I. B�L�M

SEYMENL���N TANIMI

�zerinde �yle �ok durulmu�, derinli�ine ara�t�r�lm�� bir konu olmamakla beraber bug�n i�in hemen sadece Ankara'da ge�erli olan Seymenli�in gerek s�zc�k anlam� gerekse ne zaman, nerede ve ne diye kurulmu� oldu�u hakk�nda de�i�ik g�r��ler ileri s�r�lmektedir.

Bug�n Ankara'da yi�it ruhlu efeli�in mertli�in, vatanseverli�in simgesi olan Seymenlerin Ankara'n�n �zel g�nleri(13 Ekim Ankara'n�n ba�kent olu�u- 27Aral�k Atat�rk'�n Ankara'ya geli�i) ile milli g�nlerimizde geleneksel k�yafetleri ile g�steride bulunan gen�lerin olu�turduklar� bir topluluk olduklar� bilinmektedir.

Seymenler �zellikle Ankara �evresi k�y d���nlerinde k�z evine gelin almaya giden ve bundan ba�ka baz� t�renlere de kat�lan y�resel giyimli ki�iler toplulu�udur.

S�zc�k anlam� olarak efeli�in mertlik, cesurluk, kahramanl�k demek oldu�una;efelerinde bu nedenle yard�m sever fedakar insanlar oldu�una inanan Ankaral�lar �ocuklar�n�n da bu nitelikleri kazanmalar� amac�yla onlar� b�yle ki�ilere teslim ederlermi�. Bu 15-16 ya�lar�ndakilere "Yeni Yitme" bundan sonraki 35 ya��na kadar olanlara "Delikanl�l�k �a��" 35 ya��ndan sonraki b�y�klere de art�k ya�land�klar� gerek�esiyle "Kart T�ra� Efe" t�m bu efeleri d�zenleyen ve y�neten sayg�n ki�ilerde "Efe ba��" ad� verilmi�tir1.

Seymen'in s�zc�k k�kenine ili�kin �u ana kadar �ne s�r�len g�r��ler bilimsel ara�t�rma temelinden yoksundur. Bu konuda sa�l�kl� bir sonuca ula�abilmek i�in ileri s�r�len g�r��lerden biri �udur: Seymen yeni�eri oca��nda 34 ortadan olu�an bir k�sm�n ad� olan sekbandan gelmektedir. Seymen'in sekbandan kaynakland���n� kabul edersek T�rk'lerin tarihini Anadolu ile s�n�rlam�� olur ve b�y�k bir yan�lg�ya d��eriz2.

Seymen yukar�daki g�r��lerin sonucu olarak sekbandan sonra Anadolu'da olu�turulmu� bir t�re de�il k�k� Orta Asya'ya dayanan bir T�rk gelene�idir. Ankara'da Seymen g��ebe ya�am tarz�na uyum sa�lamak zorunda kalm�� T�rk ulusunun �z benli�inden ��km�� bir orta Asya t�residir. Bilindi�i gibi Orta Asya'da T�rkler do�a ko�ullar�na ayak uydurabilmek i�in s�rekli bir yerden ba�ka bir yere g��mek zorunda kalm��lard�r. Seymenler bu g��lerde �n plana ��km�� herhangi bir sald�r�ya kar�� kervan� korumakla y�k�mlenmi�lerdir.

Anadolu'da yerle�ik hayata ge�ilmesi ile Seymen t�resi Ankara gibi T�rk n�fusun homojen oldu�u bir b�lgede de�i�ik bir bi�imde kar��m�za ��kmaktad�r. �nceleri kervana �nc�l�k eden kervan� koruyan Seymen Ankara ve �evresinde gelin alay�n� koruyan Seymen konumuna gelmi�tir.Bu y�rede Seymen tekil ve �o�ul olarak iki anlam ta��maktad�r. Tekil olarak Seymen efe veya k�y yi�idi �o�ul olarak ise d���n alay� anlam�nda kullan�lmaktad�r3.

Ankara ve civar y�relerde Ege b�lgesindeki Zeybek terimi Seymen ad�n� al�r. Bu y�relerde de Ege de g�r�len K�zan, Zeybek, Efe silsilesi vard�r. Ancak burada K�zan yerine Yeni Yitme Zeybek yerinede Seymen terimleri kullan�l�r. Seymenlerin k�keni bir ba�ka g�r��e g�re T�rklerin Anadolu'ya giri� tarihi olan 1071 Malazgirt zaferine dayand��� varsay�lmaktad�r. Ankara ve civar�na yerle�mi� olan O�uz boylar� reislerini Seymen d�zerek se�erlerdi4.

Seymen ve Zeybek s�zc��� ve bunlar hakk�nda ger�e�e yak�n ne biliyorsak hepsi �u 150-200 y�ll�k yak�n tarihimizdeki g�rg�lerimize dayan�yor. Bunun d���nda ne s�zl�klerde bir a��kl�k var ne de kaynaklarda.Gerilere do�ru daha bulan�yor. Ahilerden Dionisos ayinlerine, Bakkhalar'a ve da�lardaki av t�renlerine kadar hep yak��t�rmalardan ve benzetmelerden olu�an bir s�ylenceler karanl���na g�m�l�yoruz. Yak�n tarihimizden ve tan�yabildi�imiz �nl� efelerden ��rendiklerimize gelince ayr�nt�lara girmeden ��yle s�ralayabiliriz: Seymenlik ve Zeybeklik kendine �zg� t�releri, giysileri,r�tbeleri ve oyunlar� ile adeta dinsel bir niteli�i de bulunan bir kurumdur. Ba�lang��ta belki bir meslek �rg�t�,yi�itlik kurulu�u, belki de yerel bir g�venlik g�c� idi. Sonra yava� yava� yozla�t� bildi�imiz yasa d��� bir s�rece girdi. Bu s�re� i�erisinde bir k�sm� bireysel e�k�yal��a d��ecek kadar �aresiz kald�. Bir k�sm� da �rg�tleri ile birlikte Kurtulu� Sava��'na kat�larak y�ze ��kt� ve yasal olan ya�ama d�nd�. B�ylece de bug�n kala kala folklorumuzda g�zel zeybek oyunlar� ile sadece t�rk�ler kald�5.

II. B�L�M

SEYMEN ALAYININ D�Z�LMES�

Ankara halk� tarihin pek eski devirlerinden beri "Seymen d�z�lme" ad� verilen bir T�rk ananesinin milli vicdan�nda gizli bir sihir olarak ya�atmakta idi. Seymen alay� daima "k�z�lca g�nlerde" kurulurdu. Yani milli felaket g�nlerinde, bir beyli�in ve bir devletin y�k�l�� s�ralar�nda, halk yeni bir devlet kurmak ve ba�lar�na yeni bir reis se�mek i�in Seymen alay� kurulurdu. Bu alay yeni devlet kurar,yeni reisi se�erdi. Bu,T�rk'�n mucizeli bir mefkuresi idi. Bu sebepledir ki O�uzlar tarihin hi� bir devrinde devletsiz kalmam��lard�r.

Seymen d�z�lme �ok �ayan-� dikkat bir i�timai hadisedir. Seymen alay� toplu ve milli bir galeyan an�d�r. Bunun ufak bir �ekilde bayram ve d���nlerde kurulurdu. Seymenler o gece "Sin Sin" ad� verilen bir ate� oyunu oynarlard�. yak�lan ate�in etraf�nda davul ve zurna �alarak zeybek oynarlar bu ate�in �st�nden atlayarak bir nevi Tura oyunu oynayarak, sabah� ederler. Sin Sin oyunu eski T�rk kavimlerinde mevcuttu. Bir nevi ibadet �eklidir.

Seymen d�z�lmeyi yaln�z Ankara anane olarak saklam��t�r. ��nk� b�t�n Ankara civar� k�yleri O�uz boylar� ile doludur.�ubuk'ta K�n�k, Elmada�'da Bay�nd�r, Aya�'ta Kay�, H�seyingazi'de Pe�enek,Yaz�r, Dodurga, Bala'da Af�ar, �ubuk'ta Karg�n, �avuldur,k�yleriyle Ankara'y� �evrelemi�tir b�t�n bu k�y adlar� O�uzlar�n 24 boyunun adlar�d�r. K�yl�lerin pek �o�u O�uzlar�n Beydili a�iretine mensuptur.

Anadolu tarihte b�yle �ok galeyanl� g�nler ge�irmi�,Seymen d�z�lerek, yaya, atl� ve silahl� olan delikanl�lar� bir reis etraf�nda toplam��t�r. Kuvvetle muhtemeldir ki Sel�uk imparatorlu�u y�k�l�rken yine b�yle bir galeyan olmu�, Osman bey ayn� �ekilde Kay� a�iretinin ba��na bey se�ilmi�tir. O g�ne ait elimizde yaz�l� bir vesika olmamakla beraber, etnolojik tetkiklerle halkta ya�amakta olan ananeleri tespit etmekle kaybolmu� tarihi hakikatleri de meydana ��karabiliriz.

Seymen d�z�lme adeti 5-10 ki�iye ait bir topluluk de�il Orta Anadolu T�rkleri'nin m��terek bir galeyan�d�r. Sel�uk devletinin Cend'de kurulu�u Osmanl� Devleti'nin S���t'te kurulu�u bu ananeye �ok benzemektedir. �uras� muhakkak ki Seymen alay� eski T�rklerden bir adettir6.

Seymen d�z�lece�i zaman efeler kahvesi �n�ne sancak dikilir. Bu bayrak Seymen alay�n�n kurulmas�na i�arettir. Eski T�rk'lerde ota� �n�ne Tu� ve Sancak dikerlerdi. Seymen alay�n�n kenarlar� s�rmal� bir bayra�� vard�r. Bu, caminin avlusuna dikilir, dua okunduktan ve kurban da kesildikten sonra alay �u suretle harekete ge�erlerdi: alay�n �n�nde davulular ve zurnac�lar ge�erlerdi. Bu davulcular bizim bildi�imiz davulcular de�ildir. Seymen davulcular� muhakkak K�z�lba� Abdallard�r. Bunlar�n k�yafetleri dikkate �ayand�r. Bu davulcular birer �aman'a benzemektedir. Bunlar Seymen alay�n�n �n�nde bulunurlar zurna �ald��� zaman, bunlar davullar�n� havaya kald�r�rlar davul havada iken tokmak vurarak helezonlar �izerek yere yatarlar,kalkarlar bir ayaklar� �zerinde d�nerler davullar�n� havaya kald�r�rlar. Sanki g�kten bir tak�m Tanr� ruhlar�n� �a��r�r gibi garip hareketler yaparlar, sonra omuzlar�n� k�m�ldat�rlar,ayaklar� ile zeybek oynar gibi rakslar yaparlar, davulu yere do�ru �alarlar,tekrar havaya kald�r�rlar,s��rarlar yere diz ��kerlerdi7.

Seymen alay�ndaki davulcular�n arkas�nda en iri yap�l� bir efe Seymen alay�n�n bayra��n� ta��r. Bayra��n iki taraf�nda me�hur kabaday�lardan iki efe de ellerinde "Teke pala" dedikleri iri palalar�n u�lar�n� yukar� tutmu� bir vaziyette ilerlerdi. Bunlara "b�l�k ba��" denirdi. Bunlar�n �n�nde 10 veya 14 ya�lar�nda bulunan milli k�yafetli �ocuklarda ellerinde som sapl� b��aklar y�r�mekte idi. Davulcular ile efe sanca��n�n aras�nda 2 tane g�r sakall� ve gayet iri adamlar, omuzlar�nda balta, �nlerinde birer me�in �nl�k a��r a��r y�r�mekte olup adeta seyredene deh�et verirlerdi. bunlara Seymen baltac�lar� derlerdi.Alaya i�tirak eden Seymenler sa�l� ve sollu 2 dizi te�kil ederlerdi. Birer ad�m ara ile Seymenler birinci ve ikinci diziyi meydana getirirlerdi. B�t�n Seymenlerin elinde Teke palalar bulunmakta idi. Seymen ba�� bu dizinin b�rakt��� bo�luk aras�nda y�r�r, yan�nda ikinci efe vard�r.Bunlar�n elinde birer Osmanl� k�l�c� bulunmaktad�r. (Alt�n katmal� ve �zerine bir tak�m ayetler yaz�l�d�r. Bu k�l�� yaln�z efelerin evinde as�l� durur.) Seymen ba�� ara s�ra bu k�l�c� havaya kald�r�r:

- Doh,doh!..

diye ba��r�r. Bu defa b�t�n Seymenler g�r ve kal�n bir sesle Doh! Doh!.. diyerek caddeleri inletirler.Bir a��zdan ��kan bu sesler duyulmaya de�er heyecanl� bir sahnedir. Bu alay pek a��r y�r�r. Doh Doh! tan sonra davul ve zurna zeybek �alar. Bu s�rada efeler k�l��lar� ile zeybek oynayarak ilerlerler8.

III. B�L�M

ATAT�RK'�N ANKARAYA GEL���NDE SEYMENLER�N ATAT�RK'� KAR�ILAMASI

Seymenler 27 Aral�k 1919 Cumartesi g�n� ��le �st� Ulucanlar'daki Sar� Ahmet'in kahvesi �n�nden kalkt�lar. Hac� Bayram Camisine gelerek Kayy�n Dede duay� yapt� ve kurban kesildi.

Ankara Seymenler'inden G�ve�li �brahim Seymen bayra��n� ald�. �� grup Seymen te�kil edilmi�ti. Birinci bayrak G�ve�li �brahim'de, ikinci bayrak T�rkmen Hac� H�seyin'de, ���nc� bayrak Kayserili Hac�'da idi. Tam 700 yay seymen ve 3000 atl� zeybek k�yafetinde Seymen d�z�lm��t�. Davul ve zurna �almaya ba�lad�.Davulcular rakslar�na ba�lad�lar.bayra��n �n�nde baltac�lar ilerliyordu.Atl� erkeler aras�nda Ertu�rul gazinin alaylar�nda bulunan Bac� Erenler b�l�kleri gibi kad�nlarda vard�. Bilhassa Kara�ar T�rkmenlerin elbiseleri dikkat �ekiyordu. B�l�k b�l�k ilerleyen bu atl�lar�n muhtelif bayraklar�da vard�. Seymen alay�n�n arkas�n� Ankara'da bulunan muhtelif tarikatlere mensup dervi�ler takip ediyordu. Seymen alay�n�n bir k�sm� �ncesu k�pr�s�nden Dikmen ba�lar�na bir k�sm� da �ankaya ba�lar� bat�s�ndaki K�z�l yoku�un eteklerine dizilip Mustafa Kemal'i beklemeye ba�lad�lar.

Ankara �ehri nam�na kar��layanlar aras�nda M�dafaa-i Hukuk Cemiyeti aralar�ndan �unlar vard�: M�ft� Hoca, R�fat Efendi, Binba�� Ali Fuat, K�nac� zade �akir, Aktarba��zade Rasim, Toygarzade Ahmet, K�t�k��zade Ali, Bulgurzade Tevfik beylerdi. Yirminci kolordu kumandan� ve Yahya Galip beylerde Dikmen s�rtlar�n�n �st�ndeki g�lba��na kadar gitmi�lerdi.

��le ge�mi�ti hala gelen yoktu. Fakat halk heyecan�ndan karn�n�n a�l���n� da unutmu�tu. B�t�n g�zler K�z�l yoku�ta idi. Son �mit oradan f��k�racak idi. Mustafa Kemal'in arabas� g�r�nd�. Otomobil G�lba��na geldi�inde onu kar��layan Yahya Galip Bey ve Ali Fuat Pa�ay� otomobiline ald�. Dikmen s�rtlar�na gelindi�inde tasavvur edilemeyecek �ekildeki kalabal��� g�ren Mustafa Kemal �a�k�nl���n� gizleyemedi. K�z�l yoku�un alt�nda iki b�y�k sancak dikilmi�ti. Burada iki kurban kesildi. Buraya Haymana Seymenleri dizilmi�ti. Seymenler taraf�ndan burada alaca bir dana kurban edildi.

Mustafa Kemal Pa�a burada istikbal heyeti ve devlet memurlar�n� bir arada g�r�nce otomobilinden indi herkesin ayr� ayr� elini s�kt�. Biraz daha ileri gidince 700 delikanl� zeybek k�yafetinde ve ellerinde teke palalar� olan Seymenleri dimdik ve canl� olarak g�r�nce bu zeybek alaylar�na b�sb�t�n hayrette kald�. Bu muazzam ve tarihte misli az g�r�lm�� tezah�rahata �a�a kald�. Bu yi�itlere sert bir sesle:

- Merhaba efeler!

diye y�ksek sesle selamlad�. Efeler hep bir a��zdan:

- Sa�ol Pa�a Hazretleri...

Mustafa Kemal :

- Arkada�lar buraya ni�in geldiniz?

efeler hep bir a��zdan:

- Millet yolunda kan�m�z� ak�tmaya geldik!

Mustafa Kemal:

- Fikrinizde sabit misiniz?

tekrar ba��rd�lar:

- Andolsun!!

Mustafa Kemal hislenerek:

- Var olun yi�itler!9

Ard�ndan Mustafa Kemal ulema ile sohbete ba�lad�.Bu merasimden sonra Mustafa Kemal h�k�met kona��na geldi. Yaya Seymenler ve halk h�k�met kona��na do�ru ilerliyordu.Seymenler ellerinde k�l��la b��ak oyunu oynuyordu. Meydana geldiler. Kasap Ya�ar ile iri v�cutlu bir efe olan Ya�c�o�lu Fehmi kar��l�kl� oynad�lar.Ara s�ra k���k Seymenlerden Ya�c�o�lu Cemal ve Ya�c�o�lu Ankara zeybe�i ve �ar�amba zeybe�i oynad�lar. Art�k h�k�met meydan� insan ile dolmu�tu.Ya�c�o�lu Fehmi Efe zeybek oynarken Mustafa Kemal ona:

- Benim i�in �ok yoruldunuz zahmet ettiniz. Hepinize ayr� ayr� te�ekk�r ederim. �ok memnun oldum. Sizler �ok bahtiyar y�ksek kalpli insanlars�n�z! dedi. Art�k halk da��lmaya ba�lad�10.

Ali Fuat Pa�a an�lar�nda 27 Aral�k 1919 g�n�n� ��yle anlatmaktad�r:

"Kar��lamaya gelenlerin bir ucu o zaman ki K�z�l yoku�tan ba�l�yor dola�a dola�a istasyona iniyor ve oradan k�vr�larak h�k�met kona��na do�ru uzan�yordu. Kar��lamaya gelenlerin adetini 30- 40 bine ��karanlar olmu�tu. O zamanlar Ankara'n�n n�fusunun 22 bini ge�medi�i hat�rlan�rsa bu muazzam kalabal���n etraftaki �ehirlerden geldi�i anla��lmaktad�r. �lk defa Ankara'ya gelen Mustafa Kemal pa�a bu manzara kar��s�nda fevkalade m�tehass�s olmu�,adeta g�zleri dolmu�tu.

Kendisine:

- Ankara'y� nas�l buldunuz pa�am? diye sorulunca heyecanla ellerini s�km��,

-Cidden fevkalade, tebrik ederim, Ankara hakikaten milli bir merkez haline gelmi� cevab�n� vermi�ti11.

Na�it Hakk� Ulu�'da an�lar�nda Atat�rk'�n Ankara'ya geli�ini ��yle anlatm��t�r:

"Ankara ve civar halk� haftalardan beri silahlanm��, T�rk t�resine g�re milli felaket g�nlerinde ulusun gencini ve ihtiyar�n� kat�lmas� ile meydana gelen ve g�ze alamayaca�� fedakarl�k tasavvur edilmeyen,b�y�k Seymen alay� kurulmu�,alay�n sanca�� kale civar�nda bir meydana dikilmi�ti. Art�k b��ak kemi�e dayanm��t�. Yedisinden yetmi�ine kadar eli silah tutan herkes d��mana kar�� koyacakt�. Bug�n �o�u aram�zdan ayr�lm�� Ankara'n�n fidan boylu efeleri palalar�n� sallayarak, Mustafa Kemal Pa�ay� kar��l�yordu12.

Tan�nm�� bir Ankaral� olan H�fz� O�uz Bekata da bir yaz�s�nda:

"Hi� unutmam o g�n bize ka��ttan bayraklar da��t�ld�. Dikmenden gelen yola dizildik.Otomobilinin i�inde boz kalpakl�, rengi u�uk,durgun,ba�� dik lakin d���nceli Mustafa Kemal �n�m�zden ge�iyordu. Biz ona ya�a pa�a diye ba��rd�k o da bizi selamlad�. Efeler oynad� ve halk co�ku ile onu kucaklad�13.

IV. B�L�M

FOLKLOR A�ISINDAN SEYMENL�K

�ehirle�me toplum ya�ant�s�n�n her kesiminde oldu�u gibi ya�ayan gelenekleride etkilemi�tir. �l�e ve k�ylerde geleneklerin ya�at�lmas�nda az da olsa bir �aba g�r�lmekle birlikte, �ehirler de bu al��kanl�k iyice azalm��t�r. Ankara folklorunda en eski T�rk boylar�ndan O�uzlar�n etkisi b�y�kt�r14.

Ankara b�lgesinin k�yl� gelene�inde ve merkezin cumhuriyetten �nceki delikanl�lar�na miras kalm�� g�renekte (ki bunlar aras�nda hayatta kalanlar pek azalm��t�r.) Ya�am�� olan hat�ralara g�re mahalli ezgilerin k�sa hava say�lanlar� hemen kamilen oyunda yer alabilirler. Yand�m �eker, Mor koyun,Misket gibi oyuna da adlar�n� vermi�lerdir15.

Ankara folkloru oyun ve t�rk� olarak iki y�nde incelenir. Birincisi: kendi i�inde zeybek ve d�z oyunu ayr�l�r. Zeybe�in be� t�r� vard�r. Bunlar: Ankara zeybe�i,Seymen zeybe�i, Ya�c�o�lu zeybe�i,Mendil zeybe�i ve Kara�ar zeybe�idir16.

ZEYBEK OYUNLARI

Ara�t�rmalar sonucunda Ankara halk oyunlar�n� �nemli bir b�l�m�n� Zeybek t�rlerinin olu�turdu�u g�zlemlenmi�tir.Bu oyunlar de�i�ik fig�rleri ile yi�itli�i mertli�i simgeler17.

Zeybek olgusunu her ne kadar baz�lar� Ege'ye �zg�ym�� gibi g�sterirse de Eski�ehir'in, Konya'n�n ka��kl� zeybe�i ve Ankara zeybe�i, zeybekli�in daha yayg�n oldu�unu g�sterir18.

Gerek zeybek ad� gerekse oyunu Altaylarda da hala vard�r. Bizde esas anlam� cesur ve sald�rgand�r. Daha �nce �ne s�r�len halk etimolojileri kar���k olup ��yledir:

1-Zeybek, zorba veya zubo kelimelerinden bozulmad�r.

2-Zeybek, Seymenin bir s�yleyi� �e�ididir.

3-Zeybek, civan�n e� anlaml�s� zibak kelimesinden ele avuca s��mayan ki�i mecaz�yla T�rk�ele�mi�tir.

4-Zeybek, sema� kelimesinin ze'le�mesiyle meydana gelmi�tir.

5-Zeybek kelimesinin asl� �zbek veya Uz Bek'tir.

�a�atay Ulu�ay (XVII. as�rda Saruhan'da e�k�yal�k ve halk hareketleri ) eserinde "Sekban ve Sar�calar daha evvelleri ba�ka ba�ka vazifeler g�ren askere verilen isimdi. Bu as�rda ise pa�alar�n maiyetindeki ba�� bozuk askere verilen ad olarak kullan�ld�. Eskiden Anadolu'da d���nlerde hususi k�yafet ve silahlarla gelini getirenlerede Seymen ad� verilir."

Sekban ile seymen'i bir sananlar yaln�z bu kitab�m yazar� de�ildir. Sekban Fars�a'd�r. Seymen ise T�rk�e'dir ve Seymenlik ba�ka bir gelenektir. K�k� Ka�garl� Mahmud'un Divan-� L�gat'it T�rk'�nde bulunur19.

A- ANKARA ZEYBE��

T�m zeybek oyunlar�nda oldu�u gibi her fig�r� ile yi�itlik ve mertli�i anlatan Ankara zeybe�i a��r bir zeybek olup ba�lama ile oynan�r. Kendisine �zg� a��r ve tatl� bir melodisi vard�r. ��l� sa� aya�� bi�iminde oynan�lan� daha g�steri�lidir.Duru�,kas�l�� ve poz bu zeybek oyunun g�rkemini ortaya koyar. Ayaklar a��k sa� ayak k�r�k ve biraz �nde ba�lanan oyunda sa� el silahl�kta durur, ve ba�parmak b��ak kabzas�n�n yan�na sokulur.Oyunun giri� t�rk�s� Hakk� G�ner Efe'den derlenmi�tir.

B- SEYMEN ZEYBE��

Davul ve zurna ile oynanmas� nedeniyle y�rede oynanan di�er zeybeklerden farkl� olan seymen zeybe�i iki yada �� ki�i ile d���nlerde d�zenlenen Seymen alay�n�n �n�ndeki efelerce oynan�r. K�l�� ya da teke palas� ku�anan efeler oyun boyunca bunlar� havada savururken naralarda atarlar. Seymen alay�ndan en az �� davul zurna bulunur. En ba�ta bulunan davul zurnan�n �n�nde ya�l� zeybekler onlar�n arkas�nda daha gen� zeybekler yer al�r.

C- YA�CIO�LU ZEYBE��

Bu zeybek Ya�c�o�lu Fehmi Efe'nin babas� Ya�c�o�lu Ahmet A�a'ya adanm��t�r. Zeybe�in ritim ve ayak oyunlar� tam bir mertlik ifade eder. Diz vuru�lar� ve d�n��leri tam bir uyum i�inde olur. Bu oyunun �zelli�i saz�n ayakta ve g���s �zerinde tutularak �al�nmas�d�r.

D- MEND�L ZEYBE��

Bu zeybek oyunu a��r ve ak�c� fig�rleriyle Ankara zeybe�ine benzemektedir.�ki ki�i taraf�ndan ve ba�lamayla oynanan bu zeybe�in en g�zel g�r�n��� ��k��te her iki dizin yere vurulduktan sonra do�rulmas�ndad�r.

E- KARA�AR ZEYBE��

Zeybek, ad�n� Ankara'n�n Beypazar� il�esine ba�l� Kara�ar buca��ndan alm��t�r. T�t�n ka�ak��l���n�n yap�ld��� y�llarda bu ka�ak��l�k i�ini y�rede tan�nm�� a�alar yaparlard�. Kara�ar'da ka�ak��l�k ile ilgilenen ve halk taraf�ndan sevilip say�lan be� karde�in bir bask�n sonucunda �ld�r�lmesi Kara�ar'� yasa bo�mu�, 1885 y�l�nda silahl� �at��mada �ld�r�len bu be� karde�e s�ylenen t�rk�den hareketli, canl�, k�vrak bir zeybek oyunu do�mu�tur. Gerek melodisindeki ak�c�l�k gerek oyundaki ayak fig�rleri ile g�steri�li bir oyundur20.

D�Z OYUNLAR

Fig�rleri bak�m�ndan birbirine �ok benzeyen oyunlard�r. En �nemli �zellikleri yere e�inilmeyi�i ve ��kelmeyi�idir. Hepsinde ge�erli olan kol hareketleri ile ayak oyunlar� aras�nda uyum sa�lanmas�d�r. Bunlar�n d���nda her zaman dirsekler omuz hizas�nda, ba� dik,g���s ilerde tutulur. Bu oyunlar grup olarak ve sazda denilen ba�lama e�li�inde oynan�r21.

Ankara d�z oyunlar�nda bir tatl�l�k, bir ak�c�l�k vard�r. Saz�n tatl�, yan�k ve k�vrak sesi bazan durulur, bazen de co�ar. Fig�rleri ayak oyunlar� ile s�slenmi�tir.Sazdan ba�ka �alg� kullan�lmaz.Ankara y�resinin en me�hur oyunu miskettir22.

A-M�SKET

Misket,Ankara'n�n en �ok tan�nan t�rk� ve oyunlar�ndan biri olmas� yan� s�ra �lkemizin de milli oyunu haline gelmi�tir. Oyunun kurallar� ve kendine has ritimleri herkes taraf�ndan tam bilinmemesine ra�men d���nlerde gruplar halinde oynanmaktad�r. Ankara'n�n d�z oyunlar�ndan biri olan ve mutlaka saz ile �al�narak oynanan misket oyunu esasta �� ki�i ile oynan�r. Oyunun tertip, stil, ahenk m�zik ve g�fteleri y�n�nden asl�na uygun ve bozulmadan yeni ku�aklara tan�t�larak ��retilmesine gayret g�sterilmektedir.Miskette �� hareket esast�r:

1-Duru�: v�cut dik,ba� ufka bakmakta,g���s ileride.

2-Y�r�y��: v�cut sallanmadan kostak y�r�n�r.

3-Seki�: yere e�ilmeden ayak oyunlar� yap�larak kol hareketleriyle oyuna ahenk verilir.Oyuna ayak fig�rleri hakimdir.

Misket Ankara'da y�llarca �nce ya�anm�� bir a�k� anlatmaktad�r. Efe yavuklusunun oyal� beyaz yazmas� aras�nda k�zaran yanaklar�n� misket elmas�na benzetti�inden ona bu ismi vermi�tir. Misketinden ayr� kalan delikanl� hasretini y�re�ini kavuran yakan sevgisini ba�lams�yla dile getirir.

B-H�DAYDA (F�DAYDA)

H�dayda,ismini eski �a�larda Ankara'da ya�am�� Fatma (H�da) ad�nda g�zel bir dilber olan rakkaseden alm��t�r.Ankara'n�n en eski tarihi oyunlar�ndan biri olup miskette oldu�u gibi d�z oyun t�r�nden biridir.Di�er oyunlar�n aksine yaln�zca iki ki�iyle oynan�r. Oyun i�in yan yana gelen iki Seymen belinden silah�n� �ekerek �nce sa�a, sonra sola tekrar sa�a sallanarak silah�n� ate�ler ve akabinde ileri hareket edilir. Kar��l�kl� gidi� geli� ve yan yana seki�lerde oyuna ahenk,estetik ve g�zellik verilir23.

C- MOR KOYUN

Yine eski Ankara oyunlar�ndan biri olup iki ya da d�rt ki�inin e�le�mesi ile a��l�p kapanmalar� bi�iminde oynan�r.

D-SABAH�

Ba�lama e�li�inde oynana bu oyun bu t�r oyunlar�n en a��r�d�r. Divan t�r�ndeki t�rk� okunurken oyuncular ortada kostak kostak gezinirler. Sa� el silahl�kta sol el ise belde tutulur. T�rk� bitince oyuncular oyuna ba�lar.

E- �AR�AMBA

Ankara'n�n eski oyunlar�ndan biri olup kar��l�kl� iki ki�i taraf�ndan oynanan �ok hareketli bir oyundur. �zelli�i kar��l�kl� geli� gidi�lerde kollar�n sark�t�larak sallan��lar�d�r24.

F-KA�IKLI OYUN

�ki eldeki ka��klar�n birbirine vurulmas� ile oynan�r.Havas�n�n hafif yerlerinde ka��k durur. Ayak hareketleri olur. Saz hafif �alarken ka��klar�n birdenbire duru�u oyunun karakteristik hususiyetini g�sterir.

G- S�N S�N

A��kta gece ate� yak�l�r. Oyuna kat�lan herkes ate�in etraf�nda halka olur. Bir ki�i ortaya ��kar. �al�mla ate�in etraf�nda dola�maya ba�lar.Bu s�rada ba�ka biri ileri at�larak onu kovalar ve herhangi bir �ekilde meydandan uzakla�maya mecbur eder.Bundan sonra ba�ka biri daha ortaya ��kar o da ikinciyi sahadan uzakla�t�rmaya �al���r.Oyun b�ylece devam eder ve biter.

H- S�RD�M OYUNU

I- �E�EN OYUNU

Erkek ortaya ��karak,elleri sark�k bir halde d�z ve usull� y�r�y��� ile halka �izmeye ba�lar.Arkas�ndan k�z ayn� y�r�y�� ile oyuna girer.Erkek �evik hareketle geri d�ner,oyuncular y�z y�ze bir ka� ad�m uzakla��p yak�nla�arak oynarlar25.

V. B�L�M

SEYMEN KIYAFET�

Seymen k�yafeti �unlardan olu�maktad�r:

1-BA�A G�Y�LENLER:

FES:

Ba�lar�nda fes bulunur. Fes'in �zerinde siyah bir p�sk�l bulunur. Fes'in �zeride pu�u denilen ipekli bir yazma sar�larak bir ucu omuza sark�t�l�r.

2-SIRTA G�Y�LENLER:

�ARLIK ��L�K:

Beyaz patiskadan parmak yakal� �nden iri sedef d��meli uzun bilekli kollu bir i�lik giyilir.

OSMAN�YE ��L�K:

K�rm�z� beyaz yollu ipekli kuma�tan haydari yakal� ve �nden a��k olacak �ekilde yap�l�r. Her iki �n�nde birer pe� bulunur.

KAD�FE VEYA �UHA YELEKLER:

Har�l� yelek olmad��� takdirde Osmaniye i�lik alt�na giyilen kolsuz kapal� yakal� �nden kapakl� ve iki s�ra d��melidir.Genellikle siyah ve lacivert �uhadan yap�l�r. Nefti,mor renk kadifeden de olu�ur.

�N� HAR�LI YELEKLER:

Alttaki i� �ama��r� veya i� i�li�ini kapatarak �zerine giyilecek Osmaniye i�liklerine yakas�ndan g�zel g�r�nmek i�in giyilir. Kapal� yakal� ve �n� 3-4 cm geni�li�inde ipek har� ve ibri�im d��meli olur ve Osmaniye i�likleri ile tak�m olup,halep kuma�lar�ndan yap�l�r.

CAMADANLAR:

Boyu belden yukar� g���s hizas�nda kalacak �ekilde k�sa ve �n� de birbiri �zerine kavu�mayacak �ekilde dard�r.Uzun olan kollar� bilek hizas�ndan hafif�e y�rtma�l� bir parmak yakal� ve sim i�lemeli ve i� astarl�d�r.

ZIVGA:

Uzun ve dar pa�al� arkas� fazlaca kabar�k, arkas� olduk�a bol ve d�k�ml�d�r.Par�alar� diz �orab� �zerinden bald�ra kadar uzan�r �alvar g�r�n�m� verir.

YARIM D�ZL�KLER:

Lacivert veya siyah renkte kal�n �uhadan yap�l�r. Bol de�ildir. Pa�alar�nda siyah ipek motif bulunur.

�ARLIK D�ZL�K:

Beyaz patiskadan diz kapa��n�n alt�ndan k�sa �alvar giyilir. Dizliklerin pa�al�k denen k�s�mlar� sar� ipekle i�lenir.

CEPKENLER:

Omuzlardan a�a�� sark�t�l�r genellikle koyu mavi veya lacivert �uhadan yap�lan camadan veya cepkendir.

EFE KU�AKLARI:

Acem �al� takarlar. 1.5-2 m uzunlu�undaki �alvar beldeki kemer �zerine,kas�klardan g���se kadar olmak �zere geni��e sar�l�r. Bu ku�aklar �zerine mendil,para kesesi ve t�t�n kesesi konur.

3- AYA�A G�Y�LENLER:

AYAKKABILAR:

G�n ayakkab� ucu kalk�k yemeni giyerler.Gen�ler ise cimcime giyerler. K���n yamak mest ile kundura veya kal��n giyilir.

D�Z �ORAPLARI:

Tiftikten acurlu ince ba� ile s�k�ca dize ba�lan�r. �zerine k�rm�z� diz ba�� tak�l�r. Uzun kon�lu diz �orab� giyilir.

D�Z BA�LARI: K�rm�z� renkte p�sk�ll� olur. Z�vgalar ile birlikte kullan�lmaz.

4- AKSESUAR:

S�LAHLIKLAR: Me�inden 7-8 g�zl� olup kay�� kemer ve tokalar ile bele ba�lan�r. B��ak,kama,tabanca ve para konurdu. Han�er ve g�m�� tabanca bulunur.

HAM�'�LLER: G�m��ten d�rt k��e kutucuklard�r. ��inde muska bulunur. Boyunlara tak�l�r. Kur�un ge�memesi i�in yaz�l� dua bulunur.

BAZUBANT: Kol ba��d�r. G�m��tendir. ��inde muska bulunur.

K�STEK: Omuzlardan a�a�� g�m�� atmal� k�stektir26.

SONU�:

Kendilerine mahsus k�yafetleri, aksesuarlar� ve k�lt�rel etkinlikleri bulunan Seymenler,k�lt�rel de�erlerini de hala korumaktad�r. Ger�i �u an yaln�z milli bayramlarda �zel g�nlerde g�ndeme gelen seymenler,i�timai geleneklerini s�rd�rmektedirler.

Gittikleri yerlerde kendi k�lt�rlerini koruyan ve geli�tiren O�uz T�rkleri yerle�tikleri Ankara ve �evresinde adet gelenek ve g�reneklerini ya�atm��lard�r. Bu geleneklerden biri de "Seymenlik Gelene�i"dir.

Mecazi anlamda mert,cesur,kahraman,cengaver insan anlam�na gelen efeler fenal�ktan ka��nan iyili�i ve yard�msever fedekar insanlard�r. Ege b�lgesi efelerine zeybek,Ankara efelerine Seymen denir.

Ankara halk�n�n tarihin pek eski devirlerinden beri milli vicdan�nda gizli bir sihir olarak ya�att��� "Seymen D�z�lme" ad� verilen "Seymen Alay�" daima milli felaket g�nleri olan "K�z�lca G�nlerde" kurulurdu.

Mustafa Kemal'in ve Heyet-i Temsiliyenin Ankara'ya geli�lerinde Seymenlerin g�stermi� olduklar� kar��lama bi�imleri milli hissiyata ne kadar �nem verdiklerini g�sterir.

G�n�m�zde folklorik a��dan etkinli�ini s�rd�ren Seymen ve zeybek oyular� d���nlerde ve milli g�nlerde oyun stilleri ve fig�rleri ile g�r�lmeye de�erdir.

KAYNAKLAR

GER� SEM�NERLER SAYFASINA D�N

ANASAYFA