birle�tirmi�tir. Daha sonra Vietnam G�neydo�u Asya'n�n etkili bir g�c� haline gelmi�tir.

Amerika her ne kadar Hollywood filmlerinde bu batakl�ktan galip ��kt��n� g�stermek istiyorsa da, bu sadece kendilerini kand�rmalar�n�n bir sonucudur. Ger�ekte ABD G�ney Vietnam'� terk etmek zorunda kalm�� ve buray� kom�nistler ele ge�irmi�tir. Bu sava� bir anlamda insan g�c�n�n teknolojik g�ce kar�� kazand�� sava�lardan bir tanesidir. Her t�rl� teknolojik silah�,u�a�� olan Amerika'y�, ormanl�k arazide gerilla takti�i ile sava�an Kuzey Vietnam kuvvetleri ma�lup etmeyi ba�arm��lard�r.Bu sava� ABD'de ve Vietnam'da bir �ok insan� psikolojik rahats�zl��a itmi�tir. Bu sava��n etkileri ABD ve Vietnam'da hala devam etmektedir.

V�ETNAM SAVA�I